Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Skanda

de Skanda ufem Pfau
De **Skanda** (Sanskrit: स्कंद, *Skanda* m.) isch de Chriegsgott im Hinduismus. Er isch de Soo vom Shiva. Bi de Tamile isch er mitem alte tamilische Gott Murugan verschmolze.

## Giburt und Ikonografii

De Skanda het e ussergwöönlichi Giburt: de Soome vom Shiva is nämmli is Füür tropfet. De Füürgott Agni het denn de in Fluss Ganges ine gworffe. D Flussgöttin Ganga het de im Himalaya as Land gschwemmt und drus use isch de Skanda entstande. Di sechs Krittikas (Plejade) hend en as Zögling agnoo, werum er sechs Chöpf und sechs Müüler het und au Karttikeya gnennt werd. Er hett au zwölf Ärm. Sini Waffe sind de Speer und de Pfiilboge und de Güggel isch sis Faanezaiche. Siis Riittier (*vāhana*) isch aber de Pfau, woner vom Garuda öbercho het.

## Büecher

* Hans Wilhelm Haussig (Hg.): *Götter und Mythen des Indischen Subkontinents.* Stuttgart: Klett-Cotta (1984). ISBN 3-12-909850-X
# Ű

Űű
De Büechstabe **ű** (*u* mit Doppelakut) isch e Büechstabe uss em ungarische Alphabet und bezeichnet de lang Vokal [y:] (im Gegesatz zu **ü**, wo [y] usgsproche wird). S setzt sich zämme uss em Büechstabe **ü** und em Akzänt Akut (wie bi **ú**), wo im Ungarische zur Bezeichnig vo de Vokallängi benutzt wird. Usser em Ungarische verwände keini andere Sproche s **ű**. 'S stoht in de alphabetische Reihefolg zwüsche **ü** und **v** an 38. Stell.

Do bi uff Internetsite d Darstellig vom **ű** oft zu Problem fiehrt, verwändet mer dört oft de Büechstabe **û** als Ersatz. Bi korräkter Codierig cha de Büechstab aber verwändet werre.

In ungarische Tekscht isch jede 800. Büechstabe (Digraphe werre mitzällt) e **ű**. Dodemit stoht's vor *zs, ú* und *c* uff em viertletschte vo de 37 Plätz.

Obwohl ab em 15. Johrhundert de Akzänt Akut normalerwis uff lange Vokal gsetzt worre isch, hät mer erscht im 18. Johrhundert agfange, uff de Umlut <ö, ü> au Akzänt z setze. Di dörtmoligi Version **ǘ** isch im 19. Johrhundert durch d Doppelakut-Form ersetzt worre.

*Lüeg au: Ő*

## Quälle
# Karelischi Sproch

| Karelisch *karjala* |
| --- |
| **Verbreitig**: | Finnland Finnland, Russland Russland |
| **Sprecher**: | ca. 138.000 |
| **Linguistischi Klassifikation**: | * Uralischi Sproche
	+ Finno-ugrischi Sproche
		- Ostseefinnischi Sproche**Karelisch**
 |
| **Sproochchürzel** |
| ISO 639-1 |
— |
| ISO 639-2 |
krl |
| ISO 639-3 |
krl |

**Karelisch** (Eigebezeichnig: *karjala*) isch äng mit em Finnische verwandt und wycht vo sällem hauptsächlig insofern ab, wie's syni Entwicklige im 19. und 20. Johrhundert nit mitgmacht hät. Es git kei Standardsproch, d'Basis vo de gschribene Sproch isch de Dialäkt vom jewylige Autor siner Region. Gschribe wird mit em finnische Alphabet, wo durch e baar Büechstabe ergänzt worre isch.

S ghört zum ostseefinnische Sprochzwyg vo de finno-ugrische Sproche und isch dodemit e uralischi Sproch. Vo de insgsamt rund 138.000 Sprächer läbe 85.000 in de Republik Karelie (Russland), wyteri sin z Finnland z finde. Amtssproch vo de Republik Karelie sin aber Finnisch und Russisch, Karelisch isch aber als Minderheitssproch aerkännt.

S git drei Hauptdialekt:

* s eigetlich Karelisch
* Olonetzisch
* Lüdisch

## Schrybig und Ussproch

Di karelische Schrybige leite sich normalerwis vo de finnische ab, wyche aber in sälle Pünkt devo ab:

* Es git meh Affrikata und Frikativ, während Finnisch numme ei *s*-Lut kännt.
* D'Palatalisierig isch bybhalte worre, was oft mit me Apostroph azeigt wird (z. B. *d'uuri*).
* S finnisch *y* [y] wird deilwis au mit me *ü* widdergee.
* S *c* wird als [t͡s] usgsproche. Deilwis wird sälle Lut aber au mit me *ts* widdergee, während in russische Lehnwörter s *c* wyter verbreitet isch.

Sälli Underschid chömme nit vo russische Yflüss, sondern existiere scho länger.

### Alphabet

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a | B b | Č č | D d | E e | F f | G g |
| H h | I i | J j | K k | L l | M m | N n |
| O o | P p | R r | S s | Š š | Z z | Ž ž |
| T t | U u | V v | Y y | Ä ä | Ö ö | ' |

### Affrikata und Frikativ

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Büechstabe | Alemannisch | Phonetisch | Karelisch | Finnisch |
| c | z | [t͡s] | kuccu |  kutsu |
| č | tsch | [tʃ] | šoma, seiččemän | soma, seitsemän |
| s | ß | [s] | se |  se |
| š | sch | [ʃ] | niškoi | niskoihin |
| z | s | [z] | tazavalda | tasavalta |
| ž |  | [ʒ] | kiža, liedžu | kisa, lietsu |

## Füeßnote

## Externi Site

 **Test-Wikipedia uff Karelisch www.prokarelia.net (dütschsprochigi Version)

|  |
| --- |
| **Finno-ugrischi Sproche** |
| **Ugrisch** | Ungarisch | Chantisch (Ostjakisch) | Mansisch (Wogulisch) |
| **Finnopermisch** | **Permisch** | Komi | Komi-Permjakisch | Udmurtisch |
| **Wolgafinnisch** | Mari | Mordwinisch |
| **Samisch** | Inarisamisch | Kildinsamisch | Lulesamisch | Ostsamisch | Pitesamisch | Skoltsamisch | Südsamisch | Tersamisch | Umesamisch |
| **Ostseefinnisch** | Estnisch | Finnisch | Meänkieli | Ischorisch | Karelisch | Livisch | Wepsisch | Wotisch | Võro |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Karjalai\_nyelv“ vu de ungarische Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |