# SI-Einheitesystem

S **Internationalä Einheitesystem**, au eifach **SI** (Abch. für frz.: *Le Système international d'unités*) gnännt, verkörperät s modernä metrische System und isch s Einheitssystem für physikalischi Einheitä, wo am wytischte verbreitet isch. Es stammt ursprünglich us de Bedürfnis vo de Wüsseschaft und Forschig, isch aber inzwüsche au s voorherrschende Einheitssystem für Wirtschaft und Handel. I de Europäische Union und i de meistä anderä Staate isch d Benützig vom SI im amtlichä oder gscheftlichä Schriftvercheer gsetzlich vorgschribä.

Dur s SI wärded physikalischi Einheitä zu uusgwähltä Grössä feschtgleid. D Uuswahl erfolgt - under de Berüggsichtigung vo de gältendä wüsseschaftlichä Theorie - nach praktischä Gsichtspünkt.
Nöd-physikalischi Grössä, zum Biispil wirtschaftlichi oder sozialwüsseschaftlichi Grössä, werded im SI nöd definiert.

S SI isch 1954 beschlossä wordä und bestaht hüt us sibä Basiseinheitä zu sibä entsprächendä Basisgrossä, wo per Konvention festgleit si. Für d Überwachig vo de Konsistänz und Eidütigkeit vom SI isch s Internationalä Büro für Gwicht und Mass (BIPM) zuäständig.

National sind di metrologischä Staatsinstitut zuäständig, für sie hät sich vor churzem d Abchürzig NMI (= national metrological institute) iibürgeret. NMI sind in Düütschland di Physikalisch-Technisch Bundesaastalt (PTB), i de Schwiiz s Bundesamt für Metrologii und Akkreditierig (METAS), in Österriich s Bundesamt für Eich- und Vermessigswesä (BEV), in Großbritannie s National Physical Laboratory (NPL) und i de USA s National Institute of Standards and Technology (NIST).

Grundsätzlich chönd physikalischi Grössä au i andärä als SI-Einheitä aagee werdä. I Teilgebiet vo de Forschig und Wirtschaft isch das au hüt gebrüchlich und je nach Gsetzeslaag teilwiis zuälässig. Einheitä us unterschiidlichä Einheitensystem sötted aber wenn möglich nöd gmischt verwändet werde.

## Basiseinheite

| Größi | Formelzeiche | Name | Einheitezeiche | Definition |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Längi |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  | Meter | m | Längi vo dr Strecki, wo s Licht im Vakuum in ere Zyt vo 1/299 792 458 Sekunde zruckleit |
| Masse |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  | Kilogramm | kg | Einheit vo dr Masse; definiert as Masse vom Internationale Kilogrammprototyps1) |
| Zyt |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  | Sekunde | s | s 9 192 631 770fach vo dr Periodeduur vo dr Strahlig, wo em Übergang zwische dr beide Hyperfeinstrukturniveaus vom Grundzuestand vo Atome vom Nuklid 133Cs entspricht |
| Stromstärchi |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  | Ampere | A | Stärchi von eme konschtante Strom, wo dur zwee paralleli, geradlinigi, unendlich langi und im Vakuum im Abstand von eim Meter vonenander aagordneti Leiter, wo e vernachlässigbare chleine, chreisförmige Querschnitt hän, fliesst und wo zwische dene Leiter pro Meter Leiterlängi e Chraft vo 2 · 10 −7 Newton hervorrueft |
| Thermodynamischi Temperatur |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  | Kelvin | K | dr 273,16-te Teil vo dr thermodynamische Temperatur vom Tripelpunkt vom Wasser2) |
| Stoffmengi |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_10  | Mol | mol | d Stoffmengi von eme Syschtem, wo us glych vil Einzelteilli bstoht, wie Atom in 0,012 Kilogramm vom Chohlestoffnuklids 12C din sin. Wänn s Mol brucht wird, mien d Einzeltelli spezifiziert syy und s chönne Atom, Molekül, Ione, Elektrone un anderei Teilli oder Gruppe vo sonige Teilli mit ere Zämmesetzig, wo gnau aagää isch, syy. |
| Liechtstärchi |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_12  | Candela | cd | Lichtstärchi in ere bstimmte Richtig von ere Strahligsquelle, wo monochromatischi Strahlig in dr Frequenz 540 · 1012 Hertz uussendet und wo d Strahlstärchi in dere Richtig (1/683) Watt dur Steradiant betrait |
|  1) Zurzyt wird an ere neue Definition vo dr Masseeinheit gschafft, wo as Grundlag e Atommasse und nümmi e Prototyp het (lueg daderzue dr Kilogramm).  2) Di aktuell Definition erfolgt dur d Internationali Temperaturskala us em Jahr 1990 (ITS-90). Zwische dr Zahlewert vo dr thermodynamische Temperatur  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_14*  und dr Celsiustemperatur  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_16*  bstoht dr Zämmehang: WIKINIUM\_MATH\_PH\_18  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „SI-Einheitensystem“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde. |