Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ኒው ዮርክ ከተማ

|  |
| --- |
| **ኒው ዮርክ ከተማ** |
|  |
|        |

ከኒውዮርክ ግዛት ለመለየት ብዙ ጊዜ ኒውዮርክ ሲቲ (NYC) ተብሎ የሚጠራው በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በሕዝብ ብዛት የምትገኝ ከተማ ናት። እ.ኤ.አ. በ 2020 8,804,190 ህዝብ ብዛት ከ300.46 ካሬ ​​ማይል (778.2 ኪ.ሜ.2) በላይ ተሰራጭቷል) ኒው ዮርክ ከተማ በዩናይትድ ስቴትስ ውስጥ በጣም ብዙ ህዝብ የሚኖርባት ዋና ከተማ ነች። በኒውዮርክ ግዛት ደቡባዊ ጫፍ ላይ የምትገኘው ከተማዋ የኒውዮርክ ሜትሮፖሊታን አካባቢ ማእከል ናት፣ በከተማ አካባቢ በአለም ላይ ትልቁ የሜትሮፖሊታን አካባቢ ነው። በ2020 ከ20.1 ሚሊዮን በላይ ሰዎች በሜትሮፖሊታን ስታቲስቲካዊ አካባቢ እና 23.5 ሚሊዮን በስታቲስቲክስ አካባቢዋ ከ2020 ጋር፣ ኒውዮርክ ከአለም በህዝብ ብዛት ካላቸው ሜጋሲቲዎች አንዷ ናት። ኒውዮርክ ከተማ የዓለም የባህል፣ የፋይናንስ እና የሚዲያ ዋና ከተማ ተብላ ተገልጻለች፣ በንግድ፣ በመዝናኛ፣ በምርምር፣ በቴክኖሎጂ፣ በትምህርት፣ በፖለቲካ፣ በቱሪዝም፣ በመመገቢያ፣ በሥነ ጥበብ፣ በፋሽን እና በስፖርት ላይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ያሳደረች እና በፎቶ የተደገፈች ከተማ ነች። በዚህ አለም. የተባበሩት መንግስታት ዋና መሥሪያ ቤት ኒውዮርክ ለዓለም አቀፍ ዲፕሎማሲ አስፈላጊ ማዕከል ነው, እና አንዳንድ ጊዜ የዓለም ዋና ከተማ ተብላ ትጠራለች.

በዓለም ላይ ካሉት ትላልቅ የተፈጥሮ ወደቦች በአንዱ ላይ የምትገኘው የኒውዮርክ ከተማ አምስት ወረዳዎችን ያቀፈች ሲሆን እያንዳንዳቸው ከኒውዮርክ ግዛት ካውንቲ ጋር አንድ ላይ ናቸው። አምስቱ ወረዳዎች-ብሩክሊን (ኪንግስ ካውንቲ)፣ ኩዊንስ (ኩዊንስ ካውንቲ)፣ ማንሃታን (ኒውዮርክ ካውንቲ)፣ ብሮንክስ (ብሮንክስ ካውንቲ) እና የስታተን አይላንድ (ሪችመንድ ካውንቲ) የተፈጠሩት የአካባቢ መንግስታት ወደ አንድ የማዘጋጃ ቤት አካል ሲዋሃዱ ነው። በ 1898 ከተማዋ እና የሜትሮፖሊታን አካባቢ ወደ ዩናይትድ ስቴትስ ህጋዊ ኢሚግሬሽን ዋና መግቢያን ይመሰርታሉ። በኒውዮርክ እስከ 800 የሚደርሱ ቋንቋዎች ይነገራቸዋል፣ይህም በዓለም ላይ ካሉት የቋንቋ ልዩ ልዩ ከተማ ያደርጋታል። ኒውዮርክ ከዩናይትድ ስቴትስ ውጭ የተወለዱ ከ3.2 ሚሊዮን በላይ ነዋሪዎች መኖሪያ ነች፣ ከ2016 ጀምሮ በዓለም ላይ ካሉት ከማንኛውም ከተማዎች ትልቁ የውጭ ሀገር ህዝብ ብዛት ከ2018 ጀምሮ፣ የኒውዮርክ ሜትሮፖሊታን አካባቢ አጠቃላይ የሜትሮፖሊታን ምርት (ጂኤምፒ) እንደሚያመርት ይገመታል። ) ወደ 1.8 ትሪሊዮን ዶላር የሚጠጋ፣ በዩናይትድ ስቴትስ አንደኛ ደረጃን ይዟል። የኒውዮርክ ሜትሮፖሊታን አካባቢ ሉዓላዊ ሀገር ቢሆን ኖሮ፣ በዓለም ላይ ስምንተኛ ትልቁ ኢኮኖሚ ይኖራት ነበር። ኒውዮርክ በዓለም ላይ ካሉት የየትኛውም ከተሞች ከፍተኛው ቢሊየነሮች ቁጥር ሁለተኛ ነው።

የኒውዮርክ ከተማ መነሻውን በ1624 በኔዘርላንድስ ቅኝ ገዥዎች በማንሃታን ደሴት ደቡባዊ ጫፍ ላይ የተመሰረተ የንግድ ቦታ ነው። ሰፈሩ ኒው አምስተርዳም (ደች፡ ኒዩው አምስተርዳም) በ1626 ተሰይሟል እና በ1653 እንደ ከተማ ተከራይታለች። ከተማዋ እ.ኤ.አ. በ 1664 በእንግሊዝ ቁጥጥር ስር ወደቀ እና የእንግሊዙ ንጉስ ቻርልስ II ለወንድሙ ለዮርክ መስፍን መሬቶቹን ከሰጠ በኋላ ስሙ ተቀይሯል ። ከተማዋ በጁላይ 1673 በሆች ተመልሳ አዲስ ኦሬንጅ ተባለች ለአንድ አመት ከሦስት ወር; ከተማዋ ከህዳር 1674 ጀምሮ ያለማቋረጥ ኒውዮርክ ተብላ ትጠራለች።ከ1785 እስከ 1790 ድረስ ኒውዮርክ የዩናይትድ ስቴትስ ዋና ከተማ ነበረች እና ከ1790 ጀምሮ ትልቁ የአሜሪካ ከተማ ነበረች። ዩኤስ በመርከብ በ19ኛው ክፍለ ዘመን መገባደጃ ላይ እና በ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ላይ፣ እና የአሜሪካ እና የነፃነት እና የሰላም እሳቤዎች ምልክት ነው። በ 21 ኛው ክፍለ ዘመን, ኒው ዮርክ እንደ ዓለም አቀፋዊ ፈጠራ, ሥራ ፈጣሪነት እና የአካባቢ ዘላቂነት እና የነፃነት እና የባህል ልዩነት ምልክት ሆኖ ብቅ አለ. እ.ኤ.አ. በ 2019 ኒውዮርክ የባህል ብዝሃነቷን በመጥቀስ ከ30,000 በላይ የሚሆኑ በአለም ዙሪያ ከ48 ከተሞች የተውጣጡ ከ30,000 በላይ ሰዎች በተደረገ ጥናት የአለም ታላቅ ከተማ ሆና ተመርጣለች።

## በተጨማሪም ተመልከት

* የአሜሪካ ኢምፔሪያሊዝም

## አገናኞች
# 27 January

**27 January** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ **ጥር 19 ቀን** ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) **ጥር 18 ቀን** ላይ ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# ሞሮኮ

|
المملكة المغربية አል ማምላካህ አል ማቅርቢያ የሞሮኮ መንግሥት
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| **ብሔራዊ መዝሙር:** "لله، الوطن، الملك" |
| የሞሮኮመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ራባት |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | ዓረብኛ |
| **መንግሥት** {{{ ንጉሥ ጠቅላይ ሚኒስትር |   ንጉሥ ሙሐመድ ሳድሳዊ ሳደዲን ኦጥማኒ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.) ውሀ (%) |   446,550 (57ኛ) 0.056 |
| **የሕዝብ ብዛት** የ2017 እ.ኤ.አ. ግምት የ2014 እ.ኤ.አ. ቆጠራ |   34,422,600 (39ኛ) 33,848,242 |
| **ገንዘብ** | ድርሃም |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +0 |
| **የስልክ መግቢያ** | +212 |
| **ከፍተኛ ደረጃ ዶሜን** | .ma |

**ሞሮኮ** (አረበኛ፡ المغرب) በሰሜን-ምዕራብ አፍሪቃ የምትገኝና በሕገ-መንግሥታዊ የዘውድ ሥርዓት የምትተዳደር የ፴፪ ሚሊዮን ሕዝብ አገር ናት። መግሪብ በምዕራብ ድንበሯ የአትላንቲክ ውቅያኖስ፤ በሰሜን የሜድትራኒያን ባሕር፤በምሥራቅ አልጄሪያ እና በደቡብ ምዕራባዊ ሣህራ ታዋስናለች። የመግሪብ ርዕሰ ከተማ በአገሪቱ በስተ ምዕራብ የምትገኘውና በሕዝብ ብዛት ሦስተኛ ደረጃ ላይ የምትገኘው ራባት (አማርኛ፡ ርባጥ]] ስትሆን የንግድና የኢንዱስትሪ ማዕከል እንዲሁም የአገሪቷ ታላቅ የባሕር ወደብ የሚገኝባት የካዛብላንካ ከተማ እና ጥንታዊቷ ማራኬሽ (አማርኛ፡ ምራክሽ) ሌሎቹ ትላልቅ ከተሞች ናቸው።

## ማጣቀሻ
# 14ኛው ምዕተ ዓመት

|  |  |
| --- | --- |
| ሺኛ አመታት: | 2ኛው ሺህ |
| ክፍለ ዘመናት: | 13ኛው ምዕተ ዓመት · 14ኛው ምዕተ ዓመት · 15ኛው ምዕተ ዓመት |
| አሥርታት: | 1300ዎቹ 1310ዎቹ 1320ዎቹ 1330ዎቹ 1340ዎቹ 1350ዎቹ 1360ዎቹ 1370ዎቹ 1380ዎቹ 1390ዎቹ |
| መደባት: | ልደቶች – መርዶዎች መመሥረቶች – መፈታቶች |

**14ኛው ምዕጤ ዓመት** ከ1301 እስከ 1400 ዓም ድረስ የነበረው ክፍለ ዘመን ነበረ።
# ሶማልኛ

ሶማልኛ በተለይ የሚነገርባቸው ቦታዎች
**ሶማልኛ** ኩሺቲክ ተብሎ በሚታወቀው የቋንቋ መደብ የአፍሮ-እስያ ቤተሰብ የሚካለል ቋንቋ ነው። በአፍሪካ ቀንድ በሚገኙ አገሮች፥ በኢትዮጵያ፥ ጅቡቲ፥ ሶማሌና ኬንያ፥ በብዙ ሚሊዮን የሚቆጠሩ ተናጋሪዎች አሉት።

በ1964፥ በዚአድ ባሬ መንግስት አነሳሽነት፥ ለመጀመሪያ ጊዜ በላቲን ፊደል መጻፍ ጀመረ።

| ቃሉ | ትርጉም | አነባብ |  |
| --- | --- | --- | --- |
| ሰማይ | cir-ka | ዕርከ |  |
| ውሃ | biyo-ha | ብዮሀ |  |
| እሳት | dab-ka | ደብከ |  |
| ወንድ | rag-ga | ረገ |  |
| ሴት | dumar-ka | ድውመርከ |  |
| መብላት | cunaya | ዕውነየ |  |
| መጠጣት | cabaya | ዐበየ |  |
| ትልቅ | dheer | ዼር |  |
| ትንሽ | yar | የር |  |
| ሌሊት | habeen-ka | ሀቤን-ከ |  |
| ቀን | maalin-ta | ማልን-ተ |  |

* ለተጨማሪ ቃላት፣ ሶማልኛ\_ሷዴሽ በዊኪ-መዝገበ-ቃላት ይዩ።

|  |
| --- |
| ኢትዮጵያ |
| **ታሪካዊ ቦታዎች**  • አክሱም • ላሊበላ • ጎንደር • ነጋሽ • ሐረር • ደብረ-ዳሞ • አዲስ አበባ
**አስተዳደራዊ ክልሎች** • ትግራይ • አፋር • አማራ • ኦሮሚያ • ሶማሌ • ቤንሻንጉል ጉሙዝ • ደቡብ ኢትዮጵያ • ሲዳማ • ማዕከላዊ ኢትዮጵያ • ደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ • ጋምቤላ • ሐረሪ • አዲስ አበባ • ድሬዳዋ
**ቋንቋዎች** • አማርኛ • ግዕዝ • ኦሮምኛ • ትግርኛ • ወላይትኛ • ጉራጊኛ • ሶማሊኛ • አፋርኛ • ሲዳምኛ • ሃዲያኛ • ከምባትኛ • ጋሞኛ • ከፋኛ • ሃመርኛ • ስልጢኛ • ሀደሪኛ
**መልክዓ-ምድር** - • አባይ • አዋሽ • ራስ-ዳሽን • ሶፍ-ዑመር • ጣና • ደንከል • ላንጋኖ • አቢያታ • ሻላ
**ከተሞች** - የኢትዮጵያ ከተሞች |
# የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ

የሲአይኤስ ምልክት
የኮመንዌልዝ አባላት። ቀይ፦ የቀድሞ አባል፣ ብጫ፦ በትብብር ብቻ።
**የነፃ ግዛቶች ኮመንዌልዝ** (እንግሊዝኛ፦ Commonwealth of Independent States) የኢንተርናሽናል አገራት ስምምነት ማኅበር ነው። አሁን 9 አባላት አገራት አሉት።

በ1991 ዓም የተመሠረተ የኢንተርናሽናል መንግሥታት ባህልና ምጣኔ ሀብት ስምምነት ወይም ጓደኝነት ነው። እነዚህ አገራት በተለይ በታሪክ የሶቭየት ኅብረት ግዛቶች ነበሩ። አሁን ግን የራሳቸው ነጻ መንግሥታት አላቸው (እንደ ኢትዮጵያ አቆጣጠር 1984)።

## በተጨማሪም ተመልከት

* በድህረ-ሶቪየት ቦታ ላይ ግጭቶች
* የዩኤስኤስአር ውድቀት

## አገናኞች