# Stimmhafte pharyngale Frikativ

| Stimmhafte pharyngale Frikativ |
| --- |
| IPA-Nummere | 145 |
| IPA-Zeiche | ʕ |
| IPA-Bildli |  |
| Teuthonista |  |
| X-SAMPA | ?\ |
| Kirshenbaum | H<vcd> |
|  |

De **stimmhafti pharyngali Frikativ** oder **Approximant** isch en Konsonant vo dr mänschliche Sprooch. Ùnter de Sprooche vo dr Wält chùnt er sehr sälte vor. S Zeiche im IPA defür isch [ʕ].

En Groossdeil vo Sprooche, wie s Arabisch, wo es de Luut aageblich git, hen stattdäm allerdings schynts en epiglottale Luut: [ʢ]. Es isch allerdings mindeschtens ei Sprooch bekannt, wo glychzytig pharyngali ùn epiglottali Frikativ het, ùn zwar s Aghulisch, e Sprooch wo vo 17.000 Mensche in dr russische Republik Dagestan gschwätzt wird.

Au wänn de Luut traditionel als Frikativ ygordnet isch, isch es wohl meischt en Approximant.

## Artikulation

* Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Muul bildet, wo de Lùftstrom duredrùggt wird.
* De Artikulationsort isch pharyngal; es wird ganze hinte im Rache, bim Pharynx, e Engi bildet.
* D Phonation isch stimmhaft; derwyylscht er produziert wird, vibriere d Stimmbänder.
* Es isch en orale Konsonant; d Lùft goot dur s Muul usse.
* Es isch en egressive Konsonant; er wird allei dur s Usstoosse vo Lùft mit de Lunge ùn em Zwerchfell erzüügt, wie die meischte mänschliche Sproochluut.

## Verbreitig

| Sprooch | Wort | IPA-Transkription | Bedütig | Bemerkig |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Schwäbisch | ända**r**d | [ˈend̥aʕ̞d̥] | ‚änderet‘ | En Approximant. Allophon vo /ʁ/ im Chern ùn am Änd vùnere Silbe. |
| Abasinisch | **гӀ**апынхъамыз | [ʕaːpənqaːməz] | ‚März‘ |  |
| Arabisch | ثعبان | [θuʕbaːn] | ‚Schlang‘ |  |
| Assyrisch-neuaramäisch | tar**a** | [tər'ʕɑː] | ‚Dür‘ | Nùmme in konservativem oder liturgischem Bruuch. Sùnscht meischt [tərɑː]. |
| Awarisch | **гӀ**оркь | [ʕortɬʼː] | ‚Griff‘ |  |
| Dänisch | **r**avn | [ʕ̞ɑ̈wˀn] | ‚Rab‘ | En Approximant; wird au als [ʁ] bschriibe. |
| Hebräisch | Irakischs Hebräisch | **ע**ברית | [ʕibˈriːθ] | ‚Hebräischi Sprooch‘ |  |
| Sephardisch | [ʕivˈɾit] |
| Jemenitisch |  [ʕivˈriːθ] |
| Kabylisch | **ɛ**emmi | [ʕəmːi] | ‚myn Vateronkel‘ |  |
| Koptisch | **ⲁ**ϣⲁⲓ / ʕšai | [əʕˈʃai] | ‚verviilfache‘ |  |
| Kurdisch | **‘**ewr | [ʕæwr] | ‚Wùlch‘ | In gwüsse Dialäkt. |
| Marshallesisch | enana | [ɛ̯ɛnæ͡ɑʕnæ͡ɑʕ] | ‚es isch schlächt‘ |  |
| Portugiesisch | Fluminense | a**r**mando | [ɐʕˈmɜ̃du] | ‚bewaffne‘ | in freier Variation mit [ɣ], [ʁ] ùn [ɦ] vor stimmhafte Konsonante. |
| Somali | **c**unto | [ʕuntɔ] | ‚Ässe‘ |  |
| Stoney | *ma**r**azhud* | [maʕazud] | ‚Räge‘ |  |
| Tschetschenisch | **Ӏ**ан / **j**an |  [ʕan] | ‚Winter‘ |  |
| Turoyo | ܐܰܪܥܳܐ | [arʕo] | ‚Ärd‘ |  |
| Ukrainisch | **г**ора | [ʕoˈrɑ] | ‚Berg‘ | Wird au als [ɦ] bschriibe. |

## Fuessnote

|  |  |
| --- | --- |
|   **Konsonante** | Lueg au: IPA, Vokale   |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Bilabial | Labiodental | Dental | Alveolar | Postalv. | Retroflex | Alveolopalatal | Palatal | Velar | Uvular | Pharyngal | Epiglottal | Glottal |
| Nasal |  | m |  | ɱ |  | n̪ |  | n |  |  |  | ɳ |  |  |  | ɲ |  | ŋ |  | ɴ |  |  |  |  |  |  |  |
| Plosive | p | b |  |  | t̪ | d̪ | t | d |  |  | ʈ | ɖ |  |  | c | ɟ | k | ɡ | q | ɢ |  |  | ʡ | ʔ |  |  Schnalzluut  | ʘ | ǀ | ǃ | ǂ | ǁ | ǃ˞ |
| Affrikat | pɸ | bβ | p̪f | b̪v | tθ | dð | ts | dz | tʃ | dʒ | ʈʂ | ɖʐ | tɕ | dʑ | cç | ɟʝ | kx | ɡɣ | qχ | ɢʁ |  |  |  |  |  |  Implo­siv  | ɓ | ɗ | ᶑ | ʄ | ɠ | ʛ |
| Frikativ | ɸ | β | f | v | θ | ð | s | z | ʃ | ʒ | ʂ | ʐ | ɕ | ʑ | ç | ʝ | x | ɣ | χ | ʁ | ħ | ʕ | ʜ | ʢ | h | ɦ |  Ejektiv  | pʼ | tʼ | ʈʼ | cʼ | kʼ | qʼ | ʂʼ | q͡χʼ |
|    Approximante    |  | ʋ |  |  |  | ɹ |  |  |  | ɻ |  |  |  | j |  | ɰ |  | fʼ | θʼ | sʼ | ɬ’ | ʃʼ | ɕʼ | xʼ | χ’ |
| Vibrante |  | ʙ |  |  |  |  |  | r |  |  |  | ɽr |  |  |  |  |  |  |  | ʀ |  |  |  |  |  |  |  | t͡θʼ | t͡sʼ | t͡ɬʼ | t͡ʃʼ | ʈ͡ʂʼ | c͡ʎ̝̥ʼ | k͡xʼ | k͡ʟ̝̊ʼ |
| Flap/Tap |  |  |  | ѵ |  |  |  | ɾ |  |  |  | ɽ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | co-artikulierti Frikativ  | ʍ | w | ɥ | ɫ |
| lat. Frikativ |  |  |  |  |  |  | ɬ | ɮ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | co-artikulierti Plosiv  | k͡p | ɡ͡b | ŋ͡m |  |
| lat. Approximante |  |  |  |  |  |  |  | l |  |  |  | ɭ |  |  |  | ʎ |  | ʟ |  |  |  |  |  |  |  |  |  |

 |
| Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte, ùn Zeiche, wo nit verlinkt sin, hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt.

 |