Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Himalaya

De **Himalaya** (Sanskrit: हिमालय, *Himālaya*, IPA: [himˡalaɪ̯ɐ]) isch s höchst Gebirge und litt in Asie. De Mount Everest, wo im Himalaya stoot, isch mit 8848 müM. de höchst Berg uf de Erde. Entstande isch de Himalaya well de Indisch Subkontinent nordwäärts gege di Eurasischi Platte druckt.

## Name

De Name *Himalaya* chunnt usem Sanskrit und isch e Zämesetzig vo *hima* »Schnee« und *alaya* »Ort«. Im ältere Sanskrit werd er *Himavan* »Schneeriich« gnennt, wa i de Antiiki as *Emaon mons* und *Imaus mons* öbernoo woren isch.

## Geografii

*de hailig Berg Kailasch*
De Himalaya fangt im Weste z Pakistan aa. De Südfuess erstreckt sich öber Indie, de grööst Tail aber ghört zu China bzw. Tibet. Nepal und Bhutan sind Bergstaate, wo im Himalaya liged.

Vo de Berge wo öber 8000 Meter höch sind, liged zee im Himalaya und vier im Karakorum, wo zum Himalayasystem ghört. De Mount Everest (nepal.: *Sagarmatha*; tibet.: *Qomolangma*) isch mit 8848 de höchst Berg uf de Erde und litt a de Grenze vo Nepal und vom Tibet.

De Kailasch (6714 m) gelt as de hailigst Berg im Himalaya und spillt im Hinduismus, Buddhismus und Jainismus e wichtigi Rolle und au im Bön, a de vorbuddhistische Religioo vom Tibet.

Im Himalaya liget au di grööste Gletscher, abgsie vo de Polregione. De grööst isch de Siachen, wo z Indie litt.

Usem Himalaya flüsset groossi und wichtigi Flüss: De Indus, wo im Norde vom Kailash sini Quelle het, flüüsst dör Pakistan, de Ganges biwässeret Nordindie, de Brahmaputra, sini Quelle liget im Oste vom Kailash, isch de Hoptfluss vom Tibet und flüüsst denn dör Indie und Bangladesch. De Mekong flüüsst, nochdem er de Himalaya verloo het, dör Kambodscha und Laos. Au die wichtigste chinesische Flüss hend eri Quele im Himalayasystem.

*de Himalaya, gfötelet vomene Astronaut vo de ISS uus*
# Honduras

|  |
| --- |
| **República de Honduras**
Republik Honduras |
|

|  |  |
| --- | --- |
| {{{ARTIKEL-FLAGGE}}} | {{{ARTIKEL-WAPPEN}}} |
|  |  |

 |
| **Wahlspruch:„Libre, Soberana e Independiente“* |
| **Amtsspraach** | Spanisch |
| **Hauptstadt** | Tegucigalpa |
| **Staatsoberhaupt** und **Regierigschef** | Nasry Asfura |
| **Flächi** | 112.412 km² |
| **Iiwohnerzahl** | 9.540.539 |
| **Bevölkerigsdichti** | 84,72 Iiwohner pro km² |
| **Bruttoinlandsprodukt** | 26.325 Mio. US$ |
| **Brutto­inlands­produkt pro Iiwohner** | 2.655 US$ |
| **Human Development Index** | 0,623 (132.) |
| **Währig** | Lempira |
| **Unabhängigkeit** | 15. September 1821 |
| **Nationalhimne** | *Tu bandera es un lampo de cielo* |
| **Nationalfiirtig** | 15. September (1821 - Tag der Unabhängigkeit) |
| **Zitzone** | UTC−6 |
| **Kfz-Kennzeiche** | HN |
| **Internet-TLD** | .hn |
| **Vorwahl** | +504 |
|  |
|  |

**Honduras** isch en Schtaat z Latinamerika. Er ligt uf de Landbrugg zwüsche Nord- und Südamerika, also z Mittelamerika. Nachbarländer sind Guatemala, Nicaragua, El Salvador. Im Norde und im Süde gränzt Honduras jewils ans Meer, d Nordküschte and Karibik, d Südküschte an de Pazifik.

## Geographii

Di karibisch Küschte vo Honduras isch öppe 644 km und d Pazifikküschte 124 km lang. Vo Oscht nach Wescht ischs Land vo eme Bärg massiv durchzoge. De höchschti Bärg isch mit 2870 Meter ü.M. de Cerro de Celaque. Di meischte Lüt läbet im Weschte vom Land und nördlich vom Yojoasee.

### Klima

S Klima vo Honduras isch in de Tüüflage tropisch. Es isch derte s ganz Johr füücht und Temperature sind bi öppe 26 °C im Schnitt. An de Pazifikküschte isch es im Winter troche und s Johresmittel vo de Temperatur isch bi öppe 31 °C. No einisch anderscht isch Klima im Landesinnere, wo d Bärge sind. Klimatisch ghört Hochland zu de gmässigte Zone het e e Johersdurchschnittstemperatur vo öppe 20 °C.

### Gwässer

Di meischte Flüss flüsset zum Atlantik reschpektiv zu de Karibik. De längschti Fluss isch de Rio Patuca mit 320 km und de Rio Ulua mit 240 km. De Yojoasee isch mit ere Flächi vo 285 Quadratkilometer de gröschti See im Land und schpilt bi de Trinkwasserversorgig e wichtigi Rolle.
# Protestantismus

Violett: Die draditionelli Verbreitig vom Proteschtantismus z Europa
**Protestantismus** isch d Bezeichnig von ere Bewegig, wo ihre Ursprung in de Reformationsziit het. Si zeichnet sich durch d Abspaltig vo de römisch-katholische Chile us und bstoht us verschidnige chrischtliche Konfessione, wo während em 16. Johrhundert im dütsche Sprochruum entschtande sin.

## Abgrenzig vom Begriff

Ganz allgemein wird de Begriff au für nachreformatorischi Konfessione bruucht, wo gliichi oder ähnlichi Grundsätz düent verträte wi di reformatorische Chilene. So isch es au möglich, d Anglikaner zum Protestantismus z zähle. Aber au di evangelische Freichilene, wo us de ursprüngliche Reformatorische Chilene entschtande sin, werdet hüt (meischt) zum Protestantismus zählt, zum Bischpil d Baptischte, d Evangelisch-metodistisch Chile, d Mennonite u verschidnigi Pfingschtchilene.

## Gschicht

De Begriff *Proteschtante* goht uf di Speyrer Proteschtation vo de evangelische Ständ zruck, wo bim Riichstag z Speyer im 1529i gäge d Ufhebig vom Abschiid vo Speyer us em Johr 1526 proteschtiirt hei. Der Abschiid het greglet gha, dass di Länder, wo d Reformation iigführt hei, Rechtssicherheit hei zugschproche übercho.
Erscht durch de Augsburger Religionsfride vo 1555 isch di lutherischi Konfession im Riich aerkennt gsi. Di reformiert Konfession het sogar bis zum Weschtfälische Fride vo 1648 müesse warte, bis si aerkannt worde-n-isch.

## Glaubenslehr un Charakteristike

Prägend für de Proteschtantismus isch d Konzentration uf d Bible, d Aerkennig vo Jesus Chrischtus, wo di einzig Autorität über de Gläubige n isch u d Lehr, dass de Mönsch „allei us Gnad“ – un ebe nöd wäge sine Wärk – grettet wird. D Rechtfertigung überchunt de Mönsch „allei durch sin Glaube“. Doderwäge hei d Proteschtante au de Ablass abgelehnt.

D Lehr vo de Proteschtante cha ma i de vier *Sola* zämmefasse: sola scriptura (allei ufgrund vo de Schrift), solus Christus (allei durch Chrischtus), sola gratia (allei ufgrund vo de Gnad) u sola fide (allei ufgrund vom Glaube).

Lueg au: Evangelischi Chile.

* Friedrich Wilhelm Graf: *Der Protestantismus. Geschichte und Gegenwart.* Beck, München 2006, ISBN 978-3-406-46708-0.
* Pavlo Khiminets: *Protestantismus in der Ukraine. Rolle und Stellung des Protestantismus im soziokulturellen Kontext der Geschichte der Ukraine.* Verlag Peter Lang, Frankfurt am Main 2006, ISBN 3-631-55791-4.
* Ernst Troeltsch: *Die Bedeutung des Protestantismus für die Entstehung der modernen Welt.* Schutterwald/Baden 1997, ISBN 978-3-928640-28-2.