Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Holland

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel behandlet d Region Holland, wo en Tail vo Niderland isch. Zu anderne Bedütige lueg bi Holland (Begriffsklärung). |

s Wappe vo de Grofschaft Holland.
d Provinze Nord- und Südholland im Staatsgebiet vo de Niderland
**Holland** isch e Geget im Nordweschte vo de Niderland.

Im dütsche Sprochruum, aber au i anderne Länder und sogär vo villne Niderländer sälber, werd *Holland* vilfach als Synonym fö de Staat Niderland brucht. Da goot bis is uusgehend 16. Johrhundert zrugg, wo d Provinz Holland i de Republik vo de Sibe Verainigte Provinze e starchi Stellig gha hät.

## Geografii

Im Weschte vo Holland isch d Nordsee, im Norde s Waatemeer und sini Insle, im Nordoschte isch s IJsselmeer, und im Süde und Südoschte sind anderi Provinze vo de Niderland. Z Holland sind d Grossstädt Den Haag, Rotterdam und Amsterdam. En Grosstail vo Holland lit bis zu 2 Meter under em Meeresspiegel.

## Gschicht

Holland isch vom 10. bis is 16. Johrhundert e Grofschaft gsi, dänn isch es zu ainere vo de *Sibe Verainigte Provinze* worde und vo 1806 bis 1810 isch es e Königriich gsi. Sit 1840 isch es i d Provinz Nordholland und Südholland uftailt.

* s historische Sidligs- und Sprochgebiet vo de Friise
* di *Sibe Verainigte Provinze*
* s Königriich Holland. 1806–1810

## Weblink

* *Holland* d Website vom Niderländische Büro för Tourismus (holland.com – sit 1968 s offiziell Fremdeverkehrsamt vo Holland)
# Eermelkanal

dr Eermelkanal
Der **Eermelkanal** isch s Meer, wo zwüsche Frankrych und Ängland lyt.

Uf Französisch heisst s Meer *La Manche,* uf Bretonisch *Mor Breizh* und uf Kornisch *Mor Bretannek.* D Röömer hän nem *Oceanus Britannicus* gseit.

Es isch e Meeresarm, wo vom Atlantik em Ufer vom öiropäische Feschtland no goot und d Verbindig zu der Nordsee bildet. Dä Meeresdeil het e Lengi vo öppe 560 Kilometer. Im Oschte foot dr Eermelkanal bi de Stedt Dover und Calais a und im Weschte bim änglische Landvorsprung *Land‘s End* und bim französische Lüüchtdurm uf dr Insle *Île Vierge* bi Plouguerneau im Departemänt Finistère, was uf Dütsch «s Änd vom Land» heisst.

I dämm Meer ligen es bar Insle: d Isle of Wight noch bim Ufer vo Hampshire, di änglische Scilly-Insle im Weschte und di änglische Kanalinsle Guernsey, Jersey, Sark, Herm und Alderney noch vor em französische Ufer.

Grossi Hafestedt am Eermelkanal sind Southampton, Plymouth, Dover, Cherbourg am Spitz vo dr Halbinsle Cotentin, Le Havre bi dr Mündig vo dr Seine is Meer und Calais.

## Weblink

 **Commons: Ärmelkanal** – Sammlig vo Multimediadateie
# Klerus

Kleriker im allgemäine Sinn vo Gäistlige. Vo linggs uf rächts: en anglikaanische Erzbischof, e Rabbiiner, e Mufti und dr Gründer vo dr *Sojourners Community*. 2009 bim Dräffe vom *World Economic Forum* z Davos
Dr **Klerus** (alterdümlig au *Klerisei* oder *Clerisei*) isch d Gsamthäit vo alle wo zum gäistlige Stand ghööre, de **Kleriker**. Im allgemäine Sinn reedet mä au vo dr *Gäistlikäit*.

D Bezäichnig bezieht sich vor allem uf d Stuefe vom Weihbriesterdum im Christedum, wird aber gläägentlig au für Kultdiener oder Gäistligo vo andere Religioone verwändet, zum Bispil vom schiitische Klerus. Brinzipiell cha mä nume vo Klerus reede, wenn s in ere religiööse Gmäinschaft e Grubbe vo Amtsdrääger git, wo d Funkzioone von ene mit de Funkzioone vo Briester oder äänlige Amtsdrääger chönne vergliche wärde, und wo sich dütlig vo de üübrige Glöibige – de Laie – underschäide. Das isch nid dr Fall zum Bispil im sunnitische Islam und in de mäiste protestantische Chille, won e reformatoorischs Verständnis vom allgemäine *Briesterdum vo alle Glöibige* verdräte.

## Etymologii

S Wort *Klerus* (latiin. *clerus*, drvoo abgläitet au änglisch *clergy*, franzöösisch *clergé* usw.) goot uf griechisch κλῆρος *kleros* zrugg, wo äigentlig so vil wie «Schärbe» bedütet het, im bsundrige Sinn vom «Loos» - e Schärbe wo as Loos brucht worde isch wie im Schärbegricht. Vo doo het s d Bedütig vom ene «Erb oder Aadäil, wo äim dur s Loos zuegfalle isch» üüberchoo. Si hütigi, also theoloogischi Bedütig vom «usgwäälte Briesterstand» chnüpft woorschinlig an s erste Kapitel vo dr Apostelgschicht aa, wo din beschriibe wird, wie dr Apostel Matthias dur e Loosentschäid zum zwölfte Apostel bestimmt wird (Apg 1,17: τὸν κλῆρον τῆς διακονίας ταύτης). Uf jeede Fall het si iire Ursprung in dr griechische und latiinische Chillesprooch vo dr Alte Chille. Mä vermuetet, ass dr Begriff um s Joor 200 brägt worde isch - dr Usdruck chunnt in de Schrifte vo de Apostolische Väter noonig vor. Bim Tertullian git s en (z. B. *De Monogamia* 12: *‚Unde enim Episcopi et Clerus? Nonne de omnibus?‘*, dt. «Denn vo woo chömme d Bischöf und dr Klerus? Sicher us dr Masse vo de Christe.»), und churz druf au bim Origenes (9. Homilie zu Jeremia) und bim Clemens vo Alexandria (*Quis dives salvetur* 42).

## Quälle

Dr Ardikel «Klerus» uf dr dütsche Wikipedia

## Liddratuur

* Eugen Drewermann: *Kleriker: Psychogramm eines Ideals.* 7. Uflaag, Walter-Verlag, Olte 1990, ISBN 3-530-16902-1.
* Enno Bünz u. Klaus-Joachim Lorenzen-Schmidt (Uusegääber): *Klerus, Kirche und Frömmigkeit im spätmittelalterlichen Schleswig-Holstein.* Wachholtz, Neumünster 2006, ISBN 3-529-02941-6.
* Friedrich Wilhelm Oedinger: *Über die Bildung der Geistlichen im Späten Mittelalter.* Leiden/Köln 1953 (= *Studien und Texte zur Geistesgeschichte des Mittelalters.* Band 2).

## Fuessnoote
# Maud Bregeon

d’ Maud Bregeon ànna 2023

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch |

D’ **Maud Bregeon**  [mod bʁeʒɔ̃] (\* 11. Hornung 1991 z’ Poitiers) ìsch a frànzeescha Politikera vu dr Pàrtäi La République en Marche (LREM). Sa ìsch sitter 2020 Wortfiahrera vun LREM un sitter 2022 Àbgoordneta ìn dr Nàzionààlversàmmlung fìrs Département Hauts-de-Seine.

## ìhra Laawa un Kàrriar

D’ Maud Bregeon ìsch ànna 1991 z’ Poitiers ìm Wäschtfrànkrììch uff d’ Walt kumma. Sa hàt a Inscheniöörüüssbìldung àn dr Polytäcknischa Hoochschüal vu dr Uniwärsitäät vu Nantes bikumma. Sa ìsch Àtoom-Inscheniööra gsìì bii Électricité de France (EDF), wu sa Schpeziàlìschta fìr d’ Nootlààga gsìì-n-ìsch.

Ìm Septamber 2019 ìsch d’ Bregeon àls LREM-Kàndidààta fìr d’ Gmaindawàhl vu 2020 z’ Levallois-Perret ìm Département Hauts-de-Seine nominiart worra. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa zamma mìt’m Arnaud de Courson a gmainsààma Lischta-n-uffgschtällt, àwwer sìe sìnn vu dr Agnès Pottier-Dumas gschlààga worra. D’ Pottier-Dumas hàt àlso-n-em Patrick Balkany àls Bìrgermaischter noohgfolgt.

Ìm Nowamber 2020 ìsch d’ Bregeon zamma mìt dr Prisca Thevenot àls Wortfiahrera vu La République en Marche ärnännt worra.

Àn dr Pàrlàmantswàhl vu Jüüni 2022 ìsch d’ Maud Bregeon àls Àbgoordneta vum 13. Wàhlkrais vum Hauts-de-Seine gwählt worra, fìrs Pàrtäibìndniss Ensemble. Àm zwaita Wàhlgàng hàt sa 59,11 Prozant vu da Schtìmma geega dr Brice Gaillard (PS–NUPES) bikumma.

## Weblìnks

* D’ Maud Bregeon ìn dr Àbgoordneta-Dàtabànk vu dr Nàzionààlversàmmlung (frànzeesch)

## Ainzelnoohwiisa

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Maud\_Bregeon“ vu de französische Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Hauts-de-France

| Hauts-de-France |
| --- |
| Lag vo dr Region Hauts-de-France z Frankriich |
| Basisdate |
| Verwaltigssitz | Lille |
| Präsident vom Regionalrot | Xavier Bertrand (LR) |
| Bevölkerig | 5.987.883 (2013) |
| Dichti | 188,2 Iiwohner/km² |
| Flechi | 31.813 km² |
| Département | 5 |
| Arrondissement | 26 |
| Kanton | 145 |
| Gmeinde | 3,835 |
| ISO-3166-2-Code | nonig zuegwise |
|  Reliefcharte vo dr Region Hauts-de-France |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Mìlhüüserisch |

**Hauts-de-France** ìsch a frànzeescha àdminischtràtiva Region, wo àm 1. Janner 2016 grìnda worra ìsch. Sa kummt vu dr Fusion vum Nord-Pas-de-Calais un dr Picardie, ìm Ràhma vu dr Reform vu da Regiona ìm Frànkrìch.

Noh-n-ema Wàhl vum Regionàlrot isch dr Nàmma „Hauts-de-France“, wo Owerfrankriich bedittet, statt „Nord-Pas-de-Calais-Picardie“ gwählt worra.

* Sàlzwìesa ìn dr Somme-Bucht
* Abtei vu Valloires
* Belfrìed vu Rue
* Strand un Düne vu Quend
* Pariser Tor vu Cambrai
* Roothüss vu Douai

## Verwàltung

Dr Präsidant vum Regionàlrot ìsch dr Xavier Bertrand.

* Logo
* Detail vu dr Region

 **Commons: Hauts-de-France** – Sammlig vo Multimediadateie
## Fuessnote

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Adminischtràtivi Regione vun Frànkrich** |  |

 |
| France métropolitaine :  Auvergne-Rhône-Alpes •  Bretagne •  Burgund-Franche-Comté •  Centre-Val de Loire •  Grand Est •  Hauts-de-France •  Île-de-France •  Korsika •  Neu Àquitània •  Normandie •  Okzitanie •  Pays de la Loire •  Provence-Alpes-Côte d’Azur |
| **Iww´rseeregione** :  Guadeloupe •  Guyane •  Martinique •  Mayotte •  Réunion |
|  |
|
France métropolitaine bis 2016 :  Aquitanie •  Auvergne •  Bretagne •  Burgund •  Centre-Val de Loire •  Champagne-Ardenne •  Korsika •  Elsass •  Freigrafschàft •  Île-de-France •  Languedoc-Roussillon •  Limousin •  Lothringe •  Mittleri Pyrenee •  Nord-Pas-de-Calais •  Oberi Normandii •  Unteri Normandii •  Pays de la Loire •  Picardi •  Poitou-Charentes •  Provence-Alpes-Côte d’Azur •  Rhône-Alpes |
# Amnesty International

| Amnesty International |
| --- |
|  |
| Grindig | 28. Mai 1961 |
| Sitz | London, Verainigts Chenigrych |
| Persone | Pietro Antonioli (Vorsitzer vum internationale Exekutivkomitee), Salil Shetty (Internationale Generalsekretär), Peter Benenson (Grinder) |
| Schwärpunkt | Mänscherächtsorganisation |
| Mitglider | ca. 7.000.000 |
| Websyte | www.amnesty.org |

**Amnesty International** isch e nit-staatliche (NGO) un Non-Profit-Organisation, wu si wältwyt fir Mänscherächt yysetzt. Grundlag vu ihren Arbet sin d Allgmain Erklerig vu dr Mänscherächt un anderi Mänscherächtsdokumänt, wie zem Byschpel International Pakt iber burgerligi un bolitischi Rächt un dr International Pakt iber wirtschaftligi, soziali un kulturälli Rächt. D Organisation duet Mänscherächtsverletzige recherchiere, macht Efetligkaits- un Lobbyarbet un organisiert unter anderem Brief- un Unterschriftenaktione. Grindet wore isch Amnesty Internation z London anne 1961 vum Rächtsaawalt Peter Benenson.

* Egon Larsen: *A Flame in Barbed Wire: The Story of Amnesty International*. London, 1978. ISBN 0-393-01213-1

## Weblink

 **Commons: Amnesty International** – Sammlig vo Multimediadateie
* Internationali Websyte
* Sektione: Dytschland, Liechtestai, Eschtrych, Schwyz
* Bstand Amnesty International Sektion Schweiz in dr Findmittel vom Schwyzerische Sozialarchiv

## Fueßnote
# Wuhan

| Wuhan
武汉 |
| --- |
| **Vo oobe linggs: Stadtsiluette, Kranichpagode, s alte Zollhuus und d Wuhan Jangtsekiang-Brugg** |
| **Wǔhàn Shì • 武汉市** |
| **Staat**: |  Volksrepublik China |
| **Groossregioon**: | Zentralchina |
| **Browinz**: | Hubei |
| **Koordinate**: | 30° 34′ N, 114° 17′ O30.5725114.27916666667 |
| **Politik** |
| **Verwaltigstüp**: | Underbrowinzstadt |
| **Undergliiderig**: | 13 Stadtbezirk |
| **Parteichef vo dr KPCh**: | Yang Song (杨松) |
| **Bürgermeister**: | Ruan Chengfa (阮成发) |
| **Iiwooner** (2008) |
| - Gesamtbevölkerig: | 8.332.425 |
| - Urbani Bevölkerig: | 5.372.364 |
| **Flechi** |
| - Administrativs Stadtgebiet: | 8'494 km2 |
| - Urbans Stadtgebiet: | 1'557 km2 |
| **Bevölkerigsdichti** (2008) |
| - Administrativs Stadtgebiet: | 981 Iiwooner/km2 |
| - Urbans Stadtgebiet: | 3'450 Iinwooner/km2 |
| **Wirtschaftsdaate** (2008) |
| - BIP Total: | ¥ 396,0 Milliarde |
| - BIP pro Chopf: | ¥ 44.296 |
| **Sustigs** |
| **Zitzoone**: | China Standard Time (CST) UTC+8 |
| **Postläitzaal**: | 430000 - 430400 |
| **Vorwaal**: | (+86)27 |
| **Auti-Kennzäiche**: | 鄂A |
| **Offizielli Website**: |  |
| D Laag vo Wuhan in China, gääl: d Browinz Hubei |
| D Laag vo Wuhan in dr Volksrepublik China |

**Wuhan** (chinesisch 武漢市 / 武汉市, Pinyin  *Shì*, churz 漢 / 汉, *Hàn*) isch e Underprowinzstadt und d Hauptstadt vo dr Prowinz Hubei in dr Volksrepublik China.

## Geografy

Wuhan lyt dört, wo die beide grosse Flüss Jangtse und Han Jiang zämechöme.

In dr Innestadt – em geografische Stadtgebiet – läbe 8'090'000 Mensche (Ändi 2017).

S ganze Verwaltigsgebiet vo Wuhan het öpe 10'766'000 Iiwooner (Stand 2016). Es isch fast 8'500 Kwadratkilometer grooss und het käi zämmehängends urbans Siidligsgebiet, es het usserhalb vom Zäntrum e ländligi Siidligsstruktuur und mä chönnt s fasch mit ere chliine Browinz vergliiche.

## Gschicht und Name

S innere Wuhan isch entstande, wo mä drei Stedt, *Wuchang*, *Hankou* (früener vilmol au as *Hankow* oder *Hankau* gschribe) und *Hanyang*, veräinigt het.

Dr Ortsname vo Wuhan isch es Schachtlewort. Er isch zämegsetzt us dr Silbe Wu-, wo vo dr alte Stadt Wuchan chunt, und -han, wo vo dr Stadt Hankou gnoo isch.

## Gsundheitsfrooge

Z Wuhan het d Coronavirus-Pandemy 2019/2020 agfange.

## Weblingg

 **Commons: Wuhan** – Sammlig vo Multimediadateie
* d Websyte vo dr Stadt wuhan (uf Änglisch)

## Fuessnoote
# Diktatur

D **Diktatur** bezeichnet e Staatsform, wo e bechränggti Zahl vo Lüt, siigs numme en einzelne «Diktator» oder e Gruppe, so wie zum Bischpiil e Junta oder e Partei, die unbeschränggti Herrschft im Staat het.

Hüfig existiere so Institutione, wie me se us de Länder mit ere pluralistische Demokratii kennt, wie d Parlamänt, d Parteie, d Gwärkschafte und so wyter, zum Schiin au in Diktature, si dört aber vo de Machthaber igsetzt und kontrolliert und ohni entscheidende Iifluss uf d Politik.

Diktature chönne au in demokratische Staate errichtet wärde, wenn d Gsellschaft inere Krise isch, zum Bispil dur d Mobilisierig vo Volksmasse. Hüfiger bassiert das aber in Staate, wo s demokratische Dängge schwach veranggeret isch, und meischtens dur e Putsch. Dä bringt denn i dr Regel e Militärjunta ans Rueder, us welere sich denn mänggisch en Autokrat cha usebrofiliere (wie öpe dr Nasser z Ägypte und dr Peron z Argentinie). Es git au d Möglichkeit, ass e Demokratii es für nötig findet, d Staatsmacht vorübergehend einere Person azverdraue, und die cha d Gwalt uf Duur für sich beanspruche. In dr Weimarer Republik het s doderfür dr Verfassigsartikel 48 gha, wo im Riichsbresidänt d Kompetänz ge het Notverordnige z erlo, was dr Hitler usgnützt het, für zum sich under eme Mänteli vo Legalität diktatorischi Vollmachte z erschliiche und d Machtinstrumänt z schaffe, wo sini Position gsicheret hend.

Diktature si im allgemeine nationalistisch, au wenn si sich öffentlig nit immer drzue bekenne (wie die kommunistische Diktature in Europa und in Asie im 20. Johrhundert) und verspräche soziali Besserig (was in de meiste Fäll, zum Bischpiil im Faschismus in Italie under em Benito Mussolini und em Nationalsozialismus z Dütschland under em Hitler schlussändlig leeri Verspräche bliibe).

Aktuell (2018) gitts in erschter Linie die folgende Staate, wo der Begriff Diktatur uff se zuetrifft: China, Nordkorea, Vietnam und Kuba, alli mit kommuistischem Gsellschaftssystem, und in Europa muess me au Wissrussland drzue zelle. Meh Staate hei zwar diktatorische Iischlag, füehre aber no Wahle düüre, au wenn si deils manipuliert si, und si hei deils nur no iigschränkti Grundrächt für d Bevölkerig (das isch denn e «Glänkti Demokratie»), das gilt zum Bischpiil für Russland unter em Vladimir Putin, d Türkei unter em Recep Tayyip Erdogan, der islamisch Iran und au Venezuela.

## Quelle

* *dtv-Lexikon*, Deutscher Taschenbuch Verlag, München 1970, Band 4, S.112
# Uuferschtehig vom Jesus Christus

Matthias Grünewald: *Auferstehung*, Altar-Flügel vom Isenheimer Altar
D **Uuferschtehig vom Jesus Christus** isch nach em Glaube vom Chrischtetum d Überwindig vom Tod durch de Jesus Christus, indem er s irdische Lebe verloh het und zu Gott erhobe worde isch.

Es schtönd sich in de Theologii hüüt zwei Versione vo de Uuferschtehig Jesu gegenüber: D Variante, wie si in de Evangelie vo de Bibel beschriibe isch, und die hüütigi, vo de Uufklärig prägti sogenannti historisch-kritischi Variante.

En historisch-kritischi Analyse vo de Evangelie het ergää, dass e paar Pünkt a de Uuferschtehigs-Gschicht wohl nit präzis überliiferet worde sind; es het ja do teils au e zwangsläufig immer relativ unpräzisi und au euphorisch übertriibeni mündlichi Überliiferig schtattgfunde. Es wird hüüt vo de Theologii mehrheitlich dervo uusgange, dass en Uuferschtehig Jesu und nachfolgendi Erschiinige vor körperliche Mensche nit körperlich, sondern metaphysisch oder transzendent vor sich gange isch.

Anderi historisch-kritischi Positione sind sogar noch kritischer, mit de Meinig, es hätti sich bi de Erschiinige vor de Fraue und de Jünger sogar um puri psychischi Halluzinatione ghandlet, wo nach de Chrüüzigung us de nidergschlagene, depressive Schtimmig vo dene Gfolgslüüt vom Jesus entstande isch. Dem chann jedoch entgege gsetzt werde, dass die hüütgi psychiatrischi Forschig klari Erkenntnis het, dass Depressione und depressivi Nidergschlageheit nit einheitlich immer Halluzinatione, sondern au anderi psychischi Manifeschtatione hervorrüefe chan, so dass die Augezüüge nit einheitlich und gschlosse die Erschiinige hätte chönne bezüüge.

Au d Hyperaktivität bezüglich urchrischtlicher Missionstätigkeit, wo sich im Gfolg vo dene Ereignis manifeschtiert het, schpricht luut e paar Theologe eigetlich eher für es wirklich ungwöhnlichs Ereignis.

* H. Staudinger: *Die historische Glaubwürdigkeit der Evangelien.* 1995
* Hans Küng: *Denkwege.* 1992

## Weblink

 **Commons: Uuferschtehig vom Jesus Christus** – Sammlig vo Multimediadateie
# Apartheid

„Baadberiich nume für Aaghörigi vo dr wisse Rasse“ – dreisproochigs Schild (änglisch, afrikaans, isiZulu) am Strand vo dr Groossstadt Durban, 1989
As **Apartheid** wird e gschichtligi Periode in Südafrika bezäichnet, wo dr Staat dört e Süsteem vo Rassedrennig festgläit und organisiert het. Si isch vor allem dur die autoritäri, sälbsterklärti Vorherrschaft vo dr „wisse“ Bevölkerigsgrubbe, wo us Öiropa stammt, über alli andere Grubbe charakterisiert gsi. Si het scho am Aafang vom 20. Joorhundert aagfange, het iiri Hoochfaase vo de 1940er bis zu de 1980er Joor ghaa und isch 1994 noch ere Faase vo dr Verständigung mit eme demokratische Regierigswäggsel z Änd gange, und dr Nelson Mandela isch zum erste schwarze Bresidänt vom Land gweelt worde.

Hüte wird dr Begriff mänggisch au as Sünonüüm für rassistischi Segregazion im Allgemäine verwändet. E Politik, wo d Iifüerig vom ene Aparthäidsüsteem förderet gältet hüte as Stroofdaatbestand im internazionale Rächt.

## Litratuur

* Philip Bonner, Peter Delius, Deborah Posel: *Apartheid's genesis 1935–1962*. Ravan Press, Witwatersrand University Press, Braamfontein 1993, ISBN 0-86975-440-8
* Freimut Duve: *Kap ohne Hoffnung oder die Politik der Apartheid*. Rowohlt, Reinbek 1965
* Francis Wilson, Gottfried Wellmer, Ulrich Weyl, Harold Wolpe et al.: *Wanderarbeit im Südlichen Afrika. Ein Reader*. Informationsstelle Südliches Afrika e. V., Bonn 1976, ISBN 3-921614-30-9
* Ernst Klimm, Karl-Günther Schneider, Bernd Weise: *Das südliche Afrika*. Wissenschaftliche Länderkunden; Bd. 17. Wiss. Buchgesellschaft, Darmstadt 1980, ISBN 3-534-04132-1
* Vincent Crapanzano: *White Walls Waiting: The Whites of South Africa.* Random House, New York 1985, ISBN 978-0-394-50986-0
* Christoph Sodemann: *Die Gesetze der Apartheid*. Bonn 1986, ISBN 3-921614-15-5
* William Beinart, Saul Dubow (Hrsg.): *Segregation and Apartheid in Twentieth-Century South-Africa.* Routledge, London 1995, ISBN 978-0-415-10357-2
* T. W. Bennet: *African Land - A History of Dispossession*. In: Reinhard Zimmermann, Daniel Visser: *Southern Cross. Civil Law and Common Law in South Africa*. Oxford University Press, New York 1996, ISBN 0-19-826087-3
* Stephan Kaußen: *Von der Apartheid zur Demokratie. Die politische Transformation Südafrikas.* Westdeutscher Verlag, Opladen 2003, ISBN 3-531-14112-0
* Birgit Morgenrath, Gottfried Wellmer: *Deutsches Kapital am Kap*. Edition Nautilus, Hamburg 2003, ISBN 978-3-89401-419-3

## Weblingg

 **Commons: Apartheid** – Sammlig vo Multimediadateie
* The United Nations: *Partner in the Struggle against Apartheid*. uf www.un.org (änglisch)

## Fuessnoote
# Bouvetinsle

| Bouvetinsel |
| --- |
| Satellitefoti vo dr Bouvetinsle Satellitefoti vo dr Bouvetinsle |
| **Gwässer** | Südatlantik |
| Geographische Lage | 54° 26′ 0″ S, 3° 24′ 0″ O-54.4333333333333.4780 |
|

|  |
| --- |
| Bouvetinsel (Südatlantik)Bouvetinsel |

 |
| **Lengi** | 9 km |
| **Breiti** | 7,5 km |
| **Flechi** | 49 km² |
| **Hechschti Hebi** | Olavtoppen 780 m |
| **Iiwohner** | unbewohnt |
| Charte vo dr Bouvetinsle Charte vo dr Bouvetinsle |

D **Bouvetinsle** [buˈve-] (norwäägisch *Bouvetøya*) isch en umbewoonti Vulkaninsle im Südatlantik, 2500 Kilometer südwestlig vom südafrikanische Kap vo dr Guete Hoffnig. Si isch e norwäägischs *Biland*, e Gebiet wo vo Norwääge abhängig isch aber nid e Däil vom Köönigriich Norwääge isch. D Bouvetinsle ghört zu de Insle uf dr Wält, wo am äinsamste si und wo s am schwiirigste isch, zuen e z choo.

## Geografii

D Insle isch 9 km lang und bis 7,5 km bräit. Si het e Flechi vo 49 km² und uf 93 % von ere het s Gletscher, wo s Wilhelm-II-Plateau usmache. Dr höggst Punkt isch dr 780 m hoochi Olavtoppen. Uf dr Bouvetinsle git s kä natürlige Haafe. Nyrøysa (Neu-Sandefjord) an dr iisfreie Westküste isch die äinzigi Bucht, wo mä cha lande. Si isch öbbe 20 m dief. Lande cha mä nume bi Ostwind. Im Südweste lit die chli Insle *Larsøya* vor dr Bouvetinsle.

## Litratuur

* Gerhard Engelmann: *Die Bouvet-Insel. Mit 4 Karten.* In: *Geographische Zeitschrift*. 46, 1940, S. 408–424.

## Weblingg

 **Commons: Bouvetinsel** – Sammlig vo Multimediadateie
 **Wikimedia-Atlas: Bouvetinsel** – geographischi un historischi Charte
* Subantarktischi Insle (änglisch)
* CIA World Factbook: Bouvetinsel (englisch)
* Bouvetinsel im *Global Volcanism Program* der Smithsonian Institution (englisch)

## Fuessnoote

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Bouvetinsel“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |