Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# S Karibische Meer

Im 16. Johrhundert isch s Karibische Meer vor allem vo Spanie beherrscht worde
Karibik, Mittelamerika und Deil vo Südamerika
Costa de Isla de Providencia, San Andrés und Providencia, Colombia.
S **Karibische Meer** isch e Näbemeer vom Atlantischen Ozean. Es isch 2.754.000 km² gross und isch dr südöstligi Deil vom Amerikanische Mittelmeer. Es isch vo de Westindischen Insle, wo im ene Boge vom Golf vo Mexiko bis fast noch Venezuela göhn, vom Haupddeil vom Atlantische Ozean abgränzt.

Bis 1492 hai d Europäer s *Karibische Meer* nid kennt, bis dr Christoph Kolumbus won er brobiert het e Seewäg uf Indie z finde, zerst in karibischem Wasser gseglet isch.

S *Karibische Meer* wird hüfig (in Analogii zu de Ozean Indik, Atlantik, Pazifik und Arktik) mit dr Karibik gliichgsetzt. D Karibik isch aber dr Name vo dr ganze Region, und bestoht us em Meeresgebiet und de Insle und Inselgruppe wo dört lige.

## Geologii

Dr grössti Deil vom Karibische Meer befindet sich uf dr Karibische Blatte, nume dr Nordwestdeil isch uf dr andere Sitevo dr Diefseerinne und lit uf dr Nordamerikanische Blatte. D Usdehnig vom Karibische Meer bedräit vom Weste, an dr Küste vo Belize, uf Oste bis zu de Windward Islands, eme Deil vo de Insle über em Wind, fast 3.000 Kilometer. D Nordsüdusdehnig vo dr kubanische Westküste bis uf Panama bedräit öbbe 1.500 Kilometer.

Dr Kaimangrabe zwüsche Jamaika und de Kaimaninsle isch bis zu 7.680 m dief und es git dört die weltwiit diefstglägene underseeische Vulkan.
Dr Ursprung vo de meiste Insle im Karibische Meer isch vulkanisch, e baar chliineri Insle si Überräst vo Koralleriffe.

## Wätter

Die dropischi Lag vom Karibische Meer hilft em Wasser, e warmi Tämpratur zbehalte, wo, je noch Johresziit, zwüsche 20°C bis knapp über 30°C lit.

S Karibische Meer bildet e zentrale Beriich für vili Hurrikan innerhalb vo dr westlige Hemisphäre.
Vor dr Westküste vo Afrika bilde sich e Reihje vo Niiderdrucksystem und die meiste vo dene entwickle sich über em Atlantik zu dropische Stürm. Son e Sturm cha sich über em warme Wasser (mindestens 26,5°C zun emee dropische Wirbelsturm mit ere Windgschwindigkeit vo mehr as 64 Chnote oder 118 km/h entwickle, wo im karibische Meer denn Hurrikan heisst. Die karibischi Hurrikansaison goht vom Juni bis zum Dezämber, wobii die meiste Hurrikan in de Mönet August und Septämber ufdräte. Im Durchschnitt bilde sich jedes Johr nüün dropischi Stürm, wo fümf von ene d Sterki vom ene Hurrikan hai.

Die jöhrlige Hurrikan si wägen ihrer extrem zerstörerische Chraft e potenzielli Bedrohig für d Insle vom Karibische Meer. Koralleriff chönne dur heftigi Wälle liicht beschädigt, oder sogar zerstört wärde, wenn e Hurrikan Sand oder Schlamm uf s Riff drait. Wenn das bassiert, versticke die korallerote Organisme und s Riff stirbt und bricht schliesslig usenander.

## Weblingg

 **Commons: Karibisches Meer** – Sammlig vo Multimediadateie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Karibisches\_Meer“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Panama-Stadt

| Panama-Stadt |
| --- |
| 8.97091-79.5347582[[Datei:|270px|Panama-Stadt (Erde)|alt=Karte: Erde]]Panama-Stadt​
Lag vu Panama-Stadt i dr Browinz Panamá |
| Basisdate |
| Staat | Panama |
| Browinz | Panamá |
| Distrikt | Panamá |
| Stadtgründig | 15. Ouguscht 1519 |
| Iiwohner | 813.097 *()* |
| – im Balligsruum | 1.215.575 |
| **Stadtinsignie** |
|  |  |
| Detaildate |
| Flechi | 2.560,8 |
| Bevölkerigsdichti | 275 Ew./km2 |
| Höchi | 2 m |
| Stadtgliderig | 19 Corregimientos |
| Gwässer | Panama-Kanaal, Pazifik |
| Vorwahl | +507 2 |
| Zitzone | UTC−5 |
| Website | municipio.gob.pa |
| Panama-Stadt Panama-Stadt |

**Panama-Stadt** (schbanisch *Ciudad de Panamá*) isch d Hauptschtadt und dr Regierigssitz vum mittelamerikanische Schtaat Panama und mit öppe 813.097 Yywohner di gröschti Stadt vum Land. Si lyt im Süde i dr Browinz Panamá a dr pazifische Kischte, diräkt östlech vum Panamakanal. Di moderni Stadt isch s wirtschaftliche, bolitische, touristische und kulturelle Zäntrum vum Land. Z wirtschaftliche Hinsicht isch si e Wältstadt.

1671 isch d Stadt vum änglische Pirat Henry Morgan zerstört worde. Denno het me si öppe 5 km südweschtlig dodervo, a irer hütige Stell, nöi ufboue.

## Weblingg

 **Commons: Panama-Stadt** – Sammlig vo Multimediadateie
* Offizielli Wäbsyte vu Panama-Stadt (schpanisch)

## Fuessnote

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Panama-Stadt“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# 16. Jahrhundert

◄ |
14. Jh. |
15. Jh. |
**16. Jahrhundert**
| 17. Jh.
| 18. Jh.
| ►

1500er |
1510er |
1520er |
1530er |
1540er |
1550er |
1560er |
1570er |
1580er |
1590er

S **16. Jahrhundert** hät am 1. Januar 1501 aagfange und am 31. Dezember 1600 uufghört.

Mit dr Reformation vom Luther im Jahr 1517 hät s Spaatmittelalter in Europa uufghört und es hät demit d Epoche vo der früehe Neuziit aagfange.

## Ereigniss / Entwicklige

* De Martin Luther verteidiget siini Position vor em Riichstag zu Worms (1521)
* Vollendig vo dr 1. Weltumseglig dur de Juan Sebastián Elcano (1522)
* König Heinrich VIII. bricht mit dr katholische Chile (1533)
* D Ziit vo de grosse europäische Hexeverfolgige fangt gege Endi vom Jahrhundert aa
* D Türke schlönd Ungarn (Schlacht bi Mohács, 1526) und belagered Wien (Erschti Wiener Türkebelagerig, 1529)
* De Nikolaus Kopernikus veröffentlicht siini Theorie vom heliozentrische Weltbild (1543)
* Sieg vo de christliche Grossmächt under em Don Juan de Austria über d Osmane i dr Seeschlacht vo Lepanto (1571)
* Kulmination vom französische Religionschrieg zwüsched Katholike und Hugenotte i dr Bartholomäusnacht (1572)
* Dr Gregorianischi Kalender wird i viilne katholische Länder iigfüehrt (1582)
* Sieg vo dr britische Flotte under em Sir Francis Drake über di schpanisch Armada (1588)

## Persönlichkeite

* Erasmus von Rotterdam, Humanischt und Vorriiter vo dr Reformation († 1536)
* Martin Luther, religiöse Reformator († 1546)
* Michelangelo Buonarotti, Maler und Bildhauer († 1564)
* Thomas More, englische Politiker und Schriftschteller († 1535)
* Miguel de Cervantes, schpanische Schriftschteller († 1616)
* Elizabeth I., englischi Königin († 1603)
* Karl V., König vo Schpanie und Kaiser vom Heilige Römische Riich († 1558)
* Philip II., schpanische König († 1598)
* Nikolaus Kopernikus, Aschtronom († 1543)
* Michel de Montaigne, französische Philosoph, Moralischt und Begründer vo dr Essayistik († 1592)
* Giordano Bruno, italienische Philosoph und Aschtronom poschtuliert i dr Tradition vom Nikolaus Cusanus d Unendlichkeit vom Universum und erchännt erschtmalig - übers heliozentrische Weltbild vom Galileo Galilei usegehend - dass d Sunne nur eine vo unendlich viile Fixschterne isch († 1600)
* William Shakespeare, englische Dichter und Dramatiker († 1616)

## Erfindige und Entdeckige

* Schüüsspulver
* mechanischi Uhre (Ziitmesser)

## Weblink

*  (Engl.)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „16.\_Jahrhundert“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# 1821

◄ |
18. Jahrhundert |
**19. Jahrhundert**
| 20. Jahrhundert
| ►

◄◄ |
◄ |
1817 |
1818 |
1819 |
1820 |
**1821**
| 1822
| 1823
| 1824
| 1825
| ►
| ►►

| 1821 |
| --- |
|  Mit em Aid im Chloschter Agia Lavra fangt dr griechisch Unabhängigkaitschrieg aa. |

| 1821 in andere Kaländer |
| --- |
| Ab urbe condita | 2574 |
| Armenische Kaländer | 1269–1270 |
| Ethiopische Kaländer | 1813–1814 |
| Buddhistische Kaländer | 2365 |
| Chinesische Kaländer |
|  – Ära | 4517–4518 oder 4457–4458 |
|  – 60-Joor-Ziklus |
Metall-Drache (庚辰,
17)– Metall-Schlange (辛巳,
18) |
| Hebräische Kaländer | 5581–5582 |
| Islamische Kaländer | 1236–1237 |
| Thai-Solar-Kaländer | 2364 |

## Was isch bassiert?

* 28. Jänner: Z Donaueschinge wird d Oper *Esop in Lydien* vum Conradin Kreutzer urufgfiert.
* 25. Merz: Mit em Aid im Chloschter Agia Lavra fangt dr griechisch Unabhängigkaitschrieg aa.
* 18. Juni: Z Berlin wird *Der Freischütz* vum Carl Maria von Weber urufgfiert.
* 28. Juli: Peru verchindet d Unabhängigkait vu Spanie.
* 13. Augschte: Uruffierig vu dr Oper *Adele von Budoy* vum Conradin Kreutzer z Königsberg.
* 16. Augschte: S Erzbischtum Fryybeg entstoht dur e päpschtligi Verfiegig, s johrhundertealt Bischtum Konschtanz verlischt glychzytig.
* 15. Septämber: Guatemala, Costa Rica, El Salvador, Honduras un Nicaragua wäre unabhängig vu Spanie.

## uf d Wält chuu

* 3. Februar: Elizabeth Blackwell, britischi Medizineri
* 21. Februar: Bernhard Matter, Aargauer Dieb un Iibrächer
* 21. Februar: Rachel, franzesisch-jidischi Schauspiileri
* 9. April: Charles Baudelaire, franzesische Schriftsteller
* 14. Augschte: Franz Josef Schild, Schwyzer Dokter, Bolitiker un Schriftsteller
* 28. Augschte: Elias Landolt, Schwyzer Forschtwisseschaftler
* 31. Augschte: Hermann von Helmholtz, dütsche Füsioloog und Füsiker

## gstorbe

* 5. Mai: Napoleon Bonaparte, Chaiser vu Frankrych
* 14. Mai: Auguste Pidou, Schwyzer Bolitiker
* 19. Juni: Peter Ochs, Schwyzer Bolitker
* 8. Novämber: Jean Rapp, franzesische Général division un Adjudant vum Napoléon

## Weblink

 **Commons: 1821** – Sammlig vo Multimediadateie
# Ecuador

|  |
| --- |
| **República del Ecuador** Republik Ecuador |
|

|  |  |
| --- | --- |
| {{{ARTIKEL-FLAGGE}}} | {{{ARTIKEL-WAPPEN}}} |
|  |  |

 |
| **Wahlspruch:Libertad y Orden* (span. für *„Freiheit und Ornig“*) |
| **Amtsspraach** | Spanisch |
| **Hauptstadt** | Quito |
| **Staatsoberhaupt** und **Regierigschef** | Daniel Noboa Azin |
| **Flächi** | 256.370 km² |
| **Iiwohnerzahl** | 17.483.326(CIA 2023) |
| **Bevölkerigsdichti** | 69 Iiwohner pro km² |
| **Brutto­inlands­produkt pro Iiwohner** | 2.777 US-$ (CIA 2006) |
| **Währig** | US-Dollar |
| **Nationalhimne** | *Salve, Oh Patria* |
| **Zitzone** | UTC-5 |
| **Kfz-Kennzeiche** | EC |
| **Internet-TLD** | .ec |
| **Vorwahl** | +593 |
|  |
|  |

**Ecuador** (au iidütscht *Ekuador*; span. *República del Ecuador*), isch e Republik im Nordweste vo Südamerika.

S Land lit zwüsche Kolumbie und Peru und het 14 Millione Iiwohner.

D Hauptstadt Quito lit im Andehochland (*Sierra*) uf erä Höchi vo 2800 m. Die grössti Stadt isch Guayaquil, wo in der Pazifikküsten-Ebeni (*Costa*) lit.

Dr Name vom Land chunnt vom Äquator, wo sich dur s Staatsgebiet zieht. Der Grossdeil vom Land befindet sich in der südlige Hemisphäre. D Galápagos-Insle ghöre zu Ecuador und lige öbbe 1000 km westlig vo der Küste.

Dr högscht Bärg vo Ecuador isch dr Tschimborasso.

## Gschicht

Im Oktober 2019 het's ds Ecuador Demontstratione gä. D Demontstrante wehre sech gäge d Vorgabe vom Internationale Währigsfonde.

## Weblingg

 **Commons: Ecuador** – Sammlig vo Multimediadateie
 **Wikimedia-Atlas: Ecuador** – geographischi un historischi Charte
# 1831

◄ |
18. Jahrhundert |
**19. Jahrhundert**
| 20. Jahrhundert
| ►

◄◄ |
◄ |
1827 |
1828 |
1829 |
1830 |
**1831**
| 1832
| 1833
| 1834
| 1835
| ►
| ►►

| 1831 |
| --- |
|  Dr James Clark Ross entdeckt dr magnetisch Nordpol. |

| 1831 in andere Kaländer |
| --- |
| Ab urbe condita | 2584 |
| Armenische Kaländer | 1279–1280 |
| Ethiopische Kaländer | 1823–1824 |
| Buddhistische Kaländer | 2375 |
| Chinesische Kaländer |
|  – Ära | 4527–4528 oder 4467–4468 |
|  – 60-Joor-Ziklus |
Metall-Tiger (庚寅,
27)– Metall-Has (辛卯,
28) |
| Hebräische Kaländer | 5591–5592 |
| Islamische Kaländer | 1246–1247 |
| Thai-Solar-Kaländer | 2374 |

## Was isch bassiert?

* 10. Merz: In dr erschte kantonalen Volksabstimmig in dr Gschicht vum Kanton Züri in dr Zyt vu dr Regeneration wird di nei liberal Verfassig aagnuu, wu am Uschterdag yygforderet woren isch.
* 1. Juni: Dr James Clark Ross entdeckt dr magnetisch Nordpol uf ere Forschigsfahrt in dr Nechi vum Kap Adelaide bi dr Boothia-Halbinsle z Kanada.
* 8. Septämber: Russischi Druppe schleen dr Novämberufstand z Pole ändgiltig nider, d Stadt Warschau kapituliert.
* 27. Dezämber: Dr Charles Darwin fangt syy fimfjehrigi historischi Rais an Bord vu dr *HMS Beagle* aa.
* 28. Dezämber: Im Großherzogtum Bade wird gege d Karlsbader Bschliss d Prässezänsur im *«Preßgesetz»* ufghobe. Im Johr derno wird des Gsetz wider abgschafft.

## uf d Wält chuu

* 15. Februar: Adolf Deucher, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot
* 25. April: Robert Heck, dytsche Moler
* 13. Juni: James Clerk Maxwell, schottische Physiker
* 29. Juni: William Thomas Clark, US-amerikanische Bolitiker
* 5. Septämber: Victorien Sardou, franzesische Dramatiker
* 21. Septämber: Eugène Boeckel, elsässische Chirurg

## gstorbe

* 11. Februar: Niklaus Franz von Bachmann, Schwyzer General
* 9. April: Paul Usteri, Schwyzer Publizischt un Bolitiker
* 1. Septämber: Balthasar Alexis Henri Antoine von Schauenburg, e franzöösische General us em Elsass
* 21. Septämber: Andreas Moritz, dytsche Schuemacher un Dialäktdichter
* 14. Novämber: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, dytsche Philosoph

## Weblink

 **Commons: 1831** – Sammlig vo Multimediadateie
# Attila dr Hunneköönig

Die ungfääri Usdeenig vom Hunneriich under em Attila bzw. de Stamm, wo vo de Hunne abhängig gsi si
Dr **Attila** († 453) isch vo 434 (as Mitherrscher zsämme mit sim Brueder Bleda) bzw. 444/45 (as Eläiherrscher) bis zu sim Dood „Köönig“ *(rex)* vom Chriegerverband vo de Hunne gsi. S Zentrum vo sim Machtberiich isch s Gebiet vom hütige Ungarn gsi, wo d Hunne im 5. Joorhundert e churzlääbigs Riich gha häi, wo under em Attila si grössti Macht erläbt het, aber scho churz noch sim Dood wider zsämmebroche isch.

Dr Attila het widerhoolt Chriegszüüg gmacht, und isch drbii vilmol seer hert mit de Lüt umgange. Er het sich zerst gege Ostroom gwändet, noch 451/52 aber vor allem gege Westroom. Er het mit bäide Däil vom Riich diplomaatischi Kontakt ghaa, und isch vor allem druf us gsi, möögligst hoochi Dributzaalige duurezsetze. Die het er brucht, zum si Vilvölkerriich zsämmezheebe. D Römer iirersits si an möögligst stabiilen und ruejige Verheltniss im Barbaricum ääne an dr Gränze intressiert gsi. Für die röömisch-hunnische Kontakt in deere Zit stoot mit em Gschichtswärk vom Priskos, wo no Fragmänt drvo existiere, e wichdigi Kwelle zur Verfüegig.

As legendääri Figuur *Köönig Etzel* het dr Attila in e Hufe middelalterlige Wärk witergläbt, wie im Nibelungelied und dr Dietrichepik.

## Liddratuur

* *Attila und die Hunnen.* Begleitbuch zur Ausstellung. Herausgegeben vom Historischen Museum der Pfalz, Speyer. Theiss, Stuttgart 2007, ISBN 978-3-8062-2114-5
* Henning Börm: *Westrom. Von Honorius bis Justinian* (= *Kohlhammer-Urban-Taschenbücher.* Bd. 735). Kohlhammer, Stuttgart 2013, ISBN 978-3-17-023276-1
* Hyun Jin Kim: *The Huns.* Routledge, New York 2016
* Michael Maas (Uusegääber): *The Cambridge Companion to the Age of Attila.* Cambridge University Press, Cambridge 2015, ISBN 978-1-107-63388-9
* Otto Maenchen-Helfen: *Die Welt der Hunnen. Herkunft, Geschichte, Religion, Gesellschaft, Kriegführung, Kunst, Sprache.* Deutschsprachige Ausgabe besorgt von Robert Göbl. VMA-Verlag, Wiesbaden 1997, ISBN 3-928127-43-8
* Mischa Meier: *Geschichte der Völkerwanderung. Europa, Asien und Afrika vom 3. bis zum 8. Jahrhundert.* Beck, Münche 2019 (grundlegende, umfassende und aktuelle Darstellung der „Völkerwanderung“ in globaler Perspektive).
* Michael Schmauder: *Die Hunnen. Ein Reitervolk in Europa.* Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2009, ISBN 978-3-89678-342-4
* Timo Stickler: *Die Hunnen* (= *Beck’sche Reihe* 2433 *C. H. Beck Wissen*). Beck, Münche 2007, ISBN 978-3-406-53633-5
* Edward A. Thompson: *The Huns.* Revised and with an afterword by Peter J. Heather|Peter Heather. Blackwell, Oxford 1999, ISBN 0-631-21443-7

## Weblingg

 **Commons: Attila** – Album mit Multimediadateie
* J. B. Bury (1928): *The Invasion of Europe by the Barbarians. A Series of Lectures.* (änglisch; PDF-Download, 603 kB)
* Otto Seeck: *Attila.* In: *Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft* (RE). Band II,2, Stuttgart 1896, Sp. 2241–2247.

## Fuessnoote
# San Marino

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel behandled en Staat z Südeuropa. Witeri Bedütige findt me do. |

|  |
| --- |
| **Repubblica di San Marino** Republik San Marino |
|

|  |  |
| --- | --- |
| {{{ARTIKEL-FLAGGE}}} | {{{ARTIKEL-WAPPEN}}} |
|  |  |

 |
| **Wahlspruch:„Libertas“* lat. „Freiheit“ |
| **Amtsspraach** | Italienisch |
| **Hauptstadt** | San Marino |
| **Staatsoberhaupt** | Zwei *Capitani Reggenti*: zurzyt; Matteo Rossi Lorenzo Bugli |
| **Regierigschef** | Außenminister Luca Beccari |
| **Flächi** | 61 km² |
| **Iiwohnerzahl** | 32.471 (Stand Dezämber 2012) |
| **Bevölkerigsdichti** | 532 Iiwohner pro km² |
| **Währig** | Euro (€) 1 Euro = 100 Cent |
| **Unabhängigkeit** | 3. September 301 |
| **Nationalhimne** | *Inno Nazionale della Repubblica* |
| **Zitzone** | MEZ (UTC+1) |
| **Kfz-Kennzeiche** | RSM |
| **Internet-TLD** | .sm |
| **Vorwahl** | +378 |
|  |
|  |

**San Marino** (im lokale Dialekt *San Marèin* oder *San Maroin*; italienisch amtlich *Repubblica di San Marino*, Biiname: *La Serenissima*) isch die ältischdi Republik vo der Wält mit erä Gschicht, wo bis uf s Johr 301 zruggoht.

## Geografii

San Marino isch vollschtändig vo Italie umge und lit zwüsche de Regione Emilia-Romagna (Provinz Rimini) und Marke (Provinz Pesaro und Urbino), noch an der adriatische Küste bi Rimini. Dr Felskamm Monte Titano chrönt d Feschdig *La Guaita*. San Marino isch kei Schdadtschdaat, sondern bestoht us nün Gmeinde. Mit 61 km² ghört da Land natürli au zu de Zwärgstaate z Europa.

## Weblink

 **Commons: San Marino** – Sammlig vo Multimediadateie
* Offizielli Internetsite vo San Marino
* Länderinformazione zu San Marino vom Dütsche Usswärtige Amt

## Fuessnote
# 17. Juli

|  |
| --- |
| Historischi Johresdäg
Juni · **Juli** · August |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 |

 |

Dr **17. Juli** isch dr 198. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 199. in Schaltjohr), dodermit blybe no 167 Däg bis zum Änd vum Johr.

## Was isch bassiert?

Papscht Innozenz IV. uf em Konzil vu Lyon
Potsdamer Konferenz
Billie Holiday
* 1203: D Chryzfahrer vum Vierte Chryzzug dringen in e Dail vum belagerete Konstantinopel yy. Dr Chaiser Alexios III. flichtet uf Thrakie, was derzue fiert, ass d Byzantiner d Kämpf yystelle.
* 1245: Papscht Innozenz IV. setzt uf em Konzil vu Lyon dr Chaiser Friedrich II. ab. Dr Chaiser waigeret sich, syy Amtsenthebig aazerkänne.
* 1393: D Türke erobere di bulgarisch Hauptstadt Weliko Tarnowo.
* 1717: Uf ere Luschtfahrt vum britische Chenig George I. uf dr Themse wird di zwoot Suite vu dr *Wassermusik* vum Georg Friedrich Händel urufgfiert.
* 1911: Z Arbon im schwyzerische Thurgau fangt e internationale Sozialischtekongräss aa mit 8.000 Dailnämmer.
* 1936: Mit eme Militärbutsch vu dr nationale Rächte unter em General Franco z Spanisch-Marokko fangt dr Spanisch Burgerchrieg aa, wu bis 1939 goht.
* 1945: Im Schloss Cecilienhof fangt d *Potsdamer Konferenz* aa, e Gipfeldräffe vu dr drei Hauptalliierte vum Zweete Wältchrieg.
* 1998: E Ärdbidem mit dr Sterki 7,0 forderet z Papua-Neuguinea 2.183 Doti.

## Uf d Wält chuu

* 1920: Juan Antonio Samaranch, spanische Sportfunktionär un Bresidänt vum IOC
* 1943: Isabelle Carlson, dytschi Schauspileri
* 1945: Antony Anandarayar, indische katholische Bischof
* 1954: Angela Merkel, dytschi Bolitikeri un Bundeschanzleri
* 1955: Martin R. Dean, Schwyzer Schriftsteller

## Gstorbe

* 0754: Karlmann, fränkische Huusmaier
* 1588: Sinan, osmanische Architekt
* 1790: Johann II. Bernoulli, Schwyzer Mathematiker un Physiker
* 1790: Adam Smith, schottische Philosoph
* 1911: Georg Wenker, dytsche Sprochwisseschaftler
* 1912: Henri Poincaré, franzesische Mathematiker un Physiker
* 1940: Cyprien Ruffieux, Schwyzer Mundartautor
* 1943: Joseph Weldon Bailey junior, US-amerikanische Bolitiker
* 1959: Billie Holiday, amerikanischi Dschäässängere
* 1990: Edgar Rabsch, dytsche Musiker, Organischt un Musikpedagog
* 2006: Sergius Golowin, Schwyzer Mytheforscher un Publizischt
* 2006: Walter Renschler, Schwyzer Bolitiker un Gwerkschaftler
* 2024ː Marcela Krinke Susmelj, schwyzerisch-tschechoslowakischi Dressurryteri

## Weblink

 **Commons: 17. Juli** – Sammlig vo Multimediadateie
# Zhangye

| Zhangye |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Zhangye (China)Zhangye

|  |
| --- |
| Zhangye  |

 |

 |
| Koordinate | 39° 49′ N, 97° 34′ O39.81666666666797.566666666667 |
| Basisdate |
| Staat | Volksrepublik China |
|
Provinz | Gansu |
| Flechi | 40.874 km² |
| Iiwooner | 12.800.000 (2004) |
| Dichti | 313,2 Ew./km² |
| Website | zhangye.gov.cn (Chinesisch) |
| Sustigs |
| Status | bezirksfreiji Stadt |
| Zitzone | UTC+8 |
| Postleitzahl | 734000Vorlage:Infobox Ort/Wartung/Anmerkung |
| D Laag vo dr bezirksfreie Stadt Zhangye (root) in dr Browinz GansuD Laag vo dr bezirksfreie Stadt Zhangye (root) in dr Browinz Gansu |

**Zhangye** (张掖市), früener Ganzhou (甘州), isch e bezirksfreiji Stadt im Nordweste vo dr chinesische Browinz Gansu. Iir Verwaltigsgebiet bildet s Middelstück vom Hexi-Korridor. Es het e Flechi vo 40'874 km² und öbbe 1,28 Mio. Iiwooner (Ändi 2004). D Bevölkerig setzt sich us 26 Ethnie zämme, drunder Hui, Yugur und Tibeter. Im Oste gränzt Zhangye an d Stedt Wuwei und Jinchang, im Weste an Jiuquan und Jiayuguan, im Süde an d Browinz Qinghai und im Norde an s Autonome Gebiet Inneri Mongolei.

Zhangye setzt sich us eme Stadtbezirk, vier Kräis und eme Autonome Kräis zämme.

## Seenswürdikäite

In Zhangye befindet sich dr «Tämpel vom Groosse Buddha» (Dafo Si) mit dr grösste ligende Buddha-Statue in China.

* Dafo Si: D Halle, wo die grössti liggendi Buddha-Statue us Holz in ganz China isch.
* Dafo Si: Es wird verzelt, as dr Groosskhan Kublai Khan in dere Halle uf d Wält cho isch.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Zhangye“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Usbekistan

|  |
| --- |
| **Oʻzbekiston Respublikasi** Republik Usbekistan |
|

|  |  |
| --- | --- |
| {{{ARTIKEL-FLAGGE}}} | {{{ARTIKEL-WAPPEN}}} |
|  |  |

 |
| **Amtsspraach** | Usbekisch, regional au Karakalpakisch |
| **Hauptstadt** | Taschkent (usbek. *Toshkent*) |
| **Staatsoberhaupt** | Schawkat Mirsijojew |
| **Regierigschef** | Abdulla Aripov |
| **Flächi** | 448.798 km² |
| **Iiwohnerzahl** | 37.543.167 (2024) |
| **Bevölkerigsdichti** | 82 Iiwohner pro km² |
| **Brutto­inlands­produkt pro Iiwohner** | 3602 US-$ (2024) |
| **Währig** | So'm (deutsch: Sum) |
| **Unabhängigkeit** | vo der Sowjetunion am 1. September 1991 |
| **Nationalhimne** | *Serquyosh, hur oʻlkam, elga baxt, najot* |
| **Zitzone** | UTC+5 |
| **Kfz-Kennzeiche** | UZ |
| **Internet-TLD** | .uz |
| **Vorwahl** | +998 |
|  |
|  |

**Usbekistan** (usbek. *Oʻzbekiston*; amtlig *Republik Usbekistan*, usbek. *Oʻzbekiston Respublikasi*) isch ä Schdaat in Zentralasie. Nochberländer si Kasachstan, Kirgisistan, Tadschikistan, Afghanistan und Turkmenistan.

## Geographii

Usbekistan het ä Flechi vo 448.978 km² und lit im mittlere Zentralasie. Usbekistan und Liechdeschdei si die einzige Binneschdaate uf dr Wält, wo ihrersiits nume vo Binneschtaate umgebe si. Mä muess also mindeschdens zwei Staatsgränzen überquere, für zum in ä Schtaat mit Zuegang zum Meer z cho.

## Politik

Präsidänt vo Usbekistan isch dr Shavkat Mirziyoyev. 2016 isch är mit 88.6% Prozänt Stimmä gwählt wordä.

## Quälle