Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 24. Juni

|  |
| --- |
| Historischi Johresdäg
Mai · **Juni** · Juli |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |  |

 |

Dr **24. Juni** isch dr 175. Dag vum Gregorianische Kalender (dr 176. in Schaltjohr), dodermit blybe no 190 Däg bis zum Änd vum Johr. Au em Julianische Kalender häts dä 24. Juni. I dä Regel wirds Datum für Eraignis, wo vor dä Gregorianische Kalenderreform stattgfunde hend, em Julianische Kalender agäe.
Au dä noch ältere römische Kalender kennt en 24. Juni (Iunius).

## Was isch bassiert?

Henry Dunant
Mina Tobler
* 1314: In dr Schlacht vu Bannockburn schlage d Schotte unter em Robert the Bruce e fascht dreimol so groß änglisch Heer unter em Eduard II. un erhalte Schottland dodermit uf langi Zyt d Uuabhängigkeit vu Ängland.
* 1812: Dr Napoléon Bonaparte gryft Russland aa. D Grande Armée iberschrytet mit ca. 400.000 Soldate d Memel.
* 1852: Dr Aschtronom John Russel Hind entdeckt dr Aschteroid (18) Melpomene.
* 1859: In dr Schlacht vu Solferino sigt dr Napoléon III. iber Eschtrych. Unter em Yydruck vu dr Zueständ no dr Schlacht grindet dr Henry Dunant s International Komitee dr Hilfsgsellschafte fir d Verwundetepfläg, s speter Rot Chryz.
* 1922: Dr dytsch Ryychsusseminischter Walther Rathenau wird vu Mitglider vu dr nationalistische Ghaimgsellschaft *Organisation Consul* umbrocht.
* 1947: Dr Leo Wohleb wird zum Staatsbresidänt vu Land Bade gwehlt.

## Uf d Wält chuu

* 1770: Albrecht Ludwig Berblinger, dytsche Erfinder un Flugpionier
* 1880: Mina Tobler, Schwyzer Pianischti un Klavierlehreri
* 1920: Gertrud Rychlik, dytschi Haimetdichteri
* 1924: Kurt Furgler, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot
* 1932: Schorsch Gruntz, Schwyzer Dschäässmusiker
* 1936: Paul L. Smith, US-amerikanische Schauspiiler
* 1958: Ursula Pinheiro-Weber, Schwyzer Romanischtin und Mundartlehrerin
* 1960: Bettina Böhler, dytschi Filmeditori
* 1963: Aldo Gugolz, Schwyzer Reschissöör und Autor
* 1971: Ursula Meier, franzesisch-schwyzerischi Regisseuri un Schauspiileri
* 1974: Tamina Kallert, dytschi Schurnalischti un Moderatori
* 1985: Saralisa Volm, dytschi Schauspileri, Filmproduzänti un Regisseuri

## Gstorbe

* 1922: Walther Rathenau, dytsche Bolitker
* 1946: Rosalie Küchler-Ming, Schwyzer Haimetschriftstelleri
* 1960: Eduard August Rübel, Schwyzer Botaniker
* 1960: Elisabeth Thommen, Schwyzer Journalischti un Schriftstelleri
* 2006: Hulda Autenrieth-Gander, Schwyzer Frauerächtleri
* 2021: Alain Lebeaupin, franzesische Gaischtlige

## Weblink

 **Commons: 24. Juni** – Sammlig vo Multimediadateie
# Diplomatii

S Palais des Nations, dr Sitz vo dr UNO z Gämf. D UNO isch as die grössti internazionali Organisazioon e Zentrum vo dr Diplomatii in dr Gegewart.
Ger van Elk, *Symmetry of Diplomacy*, 1975, Groninger Museum.
D **Diplomatii** isch d Kunst und d Braxis vom Verhandle zwüsche bevollmächtigte Representante vo verschiidene Grubbe oder Nazioone (Diplomate). Dr Begriff bezieht sich mäistens uf die internazionali Diplomatii, also uf die zwüschestaatlige und überstaatlige Beziejige dur Absprooche über Aagläägehäite wie d Sicherig vom Friide, Kultur, Wirtschaft, Handel und Konflikt. Internazionali Verdrääg wärde im Allgemäine vo Diplomate usghandlet, wo im Ufdraag vo iire Regierige handle und deren iiri Inträsse verdräte.

Im überdräite Sinn verstoot mä under däm Begriff au d Kontakt zwüsche zwäi oder mee Grubbe vo irgendere Art, wo uf Verhandlige oder Dräffe basiere.

*Diplomatischs* Verhalte säit mä däm, wenn öbber eso verhandlet, dass mä gseet,

* ass er barat isch für Kompromiss und uf d Absichte und d Wünsch vo de andere iigoot;
* sogenannti Win-win-Situazione suecht;
* so guet wie möglig vermiidet, anderi Verhandler z blamiere oder in d Ängi z driibe;
* gäignet isch, dr langfristig Nutze z maximiere (es weer also undiplomatisch, sich e churzfristige Nutze z sichere, drbii aber langfristig Noochdäil oder Komflikt z riskiere bzw. in Chauf z nee).

Änglisch und Französisch gälte hüte (wie scho sit Joorhunderte in Öiropa) as wältwiti Sprooche vo dr Diplomatii. Bäidi si die äinzige Arbetssprooche vo de Veräinte Nazione (UN).
Si si au d Amtssprooche von e Hufe internazionale Organisazione (zum Bischbil d UNESCO, d NATO, s Internazionale Olympische Komitee, die Internazionali Rootchrüz- und Rothalbmond-Beweegig).

## Litratuur

* Enrico Brandt und Christian F. Buck: *Auswärtiges Amt*. 4. Uflaag, VS-Verlag, Wiesbade 2005, ISBN 3-531-14723-4.
* Pietro Gerbore: *Formen und Stile der Diplomatie* („Il vero diplomatico“). Rowohlt, Hamburg 1964 (Roweohlts deutsche Enzyklopädie; 211–212).
* George F. Kennan: *Memoiren eines Diplomaten* („Memoirs“). Dtv, Münche 1982, ISBN 3-423-10096-6.
* Helmut Kreicker: *Immunität und IStGH. Zur Bedeutung völkerrechtlicher Exemtionen für den Internationalen Strafgerichtshof*. In: *Zeitschrift für internationale Strafrechtsdogmatik* (ZIS), Heft 7/2009, uf (PDF; 250 kB).
* Helmut Kreicker: *Völkerrechtliche Exemtionen. Grundlagen und Grenzen völkerrechtlicher Immunitäten und ihre Wirkungen im Strafrecht*. Duncker & Humblot, Berlin 2007, ISBN 978-3-86113-868-6 (2 Bänd; lueg au ).

## Weblingg

 **Commons: Diplomatie** – Sammlig vo Multimediadateie
* Die Veräinte Nazione (arabisch, chinesisch, änglisch, spanisch, französisch, russisch)
* eDiplomat.com (änglisch)
* Fletcher School of Law and Diplomacy (änglisch)
* Georgetown University School of Foreign Service (änglisch)
* Lexikon zur Diplomatie

## Fuessnoote

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Diplomatie“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# S Westgooteriich

Westgotischi Köönig;
 en Abbildig us em Codex Vigilanus (976)
D Entwigglig vom Westgooteriich; rotorangsch: Aasiidlig vo de Westgoote z Akwitanie vo 418 aa; orangsch und hellorangsch: d Usbräitig vom Westgooteriich bis 507; orangsch: s Westgooteriich (mit Septimanie) zwüsche 507 und 552; grüen: s Sueberiich, wo vo 585 aa zum Westgooteriich ghört het.
S **Westgooteriich** isch s Riich gsi, wo d Westgoote 418 im Südweste vo Gallie errichdet häi. Si Zentrum het sich denn uf die Iberisch Halbinsle verschoobe, wo s bis 711 (bzw. 725) existiert het.

Für d Zit vo 418 bis 507 reedet mä vom **Tolosanische Riich** oder vom **Riich vo Toulouse**, mit dr Hauptstadt Tolosa (s hütige Toulouse). Wo si 507 vo de Franke besigt worde si, häi si dr grösst Däil vo de Gebiet in Südgallie und d Hauptstadt Tolosa velore, und dr Schwerpunkt vom Westgooteriich het sich uf die Iberischi Halbinsle verlaageret. Das isch dr Aafang vo dr zwäite Faase gsi, wo men ere noch dr nöije Hauptstadt Toledo s **Toledanische Riich** säit.

Noch ere verheerende Niiderlaag gegen e muslimischi Invasionsarmee im Joor 711 isch s Westgooteriich undergange. Äinzelni Regione häi lenger Widerstand gläistet: in dr nordöstlige Tarraconensis bis 719 und im südgallische Riichsdäil Septimanie bis 725.

S Westgooteriich isch vom ene föderierte Chriegerverband gründet worde und het in e Hufe Hiisichte e Brugg zwüsche dr Antike und em Middelalter bildet, wil do uf dr äinte Site die spootantike Strukture lenger bestande häi as in e Hufe andere Regione vom römische Weste, und uf dr andere Site d Lääbens- und Rächtsforme vom Middelalter in e baar Beriich prototüpisch und in Aasätz entwigglet worde si.

## Litratuur

* Dietrich Claude: *Geschichte der Westgoten*. Kohlhammer, Stuttgart 1970 (Iifüerig).
* Dietrich Claude: *Adel, Kirche und Königtum im Westgotenreich*. Thorbecke, Sigmaringe 1971 (Standardwärk öber d Verfassigsgschicht).
* Roger Collins: *Visigothic Spain 409-711*. Blackwell, Oxford 2004, ISBN 0-631-18185-7.
* Alberto Ferreiro: *The Visigoths in Gaul and Spain A.D. 418-711: A Bibliography*. Brill, Leiden 1988, ISBN 90-04-08793-1
* Wolfgang Giese: *Die Goten*. Kohlhammer, Stuttgart 2004, ISBN 3-17-017670-6.
* Gerd Kampers: *Tolosanisches Reich.* In: *Reallexikon der Germanischen Altertumskunde* (RGA). 2. Uflag. Band 31, Walter de Gruyter, Berlin / New York 2006, ISBN 3-11-018386-2, S. 51–56.
* Gerd Kampers: *Geschichte der Westgoten*. Schöningh, Paderborn 2008, ISBN 978-3-506-76517-8.
* Edward A. Thompson: *The Goths in Spain*. Clarendon Press, Oxford 1969.

## Weblingg

 **Commons: Westgoote** – Sammlig vo Multimediadateie
# Autonomi Gmeinschaft Baskeland

| {{{Titel1}}} {{{Titel2}}} |
| --- |
| Wappe | Flagge |
| Flagge vu {{{Titel2}}} | Wappe vu {{{Titel2}}} |
| Verwaltigssitz: | Vitoria-Gasteiz |
| Bevölkerig
 - Gsamt {{{Jahr}}}
 - Dichte
 - Aateil an dr spanische Gsamtbevölkerig:  | Rang {{{RangBev}}} vo 19
{{{Bev}}} Yyw.
{{{Dichte}}} Yyw./km²
{{{AnteilBev}}} % |
| Geografii |
| Flächi
 - Gesamt
 - Aateil an dr spanische Gsamtflächi: | Rang {{{RangFläche}}} vo 19
 - 7234 km²
 - {{{AnteilFläche}}} % |
| Uusdehnig: | Nord-Süd: {{{Nord-Süd}}} Wescht-Oscht: {{{West-Ost}}} |
| [[Datei:{{{Lagekarte}}}|200px|center|Lag vo dr autonome Gmeinschaft {{{Titel1}}} z Spanie]] |
| ISO 3166-2: | ES-PV |
| Verwaltig un Bolitik |
| Amtssproche: | {{{Amtssprachen}}} |
| Autonomii sit: | 22. Dezember 1979 |
| Präsident: | Íñigo Urkullu Rentería, Eusko Alderdi Jeltzalea-Partido Nacionalista Vasco (PNV) |
| Parlamentarischi Vertretig |
| - Kongress: | 19 Sitze |
| - Senat: | 15 Sitze |
| Gliderig: | {{{Provinzen}}} |
| Internetpräsenz vu dr autonome Gmeinschaft {{{Titel1}}} |

D Laag vo de Autonome Gmeinschaft Baskeland im Norde vo Spanie
Di **Autonomi Gmeinschaft Baskeland** (baskisch *Euskal Herria* oder *Euskadi*, spanisch *País Vasco*; Vollbezeichnig bask. *Euskal Autonomia Erkidegoa*, span. *Comunidad Autónoma del País Vasco*) isch sit 1979 e Autonomi Gmeinschaft z Spanie, wo us de drei Provinze Gipuzkoa (spanisch *Guipúzcoa*), Biskaya (baskisch *Bizkaia*, spanisch *Vizcaya*) und Álava (baskisch *Araba*) bestoht.

Di Autonomi Gmeinschaft Baskeland isch nöd identisch mit em Baskeland im kulturelle Sinn. Zum Baskeland im witere Sinn zellt näbe de Autonome Gmeinschaft au s französische Baskeland und, je noch däm, au di spanische Foralgemeinschaft Navarra, wo vor allem i ihrem Nordweste baskisch prägt isch. D Zueghörigkeit vo Navarra isch aber umstritte und wird je noch politische Iistellig ganz, teilwys oder gärnöd em Baskeland zuegrächnet.

## Weblink

 **Commons: Baskeland** – Sammlig vo Multimediadateie
* Offizielli Webpräsenz vom Baskeland
* Informatione vo de Regierig vom Baskeland (dütsch)

## Fuessnoote
# Recep Tayyip Erdoğan

dr Recep Tayyip Erdoğan 2025
Unterschrift vum Recep Tayyip Erdoğan
Dr **Recep Tayyip Erdoğan** [ˈɾɛdʒɛp ˈtɑːjip ˈɛɾdɔːɑn] (\* 26. Februar 1954 z Beyoğlu, Provinz Istanbul) isch e dirkische Boltiker. Syt em 28. Augschte 2014 isch er dr zwelft Bresidänt vu dr Republik. Vu 1994 bis 1998 isch er Oberburgermaischter vu Istanbul un vu Merz 2003 bis Augschte 2014 Minischterbresidänt vu dr Dirkei gsii. Bis 2014 isch er Vorsitzer vu dr muslimisch-konservative Partei fir Grächtigkait un Ufschwung (*Adalet ve Kalkınma Partisi,* AKP) gsii. Em Erdoğan wird vorgworfe, d Prässefreihait in dr Dirkei sistematisch yyzschränken un e Re-Islamisierig vu dr Dirkei z dryybe.

Dr Erdoğan isch syt em 4. Juli 1978 mit dr Emine Erdoğan geb. Gülbaran ghyrote. Si hän zäme zwee Sihn, *Ahmet Burak* un *Necmeddin Bilal*, un zwoo Dechtere, *Esra* un *Sümeyye*.

* Çiğdem Akyol: *Generation Erdogan. Die Türkei – ein zerrissenes Land im 21. Jahrhundert.* Kremayr & Scheriau, Wien 2015, ISBN 978-3-218-00969-0

## Weblink

 **Commons: Recep Tayyip Erdoğan** – Album mit Multimediadateie
* *Recep Tayyip Erdoğan*, Internationales Biographisches Archiv 48/2011 vum 29. Novämber 2011, im Munzinger-Archiv (Artikelaafang frei abruefbar)
# CNN

|
CNN |
| --- |
|  |
| Fernsehsender (unter’m Prìwààtracht) |
| Brogrammtüp | Schpàrtaprogràmm (Informàzioon) |
| Empfang | Kààwel, Sàtellit, Sàtellitaradio |
| Bilduflöösig | 480i (SDTV) (CNN) 1080i (HDTV) (CNN HD) |
| Sendestart | 1. Jüüni 1980 |
| Sprooch | Anglisch |
| Sitz | Atlanta, Georgia, Vereinigte Staaten Verainigta Schtààta |
| Äigedümer | Warner Bros. Discovery |
| Website |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch |

**Cable News Network**  [keɪbl n(j)uːz ˈnɛtwɝk] (kurz **CNN**  [ˈsiːɛnɛn]) ìsch a US-àmerikànischer Farnsahsander mìt Sìtz z’ Atlanta ìm Bundesschtààt Georgia. Ar gheert züa CNN Global, era Filiàla vu Warner Bros. Discovery. Grìnda worra-n-ìsch’r ànna 1980 vum Ted Turner un em Reese Schonfeld. Ar ìsch dr äärschta Noohrìchtakànààl ìn da Verainigta Schtààta gsìì.

Ìm Septamber 2018 hann 90,1 Millioona Hüüshàlta dr Kànààl CNN känna lüaga —dàs ìsch 97,7 Prozant vu da Hüüshàlta mìt Kààwelfarnsah gsìì. Noh dr Àgantüür Nielsen ìsch CNN ìm Jüüni 2021 noh Fox News un MSNBC dr drìtta Noohrìchtasander gsìì, wo àm maischta glüagt worra-n-ìsch, mìt ìm Durschnìtt 580.000 Züaschàuijer pro Tààg. Üsserhàlb vu da USA wìrd s’ CNN-Progràmm uff’m Kànààl CNN International üssgschtrààhlt, wo m’r ìn 212 Lander un Schtààtsgebiater känna sah.

D’ àmerikànischa Züaschàuijer vu CNN sìnn ender Ààhanger vu dr Demokrààtischa Pàrtäi.

## Lìteràtüür

* CNN. In: Brockhüüs Enzüklopädii. Brockhüüs (brockhaus.de [abgerufen am 9. Februar 2024]).
* Harold L. Erickson: CNN. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 9. Februar 2024]).
* Lain Hughes: CNN. In: New Georgia Encyclopedia. (amerikanisches Englisch, georgiaencyclopedia.org [abgerufen am 9. Februar 2024]).
* Don M. Flournoy, Robert K. Stewart: CNN: Making News in the Global Market. University of Luton Press, Luton 1997, ISBN 978-1-86020-542-2 (amerikanisches Englisch, 227 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).

## Weblìnks

 **Commons: CNN** – Sammlig vo Multimediadateie
* Offiziälla Websitta (anglisch)
* Offiziälla Websitta vu CNN (US) (anglisch)

## Ainzelnoohwiisa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „CNN“ vu de änglische Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Valentin

Dr **Valentin** († 16. Septämber 827) isch anne 827 churzi Zyt Papscht gsii.

Är isch z Rom uf d Wält chuu un isch wahrschyns im Via-Lata-Dischtrikt ufgwagse. Im Liber Pontificalis wird betont, wie fromm un integer dr Valentin gsii sei un ass en wäge däm dr Papscht Paschalis I. as junge Prieschter zum Archidiakon vum remische Diakonat ernännt heeb. Die yyflussrych Position het au unter em Eugen II. bhalte. No däm sym Dod (27. Augschte 827) isch dr Valentin vermuetlig am Sunntig druf aistimmig zum neie Papscht gwehlt wore. Vu syre churze Amtszyt waißt mer nyt, no nit emol di gnau Duur. Si isch wohl bi rund aim Monet gläge.

* Ilaria Bonaccorsi: *Valentino.* In: Massimo Bray (Hrsg.): *Enciclopedia dei Papi.* Band 1: *Pietro, santo. Anastasio bibliotecario, antipapa.* Istituto della Enciclopedia Italiana, Rom 2000, S. 713–714 (treccani.it)..
* Rudolf Schieffer: *Valentinus.* In: *Lexikon des Mittelalters* (LexMA). Band 8, LexMA-Verlag, Münche 1997, ISBN 3-89659-908-9, Sp. 1389.

## Weblink

 **Commons: Valentin** – Sammlig vo Multimediadateie
* Ytrag in d *Catholic Encyclopedia*, Robert Appleton Company, New York 1913 (änglisch)

| Vorgänger | Amt | Nachfolger |
| --- | --- | --- |
| Eugen II. | Papst  827 | Gregor IV. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Valentin\_(Papst)“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Innozenz IV.

Dr Innozenz IV. uf em Konzil vo Lyon. (Daarstellig us em 13. Joorhundert)
Dr **Innozenz IV.** (\* um 1195 z Genua; † 7. Dezämber 1254 z Neapel), as **Sinibaldo de Fieschi** (au: *Sinibald Fieschi*) uf d Wält choo, isch vo 1243 bis 1254 Babst gsi. Er isch us äinere vo de erste Familie vo dr genuesische Oberschicht cho und isch noch sim Studium z Parma und Bologna äine vo de bedütendste Kanoniste zu sinere Zit gsi.

Si Vorgänger isch dr Coelestin IV., wo aber nume 17 Dääg Babst gsi isch. Noch ere Sedisvakanz vo 19 Möönet isch schliesslig z Anagni vom Konklav dr Kardinal Fieschi zum Babst gweelt worde. Wenn vor dr Waal dr römisch-dütsch Kaiser Friedrich II. e Fründ vom Kardinal Fieschi gsi isch, isch er noch dr Waal e Find vom Babst Innozenz gsi. Er het an d Kurie e Brief gschiggt, ass er hoffi, ass d Differänze zwüschen em Riich und em Häilige Stuel fründschaftlig chönni glööst wärde. D Verhandlige wo churz druf aagfange häi, häi aber zäigt, ass dr Friedrich II. sich de Aasprüch vom Babstes nit het welle underwärfe, und au ass dr Babst d Wünsch vom Friedrich nit het welle erfülle.

Usser siner Usenandersetzig mit em Friedrich, won er für abgsetzt erklärt het und d Gegeköönig Heinrich Raspe und Wilhelm vo Holland gegen en understützt het, het dr Innozenz au im Friedrich sini Noochfolger, dr König Konrad IV. und denn dr Manfred befeedet. Au mit andere Monarche isch er nid guet uschoo: so het er au dr Köönig Sancho II. vo Portugal und dr Köönig Jakob I. vo Aragón für abgsetzt erkläärt. Au d Verfolgig vo Chetzer isch em wichdig gsi, und er het am 15. Mai 1252 d Bulle Ad Extirpanda erloo, wo bald die allgemäin anerkennti Norm für s Inquisitionsverfaare worden isch. Si het under anderem d Folterig vorgsee, zum d Wooret z finde, was vorhär in Chetzerprozäss nit üblig gsi isch, aber vo denn aa joorhundertilang as normal gulte het.

## Litratuur

* *Ex Innocentii IV registro*. In: Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae. Teil 2. Herausgegeben von Karl Rodenberg. Berlin 1887 (Monumenta Germaniae Historica, Digitalisat) Epistolae saeculi XIII e regestis pontificum Romanorum selectae. Däil 3. Uusegee vom Karl Rodenberg. Berlin 1894, S. 1–313

## Weblingg

 **Commons: Innozenz IV.** – Sammlig vo Multimediadateie
* *Innozenz IV..* In: *Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon* (BBKL).
* Litratuur vo und über e Innozenz IV. im Opac vo dr Regesta Imperii

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Vorgänger** Coelestin IV. | **Papscht** 1243–1254 | **Nochfolger** Alexander IV. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Innozenz\_IV.“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Februarumsturz

E Statue vom Klement Gottwald und em Josef Stalin, sie isch zur Ehrig vom Februarumsturz baut worde
Als **Februarumsturz**, glägentlich au als **Februarputsch**, bezeichnet mä d Machtübernahm in de Tschechoslowakei dur die Kommunistischi Partai vo de Tschechoslowakei (KSČ) im Februar 1948. Im Sprachgebruch vo de KSČ hät die Übernahm offiziell *Siigriiche Februar* (*Vítězný únor*) khaisse.

Um Neuwahle z erzwinge, sind am 20. Februar 1948 zwölf nitkommunistischi Mitgliider vo der Regierig us Protest gäge d Absetzig vo acht nitkommunistische Prager Bezirkspolizeichefs dur de kommunistischi Inneminister Václav Nosek zruckträte. Der Staatspräsident Edvard Beneš isch vom Klement Gottwald unter Druck gsetzt worde, kei Neuwahle azsetze und stattdesse e neui, kommunistisch dominierti Regierig z vereidige. Um in unter Druck zu setze händ d Kommuniste Massedemonstratione und Streiks organisiert und händ mit em Imarsch vo de Rote Amree droht. De Usseminister Jan Masaryk, de Sohn vom Gründigsvater Tomáš Garrigue Masaryk, hät am 10. März bim sogenannte dritte Prager Fenstersturz tödlichi Verletzige erlitte.

* Der Vorhang fiel. In: Der Spiegel. Nr. 9, 1948, S. 8 (Online).
* So weit die Armeen kommen … In: Der Spiegel. Nr. 39, 1984, S. 179–188 (Online).
* Torsten Hartleb: *„Qui est (anti)munichois?“ – Prag 1948 und der französische Münchenkomplex.* In: *Francia 3.* Vol. 23, Nr. 3, 1996, ISSN 0937-7751, S. 75–92, online.
# 1757

◄ |
17. Jahrhundert |
**18. Jahrhundert**
| 19. Jahrhundert
| ►

◄◄ |
◄ |
1753 |
1754 |
1755 |
1756 |
**1757**
| 1758
| 1759
| 1760
| 1761
| ►
| ►►

| 1757 |
| --- |
|  Militärischi Operationen im Sibejehrige Chrieg 1757 |

| 1757 in andere Kaländer |
| --- |
| Ab urbe condita | 2510 |
| Armenische Kaländer | 1205–1206 |
| Ethiopische Kaländer | 1749–1750 |
| Buddhistische Kaländer | 2301 |
| Chinesische Kaländer |
|  – Ära | 4453–4454 oder 4393–4394 |
|  – 60-Joor-Ziklus |
Füür-Ratte (丙子,
13)– Füür-Rind (丁丑,
14) |
| Hebräische Kaländer | 5517–5518 |
| Islamische Kaländer | 1170–1171 |
| Thai-Solar-Kaländer | 2300 |

## Was isch bassiert?

* 2. Jänner: Britischi Druppe näme im Dritte Karnatische Chrieg Kalkutta z Bengalen yy.
* 22. Jänner: Russland un Eschtrych schließe ne Allianzverdrag gege Preußen im Sibejehrige Chrieg.
* 23. Juni: In dr Schlacht bi Plassey sige Druppe vu dr East India Company gege die vum Herrscher von Bengale. Si wird as Aafang vu dr britische Herrschaft z Indien aagsääne.
* 5. Dezämber: Preußischi Druppe siige in dr Schlacht vu Leuthen im Siibejehrige Chrieg iber di fascht dopplet so starke Eschtrycher.

## uf d Wält chuu

* 22. Juni: George Vancouver, britische Marineoffizier un Entdecker
* 14. Septämber: Franz Joseph Stalder, Schwyzer Gaischtliche und Dialäktolog

## gstorbe

* 23. Juli: Domenico Scarlatti, italienische Komponischt

## Weblink

 **Commons: 1757** – Sammlig vo Multimediadateie
# 1853

◄ |
18. Jahrhundert |
**19. Jahrhundert**
| 20. Jahrhundert
| ►

◄◄ |
◄ |
1849 |
1850 |
1851 |
1852 |
**1853**
| 1854
| 1855
| 1856
| 1857
| ►
| ►►

| 1853 |
| --- |
|  Russland vernichtet am Aafang vum Krimchrieg in dr Seeschlacht bi Sinope di osmanisch Flotte. |

| 1853 in andere Kaländer |
| --- |
| Ab urbe condita | 2606 |
| Armenische Kaländer | 1301–1302 |
| Ethiopische Kaländer | 1845–1846 |
| Buddhistische Kaländer | 2397 |
| Chinesische Kaländer |
|  – Ära | 4549–4550 oder 4489–4490 |
|  – 60-Joor-Ziklus |
Wasser-Ratte (壬子,
49)– Wasser-Rind (癸丑,
50) |
| Hebräische Kaländer | 5613–5614 |
| Islamische Kaländer | 1269–1270 |
| Thai-Solar-Kaländer | 2396 |

## Was isch bassiert?

* 1. Jänner: Dr Wilhelm Matthias Naeff wird Bundespresidänt vu dr Schwyz.
* 5. April: Dr Annibale de Gasparis entdeckt dr Aschteroid (24) Themis.
* 6. April: Dr Jean Chacornac entdeckt dr Aschteroid (25) Phocaea.
* 24. Septämber: Frankrych nimmt di pazifisch Inselgruppe Neikaledonie in Bsitz.
* 16. Oktober: Mit dr Chriegserklerung vum Osmanische Rych an Russland fangt dr Krimchrieg aa.
* 5. Mai: Dr dytsch Aschtronom Karl Theodor Robert Luther entdeckt an dr Stärnwart Düsseldorf dr Aschteroid (26) Proserpina.
* 8. Novämber: Dr John Russel Hind entdeckt dr Aschteroid *Euterpe*.
* 30. Novämber: Di russisch Schwarzmeerflotte vernichtet di osmanisch Flotte im Hafe vu Sinope.

## uf d Wält chuu

* 14. Merz: Ferdinand Hodler, Schwyzer Moler
* 18. Merz: Emilie Kempin-Spyri, erschti Frau, wu in dr Schwyz as Jurischti promoviert un habilitiert woren isch
* 30. Merz: Vincent van Gogh, niderländische Moler
* 18. April: Charles K. Bell, US-amerikanische Bolitiker
* 1. Juni: James Luther Slayden, US-amerikanische Bolitiker
* 18. Juli: Hendrik Antoon Lorentz, niderländische Mathematiker un Physiker
* 14. Septämber: Marc-Emile Ruchet, Schwyzer Bolitiker un Bundesrot
* 18. Septämber: Francesco Filippini, italienische Moler
* 15. Oktober: Caspar Streiff, Schwyzer Staatskassier und Mundartschriftsteller
* 21. Dezämber: Isolde Kurz, dytschi Schriftstelleri

## gstorbe

* 16. Jänner: Matteo Carcassi, italienische Gitarrischt un Kumpenischt
* 6. Februar: Theopil L’Orsa, Schwyzer Unternämer

## Weblink

 **Commons: 1853** – Sammlig vo Multimediadateie