Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# D Salomone

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel behandlet dr Inselstaat Salomone. Zur Inselgruppe vo de Salomone lueg Salomon-Inseln, zum Atoll Salomon im Chagos-Archipel lueg Salomon Islands. |

|  |
| --- |
| **Solomon Islands** Salomone |
|

|  |  |
| --- | --- |
| {{{ARTIKEL-FLAGGE}}} | {{{ARTIKEL-WAPPEN}}} |
|  |  |

 |
| **Wahlspruch:** „Iu Oraet Nomoa“ „Füehre heisst Diene“ |
| **Amtsspraach** | Änglisch |
| **Hauptstadt** | Honiara |
| **Staatsoberhaupt** | König Charles III.
vertreten durch Generalgouverneur Sir David Vunagi |
| **Regierigschef** | Premierminister Jeremiah Manele |
| **Flächi** | 28.450 km² |
| **Iiwohnerzahl** | 734.887 (2023) |
| **Bevölkerigsdichti** | 25,8 Iiwohner pro km² |
| **Bruttoinlandsprodukt** nominal (2023) | 1,707 Milliarde US$ (173.) |
| **Brutto­inlands­produkt pro Iiwohner** | 2.252 US$ (145.) |
| **Human Development Index** | 0,562 (156.) |
| **Währig** | Salomone-Dollar |
| **Unabhängigkeit** | 7. Juli 1978 |
| **Nationalhimne** | *God Save Our Solomon Islands* |
| **Zitzone** | UTC +11 |
| **Kfz-Kennzeiche** | SOL |
| **Internet-TLD** | .sb |
| **Vorwahl** | +677 |
|  |
|  |

D **Salomone** (ängl. *Solomon Islands*) si en Inselstaat im Südweste vom Pazifik, östlig vo Neuguinea. Er bestoht zum grösste Deil us de Gebiet vo de südlige Salomon-Insle (wo früehner mänggisch au „Salomone“ gheisse hai) und de Rennell-Insle, de Ontong-Java-Insle und de witer östlig glägene Santa-Cruz-Insle. Die nördligen Insle vo de Salomon-Insle ghöre zum Staat Papua-Neuguinea.

D Salomone si Mitgliid vom Commonwealth of Nations. Zu de Nochberinsle zele Nauru, Kiribati, Tuvalu, Fidschi und Vanuatu.

## Bevölkerig

Die indigeni Bevölkerig schwätzt zu 94,5 % melanesischi Sprooche, 3 % polynesischi Sprooche und 1,2 % mikronesisichi Sprooche. As Verchehrssprooch isch d Kreolsprooch Pijin verbreitet, wo mit Tok Pisin und Bislama verwandt isch. Näbe dr indigene Bevölkerig git s chinesischi, indischi, australischi und europäischi Zuewanderer.

## Litratur

* Warren Karle: Conflict in the ‚Happy Isles’: The role of ethnicity in the outbreak of violence in Solomon Islands. In: Monograph Series. Nr. 5. Australian Defence College, Canberra 2005.
* Jon Fraenkel: The Manipulation of Custom: From Uprising to Intervention in the Solomon Islands. Victoria University Press, Wellington 2004.
* Clive Moore: Happy Isles in Crisis: the historical causes for a failing State in the Solomon Islands, 1998–2004. Asia Pacific Press, Canberra 2005.
* Ben Burt, Michael Kwa’iola (Hrsg.): A Solomon Islands Chronicle, as told by Samuel Alasa’a. The British Museum Press, London 2001.
* Hugh Laracy (Hrsg.): Ples Blong Iumi, Solomon Islands, The Past four Thousand Years. University of the South Pacific Press, Suva 1989.
* W. G. Ivens: Melanesians of the South-East Solomon Islands. Kegan Paul, Trench Turner & Co, London 1927.

## Fuessnote

## Weblingg

 **Commons: Salomonen** – Sammlig vo Multimediadateie
* Solomon Islands Government
* Länderinformatione vom Uswärtigen Amt zu de Salomone
* The Solomon Islands’ People First Network

-8159.18333333333
# D Inselgrubbe vo de Aleute

| Aleuten |
| --- |
| Satellitebild vo de Aleute Satellitebild vo de Aleute |
| **Gwässer** | Pazifik |
| Geografischi Lag | 55° 0′ N, 164° 0′ W55-164 |
| Karte von Alëuten |
| **Zahl vo de Insle** | über 160 |
| **Hauptinsle** | Unalaska |
| **Gsamtflechi** | 17.670 km² |
| **Iiwohner** | 8200 (2012) |
| D Vulkan braäge d Aleute: dr Mount Cleveland D Vulkan braäge d Aleute: dr Mount Cleveland |

D **Aleute** ([ʔaleˈuːtə] oder [ʔaleˈʔuːtə]; au mit eme Trema gschriibe: *Alëute*) si en Inselchetti zwüsche Nordamerika und Asie am Südrand vom nordpazifische Beringmeer.

## Geografii

D Inselgruppe ghöört zum US-Bundesstaat Alaska und goot im ene Booge am Südrand vom nordpazifische Beringmeer vo dr Alaska-Halbinsle 1750 Kilometer gege Weste bis zu de russische Kommandöörinsle, wo e westlige Uslöifer vo dr Inselchetti si und geologisch zu de Aleute ghööre.

D Inselgrubbe bestoot us 162 Insle und het im Ganze e Landflechi vo 17'670 Quadratkilometer. Si wird in meereri Grubbe iidäilt: d *Fox Islands*, d *Islands of Four Mountains*, d *Andreanof Islands*, d *Rat Islands* und d *Near Islands*. Dr amerikanisch Däil bestoot us em Bezirk *Aleutians East Borough* (Gsamtflechi 38'880 Kwadratkilometer, Landflechi 18'099 km²), wo au dr westlig Däil vo dr Alaska-Halbinsle umfasst, und us dr *Aleutians West Census Area* (Gsamtflechi 36'562 km², Landflechi 11'388 km²), und het öbbe 8'200 Iiwooner. Die mäiste vo dene si Fischer und Belzdierjeeger, wo zruggzooge in elf Gmäinde uf nume siibe Insle lääbe. D Hauptinsle isch Unalaska mit em Hauptort und em Flottestützpunkt Dutch Harbor. Die russische Komandorski-Insle bilde dr *Aleutedistrikt* vo dr Region Kamtschatka und häi öbbe 600 Iiwooner.

S Klima isch chüel (−5 bis +2 °C im Winter, 10 °C bis 13 °C im Summer) und nass (500 bis 2000 mm bro Joor). Es räägnet an 120 bis 250 Dääg im Joor.

## Flora und Fauna

Uf de Insle waggse Miesch, grobs Gras, e baar Chrüter, Saxifragaceae und verchrüppleti Büsch und Fichte.

Seeotter
Wägen em vile Schnee git s uf em Land nume e baar Nager, wie e Murmeldierart, Polarfüchs und Landvögel wie Spärber, Finke, zum Bischbil *Leucosticte tephrocotis* und Schnepfe.

Wasserdier hingege git s mee: Walfisch, Seehünd, Seelöje und Seeotter. Früener häi no d Seechue vom Steller und die aleutischi Seerobbe do gläbt.

Under de Wasservögeln si meereri Gans- und Äntenarten, Albatros und Kormoran.

## Litratuur

* Hans Läng: *Kulturgeschichte der Indianer Nordamerikas*, ISBN 3-8112-1056-4.

## Weblingg

 **Commons: Aleuten** – Sammlig vo Multimediadateie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Aleuten“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# San Francisco

| San Francisco |
| --- |
| Spitzname: *The City by the Bay, Frisco, San Fran* |
|  San Francisco mit dr Golden Gate Bridge im Vordergrund |
|  |  Faane |
| D Laag in Kalifornien |
|  |
| Basisdate |
| Gründig: | 29. Juni 1776 |
| Staat: | USA |
| Bundesstaat: | Kalifornien |
| County: |
San Francisco County |
| Koordinate: | 37° 47′ N, 122° 25′ W37.7793-122.419216 |
| Zitzone: | UTC-8 |
| Iiwohner: – Metropolregion: | 805.235 *(Stand: 2010)* 4.335.391 *(Stand: 2010)* |
| Bevölkerigsdichti: | 6.654,8 Iiwohner je km² |
| Flechi: | 600,7 km² (ca. 232 mi²) davon 121,0 km² (ca. 47 mi²) Land |
| Höchi: | 16 m |
| Poschtleitzahle: | 94101–94112, 94114–94147, 94150–94170, 94172, 94175, 94177 |
| Vorwahl: | +1 415 |
| FIPS: |
06-67000 |
| GNIS-ID: | 277593 |
| Website: | www.sfgov.org |
| Bürgermeister: | Ed Lee |
|  Historischi Charte vo San Francisco, 1890 |

**San Francisco** [ˌsæn fɹənˈsɪskoʊ], offiziell *City and County of San Francisco*, isch e Stadt und e Metropolregioon im US-Bundesstaat Kalifornie an dr Westküste vo de Veräinigte Staate vo Amerika. Mit 805.235 Iiwohner isch si die viertgrössti Stadt vo Kalifornie. Im globaale Vergliich gältet si näben äänlig groosse Stedt wie etwa Frankfurt am Main oder Amsterdam als middelgroossi Wältstadt.

Dr Naame vo dr Stadt chunnt us em Schbaanische. San Francisco isch noch em Häilige Franziskus, also em Franz vo Assisi, benennt. E Spitznaame für d Stadt, wo bi de Iiwooner lang verpöönt gsi isch aber in de letzte Joor immer mee akzeptiert wird, isch *Frisco*.

San Francisco lit in dr Nööchi vo dr San-Andreas-Verwärfig und s Risiko für Ärdbeebe isch hooch. Am 18. April 1906 isch s bis jetzt schwerste Ärdbeebe bassiert, won e Sterki vo 7,8 uf dr Richterskala ghaa het. Öbbe 3000 Mensche si im Beebe und in de Füür druf umchoo und drei Viertel vo San Francisco si zerstöört oder stark beschäädigt worde.

Zu de Seenswürdikäite ghööre s *Fisherman’s Wharf*-Kwardier mit sine Bäize, d *Golden Gate Bridge*, d *Lombard Street*, dr Wulkechratzer *Transamerica Pyramid*, s eltiste Bauwärk in dr Stadt, d *Mission Dolores*, s Gwärb- und Woongebiet *Presidio*, und *Haight-Ashbury*, wo in de 1960er Joor vo dr Hippiebeweegig in dr ganze Wält bekannt gmacht worden isch.

## Weblingg

 **Commons: San Francisco** – Sammlig vo Multimediadateie
* Offizielli Website vo dr Stadt San Francisco (änglisch)
* San Francisco History Index (änglisch)
* San Francisco Räisefüerer (dütsch)
* Virtuells Museum vo dr Stadt San Francisco (änglisch)
* Klickbare Stadtblaan us em Joor 1907 (änglisch)
* Virtuelli Tuur zum Ärdbeebe vo 1906 (änglisch)
* GEO-Reportasche über s Ärdbeebe vo 1906 als Audio

## Fuessnoote
# UNESCO

s Zeiche vo dr UNESCO
D **UNESCO** (änglisch *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*), d *Organisazion vo de Veräinte Nazione für Erziejig, Wüsseschaft und Kultur*, isch en Internazionali Organisazion und gliichzitig äini vo de 17 rächtlig sälbstständige Sonderorganisazioone vo de Veräinte Nazioone.

## Organisazion

Si het iire Sitz in Bariis z Frankriich.

Zur Zit si 195 Mitgliider in dr UNESCO verdräte und 9 assoziierti Mitgliider – näbe de 193 Staate vo dr UN mit Usnaam vo Liechtestäi au d Cookinsle, Niue und die Palestinensische Autonomiigebiet, wo nit in de UN verdräte si.

## Ufgoobe

Zu de Ufgoobegebiet vo dr UNESCO ghöört d Förderig vo dr Erziejig, dr Wüsseschaft und dr Kultur, dr Kommunikazioon und dr Informazioon.

## Gschicht

Dr UNESCO ire Gründigsverdraag isch am 16. Novämber 1945 vo 37 Staate z London underschriibe worde und isch am 4. Novämber 1946 noch dr Ratifikazion dur 20 Staate in Chraft dräte.

Dr erst Generaldiräkter isch dr Julian Huxley gsi.

Sid 2025 isch dr Khaled al-Anani d Generaldiräktor.

## Lueg au

* UNESCO-Wälteerb

## Litratuur

* Klaus Hüfner und Wolfgang Reuther (Hrsg.): *UNESCO-Handbuch.* 2. Uflaag. Uno-Verlag, Bonn 2005.
* Philipp Winkler: *Standard-setting in der UNESCO.* In: NVwZ-Extra 38(12), S. 1-6 (PDF; 105 kB).

## Weblingg

 **Commons: UNESCO** – Sammlig vo Multimediadateie
* Internetsite vo dr UNESCO
* Gründigsverdraag vo dr UNESCO
	+ in de authentische änglische und französische Fassige

48.85012.3062
# Johns Hopkins University

d George Peabody Library
D **Johns Hopkins University** isch en amerikanischi Universität.

## was si isch und macht

Si isch i dr Stadt Baltimore in den USA. Si isch anne 1876 gründet worde und zellt zu de beschte Hochschuele im Land. 37 Forscher vo dr Uni sind mit em ene Nobelpreisträger uszeichnet worde. Es het fasch zwänzgtuusig Studänten a dr Uni.

D Johns Hopkins Universität ghöört zu de wältwyt beschte Hochschuele i dr Forschig über d Medizin un di öfentlichi Gsundhäit und di internazionali Politik.

S Johns Hopkins Hospital gältet sit Jooren als s beschte Spital.

## wie si organisiert isch

* Homewood Campus
* East Baltimore Campus
* Mount Vernon Place
* Paul H. Nitze School of Advanced International Studies, z Washington, D.C. un z Bologna un z Nanjing, China.
* Applied Physics Laboratory
* Bayview Medical Center
* Johns Hopkins University Center for Systems Science and Engineering
* Charles S. Singleton Center at the Villa Spelman
* Downtown Center in Baltimore
* European Office in Berlin
* Johns Hopkins Singapore
* Washington, D.C. Area Campuses
* Biomedical Informatics Research Network
* American Institute for Contemporary German Studies
* Johns Hopkins University Press, dr Buechverlag vo dr Uni

## Weblink

 **Commons: Johns Hopkins University** – Sammlig vo Multimediadateie
* d Websyte vo dr Johns Hopkins University

## Fuessnoote

39.33-76.620555555556
# Höhe

D **Hechi** isch d Längi in vertikaler Richtung. Si isch e eidimensionali Gress un wird doher in Längeeiheite gmesse. De Begriff wird in unterschidlichi Zommenhäng mit verschideni Definitione verwendet.

## Ussdähnung

Bi Objekt meint d Hechi di vertikal Ussdehnung.

Beispiel: *De Eiffelturm het e Hehi vun 300 m*.
### Geometrie

In de Geometrie spricht ma vun de Hechi vun nem Polygon (Vileck, bsunders bim Dreieck) oder bim Polyeder (Vilflächner). E sonigi Hechi isch e Lot vunera Eck uffera Syte (binem Polygon) bzw. uff e Syteflächi (bim Polyeder).

## Abschtond

Im Bezug zueneme Punkt isch d Hechi de vertikal Abstond vunem Objekt.

Bispiil: *E Hochspringer erreicht e Hehe vun iber 2 m*.
### Luftfahrt

In de Luftfahrt isch d Masseiheit Fuess ieblich.

### Geowisseschafte

In de Geodäsie meint d Hehi, (änglisch *Elevation*), de Abschtond vun ra Referenzflechi (Geoid), wie zum Biispil de Mittelwert vum Meeresspiegel.
Onwendung findet do vor allem di sognennt Normalhöhennull, aber au Meter iber Adria (i de Schwiz Meter iber Meer) oder Seekartenull werre bruucht un bilde dobi d Grundlag vun jedere Hechemessung. Biispiil: *De Genfersee leit inera Hechi von 372 m iberm Meeresspiegel*.
Zum Teil werre Höhe au physikalisch als Potenzial vum Erdschwerefeld definiert.

D **ellipsoidisch Hechi** isch de Abschtond vun nem Punkt vum Bezugsellipsoid, gmesse längs vun de Ellipsoidnormale.

### Astronomi: Höhewinkel

D astronomisch Hechi wird ineme Polarkoordinatesyschtem gmesse un git doher e Winkel vunem astronomische Objekt iberm Horizont o.
# Bill Clinton

Bill Clinton (1993)
Unterschrift
Dr **William Jefferson „Bill“ Clinton** (\* 19. Augschte 1946 z Hope, Arkansas as *William Jefferson Blythe III.*) isch e US-amerikanische Bolitiker (Demokratischi Bartei) un isch vu 1993 bis 2001 dr 42. Bresidänt vu dr Verainigte Staate gsii. Vu 1979 bis 1981 un nomol vu 1983 bis 1992 isch er Gouverneur vu Arkansas gsii.

## Bolitik

Dr Clinton ghert em Fligel vu dr New Democrats (Neji Demokrate) aa, wu fir e „Dritte Wäg“ zwische dr bolitische Mitti un em Neoliberalismus stehn. Är isch dr Noofolger vum George Bush un Vorgänger vu sällem sym Suhn, em George W. Bush, gsii.

As Bresidänt het er innebolitisch di hoch Neiverschuldig eso massiv reduziert, ass d USA ab 1998 e uusglichene Huushalt ghaa hän. Sy Schwärpunkt isch uf dr Ussebolitik gläge. Är het zum Byschpel versuecht, zwische Israel un dr Paleschtinänser z vermittle. Anne 1999 het d NATO unter dr Fierig vu dr USA in dr Kosovochrieg yygriffe. In dr Amtzyt vum Clinton as Bresidänt isch au s Kyoto-Protokoll unterzaichnet wore, wu vu sym Noofolger George W. Bush aber wider abglähnt woren isch.

Inneboltisch iberschattet wore isch di zwoot Amtszyt vum Clinton vun ere Affäre mit dr Praktikanti Monica Lewinsky.

## Privats

Syter anne 1975 isch er mit dr Hillary Clinton ghyrote. Mit ihre het er e Dochter, d Chelsea.

## Schrifte

* *Mein Leben.* Econ, Berlin 2004 ISBN 3-430-11857-3.
* *Giving: How each of us can change the world* 2007 (ängl. Originaltitel).

* Hillary Rodham Clinton: *Gelebte Geschichte*, Econ, München 2003, ISBN 3-430-11862-X.
* Sydney Blumenthal: *The Clinton Wars* ISBN 0-374-12502-3.
* Noam Chomsky: *The Attack – Hintergründe und Folgen*, 2002 ISBN 3-203-76013-4.
* Joe Klein: *Das Naturtalent – Die verkannte Präsidentschaft Bill Clintons*, 2002 ISBN 3-88680-786-X.
* Howard Zinn: *Eine Geschichte des amerikanischen Volkes*, Schwarzerfreitag, Berlin 2007, ISBN 978-3-937623-50-4.
* Ludovic Roy: *Die Finanz- und Wirtschaftspolitik des US-Präsidenten William Jefferson Clinton* 1993–2001, Marburg 2003.
* James T. Patterson: *The Restless Giant. The United States from Watergate to Bush v. Gore*, Oxford 2005.

## Weblink

 **Commons: Bill Clinton** – Sammlig vo Multimediadateie
* National Governor Association (änglisch)
* Online Biografy in der Arkansas Encyclopedia (änglisch)
* Online Biografy vu dr Gouverneur vu Arkansas (änglisch)
* Biografy in Old State House of Arkansas Museum (änglisch)
* *Tabellarischer Läbenslauf vo Bill Clinton* im LeMO (*Deutsches Historisches Museum* un *Haus der Geschichte*)
# Geometrii

René Descartes, *La Géometrie* (Erstusgoob 1637)
D **Geometrii** (altgriech. γεωμετρία *geometria* ‚Ärdmaass‘, ‚Landmässig‘) isch e Däilgebiet vo dr Mathematik.

Uf dr äinte Site verstoot mä under *Geometrii* die zwäi- und dreidimensionali euklidischi Geometrii, d **Elementargeometrii**, wo au in dr Schuel underrichtet wird und wo sich mit Pünggt, Graade, Eebene, Abständ, Winggel etc. beschäftigt, und die Begriffsbildige und Methode, wo im Lauf vo dr süstematische und mathematische Behandlig vo däm Thema entwigglet worde si.

Uf dr andere Site umfasst dr Begriff *Geometrii* e Räije vo groosse Däilgebiet vo dr Mathematik, wo Läie nume schweer chönne gsee, ass sie e Bezuug zur Elementargeometrii häi.
Zu dene ghööre

* d Differenzialgeometrii, wo Methode vo dr Analysis und der Topologii aagwändet wärde.
* die algebraischi Geometrii, wo mä au as Gebiet vo dr Algebra cha aaluege und wo sit em Bernhard Riemann au Kenntniss us dr Funkzionentheori aawändet.
* d Konwexgeometrii, wo dr Hermann Minkowski begründet het.
* die sünthetischi Geometrii wo dr klassisch Aasatz vo dr *räine* Geometrii witerfüert und as Basis nit algebraischi Objekt (Koordinate, Morphisme usw.) het sondern abstrakti geometrischi Objekt (Pünggt, Graade) und deren iiri Bezieige (Schnitt, Parallelidäät, Orthogonalidäät usw.) het
* die algorithmischi Geometrii (computational geometry)
* die diskreti Geometrii wo sich mit Polyeder, Pflasterige, Packige vo dr Eebeni und vom Ruum, Matroide usw. beschäftigt.

## Litratuur

* Harold Scott MacDonald Coxeter: *Introduction to Geometry*.
* H. S. M. Coxeter, L. Greitzer: *Geometry Revisited*.
* Euklid: *Die Elemente*.
* Georg Glaeser: *Geometrie und ihre Anwendungen in Kunst, Natur und Technik*, 2. Aufl., Elsevier, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg (2007), ISBN 3-8274-1797-X
* David Hilbert: *Grundlagen der Geometrie*
* Max Koecher, Aloys Krieg: *Ebene Geometrie*, 3. Aufl., Springer, Berlin (2007), ISBN 978-3-540-49327-3
* Hans Schupp: *Elementargeometrie*, UTB Schoeningh, Paderborn (1977), ISBN 3-506-99189-2
* Georg Ulrich, Paul Hoffmann: *Geometrie zum Selbstunterricht*, 5 Bände, 26. Aufl., C. Bange Verlag, Hollfeld (1977), ISBN 3-8044-0576-2 (Band 1)

## Weblingg

* Geometrische Beweise für die Sekundarstufe 1 Landesbildungsserver Baden-Württemberg
* Interview (67 MB; AVI) zum Thema *Geometrie* mit Hans-Joachim Vollrath
* John Conway, Peter Doyle, Jane Gilman, Bill Thurston: Geometry and the Imagination

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Geometrie“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# D Milchstrooss

| Milchstrooss |
| --- |
|  |
| Schematischi Daarstellig vom Milchstroossesüsteem. D Beriich in de Spiralärm, wo im Liecht vo dr H-α-Linie vom Wasserstoff root lüüchte, si Gebiet, wo Stärn entstöön. |
| Füsikalischi Äigeschafte |
| Durchmässer | 100'000–120'000 Liechtjoor |
| Dicki | 3'000–16'000 (Bulge) Liechtjoor |
| Die sichtbaari Masse | öbbe 400 Milliarde M☉ |
| Stärn | öbbe 100 bis 300 Milliarde |
| Tüp | SB(s)c (zwäiarmigi Balkespiralgalaxii) |
| Gschwindigkäit relativ zum CMB | 552 ± 6 km/s |
| Süstematik |
| Superhufe | Virgo-Superhufe |
| Galaxiehufe | Lokali Grubbe |
| Undergrubbe | Milchstrooss-Undergrubbe |

D **Milchstrooss**, au **Galaxis**, isch d Galaxii, wo unser Sunnesüsteem mit dr Ärde din ligt. Si bestoot us Milliarde vo Stärn und het d Form von ere flache Schiibe. Doorum gseet mä sä vo dr Ärde us as e hells Band am Nachthimmel, wo um die ganz Ärde ume goot. Dr Struktur nooch ghöört d Milchstrooss zu de Balkespiralgalaxie.

## Litratuur

* Cuno Hoffmeister: *Der Aufbau der Galaxis.* Akademie-Verlag, Berlin 1966.
* Nigel Henbest, Heather Couper: *Die Milchstraße.* Birkhäuser, Berlin 1996. ISBN 3-7643-5235-3
* Milchstraße. In: Spektrum Dossier. Band 4/2003. Spektrum der Wissenschaft, Heidelberg 2003, ISBN 3-936278-38-5.
* Dieter B. Herrmann: *Die Milchstraße – Sterne, Nebel, Sternsysteme.* Kosmos, Stuttgart 2003. ISBN 3-440-09409-X
* Uwe Reichert: *Unsere kosmische Heimat – das neue Bild der Milchstrasse.* Sterne und Weltraum Special. 2006,1. Spektrum der Wissenschaft, Häidelbärg 2006. ISBN 3-938639-45-8
* Dan Clemens u. a.: *Milky way surveys – the structure and evolution of our galaxy.* Astronomical Soc. of the Pacific, San Francisco 2004. ISBN 1-58381-177-X
* Keiichi Wada, et al.: *Mapping the galaxy and nearby galaxies.* Springer, Berlin 2008, ISBN 978-0-387-72767-7.

## Weblingg

 **Commons: Milchstrooss** – Sammlig vo Multimediadateie
* Animazioon vo dr Milchstrooss (NASA) (änglisch)
* The Stars of the Milky Way (änglisch)
* 219 million stars, a detailed catalogue (änglisch)
* Die Milchstraße im Universum
* die milchstraße | geschichte unserer galaxis (PDF-Datei 1,9 MB)
* Himmelskarte der Mikrowellenstrahlung aus der Milchstraße und anderen Galaxien (und kosmische Hintergrundstrahlung) (JPEG-Datei 0,9 MB)
# Internationale Astronomische Union

Logo vun de IAU
D **International Astronomisch Union**, grindet 1919, isch d Vereinigung vun de nationale astronomische Gsellschafte weltwit. Si isch ä Mitglid vum International Council of Scientific Unions (ICSU). Si isch zueschtändig fir d Nômensgebung vun Stern, Planet, Planetoid un ondre Himmelskörper un au vun Oberflächemerkmol, wu uff denne glege sin, wiä zuem Beispil Berg un Krater. Usserdem het se 1922 di gnau Grenz vun de 88 Sternbildr feschtglegt.

## Arbetsgruppe

* WGPSN: Working Group for Planetary System Nomenclature

## Website

* www.iau.org

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Internationale\_Astronomische\_Union“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Themse

|  |
| --- |
| **Themse / River Thames**  |
| Charte vom Themselauf
Charte vom Themselauf |
| DateVorlage:Infobox Fluss/GKZ\_fehlt  |
| Laag | Südengland  |
| Flusssystem | Themse  |
| Quelle | Cotswolds 51° 41′ 44″ N, 2° 1′ 49″ W51.695444444444-2.0304055555556105  |
| Quellhöchi | 105 mVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Mündig | Nordsee51.5054580555560.651111111111110 51° 30′ 20″ N, 0° 39′ 4″ O51.5054580555560.651111111111110  |
| Mündigshöchi | 0 mVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Höchiunterschiid | 105 m  |
| Lengi | 346 kmVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Iizugsgebiet | 12.935 km²Vorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen
  |
|  Abfluss | MQ  | 65,8 m³/s   |
| Groossstedt | Oxford, Reading, London  |
| Schiffbar | Ab Lechlade z Gloucestershire  |
| D Themse z Oxford
D Themse z Oxford |

D **Themse** isch a Fluss in Südengland und dr bedütendscht in ganz England. Er isch vor allem bekannt weil er direkt durch London fliaßt und oh für d Schiffahrt gnutzt weda ka.

D Themse het siini Quelle in de Cotswold Hills, bis Oxford sait män erä au **Isis**. Underhalb vo London duet sich dr Fluss schdark verbreitere wägem Iifluss vo dr Fluet–bi Gravesend isch si 730 Meter breit. Ihri Längi isch 346 km, drfo si 311 km schiffbar.

In dr Vergangeheit het London eine vo de wichtigschde Seehäfe vo Ängland gha (London Docks), wo mä über d Themse erreicht het. Au moderni Seeschiff chönne währed dr Fluet in Hafe iine, aber si wirtschaftligi Wichtigkeit isch sehr reduziert hützudag.

Dr Tower und d Tower Bridge
S Zentrum vo dr Schdadt London lit a dr Themse und vili Sehenswürdigkeite: s Parlament mit em Big Ben, dr Tower, d Tower Bridge, d London Bridge, d Millennium Fuessgängerbrugg, s Riiserad.

D Themse z Nacht. Vo linggs nach rächts: d Tower Bridge, City Hall, London Bridge
## Quelle

* *dtv-Lexikon,* Deutscher Taschenbuchverlag, München 1970, Band 18, S. 192.