Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ፊሊፒንስ

|
ፊሊፒንስ ሪፐብሊክ Republika ng Pilipinas
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| ሰንደቅ ዓላማ | አርማ |

 |
| **ብሔራዊ መዝሙር:Lupang Hinirang*  |
| የፊሊፒንስመገኛ |
| **ዋና ከተማ** | ማኒላ |
| **ብሔራዊ ቋንቋዎች** | ፊሊፒንኛ እንግሊዝኛ |
| **መንግሥት** {{{ፕሬዝዳንት ምክትል ፕሬዝዳንት |   ሮድሪጎ ዱቴርቴ ሌኒ ሮብሬዶ |
| **የመሬት ስፋት** አጠቃላይ (ካሬ ኪ.ሜ.) ውሀ (%) |   300,000 (72ኛ) 0.61 |
| **የሕዝብ ብዛት** የ2015 እ.ኤ.አ. ግምት  |   100,981,437 (12ኛ)  |
| **ገንዘብ** | ፊሊፒንስ ፔሶ (₱) |
| **የሰዓት ክልል** | UTC +8 |
| **የስልክ መግቢያ** | 63 |
| **ከፍተኛ ደረጃ ዶሜን** | .ph |

**ፊሊፒንስ** በእስያ ያለ ደሴት አገር ነው። ዋና ከተማው ማኒላ ነው።

### ባህል

ብዙ ልዩ ልዩ ቋንቋዎችና ብሔሮች በፊሊፒንስ ይገኛሉ። ዋና መደበኛው ቋንቋ ፊሊፒንኛ የተጋሎግኛ ይፋዊ አይነት ነው። ከባህሎቹ ልዩነት የተነሣ፥ በደሴቶቹ ላይ ብዙ ልማዳዊ የሙዚቃ አይነቶች አሉ። ከነዚህ ልዩ ልዩ ሙዚቃዊ ፈሊጦች ጋራ በፊሊፒኖ ባህል የተለያዩ ልማዳዊ ጭፈራ አይነቶች ይሄዳሉ። ለምሳሌ ቲኒክሊንግ፣ ካሪኖሳ እና ሲንግኪል የተባሉ ጭፍራዎች አሉ። በፊሊፒንስ አንዳንድ ጎሣ የተወሳሰበ ብርድ ልብስ ሽመና ስለ መሥራታቸው ዕውቅና አላቸው። ሌሎች ጎሣዎች ጌጣጌጥ ከሉልና ከቀይ መንቁራ ወዘተ. ይሠራሉ። ከሁሉ ቀላል ኑሮ በሩቅ ደን ቦታዎች የሚገኙ ጎሣዎች እስካሁን ድረስ በትንፋሽ የሚነፋ ፒፓ (ፍላጻን ለመውረር) ለማደን እንደ መሣርያ ይጠቅማሉ። በፊሊፒንስ ብቻ የሚማሩ የትግል (ቡጢ) ሥነ ሥርዐቶች ለምሳሌ አሚስ እና ኤስክሪማ ይታወቃሉ።

ጨዋታ በፊሊፒንስ በተለይም ቢሊያርድስ (ከረንቦላን የሚመስል)፣ ቦውሊንግና ሰንጠረዥ (ቼዝ) ይወደዳሉ። እግር ኳስና ቡቅሻ ደግሞ በጣም ይወደዳሉ።

90 ከመቶ የፊሊፒንስ ኗሪዎች የሮማ ካቶሊክ ቤተክርስቲያን ምዕመናን ናቸው፣ በየከተማውም ስፓኒሾች ከድንጋይ የሠሩ አቡያተ ክርስቲያናት አሁንም አሉ። ሌላ 5 ከመቶ እስላሞች ናቸው፣ የቀሩትም 5 ከመቶ አረመኔ ልማዶች ወይም ሌላ እምነት የሚከተሉ ናቸው።

ብዙ የፊሊፒንስ ኗሪዎች ከቀርከሃ ወይም ዘምባባ እንጨት በተሠራ በቀላል መኖርያ ማደር ይመርጣሉ። ኗሪ ባህሎች ከእስፓንያ፣ ከሜክሲኮ፣ ከፖሊኔዥያ፣ ከአሜሪካ፣ ከቻይና፣ ከሌሎችም እስያዊ አገራት ተጽእኖዎች በመቀላቀሉ፣ እንዲሁም የፊሊፒንስ አበሳሰል ከነዚህ ተጽእኖዎች ሁሉ ይወክላል።
# ሰብአስተኔ

አይ-አይ ሌሙር፣ የፊልፒንስ ታርሲየር፣ ቀለበት-ጅራት ሌሙር፣ ቀይ ቀጭን ሎሪስ፣ ነጭ-ራስ ካፑቺን፣ አንበሣ ታማሪን፣ ቀይ መልክ ሸረሪት ዝንጀሮ፣ አንኮ፣ ነጭ-እጅ ጊቦን፤ ሐለስት።
**ሰብ አስተኔ** በጡት አጥቢ መደብ ውስጥ ያለ ክፍለመደብ ነው። በሥነ ሕይወት ጥናት ይህ ክፍለመደብ ሌሙር፣ ዝንጀሮች፣ ጦጣዎችና የሰው ልጅም ይጠቅልላል።

* ሌሙር፣ ጋላጎ፣ ፖቶ ወዘተ. - (አፍሪካና ማዳጋስካር)
* ታርሲየር - (ደቡብ-ምስራቅ እስያ)
* የምዕራብ ክፍለአለም ዝንጀሮች - (አሜሪካዎች)
* የምሥራቅ ክፍለአለም ዝንጀሮች - (አፍሪካና እስያ)፤ አንኮ፣ ጭላዳ፣ ጨኖ፣ ጉሬዛ
* ጦጣ - ጊቦን (እስያ)

* ዘረሰብ፦ ኦራንጉታን፣ ገመሬ (ጎሪላ)፣ ቺምፓንዚ (አፍሪካ)

* የሰው ልጅ (አለም አቀፍ)

በሥነ ባህርይ ረገድ በኩል፣ ከፍጡሮች ሁሉ ቺምፓንዚ የተባለው ጦጣ በሁለት ዝርዮች (ሐለስትዮ እና ሐለስት) ተመድቦ ሲሆን ለሰው ልጅ ቅርብ ዝምድና ያለው ይቆጠራል። ቺምፓንዚ ግን 24 (48) ሐብለ በራሂዎች እያለው፣ የሰው ልጅ 23 (46) ሐብለ በራሂዎች እና ከማናቸውም እንስሳ ይልቅ እጅግ ሃይለኛ አዕምሮ አለው።

### ደግሞ ይዩ

* ዝግመተ ለውጥ
* ባለሙያ ንድፍ
# ኒው ጊኒ

**ኒው ጊኒ** በኦሺያኒያ የተገኘ ታላቅ ደሴት ነው። አሁን በኢንዶኔዥያና በፓፑዋ ኒው ጊኒ ይካፈላል።

ደሴቱ የሸንኮራ ኣገዳ እንዲሁም የሙዝ መነሻ እንደ ሆነ ይታመናል። ከዚህም በላይ በአትክልትም ሆነ በእንስሳት በኩል ብዙ ብርቅዬ ዝርዮች አሉ።
# አውሮፓ

አልባንያ
አንዶራ
ኦስትሪያ
ቤላሩስ
ቤልጅግ
ቦስንያ
ቡልጋሪያ
ክሮኤሽያ
ቆጵሮስ
ቸኪያ
ዴንማርክ
ኤስቶኒያ
ፊንላንድ
ፈረንሣይ
(ፈረን.)
ጀርመን
ግሪክ
ሀንጋሪ
አይስላንድ
አየርላንድ
ጣልያ
(ጣል.)
(ጣል.)
ላትቪያ
ሊክ.
ሊትዌኒያ
ሉክ.
መቄዶንያ
ማልታ
ሞልዶቫ
ሞናኮ
ሞንቴ.
ሆላንድ
ኖርዌይ
ፖላንድ
ፖርቱጋል
ሮማንያ
ሩሲያ
ሩስያ
ሳንማሪኖ
ሰርቢያ
ስሎቫኪያ
ስሎ.
እስፓንያ
ስዊድን
ስዊስ
ቱርክ
ዩክሬን
ዩናይትድ
ኪንግደም
ቫቲካን
አድርያቲክ
ባሕር
አርክቲክ
ውቅያኖስ
ባልቲክ
ባሕር
የባረንትስ ባሕር
የቢስካይ
ባሕር
ጥቁር
ባሕር
የቄልጥ
ባሕር
የዴንማርክ
ወሽመጥ
የግሪንላንድ ባሕር
የጋዲስ
ወሽመጥ
ሜድትራኒያን ባሕር
ስሜን
አትላንቲክ
ውቅያኖስ
ስሜን
ባሕር
የኖርዌይ
ባሕር
የጂብራልታር
ወሽመጥ
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●
●

ብዙ የአውሮፓ ሀገሮች በ ፑቲኒዝም ይሰቃያሉ: ሩሲያ ከእነዚህ አገሮች ውስጥ ሀብቶችን ለማውጣት እንደ ሉካሼንኮ ቤላሩስ ያሉ አምባገነን አገዛዞችን ትፈጥራለች እና ትደግፋለች።

## አገሮች በአውሮፓ

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * አልባኒያ
* ኦስትሪያ
* ቤላሩስ
* ቤልጅክ (ቤልጅግ, ቤልጂየም)
* ቦስኒያ እና ሄርዜጎቪና
* ቡልጋሪያ
* ክሮሺያ
* ቼክ ሪፑብሊክ
* ዴንማርክ
* ኤስቶኒያ
* ቱርክ
 |   | * ፊንላንድ
* ፈረንሳይ
* ጀርመን
* ግሪክ
* ሀንጋሪ
* አይስላንድ
* አየርላንድ ሪፑብሊክ
* ጣሊያን
* ሌትላንድ (ላቲቪያ)
* ሊክተንስታይን
* ሊትዋኒያ
 |   | * ሉክሳምቡርግ
* ስሜን መቄዶንያ
* ማልታ (መላጢያ)
* ሞልዶቫ
* ሞናኮ
* ሆላንድ (ኔዘርላንድ)
* ኖርዌይ
* ፖሎኝ (ፖላንድ)
* ፖርቱጋል (ፖርቹጋል)
* ሮማንያ
* ሩሲያ (መስኮብ)
 |   | * ሳን ማሪኖ
* ሰርቢያ
* ሞንቴኔግሮ
* ስሎቫኪያ
* ስሎቬንያ
* እስፓንያ (ስፔን)
* ስዊድን
* ሥዊዘርላንድ (ስዊስ)
* ኡክራኒያ (ዩክሬን)
* እንግሊዝ (ብሪታንያ)
* ቫቲካን
 |

|  |
| --- |
| የዓለም አሁጉሮች |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| አፍሪቃ |

 |

|  |
| --- |
|  |
| እስያ |

 |

|  |
| --- |
|  |
| አውሮፓ |

 |

|  |
| --- |
|  |
| ኦሺያኒያ |

 |

 |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |
| ሰሜን አሜሪካ |

 |

|  |
| --- |
|  |
| ደቡብ አሜሪካ |

 |

|  |
| --- |
|  |
| አንታርክቲካ |

 |

 |
|

|  |
| --- |
| ስሜን አሜሪካ|
አንታርክቲካ|
አውሮፓ|
አውስትሬሊያ|
አፍሪቃ|
እስያ|
ደቡብ አሜሪካ |

 |

## ወብ

* Evropa / Europa / Europe Archived ፌብሩዌሪ 9, 2007 at the Wayback Machine