Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 8 December

**8 December** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) በዘመነ ማቴዎስ፣ በዘመነ ማርቆስና በዘመነ ሉቃስ **ኅዳር 29 ቀን** ማለት ነው። በዘመነ ዮሐንስ ግን (ዘመነ ሉቃስ የሥግር ዓመት በመሆኑ) **ኅዳር 28 ቀን** ላይ ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# ጸሓፊ

**ጸሐፊ** እና **ደራሲ** ማለት ነገሮችን በሚያይበት መንገድ ማህበራዊ ኢኮኖሚያዊ ታሪክን ባህላዊ ስነምግባርን እየሰጠ እንዲሁም ጊዜን እዉነትን ይዞ በሰዉ ልብ ላይ በሚቀር መልኩ እና ምእናብን በልቦለዶቻቸዉ እየገለፁ እና ታሪክን የሚዘክሩ ባለሙያዎች ናቸዉ። በአጠቃላይ ደራሲ ማለት የትዉልድ ላጲስ ነዉ። ታሪክን ሚዘክር እዉነትን ሚናገረዉ ግለሰቡ(ቧ) ደረሰ ወይም ደረሰች ይባላል።
# ሃሪ ፖተር (መፅሐፍ)

**የ ትረካዎች** በታዋቂዋ እንግሊዛዊ ደራሲ ሮውሊንግ (*J. K. Rowling*) የተፃፉ ትረካዎች ናቸው።
የሀሪ ፖተር መፅሐፎች ሰባት ተከታታይ ትረካዎች ሲሆኑ የሚያጠነጥኑትም በአንድ አስማት የሚማር ልጅ ላይ ነው።

## ክፍሎች

የሰባቱም ተከታታይ ክፍሎች ርዕስ እንደሚከተለው ነው።

1. *Harry Potter and the Philosopher's Stone* - በተለይም በአሜሪካ ውስጥ በ*Harry Potter and the Sorcerer's Stone* ርዕስ የተሸጠ
2. *Harry Potter and the Chamber of Secrets*
3. *Harry Potter and the Prisoner of Azkaban*
4. *Harry Potter and the Goblet of Fire*
5. *Harry Potter and the Order of the Phoenix*
6. *Harry Potter and the Half-Blood Prince*
7. *Harry Potter and the Deathly Hallows*

## በትረካዎቹ ላይ የተመሰረቱ ፊልሞች

ሃሪ ፖተር (ተከታታይ ፊልሞች) በሰባቱም የትረካ መጽሐፎች ላይ በመመስረት በተለያዩ አመታት ወጥተዋል። እነዚህም፡

1. ሃሪ ፖተር ክፍል አንድ (ፊልም)፣
2. ሃሪ ፖተር ክፍል ሁለት (ፊልም)፣
3. ሃሪ ፖተር ክፍል ሦስት (ፊልም)፣
4. ሃሪ ፖተር ክፍል አራት (ፊልም)፣
5. ሃሪ ፖተር ክፍል አምስት (ፊልም)፣
6. ሃሪ ፖተር ክፍል ስድስት (ፊልም) እና
7. ሃሪ ፖተር ክፍል ሰባት (ፊልም) ናቸው።
# ታሪክ

**ታሪክ** በትክክል እንደሚሰፈን ከተጻፉት መዝገቦች አንስቶ ይጀምራል። ከዚያ አስቀድሞ ምንም የተጻፉት መዝገቦች ሳይኖሩ የነበረው ወቅት ቅድመ-ታሪክ ይባላል።

በአለም ደረጃ መጀመርያው የታወቁት የጽሑፍ ቅርሶች ከ3125 ዓክልበ. ያሕል ሲሆኑ ከጥንታዊ ግብጽ ሥነ ቅርስ ታውቀዋል። ለምሳሌ የመንደሮቹ መኳያ ሰሌዳ እና የጊንጥ ዱላ ከዚህ ዘመን ናቸው። ስለዚህ ከ3125 ዓክልበ. በፊት ያለፈው ሁሉ የአለም «ቅድመ-ታሪክ» ነው።

በሌላ አገር ግን የጽሑፍ መዝገቦች እንዲሁም የታሪክ መጋረጃ መከፈቱ እንደ ግብጽ ጥንታዊ አይሆንም። ለምሳሌ ከሜክሲኮ ስሜን የኖሩት ስሜን አሜሪካ ኗሪዎች እንደ ብዙ አሕጉር ሰዎች ለረጅም ዘመን የጽሑፍ አካል ባጠቃላይ ያልነበራቸው ሆነው ቀሩ። ከዚሁ የመዝገቦች ጉድለት የተነሣ ከ1500 ዓም በፊት ያለው ጊዜ ሁሉ የስሜን አሜሪካ ቅድመ-ታሪክ ሊባል ይችላል። ከ1500 ዓም በፊት የተቀረጹት አንዳንድ ጽሑፎች በተለይም የፊንቄ ቋንቋ በሰፊ በአሜሪካዎች ቢገኙም ሁላቸው በፈረንጅ ሊቃውንት አጠያያቂ ተብለዋል። ሆኖም ስለነዚህ የፊንቄ ቅርሶች ወዘተ. በአሜሪካ ተገኝተው የሚገልጹ መጻሕፍት ሊገኙ ይቻላል።

ከግብጽ ጥንታዊ መንግሥት ዘመን ቀጥሎ ጥንታዊ የሆኑት የኩኔይፎርም ጽሑፍ መዝገቦች ከመስጴጦምያ ከ2500 ዓክልበ. ያህል ጀምሮ ሊታዩ ይቻላል። የአንዳንድ ሌላ አገር መዝገቦች ለምሳሌ የቻይና መዝገቦች በልማድ ተጠብቀው ደግሞ ከዚህ ዘመን ያህል ጀምሮ ይዘግባሉ፤ ነገር ግን በቻይና በሥነ ቅርስ ረገድ ከ1200 ዓክልበ. በፊት የተቀረጸው ጽሑፍ ቢኖር አልተረፈም ወይም አልተገኘም። ከ1600 ዓክልበ. በፊት የነበረውንም የሥያ ሥርወ መንግስት የምናውቀው በኋላ በተዘገቡት ጽሑፎች ብቻ ሲሆን የዚያ ዘመን ታሪክ «አፈ ታሪክ» ሊባል ይችላል።

### ደግሞ ይዩ

* ድንጋይ ዘመን
* ናስ ዘመን
* የብረት ዘመን
* መካከለኛ ዘመን
* ዘመነ ህዳሴ
* የብርሃናት ክፍለ ዘመን
* የኢንዱስትሪ አብዮት
* የመረጃ ኅብረተሠብ
* የፈጠራዎች ታሪክ
* ታሪካዊ አቆጣጠር በየክፍለዘመኑ
* የታሪካዊ ዓመት በዓላት መቁጠርያ
* የዓለም ታሪክ
* የአፍሪቃ ታሪክ
* የኢትዮጵያ ታሪክ
* የአውሮጳ ታሪክ
* የእስያ ታሪክ
# ምግብ

**ምግብ** ወይም **መብል** ማናቸውም ሕያው ፍጡር (የሰው ልጅ፣ እንስሳ፣ ተክል ወዘተ.) ለቁመተ ሥጋ፣ ለጤንነት፣ የሚመገብ የሚበላው ነገር ሁሉ ነው። አብዛኛውም ምግብ የሚሆነው ንጥረ ምግብ ያለበት ተክል ወይም እንስሳ (ወይንም ፈንገስ) ነው። የንጥረ ምግቡ አይነቶች ለምሳሌ ካርቦሃይድሬት፣ ስብ፣ ፕሮቲን፣ ቪታሚንና ሚነራል ሲሆኑ እነዚህ በሕይወቱ ሴሎች ውስጥ ይዋሐዳሉ።
# ሂውስተን

**ሀውስተን** አሜሪካ ውስጥ በቴክሳስ ግዛት የሚገኝ ከተማ ነው። ከተማው በስፋቱ ከአሜሪካ ከተሞች አራተኛ ነው። በቴክሳስ ግዛት ውስጥ ከሚገኙ ከተሞች ደግሞ አንደኛ የሆነው ይህ ከተማ የ600 ካሬ ማይል ስፋት አለው። በ2008 እ.ኤ.አ. የአሜሪካ የህዝብ ቆጠራ 2.2 ሚሊዮን ሰዎች ይኖሩበታል።
# ዶሚኒካን ሪፐብሊክ

|
ዶሚኒካን ሪፐብሊክ República Dominicana
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| **ብሔራዊ መዝሙር:Quisqueyanos Valientes*  |
| የዶሚኒካን ሪፐብሊክመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ሳንቶ ዶሚንጎ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | እስፓንኛ |
| **መንግሥት** {{{ፕሬዝዳንት ምክትል ፕሬዝዳንት |   ዳኒሎ መዲና ማርጋሪታ ሰደኞ ደ ፈርናንደዝ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.) ውሀ (%) |   48,315 (128ኛ) 0.7 |
| **የሕዝብ ብዛት** የ2017 እ.ኤ.አ. ግምት የ2010 እ.ኤ.አ. ቆጠራ |   10,169,172 (88ኛ) 9,478,612 |
| **ገንዘብ** | ዶሚኒካን ፔሶ |
| **የሰዓት ክልል** | UTC −4 |
| **የስልክ መግቢያ** | +1-809 +1-829 +1-849 |
| **ከፍተኛ ደረጃ ዶሜን** | .do |

**ዶሚኒካን ሪፐብሊክ** በካሪቢያን ባሕር ውስጥ ሂስፓንዮላ በተባለ ደሴት ላይ የሚገኝ አገር ነው። ዋን ከተማው ሳንቶ ዶሚንጎ ሲሆን መደበኛ ቋንቋ እስፓንኛ ነው።
# 1 April

**1 April** በጎርጎርያን ካሌንዳር የቀን ስም በእንግሊዝኛ ሲሆን ይህ ቀን በኢትዮጵያ አቆጣጠር (ከ1892 ዓ.ም. ጀምሮ እስከ 2091 ዓ.ም. ድረስ) ምንጊዜም **መጋቢት 23 ቀን** ማለት ነው።

ከ1892 ዓ.ም. አስቀድሞ ወይም ከ2091 ዓ.ም. በኋላ ለሆኑት ዓመታት ግን በሌላ ቀን ላይ መሆኑን ይገንዘቡ። ለእነዚያ ዓመቶች ይህ የቀን መለወጫ መሣርያ Archived ሜይ 12, 2015 at the Wayback Machine ይረዳል።
# ስፖርት

ስፖርት
**ስፖርት** ወይም **አርትዖተ መሌሊት** የተደራጀ እና ውድድራዊ መልክ ያለው አካላዊ ብቃትን እና ነጻ ጨዋታን (fair play) የሚጋብዝ እንቅስቃሴ ነው። የሚመራው ራሳቸውን ችለው በተቀመጡ ህጎች እና ደንቦች ነው። የተወዳዳሪው አካላዊ ጥንካሬ እና ብቃት የክንውኑን ውጠት (ማሸነፍ ወይም መሸነፍ) ይወስናሉ። አካላዊ እንቅስቃሴዎቹ የሰዎችን፣ የእንስሳቶቹን እና የመሳሪያዎቹን (መሳሪያ ስንል ኳስ፣ ጦር፣ ራኬት የመሳሰሉትን ያጠቃልላል) እንቅስቃሴ ናቸው። ነገር ግን የካርታ እና የመደብ ጨዋታዎችን የአካል ብቃት ስለማይጠይቁ የጭንቅላት ስፖርቶች ሽንላቸዋለን።

መለጠፊያ:መዋቅር-ባህል መፅሐፍት