Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Markgrof

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Undermarkgreflerisch |

Dr **Markgrof** (Lat. *marchio* oder *marchisus*) isch dr Titel fir Grof as cheniglige bzw. chaiserlige Amtsdreger, wu ne Gränzmarch zum Läche gha het, also ne Biet, wu diräkt an dr Ryychsgränze vum Fränkische Ryych bzw. em Oschtfrankeryych gläge un zur Verteidigung vu däre Gränze yygrichtet woren isch. Fir dr Markgrof isch au dr Titel *Gränzgrof (Comes terminalis)* gängig gsi.

Im Heilige Remische Ryych sin d Markgrofe Aagherigi vum Ryychsfirschtestand un dodermit dr Herzeg faktisch glyychgstellt gsi.

## D Markgrofe im Friemittelalter

S Amt vum Markgrof isch vum Chaiser Karl em Große um 800 yygfiert un vu syyne Noofolger langi Zyt byybhalte wore. Em Karl syy Ziil isch es gsi, d Gränze vum Ryych gege Aagriff vu usse z sichere.

Ass si ihri risikoryych Ufgab hän chenne erfille, hän d Markgrofe Gränzbiet as diräkt Läche vum Chenig bzw. vum Chaiser iberchuu. D Markgrofe hän gegeniber dr normale Grofe bsunderi Rächt. Zem Byschpel hän si dr Heerbann un di hoch Grichtsbarkeit gha. Si hän au chenne Bfeschtigunge aaordne un hän doderzue e greßeri Aazahl vu fränkische Vasalle as Unterstitzig zuegwise kriegt. Die Vollmachte hän ene as Befählshaber vu wichtige Gränzmarche e groß Sälbständigkeit gee, wu däre vu dr Stammesherzeg glyych gsi isch. Wehrhafti Buure sin im ganze Frankeryych fir d Aasidlig in dr Marche aagworbe wore. D Markgrofe hän di Hoch Grichtsbarkeit uusgiebt, ohni ass si ihne zerscht vum Chenig het mieße iberdrait wäre, also ohni Chenigsbann.

## Fueßnotte

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Markgraf“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Reduit

S *Reduit* z Mainz-Kastel vom Rhii us gsee

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Züridütsch (See) |

S **Réduit** isch en verschtärchte Verteidigungsbau, wo zum Rückzug für d Besatzig dient hät, falls dr Find dr vorglagereti Verteidigungswall überwunde hät. S Réduit (s Chernwerch) lit im Innere vom ene Verteidigungswall. Vermehrt zum Iisatz sinds bi de detachierte Werch vo dr Neupreussische/Neudüütsche Befeschtigungsmanier vom 19. Jahrhundert choo. Sie ghörted zu de schtärchschte Feschtigsaalage und hätted sölle e hartnäckigi Verteidigung möglig mache. D Zitadelle zum Bischpil isch s Reduit beziehigswiis s Rückszugswerch innerhalb von ere Feschtig.

## S Réduit i de Schwizer Alpe (Réduit National)

*Zu Einzelheite lueg bim Artikel Schwizer Reduit.*

S Reduit vo dr Schwiz, die durezogeni Linie zeigt s eigentliche Rückzugsgebiet
Während em 2. Weltchrieg isch s Réduit zum Begriff vom Widerschtand vo dr Schwiz gege s Dritte Riich worde, uf dr einte Site vo ihrem geischtige Widerschtand, uf dr andere vom ene konkrete militärische Widerschtand vo dr Schwizer Armee i dr Alpefeschtig.

Bunker vo de Limmatstellig im Wasserschloss
Vo dr Grenze durs Mittelland hett im Chriegsfall nur no en Verzögerigskampf sölle gfüehrt werde. S dichtbevölkerete Mittelland und demit alli wirtschaftliche Zentre vom Land wär notfalls priisgeeh worde.

D Zentralruumschtellig hät im wesentliche de Alperuum ohni de grösseri Teil vo Graubünde und witgehend au ohni s Tessin umfasst, wobii di nördlichi Grenze im Berner Oberland dur de Hohgant, Heiligeschwendi und de Thunersee, und de Underlauf vo dr Chander und d Stockhornchetti bildet worde isch.

Zu de wichtigschte Feschtige vom Réduit händ d Feschtigswerch Sargans und St-Maurice und dr Sankt Gotthard als Zentrum vom Réduit ghört.

## Witeri Reduits

* Bundesfeschtig Ulm - mehreri Usseforts
* Feschtig Koblenz - Fort Aschterschtei, Feschti Kaiser Franz
* Feschtig Mainz - Rhyufer bi Mainz

Uf dr hessische Rhysite (Mainz-Kastel (zu Wisbade)) direkt nebe dr Theodor-Heuss-Brugg staat e Gebäud, wo Reduit gnännt wird. Es beherbergt hüt zahlriichi Vereinsheim und Jugendpflege-Iirichtige. Dr Innehof wird im Summer für Open-Air-Kinos, -Konzert und anderi Veraaschtaltige gnutzt. Usserdem isch au s Kaschteler Heimatkundemuseum, s Museum Castelanum, i dr Reduit underbracht.

* Komárno (Slowakei)

* Dr zweiti Weltchrieg Band 1 ISBN 3-7166-0048-2
* Walter A. Gieringer (Hrsg.): *Erinnerige a d Feschtigsbrigade 13*. Bündner Buechvertrieb, Chur 2003
* Bundesarchiv Bern

## Weblink

* D Feschtigsmusee vo dr Schwiiz

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Reduit“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |