Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Regierigssystem

|  |
| --- |
|  |
| D Regierigssystem uf der Wält |
|
Republikanischi Staatsform:
██ Presidentiells Regierigssystem
██ Semipresidentiells Regierigssystem
██ D Exekutive isch ans Palamänt bunde
██ Parlamentarischs Regierigssystem
██ Eiparteiesystem
██ Die verfassigsmässigi Regierig isch gstürzt worde
(de facto meistens Militärdiktature)

---

Monarchische Staatsform:
██ Parlamentarischi Monarchii
██ Konstitutionelli Monarchii
██ Absoluti Monarchii

---

██ sustigi System oder unklari politischi Situatione
Stand: 2012 |

Es **Regierigssystem** beschriibt di formali Usgstaltig und d Funkzionswiis von ere Regierig. S Wort *Regierigssystem* wird glägetli au als Synonym für de Begriff „politisches System“ bruucht, au wänn letschters im eigetliche Sinn en abstraktere Begriff isch.

Zäntral für d Typologisierig vom e Regierigssystem isch d Frag, wie s Staatsoberhaupt, de Regierigschef und s Parlamänt zunenand stönd bzw. d Kompetänze vo de einzelne politische Instituzione.

## Underscheidig

Wichtegi Regierigssystem sind:

* i Republike:
	+ *präsidäntiell* (de Präsidänt hät wiitrichendi Befuegniss und isch Staatsoberhaupt und Regierigschef i eim; d Regierig bruucht ekei Mehrheit im Parlamänt)
	+ *semipräsidäntiell* (e Mischform zwüsche präsidäntiell und parlamentarisch)
	+ *parlamentarisch* (d Regierig mues e Mehrheit im Parlamänt ha, s Parlamänt staht aso im Mittelpunkt vo de Staatsgwalt)
	+ *System vo de Exekutive, wo as Parlamänt bunden isch* (e Sonderform, wo d Regierig vom Parlamänt gwählt wird und abhängig isch vom nämlige Vertroue)
	+ *Direktorialsystem* (es Direktorium, wo vom Parlamänt gwählt isch, als Kollektivorgan, wo Träger vo de Regierigsgwalt und ex post nöd vom Vertroue vom Parlamänt abhängig isch)
	+ *Einparteiesystem* (es existiert nur ei wählbari politischi Partei.)

* i Monarchie:
	+ *absoluti Monarchii* (de Monarch hät di unigschränkti Macht)
	+ *konstituzionelli Monarchii* (de Monarch wird dur e Verfassig igschränkt, und es git es Parlamänt, wo bi de Gsetzgäbig und de Stüüre mitredt)
	+ *parlamentarischi Monarchii* (d Regierig mues e Mehrheit im Parlamänt ha, und daademit isch d Macht vom Monarch starch iigränzt)

* Jürgen Hartmann: *Das Regierungssystem. Definition, Typologie und politiktheoretischer Hintergrund.* In: Jürgen Hartmann: *Westliche Regierungssysteme: Parlamentarismus, präsidentielles und semi-präsidentielles Regierungssystem.* VS Verlag, 2005, ISBN 3-531-14221-6, S. 15 ff.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vu dere Version vum Artikel „Regierungssystem“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# Chillestaat

Dr Chillestaat
Dr **Chillestaat** isch vo 756 bis 1870 s wältlig-politische Herrschaftsgebiet vom Papstdum gsi.

## Entstoh und Umfang

Dä Staat *(stato pontificio, stato della Santa Chiesa)* isch 756 mit dr Pippinische Schänkig vo Ländereie an dr Bischof vo Rom *(Patrimonium Petri)* entstande. Er isch im Grund e Staateverbund gsi, wo im Lauf vom Mittelalter vo Rom und Latium us immer grösseri Deil vo Mittelitalie bis zur Adria umfasst het. Drzue hai au zwei süditaliänischi Exklave, wo vo neapolitanischem Gebiet umschlosse gsi si—Benevent und Pontecorvo—zum Chillestaat ghört. Sit im 14. Johrhundert e Ziit lang d Päpst vo Frankriich zwunge gsi si z Avignon z residiere, hai bis zur Französische Revolution au d Grafschaft Avignon und s Comtat Venaissin drzue ghört.

## Undergang

Dr Napoléon Bonaparte het dr Chillestaat 1798/99 und no einisch 1809–1814 ufglöst, und noch dr Restauration isch er währed dr Revolution vo 1848 wider erschütteret worde – aber beidi Mol hai die europäische Grossmächt, vor allem Östriich, die päpstligi Herrschaft wider erneueret. Wo im *Risorgimento* 1859/60 dr Garibaldi, understützt vo Frankriich und Sardinie-Piemont, en italiänische Nationalstaat bildet het, isch dr Grossdeil vom Chillestaat zum Königriich Italie cho, und dr Papst het under französischem Schutz nume über s alte päpstlige Kärngebiet Latium gherrscht. Au dä Räststaat mit dr Hauptstadt Rom isch 1870 vom italiänische Königriich anektiert worde, was d Päpst, wo sich as „Gfangeni im Vatikan“ gsee hai, johrzähntelang nit anerkennt hai. Erst in de Lateranverträg vo 1929 het men e Kompromiss zwüschen em Papst und Italie gfunde und dr Vatikanstadt as Nochfolgere vom Chillestaat dr Status vom ene souveräne Staat ge.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Kirchenstaat“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |
# 700

◄ |
6. Jahrhundert |
**7. Jahrhundert**
| 8. Jahrhundert
| ►

◄◄ |
◄ |
696 |
697 |
698 |
699 |
**700**

| 700 |
| --- |
|  es Gältstuck vom Langobardekönig Cunincpert |

| 700 in andere Kaländer |
| --- |
| Ab urbe condita | 1453 |
| Armenische Kaländer | 148–149 |
| Ethiopische Kaländer | 692–693 |
| Buddhistische Kaländer | 1244 |
| Chinesische Kaländer |
|  – Ära | 3396–3397 oder 3336–3337 |
|  – 60-Joor-Ziklus |
Erd-Sau (己亥,
36)– Metall-Ratte (庚子,
37) |
| Hebräische Kaländer | 4460–4461 |
| Islamische Kaländer | 80–81 |
| Thai-Solar-Kaländer | 1243 |

## Was isch bassiert?

* Dr König Cunincpert vo de Langobarde stirbt. Sin Soon Liutpert wird dr nöi König.
* D Sachse kämpfe gege d Franke.
* Öpe 700 wird d Stadt Dubrovnik gründet.
* Dr Rupert wird Bischof vo Salzburg.

## s erschte Mol gnennt

* Sieweiler

## gstorbe

* dr irisch Mönch Disibod

## Weblink

 **Commons: 806** – Sammlig vo Multimediadateie