Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ስላቫዊ ቋንቋዎች

ዘመናዊ ስላቫዊ ቋንቋዎች
**ስላቫዊ ቋንቋዎች** ወይም **ስላቪክ ቋንቋዎች** አንድ የሕንዳዊ-አውሮፓዊ ቋንቋዎች ቤተሠብ ቅርንጫፍ ናቸው። ከባልታዊ ቋንቋዎች ጋራ አንድላይ የባልቶ-ስላቫዊ ቋንቋዎች ቅርንጫፍ ይሠራሉ።

ስላቫዊ ቋንቋዎች ሁሉ ከቅድመ-ስላቭኛ ደረሱ፤ እሱም ከቅድመ-ባልቶ-ስላቭኛ እንደ ደረሰ ይታስባል።

የስላቫዊ ቅርንጫፍ ሦስት ክፍሎች ምሥራቅ ስላቫዊ፣ ምዕራብ ስላቫዊ እና ደቡብ ስላቫዊ ናቸው።

* ምሥራቅ ስላቫዊ
	+ ሩስኛ
	+ ሩጤንኛ \*
		- ቤላሩስኛ
		- ዩክሬንኛ

* ምዕራብ ስላቫዊ
	+ ፖልኛ
		- ካሹብኛ
		- ሳይሌሲያን
	+ ቸክኛ
	+ ስሎቫክኛ
	+ ሶርብኛ \*
		- ላይኛ ሶርብኛ
		- የታችኛው ሶርብኛ

* ደቡብ ስላቫዊ
	+ ቡልጋርኛ
	+ ሰርብኛ
	+ ክሮኤሽኛ
	+ ስሎቬንኛ
	+ መቄዶንኛ

* ሰው ሠራሽ ቋንቋዎች
	+ ቸርች ስላቪክ
	+ ኢንተርስላቪክ

## በተጨማሪም ተመልከት

* የሩሲያዊ ዓለም
* የሩሲያዊነት
* ናዚዝም

## አገናኞች
# ሻንጋይ

|  |
| --- |
| **ሻንጋይ** |
|  |
|  |
| **የተቆረቆረችው** | ፲፱፻፳ |
| **ከፍታ** | 4 ሜትር (13 ጫማ). 118 ሜ (387 ጫማ) |
| **የሕዝብ ብዛት** |
|    • **አጠቃላይ** | 24,870,895 |
| **ድረ ገጽ** | www.shanghai.gov.cn |

ሻንጋይ (/ ʃæŋˈhaɪ/; [19] ቻይንኛ: 上海፣ የሻንጋይ አጠራር [zɑ̃̀.hɛ́] (የድምጽ ተናጋሪ iconlisten)፣ መደበኛ ማንዳሪን አጠራር፡ [ʂâŋ.xài] (የድምጽ ማጉያ አዶሊስተን)) በቀጥታ ከሚተዳደሩ አራት ማዘጋጃ ቤቶች አንዱ ነው። የቻይና ህዝብ ሪፐብሊክ።[ሀ] ከተማዋ በያንግትዝ ወንዝ ደቡባዊ ዳርቻ ላይ ትገኛለች፣ የሁአንግፑ ወንዝ በውስጡ ይፈስሳል። እ.ኤ.አ. በ2020 24.87 ሚሊዮን ህዝብ ያላት ፣ በቻይና ውስጥ በሕዝብ ብዛት ያለው የከተማ አካባቢ ፣ በዓለም ላይ በጣም በሕዝብ የሚኖርባት ከተማ እና በምስራቅ እስያ ውስጥ ካሉት ዋና ከተማዎች የበለጠ የሀገር ውስጥ ምርት ያላት ብቸኛዋ ከተማ ነች። ሻንጋይ የፋይናንስ፣ቢዝነስና ኢኮኖሚክስ፣ምርምር፣ትምህርት፣ሳይንስና ቴክኖሎጂ፣ማኑፋክቸሪንግ፣ቱሪዝም፣ባህልና ማጓጓዣ ማዕከል ሲሆን የሻንጋይ ወደብ ደግሞ የዓለማችን እጅግ የተጨናነቀ የኮንቴይነር ወደብ ነው።

በመጀመሪያ የዓሣ ማጥመጃ መንደር እና የገበያ ከተማ ሻንጋይ በ 19 ኛው ክፍለ ዘመን በአገር ውስጥ እና በውጭ ንግድ እና ምቹ የወደብ አቀማመጥ ምክንያት ጠቃሚነት አደገ። ከተማዋ ከመጀመሪያው የኦፒየም ጦርነት በኋላ ለአውሮፓ ንግድ ለመክፈት ከተገደዱ አምስት የስምምነት ወደቦች አንዷ ነበረች። የሻንጋይ ኢንተርናሽናል ሰፈራ እና የፈረንሳይ ኮንሴሽን በመቀጠል ተቋቋሙ። ከተማዋ ያበለፀገች ሲሆን በ1930ዎቹ የእስያ ዋና የንግድ እና የፋይናንስ ማዕከል ሆናለች። በሁለተኛው የሲኖ-ጃፓን ጦርነት ከተማይቱ የሻንጋይ ዋና ጦርነት ቦታ ነበረች። ከጦርነቱ በኋላ በ1949 ኮሚኒስቶች ዋናውን ምድር ከተቆጣጠሩ በኋላ የንግድ ልውውጥ በሌሎች የሶሻሊስት አገሮች ብቻ ተወስኖ የከተማዋ ዓለም አቀፍ ተጽእኖ ቀንሷል።

እ.ኤ.አ. በ 1990 ዎቹ ፣ በዴንግ ዚያኦፒንግ ከአስር አመታት በፊት ያካሄዱት የኢኮኖሚ ማሻሻያዎች የከተማዋን በተለይም የፑዶንግ አዲስ አካባቢን መልሶ ማልማት አስከትለዋል ፣ ይህም የገንዘብ እና የውጭ ኢንቨስትመንትን ለመመለስ ይረዳል ። ከተማዋ ከዚያን ጊዜ ጀምሮ የዓለም አቀፍ ንግድ እና ፋይናንስ ማዕከል ሆና ብቅ አለች; በገቢያ ካፒታላይዜሽን በዓለም ላይ ካሉት ትልቁ የአክሲዮን ልውውጦች አንዱ የሆነው የሻንጋይ ስቶክ ገበያ እና የሻንጋይ ነፃ-ንግድ ዞን በዋናው ቻይና የመጀመሪያው ነፃ የንግድ ቀጠና ነው። እ.ኤ.አ. ከ2020 ጀምሮ፣ ሻንጋይ በግሎባላይዜሽን እና የዓለም ከተሞች የምርምር አውታረ መረብ እንደ አልፋ+ (አለምአቀፍ የመጀመሪያ ደረጃ) ከተማ ተመድባለች እና በአለም አቀፍ የፋይናንሺያል ከኒውዮርክ ሲቲ እና ለንደን በስተጀርባ 3ኛ ተወዳዳሪ እና ትልቁ የፋይናንስ ማዕከል ተብላለች። የማዕከሎች መረጃ ጠቋሚ. በዓለም ላይ ካሉ ከማንኛውም ከተማዎች ትልቁ የሜትሮ አውታረ መረብ አለው ፣ በዓለም ላይ ካሉ ከማንኛውም ከተማዎች ስድስተኛ-ከፍተኛ የቢሊየነሮች ብዛት ፣ በዓለም ላይ ካሉት ከተሞች አምስተኛው ትልቅ ሰማይ ጠቀስ ህንፃዎች ፣ አምስተኛው ትልቁ የሳይንስ ምርምር ውጤት ከማንኛውም ከተማ። በዓለም ላይ ያለች ከተማ እና ከፍተኛ ደረጃ ያላቸው የትምህርት ተቋማት ፉዳን ዩኒቨርሲቲ ፣ ሻንጋይ ጂያኦ ቶንግ ዩኒቨርሲቲ ፣ ቶንግጂ ዩኒቨርሲቲ ፣ ምስራቅ ቻይና መደበኛ ዩኒቨርሲቲ ፣ ሻንጋይ ዩኒቨርሲቲ ፣ የሻንጋይ ፋይናንስ እና ኢኮኖሚክስ ፣ እና የምስራቅ ቻይና የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ።

የሻንጋይ ኢኮኖሚ እያደገ የመጣውን የቻይና ‹የማሳያ ማሳያ› ተብሎ ተገልጿል ። እንደ አርት ዲኮ እና ሺኩመን ያሉ በርካታ የስነ-ህንፃ ቅጦችን የያዘ ከተማዋ በሉጂአዙይ የሰማይ መስመር፣ ሙዚየሞች እና የከተማ አምላክ መቅደስ፣ ዩ ጋርደን፣ የቻይና ድንኳን እና በቡንድ ዳር ያሉ ህንጻዎች ዝነኛ ሆና ትታወቃለች፣ ይህም የምስራቃዊ ፐርል ቲቪ ታወርን ያካትታል። ሻንጋይ በስኳር በበዛባቸው ምግቦች፣ ልዩ የሀገር ውስጥ ቋንቋ እና ደማቅ አለምአቀፋዊ ጨዋነት ትታወቃለች። እንደ አስፈላጊ ዓለም አቀፍ ከተማ ሻንጋይ የአዲሱ ልማት ባንክ መቀመጫ ናት በ BRICS ግዛቶች የተቋቋመው ባለብዙ ወገን ልማት ባንክ እና ከተማዋ በየዓመቱ ከ 70 በላይ የውጭ ተወካዮችን እና በርካታ አገራዊ እና ዓለም አቀፍ ዝግጅቶችን ያስተናግዳል, ለምሳሌ የሻንጋይ ፋሽን ሳምንት, የቻይና ግራንድ ፕሪክስ እና ቻይናጆይ። ሻንጋይ በአለም ላይ ከፍተኛ ገቢ የሚያስገኝ የቱሪስት ከተማ ነች፣ በአለም ሰባተኛ ባለ አምስት ኮከብ ሆቴሎች፣ እና በአለም ላይ ሁለተኛው ረጅሙ ህንፃ የሻንጋይ ታወር። እ.ኤ.አ. በ 2018 ሻንጋይ የመጀመሪያውን የቻይና ዓለም አቀፍ አስመጪ ኤክስፖ (CIIE) አስተናግዶ ነበር፣ በዓለም የመጀመሪያው የማስመጣት ጭብጥ ያለው ብሄራዊ ደረጃ ኤክስፖ።

## ሥርወ ቃል
# ቤተ መጻሕፍት

በአውራ አምባ ማሕበረሠብ በ1999 ዓ.ም. የተሠራ ቤተ መፃሕፍት
**ቤተ መጽሀፍት** የተለያዩ መረጃዎች፣ ጥራዞች፣ መጽሀፎች፣ እለታዊ እትሞች እንዲሁም ሌሎች ማጣቀሻዎች በዓይነት በዓይነት ተደርድረው የሚገኙበት ቤት ነው። ይህ ስብስብ በመንግሥት፣ በተቋማት ወይም በግለሠብ ደረጃ ሊቋቋም ይችላል።

* የጥንት ቤተ መጻሕፍት ዝርዝር
# የኢንዱስትሪ አብዮት

**የኢንዱስትሪ አብዮት** ማለት በተለይ ከ1750 እና 1820 ዓም ያህል መካከል የተከሠተው ለውጦች ዘመን ነው። በነዚህ አመታት ለውጦቹም የአዲስ ፈጠራዎችና ቴክኖሎጂዎች ፈጣን መስፋፋት ነበሩ። ከታላቅ ብሪታንያ ጀምሮ ተስፋፋ።

* የእጅ ሥራ ዘዴዎች በፋብሪካዎች ተተኩ።
* ብዙ የብረት ክፍሎች የነበሯቸው ውስብስብ መኪናነቶች ተበዙ።
* የእንፋሎት ባቡርና የእንፋሎት ሃይል ተበዙ።
* ጥንተ ንጥር ይጠቀም ነበር።
* የጋዝ ብርሃን፣ ሲሚንቶ ተደረጁ።

እነዚህ ለውጦች የሕዝቦች ኑሮ ዘዴና ምቾት ከበፊት ዘመናት ይልቅ በጣም አሻሸሉ፣ የሕዝቦችም ቁጥር እንዲበዛ አስቻሉ።
# ደቡብ ቻይና ባሕር

በደቡብ ቻይና ባሕር ላይ ይግባኝ ያሉት አገራት
**ደቡብ ቻይና ባሕር** በእስያ ከቻይና ደቡብ፣ ከቬትናም ምሥራቅ፣ ከፊልፒንስ ምዕራብ፣ ከማሌዥያ ስሜን የሚገኝ የፓሲፊክ ውቅያኖስ ታላቅ ባህር ነው።

በባሕር እራሱ ላይ እና በባህሩ ውስጥ በሚገኙት ጥቃቅን ደሴቶች ላይ ብዙ ከባቢ አገራት ይግባኝ ማለታቸው ስላለ፣ የአግሮች ክርክር ነው። የሚከተሉት አገራት በከፊል ይግባኝ ብለዋል፦ ቬትናም፣ ፊልፒንስ፣ ማሌዥያ፣ ብሩናይ፣ የቻይና ሕዝባዊ ሪፐብሊክና ታይዋን ናቸው።
# የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ

|
የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ
 |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| ←
 | 1987 - 1991 እ.ኤ.አ. |
→

→ |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| የኢትዮጵያመገኛ የኢትዮጵያ ሕዝባዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በአረንጓዴ ቀለም |
| **ዋና ከተማ** | አዲስ አበባ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | አማርኛ |
| **መንግሥት** {{{ፕሬዝዳንት |   መንግስቱ ሃይለ ማርያም |
| **ዋና ቀናት** 1987 እ.ኤ.አ. 1991 እ.ኤ.አ. |   ሕገ-መንግስት የኢትዮጵያ እርስ በርስ ጦርነት |