Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kolumbie

|  |
| --- |
| **República de Colombia**
Republik Kolumbie |
|

|  |  |
| --- | --- |
| {{{ARTIKEL-FLAGGE}}} | {{{ARTIKEL-WAPPEN}}} |
|  |  |

 |
| **Wahlspruch:„Libertad y Orden“* span., „Freiheit und Ornig“ |
| **Amtsspraach** | Spanisch |
| **Hauptstadt** | Bogotá, D.C. |
| **Staatsoberhaupt** und **Regierigschef** | Gustavo Petro |
| **Flächi** | 1.141.748 km² |
| **Iiwohnerzahl** | 41.966.004 (Oktober 2006 noch dr Volkszelig) |
| **Bevölkerigsdichti** | 36,8 Iiwohner pro km² |
| **Brutto­inlands­produkt pro Iiwohner** | 3.080 US-$ (2007) |
| **Human Development Index** | 0,791 |
| **Währig** | Peso |
| **Unabhängigkeit** | vo Spanie am 20. Juli 1810 erklärt, am 7. August 1819 aerkännt |
| **Nationalhimne** | *Himno Nacional de la República de Colombia* |
| **Zitzone** | UTC-5 |
| **Kfz-Kennzeiche** | CO |
| **Internet-TLD** | .co |
| **Vorwahl** | +57 |
|  |
|  |

**Kolumbie** (offiziell *República de Colombia* oder eifach *Colombia*) isch es Land im Norde vo Südamerika, wo a Brasilie, Peru, Ecuador, Venezuela und Panama gränzt. Kolumbie isch nach Brasilie das Land mit der gröschte Bevölkerig vo Südamerika und der drittgröschti Schdaat in Latinamerika mit öppe 42,645 Millione Iwoner.

Kolumbie het Küschte am Pazifik und au a der Karibik; dört isch die bekannti Kolonialschdat Cartagena de Indias.

Kolumbie heisst wägem Kolumbus eso.

Bogotá ischd Hauptstadt und s wirtschaftleche und kulturelle Zentrum vom Land.

## Gschicht

1804 het sich St. Domingue (hüte Haiti) sälbständig gmacht, und wo um 1810 dr Simón Bolívar und dr Francisco de Paula Santander ä Befreiigschrieg gege Spanie hai afo füehre, si si vo St, Domingue unterstützt worde. Dr Simón Bolívar isch dr erst Presidänt vo **Grosskolumbie** (Gran Colombia) gsi vo 1821 bis 1830, dr Francisco de Paula Santander zerst si Vizepresidänt und, wo dr Bolívar zruggträte isch, Presidänt. 1830 isch dr Bolívar gstorbe und im Johr druff het sech Grosskolumbie ufglöst in d Staate Bolivie, Kolumbie, Ecuador, Panama, Peru und Venezuela.

Vo 1861 bis 1863 het s z Kolumbie ä Bürgerchrieg ge und, won er fertig gsi isch, si die **Vereinigte Staate vo Kolumbie** (Estados Unidos de Colombia) gründet worde, wo bis 1886 existiert hai. Sit denn isch s Land as Republik vo Kolumbie bekannt.

* *Bogotá*
* Barranquilla

## Quälle
# Hermippe (Mond)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel beschäftigt sich mitem Mond *Hermippe* vum Planet Jupitèr, anderi Bedütige vu dèm Begriff findenèr under Hermippe |

| XXX Hermippe |
| --- |
| Vorläufigi Bezeichnig | S/2001 J 3 |
| Zentralchörper | Jupiter |
| Eigeschafte vum Orbit |
| Grossi Halbax | 21.131.000 km |
| Periapsis | 16.693.500 km |
| Apoapsis | 25.568.500 km |
| Exzentrizität | 0,210 |
| Bahnneigig | 150,7° |
| Umlaufzitt | 633,9 Däg |
| Middleri Orbitalgschwindigkeit | 2,42 km/s |
| Physikalischi Eigeschafte |
| Albedo | 0,04 |
| Schinbari Helligkeit | 22,1 mag |
| Middlerer Durchmesser | 4 km |
| Masse | 9,0×1013 kg |
| Fallbeschlünigung an dr Oberflächi | ≈ 0 m/s² |
| Fluchtgschwindigkeit | ≈ 0 m/s |
| Entdeckig |
| Entdecker | IFA Hawaii |
| Datum vu dr Entdeckig | 9. Dezember 2001 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dialäkt: Markgräflerisch (Ebringe) |

D' **Hermippe** (Jupitermond XXX) isch einer vu dr chlainschte bekannte ussere Mönd vum Planet Jupiter.

## Entdeckig

D'Hermippe isch am 9. Dezember 2001 vo de Astronomè Scott S. Sheppard, David C. Jewitt un Jan Kleyna entdeckt worde. Si het as nöchsts die vorläufig Bezeichnig S/2001 J 3 erhalte.
tauft worde isch de Mond uf Hermippe, ä Schätzli vu Zeus us de grichischè Mythologi.

## Bahndatè

D'Hermippe umkraist dè Jupiter im ä middlèrè Abstand vu 21.131.000 km in 633 Däg, 21 Stund un 36 Minutè. D'Bahn wiist ä Exzèntrizität vu 0,2096 uf un isch langfristig instabil. Mit èrè Naigig vu 150,725° isch d'Bahn ussèrdèm retrograd, d. h., dèr Mond bweggt sich èntgegè vu dè Rotationsrichtig vum Jupitèr um dè Planet.

Ufgrund vu ihrènè Bahnaigèschaftè wird Hermippe dè Ananke-Gruppe, bnènnt nochèm Jupitèrmond Ananke, zuègordnèt.

## Physikalischi Datè

D'Hermippe bsitzt ä middlèrè Durmèssèr vu bloß etwa 4 km. Ihri Dichti wird uf 2,6 g/cm3 gschätzt, falls si ibèrwigènd us silikatischèm Gstai ufbaut isch.
Hermippe bsitzt ä sehr dunkli Obèrflächi mit èrè Albedo vu 0,04, d. h., nur 4 % vum igstrahltè Sunnèleecht wèrrè reflèkteert. Ihri schinbar Hèlligkait (Magnitude) btrait 22,1m.