# Wikipedia:Houptsyte

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Schwyzerdütsch |   | Badisch |   | Elsassisch |   | Schwäbisch |   | Vorarlbergisch |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |

|  |
| --- |
| Grüezi, grüessech und willkomme uf der alemannische Wikipedia! Di frei Enzyklopedi, wo alli chöi mitschaffe.
 |

|  |  |
| --- | --- |
|

 **Artikel findeArtikel nooch Kategorie:**  Alli Kategorie
• Bruuchtum • Ernährig • Geografi • Gschicht • Gsellschaft • Kunscht • Literatur • Musik • Natur • Person • Politik • Religion • Sport • Sproch • Technik • Verchehr • Wirtschaft • Wüsseschaft

**Themeportal:**  Regionali Artikel  Alemanne  Alemannisch  Bade  Bade-Württebärg  Basel  Elsass  Friburg  Liechtestei  Schwabe  Schwiiz  Vorarlberg  Chunscht  Geografi  Gschicht  Gsellschaft  Literatur  Musik  Natur  Politik  Religion  Sport  Sproch  Tächnik  Wüsseschaft

**Suschtigs:** Artikelindex vo A bis Z • Bsunders glungne Artikle • Läsige Artikle • Artikel nooch Dialäkt • Audiouffnahme vo Artikel • Ufname vu Dialäktwörter • E Fabel in verschidni Dialäkt übersetze • Alemannischi Ortsnämme • Alemannischi Tiernämme • Alemannischi Pflanzenämme
 |

 **Di Alemannischi Wikipedia**

Di **alemannischi Wikipedia** isch en Enzyklopedi i de Dialekt vom alemannische Sprachruum, also vo der Dütschschwyz, vom Elsass, vo Liechtestei, vo Oberbade, vom Schwabeland und vo Vorarlberg.* Die Enzyklopedi wachst dür di freiwilligi Hilf vo allne, wo öppis in irer Mundard wöi bytrage. Yträg chöi vo allne Bsuecher gschribe und gänderet wärde. Alli si härzlich yglade mitzmache. Bringet eues Wüsse y und hälfet eso mit, ds Alemannische z pflege, ufzwerte und z erhalte. Di erschte Schritt si ganz eifach!

* Wer mir vo der Alemanische Wikipedia si und was mir wei, findsch i üsem Profil.

* D Inhält vor Wikipedia dörfe frei kopiert und verbreitet wärde.

* Bis jetz häts bi der alemannische Wikipedia 31.694 Artikle.

 |

 **Artikel vor Wuche: Carl Maria von Weber**

|  |  |
| --- | --- |
|

Dr **Carl Maria Friedrich Ernst von Weber**, wia-nr mit-em ganza Nama ghoißa hôt (\* 18. oder 19. Novembr 1786 z Eutin em heidiga Schleswig-Holstein, † 5. Juni 1826 en London), ischt a deitscher Kombonischt, Kabellmoischtr, Pianischt ond Musikschriftsteller gwäa. Er gildet als dr Vollender vo dr deitscha romandischa Opr. Sei bekanndeschts Werk isch *Der Freischütz*. Älle Vorfahra vom Weber – vädderlicher- ond midderlicherseits – hend ihre Wurzla em alemannischa Schbrôchroom. Drom isch dr Weber eigentlich au a reachdr Alemanne gwäa. Wahrscheinlich isch’r dr greescht Kombonischt, wo seller Volksstamm hervorbrôcht hôt.
Uf-em Gebiet vo dr Opr gildet dr Weber als de wichdigscht Persoo zwischem Wolfgang Amadeus Mozart ond em Richard Wagner. De deitsch romandisch Opr isch durch sei Schaffa Wirklichkeit worra. Em Weber sei graußr Fortschridd beschdôht dô dren, dass’r an nuia Stil gschaffa hôt, wo dees, was vôrher bloß a dooda Kuliss gwäa ischt, zom Leaba erweckt hôt. Et omsonscht hoißt’s oft, dr Hauptdarsteller vom *Freischütz* wär dr deitsche Wald. Manche Sacha hôt’r vo de Franzosa ibrnomma, z. B. s *Melodram*, abr was bei de selle bloß a reizvolla Illusioo gwäa ischt, hôt’r em Denscht vo-ma seelischa Ausdruck weidrentwicklet. Nei bei-em ischt au d Eifihrong vo de Erennrongs- ond Leitmotiv, ond dass dr Chor et bloß zor Staffaasch uf dr Bihne romstôht, sondern a Doil vo dr Handlong wuud. (…der ganz Artikel lese)

 | **Früeneri Artikle vor Wuche: Kircha
* Alts Teschtamänt
* Ruine Münchestäi
* Benjamin vo Tudela
* Ortler-Alpe
* Schwarzwaldmelodie
* Jungwacht Blauring Schweiz
* Sanggaller Chlooschterplan
 |

|  |  |
| --- | --- |
|

 **Hesch gwüsst ...**

Elsasser Wiistroß* ... dàss d Elsasser Wiistroß zu da ältscha Touristastroßa ìm Frànkrìch gheert?
* ... dass em Leerer Eduard Schönenberger näbet de Schuel d Pflääg und d Förderig vo de Mundaart, «öiserer äigetlicher Mueterspraach», ganz wichtig gsy isch?
* ... dass de Rekord bi de Freqänze und em Güeterverchehr uf de Wetzike-Meile-Bahn im Jahr 1920 mit 532'345 Reisende und 11'014 Tone Güeter gsii isch?
* ... dass d Buure im Appäzellerland und dä umliggende Bergkanton ihri Hünd immer no unter äm Gsichtspunkt vo dä Bruchstüchtigkeit und weniger noch rassäbedingter Schönheit züchtäd?
* ... dàss m’r s’ Sàkràmant vu dr Krànkasaalwung vor dr Liürgiireform vum Zwaita Vàtikàànischa Konziil numma in articulo mortis hàt därfa schpanda?
* ... dass dr Pius Jauch scho Liader uf Italienisch, Deitsch und Schwäbisch gschrieba hòt?

 |

 **Alemannischi Nachrichte: **5. Juni 2026**: Letzte „Lahrer Murre“: Mundart lebt trotzdem weiter (Baden Online)
* **4. Juni 2026**: «Gisch was hesch», ein Mundartroman von Stef Stauffer (SRF)
* **1. Juni 2026**: Die neue Mundartwelle: Wie das Handy unseren Schreibstil verändert (Zofinger Tagblatt) Schwarzwaldquiz, 01.06.2026. Alemannisch für Anfänger, Lektion 26 (schwarzwald-aktuell.eu)
* **28. Mai 2026**: Die Comedienne Jane Mumford im Gespräch (SRF)

**Meh Nachrichte uf Dialäkt-Neuigkeite**
 |

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

 **7. Juni**
Friedrich Hölderlin* 1494: Dur dr *Vertrag vu Tordesillas* daile sich Portugal un Spanie di „Nei Wält“ in Inträssezone.
* 1843: Dr dytsch Dichter Friedrich Hölderlin (Bild) stirbt.
* 1968: Dr Schwyzer Rockmusiker Gölä chunnt uf d Wält.
* 1970: D Wehler un Wehlerne z Bade stimme bin eme Volksentschaid fir dr Verblyyb bim 1952 bildete Bundesland Bade-Wirttebärg.

 |

 **Näbeprojäkt:**

|  |  |
| --- | --- |
|  **Wörterbuech** (Wiktionary) |  **Tekschtsammlig** (Wikisource) |
|  **Lehrbüecher** (Wikibooks) |  **Spruchsammlig** (Wikiquote) |
|  **Reisefüerer** (Wikivoyage) |

 |

 **Schwöschterprojekt**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Meta-Wiki** Koordination |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Commons** (d’Allmänd) Mediesammlig |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikidata** Datebank |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikimedia Incubator** Bruetchaschte für neui Projekt |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikispecies** Arteverzeichnis |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Wikiversity** Freii Lehrmatrialie |

 |

|  |
| --- |
| **Kontaktufnam:** Kontakt – Press
 Wikimedia-Foundation – Wikimedia Deutschland e.V. – Wikimedia CH - Wikimédia France - Wikimedia Österreich |