Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Atheismus

S altgriechische Adjektiv *ἄθεος* (*átheos*; dütsch „gottloos“) in ere Handschrift vom Brief vom Paulus an d Epheser.
**Atheismus** (vo altgr. ἄθεος (*átheos*) „ohni Gott“ bzw. „gottloos“) bezäichnet im ängere Sinn d Überzüügig, ass es käi Gott git. Zum Atheismus im witere Sinn zelt mä mänggisch au anderi Abgränzige vom Glaube an Gott, zum Bischbil Aasichte, ass mä über d Existänz vo Gott oder Götter nüt cha wüsse (Agnostizismus) oder dr Positivismus, wo säit, ass metaphüsische Behauptige wie «Gott existiert» weder woor no falsch sige. Au öb Religioone wie dr Jainismus oder Konfuzianismus, wo käi Gotthäit kenne, atheistisch siige, isch umstritte.

Es isch schwiirig z schetze, wievil Atheiste es uf dr Wält git. Noch em *The World Factbook* vo dr CIA si im Joor 2010 2.32% Atheiste gsi, 11,77% ooni Religioon, 33,32 % Christe (drvoo 16,99 % römisch-katholisch) und 21,01 % Muslim.
Noch em Eurobarometer 2005
häi 52 % vo de Bürger vo de 25 EU-Staate an e Gott glaubt, wääred 18 % weder an Gott no an e spirituelli Chraft glaubt häi. 27 % häi an en Art Gaist oder Lääbeschraft („some sort of spirit or life force“) glaubt und 3 % häi nüt welle sääge. Zwüsche de äinzelne Länder het s groossi Underschiid gee; so häi z Malta 95 % vo de Lüt an Gott glaubt, wääred s z Estland nume 16 % gsi si. Z Dütschland si s 47 %, z Östriich 54 % und in dr Schwiz 48 % gsi.

D Zaal vo de Iiwooner, wo gsäit häi, ass si weder an Gott no an e spirituelli Chraft wurde glaube, isch mit 33 % z Frankriich am höggste gsi und z Dütschland si s 25 %, in dr Schwiz 9 % und in Östriich 8 % gsi. Mee Fraue (58 %) häi an Gott glaubt as Manne (45 %); dr Glaube an Gott het positiv mit em Alter, ere bolitisch konservative Iistellig und ere niidrige Schuelbildig korreliert.

## Lueg au

 **Portal:Religion Diskriminierig vo Atheiste und Agnostiker

## Fuessnoote
# S wiiblige Gschlächt

S Venussymbol für s wiiblige Gschlächt: e stilisierte Handspiegel
S **wiiblige Gschlächt** isch bi dr zwäigschlächtlige Furtpflanzig das Gschlächt, wo die wiiblige Käimzälle (Äizälle) broduziert, wo vo dr gröössere Mängi vo de männlige Käimzälle (Spermie) befruchdet wärde und äi oder meereri Noochkomme (Meerling) lön lo entstoo. Es wird mit em Venussymbol ♀ kennzäichnet.

E Hufe Dier und Pflanze bruuche zwäi Gschlächter zum sich furtpflanze: s wiiblige (feminine) *und* s männlige (maskuline) Gschlächt – im Underschiid zu Arte, wo sich sälber befruchde. D Zwäigschlächtligkäit het sich im Lauf vo dr Evoluzioon e baar Mol unabhängig vonenander entwigglet. Wenn sich die bäide Käimzälle bi dr Gröössi oder Form nit underschäide, redet mä von ere Isogamii.

Mensche
Bim Mensch wird s wiiblige Gschlächt dur drei biologischi Gschlächtsmerggmol bestimmt:

* zum Gschlächtschromosom X, wo alli Mensche häi, chunnt non e zwäits X,
* die brimäre Gschlächtsmerggmol Gebärmueter, Äierstögg, Vagina und Milchdrüese,
* d Sexualhormon Östrogen und Gestagen.

Bi dr Intersexualidäät gönge die drei Gschlächtsmerggmol nit zämme oder si zum Däil nit vorhande. Gsellschaftlig wird d Wiibligkäit vor allem dur soziali Rolleverständniss brägt.

Dier
Bi Dier bestimme underschidligi körperligi und genetischi Mechanisme s Gschlächt vom ene Indiwiduum. Zum Bischbil:

* wiibligi Biine entwiggle sich us befruchtete Äier, die männlige Droone us umbefruchdete,
* bi gwüsse Krokodil und andere Reptil wird s Gschlächt dur d Bruettämpratuur vo de Äier bestimmt,
* bi Vögel häi Wiibli ungliichi Gschlächtschromosom, Männli hingege zwäi gliichi.

Pflanze
Bi Soomepflanze luegt mä, öb e Pflanzeindiwiduum

* nume Soome broduziert (wiiblig),
* nume Polle broduziert (männlig),
* oder bäides broduziert (Zwitter), wie die mäiste Soomepflanze.

## Weblingg

 **Commons: *Females* (Fraue, Wiibli)** – Sammlig vo Multimediadateie

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Weibliches\_Geschlecht“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Polizey

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Vorarlbärgisch |

An Polizist vo da Hamburger Polizei
D **Polizey** isch a Exekutivorgan vo nam Staat wo fürd Ufrechterhaltung vo Recht und Ordnung und fürd Strofverfolgung zuaständig isch. In mancha Ländr isch d Polizey ou fürd Überwachung vum Stroßavrkehr zuaständig. Polizista, dia vom Staat agstellt worra siand zum mit bsundriga Reachte dia Maßnahma durchsetza, heand meistens a spezielle Usbildung kriegt und heand in da meista Ländr durch ihre Bstellung zum Polizeybeamte ou a bsundrige Amtsstellung.

Polizeyeinheita uf dr ganza Wealt sind mituntr komplett verschieda usbildat und usgstattat. Gmeinsam heand se alle, dass se meistens bwaffnet siand und vom Staat mit speziella Reacht und Pflicht usgstattet worra siand. Zu deana Reacht ghört ou, dass Polizista mit Hilfe vo Gwalt gegs Bürgr vorgoh dürfan wenns nid andersch goht. Sie üaband dodamit s staatliche Gwaltmonopol us. Igsetzt würd dia Gwalt abr in dr Regl nur dänn, wenn andre Bürger, dr Polizist seal oder (abstrakt denkt) dr Staat in Gfohr siand, was juristisch gseaha an sognannta Reachtsgüatrschutz dorstellt. Welle Reachtsgüatr gnau unter speziella Schutz durch'd Polizey gstellt siand und was dia sus no für Ufgaba heat isch vo Staat zu Staat undrschiedlich.

I dr Schwiiz und in Dütschland siand Polizeyanglegaheita Sach vo da Kanton beziehungswis da Ländr. Z Östriich und im Liechtastua gits jeweils nur ua Polizey, dia füra ganze Staat zuaständig isch.

 **Commons: Polizey** – Sammlig vo Multimediadateie
# S islamische Opferfest

E Stand z al-Minya wääred em Opferfest, wo Metzger Schoof schlachte und s Fleisch verchaufe. S farbige Stoffmuster vom Zält isch tüpisch für Egüpte. Brivat schlachte d Lüt direkt vor oder im äigene Huus.
S **Opferfest** (arabisch عيد الأضحى‎, DMG *ʿĪdu l-Aḍḥā*) isch s höggste islamische Fest. Es wird zum Höhepunkt vom *Haddsch* gfiirt, dr Wallfaart uf Mekka. Es foot am Zääte vom islamische Monet *Dhū l-Hiddscha* aa und goot vier Dääg lang. Wägen em islamische Mondkaländer cha s Opferfest in jedere Jooreszit stattfinde, es verschiebt sich im Sunnekaländer ruggwärts, jedes Joor mäistens um elf Dääg.

Mit em *'Īd al-fitr*, em Fest vom Fastebräche am Ändi vom Fastemonet Ramadan, ghört s zu de bedütendste Festligkäite im islamische Jooreskräis.

## Bedütig

S Opferfest wird zum Gedänke an dr Brofeet Ibrahim (Abraham) gfiirt, wo noch dr muslimische Überliiferig die göttligi Broob bestande het und baraat gsi isch, Allah si Soon Ismael z opfere. Wo Allah (Gott) si Gottvertraue gsee het, het er en aaghalte. Dr Ibrahim und dr Ismail häi druf voll Dankbarkäit im Kräis vo Fründ und Bedürftige e Schoofsbock gopferet. D Gschicht wird im Koran in dr Sure 37,99–113 verzelt. In dr Bible isch s d Gschicht vom Opfer vom Isaak (Genesis, 22, 1–19).

## Litratuur

* Mohammed Rashed: Das Opferfest (cid-aladha) im heutigen Ägypten. Klaus Schwarz Verlag, Berlin 1998, ISBN 3-87997-267-2.

## Weblingg

 **Commons: Eid ul-adha** – Sammlig vo Multimediadateie
## Fuessnoote

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Islamisches\_Opferfest“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# IBM

| International Business Machines Corporation |
| --- |
|  |
| Unternähmensform | Corporation |
| ISIN | US4592001014 |
| Gründig | 16. Juni 1911 |
| Sitz | Armonk, New York, USA |
| Leitig | Vereinigte Staaten Virginia Rometty (CEO) |
| Mitarbeiter | 350.600 |
| Umsatz | 79.59 Mrd. USD |
| Branche | Informationstechnik |
| Uffdritt im Netz | www.ibm.com |

D **International Business Machines Corporation** (abchürzt **IBM;** wörtlechi Übersetzig: *Internazionali Büroarbet-Maschine*) isch es amerikanischs Undernääme, wo dr Herman Hollerith ane 1911 no mit em Firmenaame *Tabulating Machine Company* gründet het. Em Hollerith syni Maschine het me bruucht zum Informazioone automatisch z vrschaffe. Me seit em Hollerith trum au dr *Vatter vo dr Datevrarbeitig*.

## Gschicht

D IBM isch z Armonk im US-Bundesstaat New York dihei. Si ghöört zu dr grööschte Firmene wältwyt i dr Branche vo dr elektroonische Datevrarbeitig und vo dr Hardware und dr Software für Computer.

Ane 1924 het sech d Firma, wo jetz scho dur Fusioone mit anderne Fabrigge für Rächnigsmaschine grösser woorden isch, dr nöi Naame „International Business Machines Corporation“ ggä. Si het bsunders Rächnigsgräät und äänlechi Produkt für d Wirtschaft und d Verwaltige gliferet. D Spezialiäät vo dr IBM isch s Gschäft mit de Lochchaarte gsy, wo me im 20. Joorhundert wältwyt in unglaublich grosser Mängi bruucht het.

I dr zwöite Helfti vom 20. Joorhundert het d IBM, wo alewyl bi de füerende Aktöör uf em Gebiet vo dr Mikroelektronik-Technik drby gsi isch, die eerschte modäärne Computer entwicklet, und gly druufabe au d Grossrächner; und drzue sind jetz au d Trucker für EDV-Dateie choo. Aber drnäbe het men au elektrische Schryybmaschine aabotte, wil die früene Computer für Privaati und au für chlyni Büro vil z umständlech und z tüür gsi sind.

1982 het me dr eerscht IBM-PC chönne chaufe. Ane 2004 het s Undernääme d PC-Abdeilig an chineesisch Computerkonzärn Lenovo vrchauft. Äs macht jetz näbe dr Härstellig vo technische Gräät, bsunders vo granz grosse Rächner, vor allem no uf dr ganze Wält im grosse Schtyl Berootige für EDV-Sache und uf anderne Gschäftsfälder.

Expäärte vom Zürcher IBM-Forschigslabor sind zwöimol mit em Nobälpryys für Füsik ggeert worde.

D Zäntrale vo dr IBM Düütschland, wo vo 2011 bis 2018 d Martina Koederitz gleitet het, isch z Eninge, Baade-Württebäärg.

* Emerson W. Pough: *Building IBM: Shaping an Industry and Its Technology.* Cambridge (M)/ London 1995, ISBN 0-262-16147-8.
* Hermann K. Reiboldt, Raimund Vollmer: *Der Markt sind wir – Die IBM und ihre Mitbewerber.* Stuttgart 1978.
* Thomas J. Watson jr.: *IBM – Ein Unternehmen und seine Grundsätze.* München 1964.

## Weblink

 **Commons: IBM** – Album mit Multimediadateie
* Website vo dr IBM
* s IBM Research Laboratory z Züri

## Fuessnote