# Provinz

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Oberrhiinalemannisch |

E **Provinz** (vo lateinisch *provincia*) isch e Wort, wo uf d Verwaltigsterminologii vom antike Rom zruckgoot und hit verschiideni adminischtrativ-territoriali Ainhaite sowool im staatliche als au im kirchliche Berich maint.

## Provinze vo Rom

I der antike Stadt Rom isch e Provinz ursprünglich e Dail vo der Stadtverwaltig gsi. Wo d Römer denn anderi Gebiet eroberet hend, isch für die üssere Verwaltigsberiich au s Wort *provincia* bruucht worde. D Gliderig vo de römische Provinze het immer wider gänderet.

## Provinze vo Fraaijer

Im staatlich-bolitische Berich maint s Wort  *– bzw. d entsprechend Form vo de jewiilige Landssprooch, wu uf latinisch* Provincia *zruckgoot – Verwaltigs- oder Selbschtverwaltigsainhaite oder Gliidstaate vo zaalriche Staate.*

In de Vergongehait ischs s Wort in de folgende naizitliche Stoote für derartige Strukture verwendet worre:

* *Provinz* in Preuße: Derte isch d Provinz d häckschti territoriali Verwaltigsgliiderung owerhalb vo de Regiirigsbzirk un de Krais gsi. D Provinzverwaltige sin vo de Owerpräsidente glaitet worre un hän mit de Provinziallanddaag iwer e zerscht ständischi, speeter parlamentarisch-demokratischi Selbschtverwaltig verfiegt.

Ussadäm wärre vilmol d inhaimische Bezaichnunge vo historische Verwaltigs- oder Selbschtverwaltigsainhaite vo de folgende Stooten als ‚Provinz‘ iwersetzt:

* d Gliiderung im Kaiserrich Abessinie vo 1941 bis 1963
* Επαρχία, *Eparchía* in Griicheland bis zu de griechische Gmaindsreform vo 1997
* 国 *kuni* (aig. ‚Land‘) in Japan (Kaiserrich, sit 1871 vum Präfektursystem abgleest, aber nit explizit abgschafft)
* *Province* im Fronkrich bis 1789
* سنجاق *Sandschak* (aig. ‚Banner‘) im Osmanische Rich

## Provinzen vo moderne Staate

Verwaltigs- oder Selbschtverwaltigsainhaite mit de amtliche dytsche Bezaichnung ‚Provinz‘ git s hit in de folgende Stoote:

* niiderländisch&nbsp*Provincie*/wallonisch *Province* in Belgie
* *Provincia* in Chile
* *Provincia* in Costa Rica
* *Provincia* in de Dominikanische Republik
* *Provincia* in Ecuador
* *Provinsi* oder *propinsi* in Indonesie
* *Provincia* in Italie
* *Provincia* in Kuba
* *Província* in Mosambik
* *Provincie* in de Niiderlande
* *Provincia* in Panama
* *Provincia* in de Philippine
* *Län* in Schwede
* *Provincia* in Spanie

Gliidstoote mit arrer Bzaichnung, wo im Dytsche als ‚Provinz‘ widdagän wird, gibt s hit in de folgende Stoote:

* *Provincia* in Argentinie
* englisch *province* / französisch *province* in Kanada
* Urdu ‏ صوبہ‎, DMG *Ṣūbâ* / englisch *province* in Pakischtan
* englisch *province* / niederländisch *provincie* in Siidafrika

Als ‚Provinz‘ wärre zuedäm gweenlich d Näme vo Verwaltigs- oder Selbschtverwaltigsainhaite folgender Stoote iwersetzt:

* chinesisch 省<, Pinyin *Shěng* vo de Volksrepublik China
* *Ostān* im Iran
* จังหวัด *Changwat* in Thailand
* *İl* (bis 1960 *Vilayet*) in der Türkei
* *Wilaya* in Algerien
* ແຂວງ *Khwaeng* oder *Khoueng* in Laos

## Provinze im kirchliche Brich

In e baar chrischtliche Kirche bzaichent *Provinz* äwefalls e Schtuf vo de raimliche Gliiderung vo de Kirch sälbscht (Kircheprovinz, latainisch *provincia ecclesiastica*) oder vum e religiese Orden (d Ordensprovinz). E Kircheprovinz isch

* in de Katholische Kirch de Verwaltigsrum, wo de Jurisdiktion vum e Metropolite unterlit ;
* in verschiideni anglikanische Kirche e Verwaltigsainhait unter emme Erzbischof oder Bischof oder e Mitglidskirch unter emme Primas;
* e Kircheprovinz, de owerschte Stuf innerhalb vo de ehemalige Evangelische Kirch vo de altpreußische Union.

## Wäblink

* Artikel "Provinz" us Meyers Konversationslexikon (vom 13. Jänner 2008 im *Internet Archive*)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Provinz“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |