# 1989

◄ |
19. Jahrhundert |
**20. Jahrhundert**
| 21. Jahrhundert

◄◄ |
◄ |
1985 |
1986 |
1987 |
1988 |
**1989**
| 1990
| 1991
| 1992
| 1993
| ►
| ►►

| 1989 |
| --- |
|  Mit em Fall vu dr Berliner Muur cheme d DDR-Burger Raisefreihait iber. |

| 1989 in andere Kaländer |
| --- |
| Ab urbe condita | 2742 |
| Armenische Kaländer | 1437–1438 |
| Ethiopische Kaländer | 1981–1982 |
| Buddhistische Kaländer | 2533 |
| Chinesische Kaländer |
|  – Ära | 4685–4686 oder 4625–4626 |
|  – 60-Joor-Ziklus |
Erd-Drache (戊辰,
5)– Erd-Schlange (己巳,
6) |
| Hebräische Kaländer | 5749–5750 |
| Islamische Kaländer | 1409–1410 |
| Thai-Solar-Kaländer | 2532 |

## Was isch bassiert?

* 1. Jänner: Dr Jean-Pascal Delamuraz wird Bundespresidänt vu dr Schwyz.
* 17. bis 22. Jänner: 24. Soledurner Filmdäg
* 18. Jänner: D Tupolew Tu-155 ds erschte Flugzüüg mit em ne Ärdgasatriib uf der Wält absolviert si Erschtflug.
* 26. Jänner bis 1. Februar: 19. Wältwirtschaftsforum z Tafaas, Schwyz
* 29. Jänner: Bi letschte Wahle zum Abgordnetehuus im aigeständige Wescht-Berlin schyteret d FDP an dr Fimf-Brozänt-Hurd, doderdur chemme d SPD un di Alternativ Lischt d Mehrhait iber un dr Walter Momper (SPD) wird derno Noofolger vum Eberhard Diepgen (CDU) as *Regierede Burgermaischter*. Di rächtsradikale *Republikaner* schaffe dr Yyzug ins Stadtbarlemänt.
* 10. bis 21. Februar: 39. Internationali Filmfeschtspiil Berlin
* 24. Februar: Churz nach em Start chunnts a Bord vom *United-Airlines-Flugs 811* zum ne explosive Druckabfall. Nüün Passagier wärde us em Flugzüüg gsoge, d Maschine het aber sicher z Honolulu chönne lande.
* 9. bis 19. Merz: 59. Gämfer Auto-Salon
* 12. Merz: Dr britisch Physiker un Informatiker Tim Berners-Lee stellt am Forschigszäntrum CERN d Idee vum World Wide Web vor.
* 24. Merz: Im Prinz-William-Sund vor Alaska lauft dr Eltanker *Exxon Valdez* uf Grund un verursacht aini vu dr bishär greschte El- un Umwältkataschtrfe uf See.
* 5. April: Z Pole wird di oppositionäll Gwerkschaft Solidarność wider zuegloo.
* 21. April: *Nintendo* bringt z Japan d Spiilkonsole *Game Boy* uf dr Märt.
* 30. April: Züri Marathon
* 1. bis 7. Mai: 3. fryburger film forum
* 2. Mai: Ungarn fangt aa mit em Abböu vu syne Gränzspeerine zue Eschtrych.
* 9. bis 14. Mai: 43. Tour de Romandie
* 4. Juni: Massaker uf em „Blatz vum Himmlische Fride“ z Peking, China
* 8. bis 25. Juni: 7. Zelt-Musik-Festival, Friburg
* 14. bis 19. Juni: Art Basel
* 14. bis 23. Juni: 53. Tour de Suisse
* 23. bis 26. Juni: Gipfeldräffe vu dr Arabische Liga z Casablanca, Marokko
* 27. Juni: In eme symbolische Akt haue d Usseminischter vu Eeschtryych un Ungarn, Alois Mock un Gyula Horn, dr Gränzhaag zwische ihre Länder bi Sopron ussenander.
* 1. Juli: Z Wescht-Berlin findet di erscht Loveparade statt.
* 6. bis 22. Juli: 23. Montreux Jazz Festival
* 10. Juli: Erschti Loveparade z Berlin mit 150 Dailnämmer.
* 14. bis 16. Juli: 15. G7-Gipfel z Paris, Frankrych
* 20. Juli: D Militärregierig vu Myanmar stellt d Oppositionsfiereri Aung San Suu Kyi zem erschte Mol unter Huusarräscht.
* 21. Juli bis 21. Augschte: 44. Breagazer Feschtspiil
* 19. Augschte: „Paneuropäisch Picknick“ an dr ungarische Gränze zue Eschtrych bi Sopron, churzi Zyt wird e Gränzdor ufgmacht, doderby chene rund 700 DDR-Burger flichte.
* 19./20. Augschte: Aidgnessisch Schwing- un Älplerfescht z Stans
* 25. Augschte: D US-amerikanisch Ruumsonde *Voyager 2* fliegt am Neptun verby un liferet Foto vum Neptun un syne Mond.
* 4. Septämber: Erschti Mendigsdemonschtration z Leipzig.
* 4. bis 15. Septämber: 46. Internationali Filmfeschtspiil vu Venedig
* 11. Septämber: Ungarn macht dr Yysene Vorhang uf, go Dytsche us dr DDR d Megligkait zum Uusraise in dr Weschte z gee.
* 8. Oktober: Landdagswahl z Vorarlberg
* 12. bis 22. Oktober: 47. OLMA, Schweizer Messe für Land- und Milchwirtschaft
* 18. Oktober: D Ruumsonde *Galileo* startet uf ihrem Wäg zum Jupiter.
* 22. Oktober: Kommunalwahle z Bade-Wirttebärg
* 9. Novämber: Fall vu dr Berliner Muur: Noch ere Prässekumferänz, wu s SED-Politbiromitglid Schabowski sofortigi Raisefreihait verchindet het, wäre d Gränzibergangstelle an dr Berliner Muur un an dr innerdytsche Gränze ufgmacht - dr Aafang vum Änd vu dr DDR.
* 13. Novämber: Dr Firscht Hans Adam II. von und zu Liechtenstein wird Staatsbresidänt vu Liechtestaa.
* 26. Novämber: Bi dr Volksabstimmig iber d Initiative vu dr *Gruppe für eine Schweiz ohne Armee* (*GSoA*) stimmt iber e Drittel vu dr Schwyzer fir d Abschaffig vu dr Schwyzer Armee.
* 17. Dezämber: In dr USA wird di erscht aigeständig Folg vu dr *Simpsons* uusgstrahlt.
* 29. Dezämber: Dr Vaclav Havel wird zum Bresdiänt vu dr Tschechoslowakei gwehlt.

## uf d Wält chuu

Larissa Keat
* 15. Jänner: Mathilde Panot, franzesischi Bolitikeri
* 21. Februar: Corbin Bleu, US-amerikanische Schauspiiler un Sänger
* 7. Merz: Liliane Amuat, Schwyzer Schauspileri
* 10. Merz: Stefanie Heinzmann, Schwyzer Popsängeri
* 12. April: Valentin Stocker, Schwyzer Fueßballspiiler
* 23. Mai: Melissa Khalaj, dytschi Färnsehmoderatori
* 5. Juli: Whitney Wolfe Herd, US-amerikanischi Unternämeri
* 23. Juli: Daniel Radcliffe, britische Schauspiler
* 4. Augschte: Myriam Kloster, franzesischi Volleyballspileri
* 23. Augschte: Athina Papafotiou, griechischi Volleyballspileri
* 13. Septämber: Thomas Müller, dytsche Fueßballer
* 22. Novämber: Soul Jah Love, simbabwische Musiker
* 13. Dezämber: Taylor Swift, US-amerikanischi Country- un Pop-Sängeri
* 17. Dezämber: Taylor York, US-amerikanische Rockmusiker

Datum nit bekannt
* Larissa Keat, schwyzerisch-amerikaanischi Schauspiileri, Reschiseeri un Perfoormeri

## gstorbe

Salvador Dalí
* 23. Jänner: Salvador Dalí, spanische Moler
* 14. Februar: Florence Guggenheim-Grünberg, jüdischi Aktivischtin und Kulturhischtorikeri
* 28. Februar: Hermann Burger, Schwyzer Schriftsteller
* 29. März: Jo Mihaly, düütschi Tänzerin und Dichterin
* 26. Mai: Paul Dübi, Schwyzer Bolitiker
* 23. Oktober: Marcel Luipart, elsässische Choreograf un Dänzer
* 23. Novämber: Ernest Schüle, Schwyzer Romanischt

## Rund um di alemannische Dialäkt

* 17. Februar bis 4. Merz: 14. Reidlenger Mundart-Woche
* 1. Internationale Schopfheimer Mund-Art Literatur-Werkstatt
* 1. bis 3. Septämber: 10. Internationales Walsertreffen uf Tafaas
* 7. Oktober: Mundartschreibwerkstatt Sinderlfingen
* André Weckmann: *elsassischi grammatik oder ein Versuch die Sprache auszuloten.* Pfaffenweiler Presse, Pfaffenweiler

* Erwin Heimann: *Wätterluft.* Cosmos Verlag 1989. ISBN 978-3-305-00059-3. 172 S.

## Weblink

 **Commons: 1989** – Sammlig vo Multimediadateie