# dr rüssischa Ìwwerfàll uff d’ Ukràina zitter 2022

| Russischer Überfall auf die Ukraine seit 2022 |
| --- |
| Deil vo: Rüssisch-Ukràinischer Kriag |
|  **d’ militäärischa Lààg** (reegelmaassig vergeegawartigt) 0 ukràinisch Gebiat, wo nìt vu Bodatruppa umkàmpft ìsch
0 vu dr Ukràina z’ruckäroowert
0 kontrolliart vum rüssischa Militäär un vu prorüssischa Sepàràtìschta |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum | àb’m 24. Hornung 2022 |
| Ort | Ukraine Ukràina, Russland Rüsslànd |
| Usgang | ’s düürt noch àà |
| Territoriali Ändrige | B’sàtzung vu dr südoschtlicha Ukràina un rüssischa Granzgebiater |

 |
| Konfliktparteie |
| Russland Rüsslànd
*Unterschtìtzt dur:*  Nordkoreà
Weißrussland Wiissrüsslànd
Iran Iràn
*Sudossetie Süüdosseetia* (am Ààfàng) | Ukraine Ukràina ukràinischa Pàrtisààna (Gaal Bànd, Atesch)
*Unterschtìtzt dur:*
 EU
NATO NATO
*wìchtigschta Unterschtìtzer:*
Vereinigte Staaten Verainigta Schtààta
Deutschland Diitschlànd
Vereinigtes Konigreich Verainigt Keenigraich
Dänemark Däänamàrk
Polen Poola un wittera *(→ d’ Lischta vu da Üsslàndshìlfa)* |
| Befählshaber |
| Russland Wladimir Putin
* Àrmeegen’rààl Sergei Schoigu (Vertaidigungsminìschter, bis Mai 2024)
* Andrei Beloussow (Vertaidigungsminìschter, àb Mai 2024)
* Àrmeegen’rààl Waleri Gerassimow
* Àrmeegen’rààl Alexander Dwornikow (vun Àwrìl 2022 bis Mai 2022)
* Gen’rààlowwerscht Gennadi Schidko (vu Mai 2022 bis Jüüni 2022)
* Àrmeegen’rààl Sergei Surowikin (vun Oktoower 2022 bis Janner 2023)
* Wagner-Fìahrer Jewgeni Prigoschin † (bis 24. Jüüni 2023)
* Tschetschenien Republik Ramsan Kadyrow (B’faahlshààwer vu da Kadyrowzy)
* Donezk Denis Puschilin (B’faahlshààwer vu da rüssischa Sepàràtìschtatruppa ìn Donezk)
* Lugansk Leonid Passetschnik (Befählshààwer vu da rüssischa Sepàràtìschtatruppa ìn Lugansk)
 | Ukraine Wolodymyr Selenskyj
* Oleksij Resnikow (Vertaidigungsminìschter bis Sept. 2023)
* Rustem Umjerow (Vertaidigungsminìschter vum Sept. 2023 bis Jüüli 2025)
* Denys Schmyhal (Vertaidigungsminìschter àb Jüüli 2025 bis Janner 2026)
* Mychajlo Fedorow (Vertaidigungsminìschter àb Janner 2026)
* Gen’rààl Walerij Saluschnyj (Gen’rààlschtààbschäff bis Hornung 2024)
* Gen’rààl Oleksandr Syrskyj (Gen’rààlschtààbschäff àb Hornung 2024, Gen’ràll àb Àuigscht 2024)
 |
| Truppesterki |
| **Rüsslànd** ~175.000–190.000 rüss. Soldààta (zem Kriagsààfàng ìm Iisàtz ìn dr Ukràina, Kwalla: NYT) + 300.000 Mobilisiàrta àb Septamber 2022
+ 10.000–20.000 Soldààta un 40.000 Schtrooflìnga (Wagner un àndra rüssischa PMC)
+ 20.000 vu dr soogenànnta Volksrepüblik Donezk (ìm Joohr 2021)
+ 14.000 vu dr soogenànnta Volksrepublik Lugansk (ìm Joohr 2021)

---

Schtànd Mai 2023: mehr àss 300.000 rüss. Soldààta ìm Iisàtz ìn dr Ukràina

---

Schtànd Jüüni 2024: 700.000 rüss. Soldààta ìm Iisàtz ìn dr Ukràina (rüss. Ààgààwa) | **Ukràina** 196.600 ukr. Soldààta (ìm Joohr 2021, Kwalla: IISS) + 130.000 ziwiila ukràinischa Fräiwìlliga vu dr Territoriààlvertaidigung (Schtànd: Jüüni 2022) + ~1.500 ìnternàzionààla Fräiwìlliga (Schtànd Àuigscht 2022)

---

Schtànd 2023: 800.000 Soldààta ìnsg’sàmt ìn da ukr. Schtraitkräfta |
| Verlust |
| **Rüssischa Ààgààwa:**
Ìm Juni 2024 hàt dr Putin Zààhla g’nännt, üss daana s’ Institute for the Study of War a moneetliga Zààhl vu 20.000 rüssischa Verluschta (Geteedeta un Verlätzta) àbg’laita hàt.
**Ukràinischa Ààgààwa:**
803.100 geteedeta un verlätzta Ààg’heeriga vu rüssischa Truppa (lüüt’m ukràinischa Gen’rààlschtààb, Schtànd: 09.01.2024), äbba 1,25 Millioona ìm Hornung 2026.
**Wäschtliga Iischätzung:**
Äbba 900.000 geteedeta odd’r verlätzta rüssischa Soldààta, d’rvuu bis züa 250.000 Toota (lüüt dr NATO, Schtànd: Àwrìl 2025), 2026 1,3 Millioona (d’rvuu 350.000 Toota)
Ìwwer 350.000 geteedeta un verlätzta Ààg’heeriga vu rüssischa Truppa (lüüt dr US-Regiarung, Schtànd: Septamber 2024)
Äbba 610.000 verlätzta un geteedeta rüssischa Soldààta (Iischätzung vum britischa Vertaidigungsminìschteerium, Schtànd: Septamber 2024)
**Nöitrààla Zààhlung:**
Ìm Septamber 2024 sìnn dr BBC un Mediazona 70.112 g’schtoorwana rüssischa Soldààta nàmmentlig bekànnt gsìì; ìm Dezamber 2024 sìnn’s 83.338 bekànnta Nààma gsìì, bis Oktoower 2025 143.087, bis Hornung 2026 200.186.

---

**Materiààlverluscht vu Rüsslànd:**
Ukràinischa Ààgààwa: (Schtànd: 19. Nowamber 2024)
9.382 Pànzer
19.092 wìttera pànzereta Fààhrzigger
29.548 nìt pànzereta Fààhrzigger un Tànklàschtwààga
3.672 Schpeziààlfààhrzigger
369 Flugziiger
329 Helikopter
29 Schìff, Boot un U-Boot
19.111 Droona
2.754 Màrschflugkäärwer
20.632 Àrtilleriischtànda
999 Flugàbwehr-Fààhrzigger
1.252 Mehrfachràkeetawärfer | **Ukràinischa Ààgààwa:**
äbba 80.000 Geteedeta un äbba 400.000 Verlätzta (vertràuiliga ukràinischa Iischätzung lüüt em WSJ, Schtànd: Friahjoohr 2024, b’rìchta ìm Harbscht 2024)
43.000 aigana Geteedeta un 370.000 Verlätzta (ukr. Regiarung, Schtànd: 8. Dezamber 2024)
**Rüssischa Ààgààwa:**
mehr àss 444.000 ukràinischa Geteedeta un Verlätzta (Schtànd: 27. Hornung 2024)
**Wäschtliga Iischätzung:**
knàpp 70.000 Geteedeta un 100.000–120.000 Verlätzta (Iischätzung vu dr US-Regiarung, Schtànd: Àuigscht 2023)

---

**Materiààlverlùscht vu dr Ukràina:**
Rüssischa Ààgààwa: (Schtànd: 22. Nowamber 2024)
19.481 pànzereta Fààhrzigger (d’runter Pànzer)
28.637 àndera Militäärfààhrziiger
648 Flugziiger
283 Helikopter
36.500 Droona
18.388 Àrtilleriischtànda un Märser
1.490 Mehrfachràkeetawärfer
586 Flugàbweehr-Süschteema
88 Radarschtànd (Schtànd: 10. März 2022)
8 Schìff (Schtànd: 12. März 2022) |
| Lüag aa Opfer vum Ìwwerfàll |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch |

d’ Oschtukràina un s’ Granzgebiat vu dr Rüssischa Föderaazioon mìt da Gebiater ìn da ukràinischa Oblast Donezk un Luhansk, wo unter dr Kontrolla vu prorüssischa Sepàràtìschta g’schtànda sìnn, un mìt dr Hàlbìnsel Krim, wo Rüsslànd ànna 2014 ààglììdert hàt
(Schtànd: 11. Septamber 2014)
Dr **rüssischa Ìwwerfàll uff d’ Ukràina** zitter Hornung 2022 ìsch a Ààgrìffskriag, wo dr rüssischa Presidant Wladimir Putin b’faahlt hàt, un wo uff s’ gànza Schtààtsgebiat vu dr Ukràina àbg’ziilt hàt — ’s ìsch a Eskàlàzioon vum Rüssisch-Ukràinischa Kriag, wo schuu zitter 2014 gsìì ìsch.

Àm 21. Hornung 2022 hàt Rüsslànd d’ Unàbhangigkait vu da „Volksrepüblika“ Donezk un Lugansk, wo unter’m rüssischa Iiflùss g’schtànda sìnn, àànärkännt. Dr Putin hàt g’sajt, àss d’ ukràinischa Regiarung a G’foohr fìr Rüsslànd gsìì ìsch — ’s ìsch a Vorwànd gsìì fìr a Màssa-n-iibruch ìns’ ukràina Gebiat b’faahla. Där hàt àm Morga vum 24. Hornung 2022 gliichzittig vum Süüda, Oschta un Norda ààg’fànga. S’ urschprüngliga Kriagsziil vu Rüsslànd, d’ schnalla Iinààhm vu dr Hàuiptschtàdt Kiew un dr Schturz vu dr ukràinischa Regiarung, hàt àwwer Ànd März 2022 uffgaa waara miassa. Rüsslànd hàt d’ Schtàdt Cherson schuu-n-àm Ààfàng März ìm Hàndschtriich g’hàà un d’ Schtàdt Mariupol noh era längera Belààgerung ìm Mai iig’numma un hàt sìch noochär uff a Offensiiv ìm Oschta vum Lànd konzäntriart, nohdam àss d’ Frììda- un Wàffaschtìllschtàndsverhàldunga, wo ìm Hornung un März 2022 waahrend dr rüssischa Ààgrìff abg’hàlta worra sìnn, gschaidert sìnn.

A ukràinischa Geega-n-ààgrìff ìm Septamber 2022 hàt rüssischa Truppa zem greeschta Tail üss’m Groossràuim Charkiw z’ruckdrängt. Rüsslànd hàt mìt’ra Tailmobilmàchung sowia mìt’m Ààschluss vu dr Süüd- un Oschtukràina, wo geega dr Väälkerracht g’schtoossa hàt, reagiart un hàt ààg’fànga, ìn da b’sätzta Gebiater d’ Rüssifiziarung z’ verschtärka. Ààfàng November 2022 hann sìch d’ rüssischa Truppa üss’m Tail vum Oblast Cherson wäschtlig vum Dnepr z’ruckgezooga.

Wu sìch d’ rüssischa Truppa àbgezooga hann, hann d’ rüssischa Truppa ìn da b’fräjta Schtädt vììla Kriagsverbraacha üssiawt, womm’r hàt känna bewiisa un bekànnt màcha. Ìn dr Zitt d’ruff sìnn d’ Kàmpfa sehr häftig gsìì: B’sunderscht hàt d’ Schlàcht um Bachmut zitter Àuigscht 2022 uff baia Sitta uff hoocha Verluschta g’fiahrt. Schuu vum Ààfàng vum Ìwwerfàll àà hann d’ rüssischa Schtraitkräfta ìn da Schtädt d’ ukrainischa Ziwiilbeväällerung mìt Luftààgrìffa tràktiart, un zitter’m Wìnter 2022/2023 hann sa reegelmaassig, mànckmol tààglig d’ Enärgiiìnfràschtrüktüür vu dr Ukràina vu dr Luft üss ààgegrìffa. Dr ukràinischa Geega-n-ààgrìff ìm Summer 2023 fìr d’ B’fräijung vu dr Süüd- un Oschtukràina ìsch gschaidert; waagem Màngel àn Münizioona un Personààl hann d’ ukràinischa Schtraitkräfta d’ Schlàchta um Bachmut un Awdijiwka verloora. Wu d’ rüssischa Truppa ìm Oscha vum Lànd witter vorwatskumma sìnn, hàt d’ Ukràina ìm Àuigscht 2024 mìt’m ìwwerràschenda Vorschtooss ìn d’ Regioon Kursk reàgiart, wu z’äärscht reegelmaassiga Truppa vu Kiew uff’m rüssischa Schtààtsgebiat operiart hann. Trotzdam hann d’ rüssischa Schtraitkräfta ìm Donbas wittera G’landsg’wìnna ärziilt, wänn àui mìt hoocha Verluschta, bis àss dr Ukràina Ààfàng 2025 g’lunga-n-ìsch, dr Front nochamol z’ schtàbilisiara. Ìn da Moneeta d’ruff sìnn d’ Inwàsioonstruppa àn mehrera Ställa làngsààm witter vorg’ruckt, ohna àwwer dr ukràinischa Wìdderschtànd braacha z’ känna, wahrned àss baida Sitta versüacht hann, inanànder b’sunders dur Farnààgrìffa uff d’ Ìnfraschtrüktüür vum Geegner z’ schwaacha.

Dr Rüsslànd-Ukràina-Kriag àb 2022 ìsch dr äärscht Konflikt, bii dam zwai geegnerischa Kriagspartäija a Hüüfa Droona brüücht hann. Ìn kaim Kriag z’vor sìnn soo vììla Droona iig’sätzt worra wia ìn dam doo. Wahrend àss ìn dr Ààfàngsfààsa vum Kriag pànzerta Fààhrzigga un schwaara Àrtillerii äntschaidend gsìì sìnn, hàt sìch d’ Ààrt vu dr Kriagsfiahrung àb 2023 beàchtlig g’andert.

Dur dr Ìwwerfàll sìnn àllai bis àm Andsjoohr 2022 Zehntoisiga, wänn nìt mehr àss hunderttoisiga Litt ums Laawa kumma. Dur dr Kriag sìnn ìn dr Ukràina gànza Ortschàfta zärschteert worra, b’sunderscht dur rüssischa Luftààgrìffa un G’fachta d’ Schtädt Mariupol, Bachmut un Awdijiwka. D’rzüa sìnn ìn dr Ukràina ainiga Nàtüürlàndschàfta zärschteert worra. Dr Kriag hàt d’ drìttgreeschta Fluchtbeweegung vun àlla Zitta ìn Öiropa (nooh daana vu da baida Waltkriaga) üssg’leest. Dr rüssischa Ààgrìff ìsch ìm März 2022 vu dr Gen’rààlversàmmlung vu da Gen’rààlversàmmlung vu da Verainta Nàzioona mìt’ra groossa Meehrhait verurtailt worra. A Hüüfa Schtààta hann umfàngriicha Wìrtschàftsschtroofa geega Rüssland verhangt un dr Ukràina humanitäära un militäärischa Hìlf g’sanda. Mehrera Schtààta sìnn ìnfolga vum Kriag ìn a Wìrtschàftskriisa g’roota.

Proäschta geega dr Kriag hann ìn Rüsslànd züa Verhàftunga un era verschtärkta Zänsüür ìn rüssischa Meedia g’fiahrt. D’rzüa ìsch jetz verboota, d’ Begrìffa „Màssa-n-iibruch“ odd’r „Inwasioon“ so wia „Kriag“ ìm Zammahàng mìt’m Konflikt z’ benutza. Schtààtliga rüssischa Meedia brüücha d’rum fàscht numma d’ Wortverscheenerung „militäärischa Sunderoperàzioon“ (uff Rüssisch специальная военная операция spezialnaja wojennaja operazija; àbgekìrzt СВО *SWO*)

## Lìteràtüür zem Theema

* Russlands Krieg gegen die Ukraine. Propaganda, Verbrechen, Widerstand. In: Manfred Sapper, Volker Weichsel (Hrsg.): Themenheft der Zeitschrift *Osteuropa*. Band 72, Nr. 1–3. Berliner Wissenschafts-Verlag, Berlin 2022, ISBN 978-3-8305-5123-2 (zeitschrift-osteuropa.de [abgerufen am 17. März 2026]).
* Lawrence Freedman: Why War Fails: Russia’s Invasion of Ukraine and the Limits of Military Power. In: Foreign Affairs. Band 101, Nr. 4, Juli 2022, S. 10–23 (amerikanisches Englisch, foreignaffairs.com).
* Gwendolyn Sasse: Der Krieg gegen die Ukraine. Hintergründe, Ereignisse, Folgen. C.H. Beck Wissen, Mìncha 2022, ISBN 978-3-406-79305-9 (125 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
* Paul D’Anieri: Ukraine and Russia. From Civilized Divorce to Uncivil War. 2. Auflage. Cambridge University Press, Cambridge 2023, ISBN 978-1-00-931550-0, doi:10.1017/9781009315555 (britisches Englisch).
* Serhii Plokhy: Der Angriff. Russlands Krieg gegen die Ukraine und seine Folgen für die Welt. Hoffmann und Campe, Hamburg 2023, ISBN 978-3-455-01588-1 (Iigschränkti Vorschau uf books.google.de – englisch: The Russo-Ukrainian War. The Return of History.).
* Christopher Miller: The War Came To Us. Life and Death in Ukraine. Bloomsbury Continuum, London 2023, ISBN 978-1-399-40685-7 (britisches Englisch, Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
* Yaroslav Trofimov: Our Enemies Will Vanish. The Russian Invasion and Ukraine’s War of Independence. Penguin Press, Näi York 2024, ISBN 978-0-593-65518-4 (amerikanisches Englisch, 400 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
* Nico Lange: Aber die NATO! – 10 populäre Mythen über Putins Krieg gegen die Ukraine. Mìnchner Sìcherhaitskùmferanz, Iniziàtiiwa „Zeitenwende“, 2024 (securityconference.org).
* Sandis Šrāders (Hrsg.): The Paradox of Power: Ukraine’s Struggle, Russia’s Dilemmas and Global Consequences. University of Tartu Press, Tartu 2024, ISBN 978-9916-27468-2 (englisch, Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
* Daniel Lewis: Occupation. Russian Rule in South-Eastern Ukraine. Hurst & Company, London 2025, ISBN 978-1-911723-08-0 (Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
* Steffen Dobbert, Ulrich Thiele: Nord Stream: Wie Deutschland Putins Krieg bezahlt. Klett-Cotta, 2025, ISBN 978-3-608-12371-5 (Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
* Carlo Masala: Wenn Russland gewinnt. Ein Szenario. C.H. Beck, Mìncha 2025.
* Vladimir Stošić: Das Echo der Geschichte. Der Ukraine-Krieg in seinen weltraumpolitischen Bezügen. In: A. Nötzold, E. Fels, A. Rotter, M. Brake (Hrsg.): Strategischer Wettbewerb im Weltraum. Sicherheit, Strategie & Innovation. Springer VS, Wiesbaden 2024, ISBN 978-3-658-42601-9, S. 569–592, doi:10.1007/978-3-658-42602-6\_29.

## Weblìnks

 **Commons: dr rüssischa Ìwwerfàll uff d’ Ukràina zitter 2022** – Sammlig vo Multimediadateie
## Ainzelnoohwiisa