Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# የዓሣንበሪ አስተኔ

የዓሣንበሪ አስተኔ
**የዓሣንበሪ አስተኔ** (*Cetacea*) ከዓሣንበሪዎች ጭምር ሌሎች የውቅያኖስ ታላቅ አጥቢ እንስሳት እንደ ዶልፊን ያጠቅልላል። በዘመናዊ ሥነ ሕይወት እንደሚለየው በውነት አሣዎች አይደሉም።

ሻርክ በዘልማድ «ዓሣንበሪ» ወይም «ዓሣ ነባሪ» ቢባልም በውነት የዓሣ ዓይነት ነው።
# ድንገተኛ አሣ

ድንገተኛ አሣ
**ድንገተኛ አሣ** ወይም እንደ እንግሊዝኛው **ሻርክ** (Selachimorpha) በውቅያኖስ የሚኖር ሰውን የሚገድል አስፈሪ ግፈኛ የሥጋበል ዓሣ ወገን ነው።

ሻርክ ዕውነተኛ አሣ ነው። በዘልማድ እንደ ዓሣንበሪ ዘመዶች ቢቆጥሩም፣ በውኑ የዓሣንበሪ አስተኔ ጡት አጥቢዎች ናቸው።
# መካከለኛ ዘመን

**መካከለኛው ዘመን** በተለይ በአውሮፓ ታሪክ እንደሚወሰን ከ468 እስከ 1445 ዓም ድረስ ያህል ያለው ጊዜ ነው።

ይህም ከ468 ዓም ወይም ከሮሜ (ምዕራብ መንግሥት) ውድቀት ለኦዶዋከር ጀምሮ ማለት ነው። መጨረሻውም ቁስጥንጥንያ ለኦቶማን ቱርኮች እስከ ወደቀበት ዓመት እስከ 1445 ዓም ድረስ ይቆጠራል።

በዚህ ዘመን አብዛኛዎች አለም ሉል ሳይሆን ለጥ ያለ እንደ ነበረች ያምኑ ነበር።
# ፈንገስ

ፈንገስ
**ፈንገስ** (*Fungus*) እንደ እርሾ (*yeasts*) እና ሞልድ (*molds*) ያሉ የብዙሃኑ ኢዩካሪዮቲክ ደቂቅ ዘ አካላት አባላት ናቸው። እንጉዳይ ደግሞ የፈንገስ አይነት ነው። ከ1961 ዓ.ም ከአሜሪካዊው ሳይንቲስት ሮበርት ዊታከር ጥናት ጀምሮ ፈንገስ ከአትክልትም ሆነ ከእንስሳ የተለየ የሥነ ሕይወት ስፍን ተቆጥሮዋል።
# ቶማስ አኳይናስ

ቅዱስ ቶማስ አኩናስ
**ቶማስ አኳይናስ** (1225 እ.ኤ.አ. – 7 ማርች 1274 እ.ኤ.አ.፤ ወይም 1217-መጋቢት 4 ቀን 1266 ዓ.ም.) ጣሊያናዊ ቄስ የነበር ሲሆን በፍልስፍና እና ሥነ መለኮት ትምህርቶች ከፍተኛ አሻራ ትቶ ያለፈ ሰው ነበር። ከካቶሊክ እምነት አንጻር ቄስ ለመሆን የሚፈልጉ ሰወች ሁሉ የአኳይናስ መንገድ እንዲከተሉ ይበረታታሉ። የአኳይናስ አስተሳሰቦች ለዘመናዊው ፍልስፍና መሰረት የጣሉ ነበሩ። ከአኳይናስ መጻህፍት፣*Summa Theologica* እና *Summa Contra Gentiles* ይጠቀሳሉ።

## ማጣቀሻ
# ቁርአን

የተዋበ የአረብኛዉ ቁርአን ሽፋን
**ቅዱስ ቁርአን** ወይንም **ቁርአን**) የመሃከለኛዉ አለም የእስልምና የቅዱስ መጽሃፍ ወይም የእምነት ጽሁፍ ነዉ፣ በዚህም ትምህርት ይህ ጽሁፍ የመጣዉ በአላህ ፈቃድ ቃሉን በጂብሪል አማካኝነት ለነብዩ ሙሀመድ የወረደ የአላህ ቃል ነው። ቅዱስ ቁርአን ለመጀመርያ ጊዜ በአረብኛ ነበር የተጻፈዉ። ቁርዓንን ማንም ሊበርዘውና ሊቀይረው እንደማይችልና ለዘመናት ተጠብቆ እንደሚኖር አላህ ቃል ገብቷል። አላህ ሁልጊዜም ከመበረዝ የሚጠብቀዉ በአለም ላይ ያለ ብቸኛው መጽሃፍ ነዉ። ይኅም በአማርኛ የተተረጎመ ቁርዓን ነዉ።

ቁርአን ሰዎች እና አጋንንት እንኳ ቢሰበሰቡ የሱን ተመሳሳይ አንቀጽ ወይም አረፍተ ነገር ማምጣት ይችሉ እንደሆነ ይሞክሩ በማለት ተአምረኛነቱን እና እውነተኛነቱን አረጋግጧል።
ቁርአን ከመበዘረዝ እና ከመከለስ የጠራ ነው። እንደዚህም የሰው ልጆች ሁሉ መመሪያ እንደሆነ ሳይበረዝ እና ሳይከለስ እስከ ትንሳኤ ቀን ድረስ ይቆያል፤ ምክንያቱም አላህ እጠብቀዋለሁ ብሎ ቃል ስለገባለት ቁርአንን በተመለከተ ሙስሊሞች'

1. ' ምንም አይነት ልዩነት የለባቸውም። በአረብኛ ተጽፎ አንድ ቃል ይቅርና አንድ ፊደል እንኳ ሊጨመር ቢችል ወይም ቢቀነስ በቀጥታ በቀላሉ ማወቅ ይቻላል።

የሰው ልጆች በዚህ ምድርም ይሁን በመጭው አለም ሰiላም እና እርጋታ ከፈለጉ ሙስሊም ሆነው በቁርአን መመራት አለባቸው የሚል ትምህርት ያቀርባል።

## የውጭ መያያይዣ

* (እንግሊዝኛ)  Archived ጃንዩዌሪ 29, 2009 at the Wayback Machine ቁርአን: Muhammed Sadiq and Muhammed Sani Habib
* QuranAcademy.org

:
# የብርሃናት ክፍለ ዘመን

**የብርሃናት ክፍለ ዘመን** (ፈረንሳይኛ፦ le Siècle des Lumières /ለ ሲዬክል ዴ ሉምዬር/፣ ጀርመንኛ፦ Aufklärung /አውፍክላሩንግ/ «ማብራራት»፣ እንግሊዝኛ፦ Enlightenment /እንላይተንመንት/ «ማብራራት») በተለይ በ18ኛው ክፍለ ዘመን የተከሠተው፣ ከ17ኛው ክፍለ ዘመን «ሳይንሳዊ አብዮት» የተከተለ የዘመናዊ ፍልስፍና እንቅስቃሴ ነበረ። «የፍልስፍና ክፍለ ዘመን» ወይም «የምክንያት ዘመን» ተብሏል።

እንቅስቃሴው የተጀመረው በፈረንሳይ ሲሆን፣ በተለምዶ ከ1707 እስከ 1781 ዓም ድረስ እንደ ቆየ ይቆጥሩታል። ከፈረንሳይ የ«ማብራራት» ሀሣቦች በተለይ ወደ እስፓንያ፣ ጀርመን፣ ፖላንድ፣ ሩስያ፣ ግሪክ፣ ስኮትላንድና አሜሪካ ተስፋፉ። በሌሎች አገራት ግን ለምሳሌ በእንግላንድ ወይም በጣልያን፣ «ማብራራቱ» አነስተኛ ሚና አጫወተ።

በዚህ ወቅት ዘመናዊ ከነበሩት ሃሣቦች መሃል፦

* ምክኑያዊነት
* የሳይንስ ፍልስፍና
* ጥቅማዊነት
* ለሴ ፈር
* ዴሞክራሲ
* እኩላዊነት
* ብሔራዊ መብቶች
* ሃይማኖታዊ መታገሥ

እንዲሁም በዚህ ወቅት የምጣኔ ሀብት፣ የሕገ መንግሥት፣ የአርነት፣ የትምህርት ፍልስፍናዎች እየተደረጁ ነበር። መደበኛ የክርክር ማህበር ሥርዓትና ቡና ቤት (ቡና የሚጠጣበት ሰዎችም የሚወያዩበት) ዘመናዊ ሆኑ። እንዲሁም የንጉሥ ወይም የፓፓ ሥልጣናት ተጽእኖ ይቀነስና ሕዝባዊነት፣ ተጠራጣሪነት ይበዛ ነበር።
# ባክቴሪያ

**ባክቴሪያ** በኤሌክትሮን አጉሊ መነፅር ሲታይ
ባክቴሪያዎች ቅድመኑክለሳውያን (*prokaryote microorganisms) ናቸው። ቅድመኑክለሳውያን* ማለትም ፦ ኑክለስና ሌሎች በክርታስ የተሸፈኑ ክፍለ ህዋሳት የሌሏቸው መሆናቸው ከአርኬአዎች ጋር ያመሳስላቸዋል። እንደ ታዮማርጋሪታ ናሚቢየንሲስ እጅግ በጣም ጥቂት ወጣ ያሉ ዝርያዎች በስተቀር ባክቴሪያዎች በሙሉ ያለ ማይክሮስኮፕ የማይታዩ ደቂቅ ዘአካላት ናቸው።

## ይዩ

* ቫይረስ
* ደቂቅ ዘ አካላት
* ፈንገስ

### ዋቢ ምንጭ =ጤና ይስጥልኝ ባክቴሪያ
# ፕሮቲስታ

ከውን ኑክለሳውያን ጎራ መካከል ፕሮቲስታዎች በብዛት አንድህዋሴ የሆኑ ሚክሮስኮፓውያን ናቸው።ይህ ጎራ ለምደባ አስቸጋሪ የሆኑ ሰፊ ተልያይነት ያላቸው ፍጡራንን ያቀፈ ነው።ባለብዙ ህዋስ የሆኑ ብዙ የዋቅላሚ ዝርያዎች ፕሮቲስታዎች ናቸው። በፕሮቲስታ ውስጥ የሚገኙ ዝርያዎች ቁጥር በውል አይታወቅም፤ ምክኒያቱም በዚህ ሰፍን ውስጥ የሚገኙ ሆነው ተለይተው የታወቁ ዝርያዎች በጣም ጥቂት ስለሆኑ ነው።
# ሥነ ስብስብ

በሥነ ስብስብ ጥናት የሁለት ስብስቦችን የጋራ አባላት የሚያሳይ የቬን ዳያግራም ምስል።
**ሥነ ስብስብ** የሒሳብ ቅርንጫፍ ሲሆን ትኩረት ሰጥቶ የሚያጠናው ስብስቦችን ነው። ስብስብ ማለቱ ተለይተው ሊታወቁ የሚችሉ ነገሮችን ክምችት ወይም ቡድን ነው።

የሥነ ስብስብ ኅልዮት በጣም መሰረታዊ ከመሆኑ የተነሳ ማናቸውንም የሒሳብ ቅርንጫፎች በርሱ ቋንቋ መጻፍና መተርጎም ይቻላል። ከቀላልነቱም አንጻር በመዋዕለ ሕጻናትና በአንደኛ ደረጃ ትምህርትቤቶች ደረጃ ሳይቀር ለህጻናት ቢቀርብ ምንም ጉዳት አያመጣም።
የስብስብ ውህደትና የጋራ መተግበሪያወች እንዲሁም ቬን ዲያግራምና ኦይለር ዳያግራም በአንደኛ ደረጃ ትምህርት ቤቶች ሊሰጡ ይችላሉ፣ ከበድ ያሉት እንደ ተቆጣሪነት አይነት ጽንሰ ሃሳቦች በኮሌጅ ደረጃ ይቀርባሉ።

ሥነ ስብስብ የተመሰረተው በ1860ወቹ በጆርጅ ካንተር እና ሪቻርድ ደደኪንድ በተሰኙ የሂሳብ ተማሪወች ነበር። እኒህ ተመራማሪወች፣ በተለይ ካንተር፣ የዋህ ሥነ ስብስብ ተብሎ አሁን የሚታወቀውን ጥናት መሰረት ቢጥልም በ20ኛ ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ በበርትራንድ ረስልና ሌሎችም ተማሪወች የዚህ አዲሱ የሂስብ ዘርፍ ኃልዮት ለርስ በርስ ቅራኔ እንደሚያበቃ በማስረዳታቸው ዘርፉ ሊሻሻል በቃ። ይህ አዲሱ የሥነ ስብስብ ስርዓት እሙናዊ የስብስብ ኅልዮት በመባል ይታወቃል።

ደግሞ ይዩ፦

* ስብስብ
* የዋህ ሥነ ስብስብ
# የሰው ልጅ ጥናት

**የሰው ልጅ ጥናት** ወይም **ሥነ ሰብእ (አንትሮፖሎጂ)** ማለት የሰው ልጆች ሁኔታና ግንኙነቶች በሙሉ የሚጠቀልል ነው። ቃሉ **አንትሮፖሎጂ** የተወሰደ ከግሪክ ቃላት ሲሆን ትርጉሙ /አንትሮፖስ/ «ሰው» እና /ሎጊያ/ «ጥናት» ነው። አንትሮፖሎጂ የባሕል ጥናት (ሶሲዮሎጂ) ውስጥ አለ።

ስብዕናም ከዚሁ ጋር የሚታይ ይሆናል። ስብዕና ማለት ምን ማለት ነው?
# ገብስ

የገብስ ሣር **ገብስ** (ሮማይስጥ፦ *Hordeum vulgare*) የእህል አይነት ነው። እንዲሁም እህሉ ከዘሮቹ የመጣው የሣር ተክል አይነት ነው። ከጥንት ጀምሮ ለሰዎች ምግብና ለእንስሶች መኖ ይጠቅማል፤ ከዚህም በላይ ብቅል በማድረግ ቢራና ሌላ መጠጥ ለመሥራት ይጠቀማል። ከእህሉም የወጣው ዱቄት እንደ ዳቦ ሊሠራ ይችላል። ይህ እህል ለዕድሜ እጅግ ጤነኛ ምግብ መሆኑ ይታወቃል።

የገብስ ዱቄት በውሃ ለሆድ ቁስል (አልሰር) ይበላል።

*Hordeum vulgare*
# ፈረንሳይኛ

ፈረንሳይኛ ይፋዊ (ሰማያዊ) እና መደበኛ (ክፍት ሰማያዊ) የሆነባቸው አገሮች። አረንጓዴ በጥቂትነት የሚገኝበት ቦታ ያመለክታል።  **ፈረንሳይኛ** (*français, la langue française*) ከሚናገርባቸው አገራት መኃል: ፈረንሳይ፣ ስዊዘርላንድ፣ ቤኒን፣ ካሜሩን፣ ኮንጎ ሪፑብሊክ፣ ኮንጎ ዲሞክራቲክ ሪፑብሊክ፣ ጅቡቲ፣ ጋቦን፣ ማዳጋስካር፣ ማሊ፣ ሞሪታኒያ፣ ኒጄር፣ ሴኔጋል፣ ቻድ፣ ቶጎ፣ ...

እንደ ሌሎቹ ሮማንስ ቋንቋዎች፣ የፈረንሳይኛ አመጣጥ ከሮማይስጥ ነበር።

## ትንትና

ከሷዴሽ ዝርዝር 207 ዘመናዊ ፈረንሳይኛ ቃላት፣ 161 ወይም 78% በቀጥታ ከሮማይስጥ ቃላት ተደረጁ።

ከተረፉትም 46 ቃላት መኃል፤

* 10 ቃላት ወይም 5% ከፍራንክኛ (ጀርማኒክ) መጡ፦ bois /ቧ/ (ደን)፤ cracher /ክራሼ/ (መትፋት)፤ gratter /ግራቴ/ (መጫር)፤ marcher /ማርሼ/ (መራመድ)፤ tomber /ቶምቤ/ (መውደቅ)፤ flotter /ፍሎቴ/ (መስፈፍ)፤ bruler /ብሩሌ/ (መቃጠል)፤ blanc /ብላንክ/ (ነጭ)፤ sale /ሳል/ (እድፋም)፤ gauche /ጎሽ/ (ግራ)
* 1 ቃል ወይም 1% ከጋውልኛ (ኬልቲክ) መጣ፦ petit /ፕቲ/ (ትንሽ)።

የተረፉት 35 ቃላት ወይም 17% የመጡ ከሮማይስጥ ሲሆን፣ ከሮማይስጥ አዲስ ትርጉም ተሰጡ።

ደግሞ ይዩ፦ wikt:Wiktionary:የፈረንሳይኛ\_ቅድመ-ታሪካዊ\_አመጣጥ\_-\_ሷዴሽ\_ዝርዝር
# ሬዩንዮን

ሬዩንዮን
**ሬዩንዮን** በሕንድ ውቅያኖስ የተገኘ የፈረንሳይ ቅኝ (ጥገኛ) አገር ደሴት ነው። 802,000 ያሕል ሰዎች ይኖሩበታል።

ደሴቱ ለአረብ መርከበኞች «አድና አል ማግሪባይን» በመባል ይታወቅ ነበር። ፖርቱጊዝ በ1627 አ.ም. ያለ ምንም ኗሪ አገኝተውት «ሳንታ አፖሎኒያ» አሉት። ፈረንሳይ በ1634 ዓ.ም. ያዙትና በ1641 ዓ.ም. «ኢል ቦርቦን» አሉት። በ1785 ዓ.ም. ስሙ «ሬዩንዮን» ሆነ። ከ1793 ዓ.ም. እስከ 1802 ዓ.ም. ድረስ ግን ስሙ «ኢል ቦናፓርት» ከዚያም እስከ 1840 ዓ.ም. ድረስ እንደገና «ቦርቦን» ይባል ነበር። ከ1840 ዓ.ም. እስካሁን «ሬዩንዮን» ተብሏል።
# በርሊን

**በርሊን** የጀርመን ዋና ከተማ ነው።

'ኡ-ባህን' የተባለው ባቡር አበርባውም ብሩከ ሲያልፍ

የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 3 933 300 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 3,274,500 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 52°32′ ሰሜን ኬክሮስ እና 13°25′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል። በርሊን በ1155 ዓ.ም. አካባቢ ተመሠረተ።

በርሊን (/ bɜːrˈlɪn/ bur-LIN፣ ጀርመንኛ: [bɛʁˈliːn] (የድምጽ ተናጋሪ አዶ ማዳመጥ)) በሁለቱም አካባቢ እና በሕዝብ ብዛት የጀርመን ዋና ከተማ እና ትልቁ ከተማ ናት። በከተማዋ ገደብ ውስጥ ባለው የህዝብ ቁጥር መሰረት 3.7 ሚሊዮን ነዋሪዎቿ የአውሮፓ ህብረት በጣም በህዝብ ብዛት የምትገኝ ከተማ አድርጓታል። ከጀርመን አስራ ስድስት ክፍለ ሀገራት አንዱ የሆነው በርሊን በብራንደንበርግ ግዛት የተከበበ እና ከፖትስዳም የብራንደንበርግ ዋና ከተማ ጋር ትገኛለች። ወደ 4.5 ሚሊዮን የሚጠጋ ህዝብ ያለው የበርሊን ከተማ አካባቢ በጀርመን ከሩር ቀጥሎ ሁለተኛው ከፍተኛ የህዝብ ብዛት ያለው የከተማ አካባቢ ነው። የበርሊን-ብራንደንበርግ ዋና ከተማ ከስድስት ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎች ያሉት ሲሆን ከራይን-ሩር እና ራይን-ሜይን ክልሎች ቀጥሎ በጀርመን ሦስተኛው ትልቁ የሜትሮፖሊታን ክልል ነው።

በርሊን በስፓንዳው ምዕራባዊ አውራጃ ወደሚገኘው ወደ ሃቭል (የኤልቤ ገባር) የሚፈሰውን የስፕሬይ ዳርቻን ትዘረጋለች። ከከተማዋ ዋና ዋና መልክዓ ምድራዊ ገጽታዎች መካከል በምእራብ እና በደቡብ ምስራቅ አውራጃዎች ውስጥ በስፕሪ ፣ ሃቭል እና ዳህሜ የተቋቋሙት ብዙ ሀይቆች ይገኛሉ ፣ ከእነዚህም ውስጥ ትልቁ ሙግገልሴ ሀይቅ ነው። በርሊን በአውሮፓ ሜዳ ውስጥ በመሆኗ በአየር ሁኔታው ​​​​ወቅታዊ የአየር ጠባይ ተጽዕኖ ያሳድራል። ከከተማዋ አንድ ሶስተኛው አካባቢ ደኖች፣ መናፈሻዎች፣ የአትክልት ስፍራዎች፣ ወንዞች፣ ቦዮች እና ሀይቆች ያቀፈ ነው። ከተማዋ በመካከለኛው ጀርመን ዘዬ አካባቢ ትገኛለች፣ የበርሊን ቀበሌኛ የሉሳቲያን-አዲስ ማርሺያን ዘዬዎች ተለዋጭ ነው።

በመጀመሪያ በ 13 ኛው ክፍለ ዘመን የተመዘገበው እና ሁለት አስፈላጊ ታሪካዊ የንግድ መስመሮችን ሲያቋርጥ በርሊን የብራንደንበርግ ማርግራቪየት (1417-1701) ፣ የፕራሻ መንግሥት (1701-1918) ፣ የጀርመን ኢምፓየር (1871-1918) ዋና ከተማ ሆነች። ፣ ዌይማር ሪፐብሊክ (1919-1933) እና ናዚ ጀርመን (1933-1945)። በርሊን በ1920ዎቹ በዓለም ላይ ሦስተኛዋ ትልቁ ማዘጋጃ ቤት ነበረች። ከሁለተኛው የዓለም ጦርነት በኋላ እና ከዚያ በኋላ በአሸናፊዎቹ አገሮች ከተያዙ በኋላ ከተማይቱ ተከፋፈለች; ምዕራብ በርሊን በበርሊን ግንብ (ከኦገስት 1961 እስከ ህዳር 1989) እና የምስራቅ ጀርመን ግዛት የተከበበች የምዕራብ ጀርመን እውነተኛ መገኛ ሆነች። ምስራቅ በርሊን የምስራቅ ጀርመን ዋና ከተማ ስትሆን ቦን የምዕራብ ጀርመን ዋና ከተማ ሆነች። እ.ኤ.አ. በ1990 ከጀርመን ውህደት በኋላ በርሊን እንደገና የመላው ጀርመን ዋና ከተማ ሆነች።

በርሊን የዓለም የባህል፣ የፖለቲካ፣ የመገናኛ ብዙኃን እና የሳይንስ ከተማ ነች። ኢኮኖሚው በከፍተኛ የቴክኖሎጂ ኩባንያዎች እና በአገልግሎት ዘርፍ ላይ የተመሰረተ ነው, ይህም የተለያዩ የፈጠራ ኢንዱስትሪዎችን, የምርምር ተቋማትን, የሚዲያ ኮርፖሬሽኖችን እና የስብሰባ ቦታዎችን ያካትታል. በርሊን የአየር እና የባቡር ትራፊክ አህጉራዊ ማዕከል ሆኖ ያገለግላል እና በጣም የተወሳሰበ የህዝብ ማመላለሻ አውታር አለው. ሜትሮፖሊስ ታዋቂ የቱሪስት መዳረሻ ነው። ጉልህ ከሆኑ ኢንዱስትሪዎች በተጨማሪ የአይቲ፣ የፋርማሲዩቲካልስ፣ የባዮሜዲካል ምህንድስና፣ ንጹህ ቴክኖሎጂ፣ ባዮቴክኖሎጂ፣ ኮንስትራክሽን እና ኤሌክትሮኒክስ ያካትታሉ።

በርሊን እንደ ሃምቦልት ዩኒቨርሲቲ፣ ቴክኒካል ዩኒቨርሲቲ፣ የፍሪ ዩኒቨርሲቲ፣ የስነ ጥበባት ዩኒቨርሲቲ፣ ESMT በርሊን፣ የሄርቲ ትምህርት ቤት እና ባርድ ኮሌጅ በርሊን ያሉ በዓለም ታዋቂ የሆኑ ዩኒቨርሲቲዎች መኖሪያ ነች። የእሱ የእንስሳት የአትክልት ስፍራ በአውሮፓ ውስጥ በብዛት የሚጎበኘው መካነ አራዊት እና በዓለም ዙሪያ በጣም ታዋቂ ከሆኑት አንዱ ነው። ባቤልስበርግ በዓለም የመጀመሪያው መጠነ ሰፊ የፊልም ስቱዲዮ ኮምፕሌክስ በመሆኑ፣ በርሊን ለአለም አቀፍ የፊልም ፕሮዳክሽን ከጊዜ ወደ ጊዜ ተወዳጅ ቦታ ነች። ከተማዋ በፌስቲቫሎቿ፣ በተለያዩ ስነ-ህንፃዎች፣ የምሽት ህይወት፣ በዘመናዊ ጥበቦች እና በጣም ከፍተኛ የኑሮ ጥራት ትታወቃለች። ከ 2000 ዎቹ ጀምሮ በርሊን ዓለም አቀፋዊ የስራ ፈጣሪነት ትዕይንት ብቅ ብቅ ብሏል ።

በርሊን ሦስት የዓለም ቅርስ ቦታዎች ይዟል: ሙዚየም ደሴት; የፖትስዳም እና የበርሊን ቤተመንግስቶች እና መናፈሻዎች; እና የበርሊን Modernism Housing Estates. ሌሎች ምልክቶች የብራንደንበርግ በር ፣ የሪችስታግ ህንፃ ፣ ፖትስዳመር ፕላትዝ ፣ የተገደሉት የአውሮፓ አይሁዶች መታሰቢያ ፣ የበርሊን ግንብ መታሰቢያ ፣ የምስራቅ ጎን ጋለሪ ፣ የበርሊን ድል አምድ ፣ የበርሊን ካቴድራል እና የበርሊን ቴሌቪዥን ታወር ፣ በ ውስጥ ረጅሙ መዋቅር ጀርመን. በርሊን ብዙ ሙዚየሞች፣ ጋለሪዎች፣ ቤተ መጻሕፍት፣ ኦርኬስትራዎች፣ እና የስፖርት ዝግጅቶች አሏት። እነዚህም የድሮው ብሔራዊ ጋለሪ፣ ቦዴ ሙዚየም፣ የጴርጋሞን ሙዚየም፣ የጀርመን ታሪካዊ ሙዚየም፣ የአይሁድ ሙዚየም በርሊን፣ የጀርመን ሲኒማ ሙዚየም፣ የተፈጥሮ ታሪክ ሙዚየም፣ ሁምቦልት ፎረም፣ የበርሊን ግዛት ቤተመጻሕፍት፣ የበርሊን ግዛት ኦፔራ፣ የበርሊን ፊሊሃርሞኒክ እና በርሊን ያካትታሉ። ማራቶን።

* በርሊን - Berlin
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
# ፋርስ

|
ፋርስ እስላማዊ ሪፐብሊክ
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| **ብሔራዊ መዝሙር:** مهر خاوران |
| የፋርስመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ቴህራን |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | ፋርስኛ |
| **መንግሥት** {{{መሪ ፕሬዝዳንት ምክትል ፕሬዝዳንት |   vacant [[]] ዐስሃቅ ጃሃንጊሪ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.) ውሀ (%) |   1,648,195 (17ኛ) 0.7 |
| **የሕዝብ ብዛት** የ2016 እ.ኤ.አ. ግምት  |   82,800,000 (18ኛ)  |
| **ገንዘብ** | ፋርስ ሪኣል ﷼ |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +3:30 |
| **የስልክ መግቢያ** | +98 |
| **ከፍተኛ ደረጃ ዶሜን** | .ir ایران. |

**ፋርስ** ሀገር (ፋርስኛ፦ ایران /ኢራን/) ወይም **የኢራን ኢስላማዊ ሬፑብሊክ** (جمهوری اسلامی ایرا /ጆምሁሪ-የ ኤስላሚ-የ ኢራን) በእስያ ውስጥ የሚገኝ ሀገር ነው። ዋና ከተማው ቴህራን ነው።

ኢራን በከባድ የሰብአዊ መብት ረገጣ ለግማሽ ምዕተ ዓመት በአምባገነን መንግስት ስር ሆና ቆይታለች።

## ስም

ለኗሪዎቹ የሀገር ስም ከጥንት ጀምሮ **ኢራን** ሲሆን ከሀገር ውጭ እንደ **ፋርስ** ወይም በመሰለ ስያሜ ይታወቅ ነበር።

በ1927 ዓም ሻህ (ንጉስ) ሬዛ ሻህ ሀገሩ በውጭ አገራት ዘንድ «ኢራን» በመባል እንዲታወቅ ጠየቀ። (በዚህም ወቅት ያህል ደግሞ በመንግሥታት ማኅበር መሃል የኢትዮጵያ ስያሜ በ1923 ዓም ከ«አቢሲኒያ» ተቀየረ፤ የታይላንድም በ1932 ዓም ከ«ሲያም» ተቀየረ።)

በ1951 ዓም ግን ልጁ ሻህ ሙሃመድ ሬዛ ፓሕላቪ ሁለቱ ስያሜዎች (ኢራን እና ፋርስ) አንድላይ በመለዋወጥ ትክክለኛ እንደ ተቆጠሩ አዋጀ።

### ኢራን

ዞራስተር ባዘጋጀው በአቨስታ ዘንድ ሕዝቡ «አይርያ» (አርያኖች) ይባላሉ፤ መጀመርያ ሀገር ቤታቸው «አይርያነም ቫይጃህ» ሲባል ይህ በአራስ ወንዝ አካባቢ እንደ ተገኘ ይታመናል። ከዚህ መጀመርያ ሀገር በኋላ የተከተሉት አገራት በአፍጋኒስታንና በፋርስ አካባቢ ሲገኙ ይህም አውራጃ በጥንት «አሪያና» እና «አሪያ» ይባል ነበር። ሄሮዶቶስ 480 ዓክልበ.ግ. የሜዶን ብሔር ድሮ ስም «አሪዮይ» እንደ ነበር መሰከረ፤ የፋርስ አሓይመኒድ ነገስታት እንደ ፩ ዳርዮስ ብሔራቸውን «አሪያ» አሉት። ከሳሳኒድ ሥርወ መንግሥት ጀምሮ (218 ዓም) በመካከለኛ ፋርስኛ የሀገሩ ኗሪ ስም «ኤራን» ወይም «ኢራን» ሆኗል።

### ፋርስ

መጀመርያ በ800 ዓክልበ. ግድም ፓርሱማሽ ወይም ፓርሱዓሽ፣ ፓርሱ፣ ፓርሳ የሚባል አነስተኛ የአርያኖች ወገን በኡርሚያህ ሐይቅ ዳርቻ ተመዘገቡ፤ እነዚህም ከትንሽ በኋላ ወደ ቀድሞው ኤላም ሔደው ስማቸውን ለዛሬው ፋርስ ክፍላገር ሰጡ፤ የአሓይመኒድ ሥርወ መንግሥት መሠረቱ። ቋንቋቸውንም እስካሁን «ፋርሲ» (ፋርስኛ) ይሉታል። ስማችውና አገራቸው ከዚሁ በግሪክኛ «ፐርሲስ»፣ በሮማይስጥ «ፐርሲያ»፣ በዕብራይስጥ «ፐረስ»፣ በአማርኛም «ፋርስ» በመባል ታውቋል።
# አልጀርስ

**አልጀርስ** የአልጀሪያ ዋና ከተማ ነው።

አልጀርስ በምስራቅ በኩል ስትታይ
የሚኖርበት የህዝብ ቁጥር የአካባቢውን ኗሪ ሲጨምር 3,917,000 ሆኖ ሲገመት የራሱ የከተማው ኗሪ ቁጥር ደግሞ 1,742,800 ሆኖ ይገመታል። ከተማው 36°50′ ሰሜን ኬክሮስ እና 03°00′ ምሥራቅ ኬንትሮስ ላይ ተቀምጦ ይገኛል።