Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kalligrafie

**Kalligrafie** (van Grieks κάλλος, *kallos*, "skoonheid" + γραφή, *graphe* "skrif") is die kuns van skoonskrif, met ander woorde die ontwerp en skryf van sierletters met ’n breëpuntinstrument of kwas. Kalligrafie strek van funksionele inskripsies met die hand tot sierskrif waar die letters soms moeilik leesbaar is.

## Westerse kalligrafie

Moderne Westerse kalligrafie
Die belangrikste instrumente vir kalligrafie is ’n pen, gewoonlik met ’n breë punt, of ’n kwas. Ink het gewoonlik ’n waterbasis en is maklik vloeibaar. Papier van goeie gehalte sal skoner lyne tot gevolg hê.

In die Middeleeue het godsdienstige geskrifte sekere eienskappe gehad, soos dat ’n hoofstuk of boek met ’n besonderse sierskrifletter begin is. Westerse kalligrafie het, nes Sjinese of Arabiese skoonskrif, streng reëls en vormes. Elke letter se lyne is (en word soms steeds) in ’n spesifieke volgorde getrek.

In kloosters veral is skoonskrif vir godsdienstige tekste gebruik en hulle het die tradisie bewaar tydens die 4de en 5de eeu toe die Romeinse Ryk geval en Europa die Donkereeue betree het.

Later het verskeie spesifieke soorte kalligrafie ontstaan, soos Goties, Romaans, Karolies, Beneventaans ens.

Ná die uitvinding van die boekdrukkuns het dié soort kuns geleidelik in onguns geraak, maar sedert 1850 het die belangstelling in kalligrafie herleef. Dit is eers net as stokperdjie beoefen, maar later het dit in ’n selfstandige kunsvorm ontwikkel.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kalligrafie.
# Li Ning

Li Ning "sweef" die Beijing Nasionale Stadion met die fakkel in sy hand binne.
**Li Ning** (\* 8 September 1963, Liuzhou) is 'n voormalige Chinese gimnas. Tydens die Olimpiese Somerspele van 1984 in Los Angeles wen hy drie goue medaljes (vir vloeroefeninge, bok en ringe), asook twee silwer en een brons medalje.

Na die Spele van 1988, waartydens hy geen medaljes kon inpalm nie, beëindig Li sy sportloopbaan. In 1990 begin hy 'n besigheid wat sportklere en -skoene vervaardig.

In 2000 word Li die eerste Chinese gimnas wat in die "Internasionale Gimnastiekheldesaal" vereer word.

By die Olimpiese Somerspele van 2008 in Beijing was Li Ning die laaste fakkeldraer en steek hy die Olimpiese vlam in die Beijing Nasionale Stadion aan die brand.
# Laozi

| Laozi |
| --- |
|  'n Klipbeeld van Laozi. |
| Chinese naam | 老子 |
| Betekenis | "Ou meester" |
| Geboortedatum | 6de tot 5de eeu v.C. |
| Sterftedatum | 531 v.C. |
| Beroep | Filosoof, skrywer |
| Tradisie | Taoïsme |
| Idees | Wu wei |

**Laozi** of **Lao-Tzu** (Chinees: 老子, letterlik "ou meester") was ’n antieke Chinese filosoof en skrywer. Hy is bekend as die vermeende skrywer van die *Daodejing*, die stigter van filosofiese Taoïsme en ’n Chinese godheid in godsdienstige Taoïsme en tradisionele Chinese godsdienste.

Hoewel hy ’n legendariese figuur is, word gemeen hy het omstreeks die 6de eeu v.C. geleef en was dus ’n tydgenoot van Confucius, hoewel sommige historici meen hy het in die 5de of 4de eeu v.C. geleef. Hy is ’n sentrale figuur in die Chinese kultuur, en keisers van die Tang-dinastie sowel as moderne mense met die van Li beskou hom as hul stamvader.

As ’n godsdiensfiguur word hy vereer onder die naam "Opperste Ou Heer" (太上老君, Daode Tianzun) en as een van die Drie Reines. Tydens die Tang-dinastie het hy die titel "Opperste Geheimsinnige en Oerkeiser" gekry.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Laozi.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# Opstand

Franse polisie tydens 'n opstand in Parys op 6 Mei 2007.
'n **Opstand** of **rebellie** vind plaas wanneer 'n individu of groep mense in verset kom teen gesag. 'n Opstand wissel van burgerlike ongehoorsaamheid tot gewapende verset. Suksesvolle opstandings kan lei tot 'n revolusie of 'n bevryding. Iemand wat in opstand kom heet 'n **rebel** of **opstandeling**.

## Vorms van opstand

Die intensiteit van 'n opstand verskil dikwels en kan strek van 'n plaaslike oproer tot 'n burgeroorlog:

* Burgerlike ongehoorsaamheid, geweldlose verset, soos in Brits-Indië, deur Mahatma Gandhi.
* 'n Muitery van ondergeskikte militariste teen hulle meerderes.
* 'n Versetbeweging teen buitelandse oorheersers, soos deur die Fretilin in Oos-Timor.
* 'n Revolusie of snelle omverwerping van gesag, soos die Oktoberrevolusie in Rusland.
* 'n Guerrilla-oorlog teen die maghebbers, soos in Kuba deur Fidel Castro en Che Guevara.
* Volslae oorlog, soos die Warskou-opstand.

## Sien ook

* Maritz-rebellie, die rebellie van 1914 in Suid-Afrika
# Zhang Qian

| Zhang Qian |
| --- |
| Die reis van Zhang Qian |
| Gebore | 張騫 164 v.C. Hanzhong, Shaanxi, China |
| Sterf | 114 v.C. China |
| Nasionaliteit | China |
| Beroep | Ontdekkingsreisiger |

**Zhang Qian** (Chinees: 張騫, pinyin: *Zhāng Qiān*, Wade-Giles: *Chang Ch’ien*; 164 v.C. – 114 v.C.) was 'n Chinese diplomaat en reisiger.

Lande wat deur Zhang Qian besoek is
In 138 v.C. word hy deur keiser Wudi na die weste gestuur om betrekkings met die Dayuezhi aan te knoop. Die keiser wil hulle as bondgenote teen die Xiongnu (die Hunne), maar Zhang Qian word deur die Xiongnu gevat en bly 10 jaar in hulle gevangeskap. Die Groot Khan gee vir hom 'n vrou en later kry hy meer vryheid.

Toe ontsnap hy met sy mans en bereik Dayuan (Ferghana), Kangu (Kangar) en Daxia (Baktrië). Dit blyk dat die yuezhi verder na die weste getrek het, maar Zhang Qian is baie onder die indruk van die jade, druiwe, wyn en die pragtige perde wat hy aantref. Sy gashere het groot belangstelling vir die sy wat net China vervaardig.

Op die terugreis raak hy opnuut 'n jaar in gevangeskap van die Xiongnu. Daar ontstaan egter verwarring onder die Xiongnu en Zhang Qian kan opnuut ontsnap en bereik die keiserlike hoofstad Chang'an.

In 119 v.C. stuur die keiser hom opnuut na die weste en hy knoop diplomatieke betrekkings met Wusun aan. Zhang Qian word gesien as 'n pionier van die Syroete wat China in staat gestel het handel met die weste, soos Indië en die Romeine dryf.

## Verwysings
# Landadel

*Mr and Mrs Andrew*s (1748–49) is 'n skildery deur die Britse kunstenaar Thomas Gainsborough wat lede van die Britse landadel uitbeeld. National Gallery, Londen
**Landadel** is 'n hoofsaaklik historiese sosiale klas wat, veral in die Britse konteks, uit adellike landeienaars bestaan het wat hul hele inkomste uit hul landgoede getrek het, sy dit regstreeks of deur huur- en paggelde. Hul werksaamhede was dikwels slegs administratief van aard insoverre as hulle hul eie landgoede bestuur het.

In Engeland het die landadel of *landed gentry* uit vier verskillende groepe bestaan:

1. Baronette, 'n erflike titel wat oorspronklik in 1611 deur koning James geskep is en aan die draer die reg verleen om as "Sir" aangespreek te word mits hy 'n ridder was.
2. Ridders, oorspronklik slegs 'n militêre rang wat later toenemend aan burgerlikes toegeken is ter erkenning van hul dienste aan die Kroon. Draers van die titel het die reg om as "Sir" aangespreek te word.
3. *Esquires*, oorspronklik mans wat aspirante vir die ridderslag was en as die hoofbediendes van 'n ridder gedien het. Ná die middeleeue het *Esquire* 'n eretitel geword wat deur die Kroon verleen is. Persoonlikhede wat bepaalde ampte soos dié van advokaat of vredesregter beklee het en hoër range van offisiere in die leër was gewoonlik *Esquires*.
4. *Gentlemen* of Here het 'n hoë status beklee wat in die *Statute of Additions* van 1413 as afsonderlike titel erken is. Persone van hoë geboorte of rang, wat hoë aansien geniet het en welvarend genoeg was om vir hul lewensonderhoud nie op enige ekonomiese aktiwiteit aangewese te wees nie, is as *gentlemen* beskou.

## Verwysings
# Minnares

Madame de Pompadour, minnares van Lodewyk XV van Frankryk, omstreeks 1750.
'n **Minnares** is 'n man se buite-egtelike vroulike minnaar en metgesel wat nie met hom in die eg verbind is nie. Die term word veral gebruik as man met 'n ander vrou getroud is.

So 'n verhouding is oor die algemeen stabiel en ten minste semi-permanent; hoewel die paartjie nie openlik saam leef nie. Die verhouding word gewoonlik, maar nie altyd nie, geheim gehou.

Die man betaal gewoonlik ook ('n deel van) die vrou se lewenskostes.
# Metaalkunde

'n Metallurg werk by die hoogoonde van *Třinec Iron and Steel Works*.
**Metaalkunde** of **metallurgie** is die veld in die materiële wetenskappe wat die fisiese en chemiese gedrag van metaalagtige elemente en hul allooie (intermetaalagtige verbindings asook hul verbindings). Metalaalkunde kyk na die wetenskap en die tegnologie van metale: die manier waarop wetenskap toegepas word op die produksie van metale, en die konstruksie van metaalkomponente wat in produkte vir albei verbruikers en vervaardigers. Metalaalkunde is anders as die kuns van metaalwerk. Metaalverwerk maak staat op metallurgie op 'n soortgelyke manier as waarop medisyne op mediese wetenskap staatmaak vir tegniese vooruitgang. 'n Spesialis in metallurgie staan bekend as 'n metallurg.

## Sien ook

* Pletbaarheid

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Metaalkunde.
# 123 v.C.

|  |
| --- |
| **123 v.C.** |
|  ◄ | 3de eeu v.C. | **◄2de eeu v.C.►** | 1ste eeu v.C. | ►
◄ | 128 v.C. | 127 v.C. | 126 v.C. | 125 v.C. | 124 v.C. | ◄ **123 v.C.** ► | 122 v.C. | 121 v.C. | 120 v.C. | 119 v.C. | 118 v.C. | ►

Dae | Eeue |  Geskiedenis | Geskiedenisportaal |

|  |
| --- |
|  **Kalenders**   |
|  |
| Mallorca |
|

| Astronomiese kalender | -122 |
| Ab urbe condita | 631 |
| Chinese kalender | 2574 – 2575
甲巳 – 乙午 |
| Hebreeuse kalender | 3638 – 3639 |
| Hindoekalenders |  |

 |

## Gebeure

* Quintus Caecilius Metellus verower die Baleariese Eilande vir Rome,en verkry so die familienaam *Balearicus*. Hy gebruik 3000 setlaars om die stede Palma de Mallorca en Pollentia op die eilande te stig.
* Arelate word deur die Romeine ingeneem.
* Mithridates V Euergetes van Pontus word vermoor.
* Die Romeine misbruik die geleentheid van Mithridates se dood om Groter Frigië weer terug te neem.

## Sterftes

* Alexander II Zabinas, heerser van die Seleukiede
* Mithridates V Euergetes van Pontus

## Verwysings
# Vuurhond (astrologie)

丙戌
Die **Vuurhond** (丙戌, *bǐngxū*) is die 23ste jaar van die Chinese kalender (sien die tabel regs onder van die 60-jaarsiklus). Dit is ’n begrip uit die Chinese astrologie en dui op dié maanjare wat gekenmerk word deur ’n verbinding van die derde Hemelstam (丙, *bǐng*) – die element Vuur en Jang – met die 11de Aardtak (戌, *xū*), gesimboliseer deur die Hond (狗, *gǒu*).

Volgens die Chinese kalender kom so ’n verbinding elke 60 jaar voor. Die laaste Vuurhondjaar het in 2006 begin en volgens die Gregoriaanse kalender het dit geduur van 29 Januarie 2006 tot 17 Februarie 2007.

## Vuurhondjare

| Sestigdelige siklus (干支 *gānzhī*) |
| --- |
| * **阳 Jang (onewe jare)** 阴 Jin (ewe jare)
* Die 5 Elemente: Hout Vuur Aarde Metaal Water
 |
| Dier 地支 |  **子** |  **丑** |  **寅** |  **卯** |  **辰** |  **巳** |  **午** |  **未** |  **申** |  **酉** |  **戌** |  **亥** |
| Jaar 天干 地支 | **1甲 子** | 2 乙 丑 | **3丙 寅** | 4 丁 卯 | **5戊 辰** | 6 己 巳 | **7庚 午** | 8 辛 未 | **9壬 申** | 10 癸 酉 | **11甲 戌** | 12 乙 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **13丙 子** | 14 丁 丑 | **15戊 寅** | 16 己 卯 | **17庚 辰** | 18 辛 巳 | **19壬 午** | 20 癸 未 | **21甲 申** | 22 乙 酉 | **23丙 戌** | 24 丁 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **25戊 子** | 26 己 丑 | **27庚 寅** | 28 辛 卯 | **29壬 辰** | 30 癸 巳 | **31甲 午** | 32 乙 未 | **33丙 申** | 34 丁 酉 | **35戊 戌** | 36 己 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **37庚 子** | 38 辛 丑 | **39壬 寅** | 40 癸 卯 | **41甲 辰** | 42 乙 巳 | **43丙 午** | 44 丁 未 | **45戊 申** | 46 己 酉 | **47庚 戌** | 48 辛 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **49壬 子** | 50 癸 丑 | **51甲 寅** | 52 乙 卯 | **53丙 辰** | 54 丁 巳 | **55戊 午** | 56 己 未 | **57庚 申** | 58 辛 酉 | **59壬 戌** | 60 癸 亥 |

Die volgende jare is Vuurhondjare:

|  |
| --- |
| **Jare van die Vuurhond** |
|  | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| **0** | 2675 v.C. | 2615 v.C. | 2555 v.C. | 2495 v.C. | 2435 v.C. | 2375 v.C. | 2315 v.C. | 2255 v.C. | 2195 v.C. | 2135 v.C. |
| **10** | 2075 v.C. | 2015 v.C. | 1955 v.C. | 1895 v.C. | 1835 v.C. | 1775 v.C. | 1715 v.C. | 1655 v.C. | 1595 v.C. | 1535 v.C. |
| **20** | 1475 v.C. | 1415 v.C. | 1355 v.C. | 1295 v.C. | 1235 v.C. | 1175 v.C. | 1115 v.C. | 1055 v.C. | 995 v.C. | 935 v.C. |
| **30** | 875 v.C. | 815 v.C. | 755 v.C. | 695 v.C. | 635 v.C. | 575 v.C. | 515 v.C. | 455 v.C. | 395 v.C. | 335 v.C. |
| **40** | 275 v.C. | 215 v.C. | 155 v.C. | 95 v.C. | 35 v.C. | 26 | 86 | 146 | 206 | 266 |
| **50** | 326 | 386 | 446 | 506 | 566 | 626 | 686 | 746 | 806 | 866 |
| **60** | 926 | 986 | 1046 | 1106 | 1166 | 1226 | 1286 | 1346 | 1406 | 1466 |
| **70** | 1526 | 1586 | 1646 | 1706 | 1766 | 1826 | 1886 | 1946 | 2006 | 2066 |
| **Wenk:** Om uit te werk die hoeveelste siklus van ’n spesifieke dier dit is, tel die nommer van die reël by die nommer van die kolom. Voorbeeld: reël 30 + kolom 2 = 32. Die 32ste siklus van dié dier was in 755 v.C. |

## Eksterne skakels

* Hierdie artikel is vertaal uit die Duitse Wikipedia

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Vorige teken **← Houthaan (乙酉)** | **Vuurhond (丙戌)** | Volgende teken **Vuurvark (丁亥) →** |
# Aardvark (astrologie)

己亥
Die **Aardvark** (己亥, *jǐhài*) is die 36ste jaar van die Chinese kalender (sien die tabel regs onder van die 60-jaarsiklus). Dit is ’n begrip uit die Chinese astrologie en dui op dié maanjare wat gekenmerk word deur ’n verbinding van die sesde Hemelstam (己, *jǐ*) – die element Aarde en Jin – met die 12de Aardtak (亥, *hài*), gesimboliseer deur die Vark (猪, *zhū*).

Volgens die Chinese kalender kom so ’n verbinding elke 60 jaar voor. Die laaste Aardvarkjaar het in 1959 begin en volgens die Gregoriaanse kalender het dit geduur van 8 Februarie 1959 tot 27 Januarie 1960.

## Aardvarkjare

| Sestigdelige siklus (干支 *gānzhī*) |
| --- |
| * **阳 Jang (onewe jare)** 阴 Jin (ewe jare)
* Die 5 Elemente: Hout Vuur Aarde Metaal Water
 |
| Dier 地支 |  **子** |  **丑** |  **寅** |  **卯** |  **辰** |  **巳** |  **午** |  **未** |  **申** |  **酉** |  **戌** |  **亥** |
| Jaar 天干 地支 | **1甲 子** | 2 乙 丑 | **3丙 寅** | 4 丁 卯 | **5戊 辰** | 6 己 巳 | **7庚 午** | 8 辛 未 | **9壬 申** | 10 癸 酉 | **11甲 戌** | 12 乙 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **13丙 子** | 14 丁 丑 | **15戊 寅** | 16 己 卯 | **17庚 辰** | 18 辛 巳 | **19壬 午** | 20 癸 未 | **21甲 申** | 22 乙 酉 | **23丙 戌** | 24 丁 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **25戊 子** | 26 己 丑 | **27庚 寅** | 28 辛 卯 | **29壬 辰** | 30 癸 巳 | **31甲 午** | 32 乙 未 | **33丙 申** | 34 丁 酉 | **35戊 戌** | 36 己 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **37庚 子** | 38 辛 丑 | **39壬 寅** | 40 癸 卯 | **41甲 辰** | 42 乙 巳 | **43丙 午** | 44 丁 未 | **45戊 申** | 46 己 酉 | **47庚 戌** | 48 辛 亥 |
| Jaar 天干 地支 | **49壬 子** | 50 癸 丑 | **51甲 寅** | 52 乙 卯 | **53丙 辰** | 54 丁 巳 | **55戊 午** | 56 己 未 | **57庚 申** | 58 辛 酉 | **59壬 戌** | 60 癸 亥 |

Die volgende jare is Aardvarkjare:

|  |
| --- |
| **Jare van die Aardvark** |
|  | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| **0** | 2662 v.C. | 2602 v.C. | 2542 v.C. | 2482 v.C. | 2422 v.C. | 2362 v.C. | 2302 v.C. | 2242 v.C. | 2182 v.C. | 2122 v.C. |
| **10** | 2062 v.C. | 2002 v.C. | 1942 v.C. | 1882 v.C. | 1822 v.C. | 1762 v.C. | 1702 v.C. | 1642 v.C. | 1582 v.C. | 1522 v.C. |
| **20** | 1462 v.C. | 1402 v.C. | 1342 v.C. | 1282 v.C. | 1222 v.C. | 1162 v.C. | 1102 v.C. | 1042 v.C. | 982 v.C. | 922 v.C. |
| **30** | 862 v.C. | 802 v.C. | 742 v.C. | 682 v.C. | 622 v.C. | 562 v.C. | 502 v.C. | 442 v.C. | 382 v.C. | 322 v.C. |
| **40** | 262 v.C. | 202 v.C. | 142 v.C. | 82 v.C. | 22 v.C. | 39 | 99 | 159 | 219 | 279 |
| **50** | 339 | 399 | 459 | 519 | 579 | 639 | 699 | 759 | 819 | 879 |
| **60** | 939 | 999 | 1059 | 1119 | 1179 | 1239 | 1299 | 1359 | 1419 | 1479 |
| **70** | 1539 | 1599 | 1659 | 1719 | 1779 | 1839 | 1899 | 1959 | 2019 | 2079 |
| **Wenk:** Om uit te werk die hoeveelste siklus van ’n spesifieke dier dit is, tel die nommer van die reël by die nommer van die kolom. Voorbeeld: reël 30 + kolom 2 = 32. Die 32ste siklus van dié dier was in 742 v.C. |

## Eksterne skakels

* Hierdie artikel is vertaal uit die Duitse Wikipedia

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Vorige teken **← Aardhond (戊戌)** | **Aardvark (己亥)** | Volgende teken **Metaalrot (庚子) →** |
# Hoogoond

Hoogoond

| Subklas van | metallurgiese oond, aggregate machine |
| Vervang | bloomery |
| Produk of materiaal wat geproduseer word | cast iron, ferroalloy |

‘n **Hoogoond** word gebruik om deur smelting metaal aan die ertse te onttrek. Dit is die proses waardeur ru-yster uit ystererts verkry word.

So ‘n oond is ‘n silindervormige toringgebou van staalplate en van binne uitgevoer met vuurvaste bakstene. Kooks, kalksteen en erts word in die juiste verhouding gemeng en aan die brand gesteek. Die temperatuur van die mengsel word daarna geweldig verhoog deur die voortdurende inblaas van warm lug. Die ystererts word teen daardie hoë temperatuur vloeibaar en as die vloeistof stol, word potyster verkry.

Die eerste hoogoond wat potyster in Suid-Afrika geproduseer het, is deur S.L. Green te Sweetwaters naby Pietermaritzburg opgerig. Dit was in 1901 of 1902 en het twee ton yster gelewer voordat produksie gestaak is. In 1909 het Green met sy proefneming voortgegaan en 12 ton potyster gemaak. 'n Elektriese ingenieur uit Nederland, Cor Delfos, bou in 1917 ‘n hoogoond in Pretoria-Wes waaruit Yskor ontwikkel.

## Bibliografie

* Lantern. Tydskrif vir Volksopvoeding. Jaargang 3, nr. 1, Junie 1953.

## Eksterne skakels

*
# 113

|  |
| --- |
| **113** |
|  ◄ | 1ste eeu | **◄2de eeu►** | 3de eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 108 | 109 | 110 | 111 | 112 | ◄ **113** ► | 114 | 115 | 116 | 117 | 118 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:113 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders** |
|

| Gregoriaanse kalender | 113  |
| Ab urbe condita | 866 |
| Chinese kalender | 2809 – 2810
己子 – 庚丑 |
| Ethiopiese kalender | 105 –106 |
| Hebreeuse kalender | 3873 – 3874 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 168 – 169 |
| - *Shaka Samvat* | 35 – 36 |

 |

Die **jaar 113** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 13de jaar van die 2de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure

* Suil van Trajanus word opgerig in Rome.

## Geboortes

## Sterftes
# Struikrowery

’n Aanval deur struikrowers, deur Cornelis de Wael.
**Struikrowery** is ’n soort diefstal wat veral in die 16de en 17de eeu voorgekom en reis gevaarlik gemaak het. ’n **Struikrower** sou tussen struike langs die pad wegkruip, dikwels snags of in groepe, en dan skielik te voorskyn kom wanneer ’n koets verbyry. Hulle sou die mense beroof en soms vermoor, en dan weer in die bosse verdwyn. Struikrowers het gewoonlik in bendes saamgewoon en ’n bestaan uit rowery gemaak.

Swak administrasie en geskikte terrein het die ontwikkeling van struikrowery aangemoedig. Geskiedkundige gevalle van struikrowery het voorgekom in gebiede van Frankryk, Griekeland en die Balkan, Indië, Italië, Mexiko, Sisilië en Spanje. Ook in dele van die VSA was daar in die vroeë jare talle gevalle van ’n sekere soort struikrowery wat op die paaie na die Wilde Weste plaasgevind het. Dié rowers is *highwaymen* genoem. In Australië is na ontsnapte gevangenes en rowers wat in die bos gebly het om van die owerheid te ontvlug, as *bushrangers* verwys. Een van die bekendste *bushrangers* is seker Ned Kelly.

Soms is struikrowers in romantiek gehul, soos die geval is met Robin Hood, wat van die rykes gesteel het om aan die armes te gee.

## Verwysings

## Skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Seerowers.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
# De jure

**De jure** is 'n uitdrukking wat beteken "volgens die wet" in teenstelling met *de facto* wat "volgens die feite" beteken. *De jure* moet nie verwar word met die Frans *du jour* nie wat "van die dag" beteken, soos in *soupe du jour* (sop van die dag).

Die term *de jure* en *de facto* word gebruik in plaas van "in beginsel" en "volgens gebruik" respektiewelik wanneer politieke situasies beskryf word. 'n Gebruik mag *de facto* bestaan, waar mense 'n kontrak gehoorsaam asof deur 'n wet afgedwing word al bestaan daar nie só 'n wet nie. 'n Proses wat bekend staan as "desuetude" word gebruik om daarvoor voorsiening te maak dat *de facto* gebruike verouderde wette vervang. Die ander sy van die saak is dat daar gebruike *de jure* mag bestaan, maar wat nie deur mense in die algemeen gehoorsaam word nie.

## Sien ook

* Status quo
* de facto
# 264

|  |
| --- |
| **264** |
|  ◄ | 2de eeu | **◄3de eeu►** | 4de eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 259 | 260 | 261 | 262 | 263 | ◄ **264** ► | 265 | 266 | 267 | 268 | 269 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:264 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders** |
|

| Gregoriaanse kalender | 264  |
| Ab urbe condita | 1017 |
| Chinese kalender | 2960 – 2961
庚未 – 辛申 |
| Ethiopiese kalender | 256 –257 |
| Hebreeuse kalender | 4024 – 4025 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 319 – 320 |
| - *Shaka Samvat* | 186 – 187 |

 |

Die **jaar 264** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Vrydag begin het. Dit was die 64ste jaar van die 3de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure

* 9 November – Pous Maksimus van Alexandrië volg Dionisius as Patriarg van die Kerk in Alexandrië op.
* Die opstand van Jiang Wei en Zhong Hui om die Shu–ryk te red, misluk.

## Geboortes

## Sterftes

* 22 Maart – Dionisius die Grote 14de patriarg van die Kerk in Alexandrië (\* ?).
# 316

|  |
| --- |
| **316** |
|  ◄ | 3de eeu | **◄4de eeu►** | 5de eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 311 | 312 | 313 | 314 | 315 | ◄ **316** ► | 317 | 318 | 319 | 320 | 321 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:316 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders** |
|

| Gregoriaanse kalender | 316  |
| Ab urbe condita | 1069 |
| Chinese kalender | 3012 – 3013
壬亥 – 癸子 |
| Ethiopiese kalender | 308 –309 |
| Hebreeuse kalender | 4076 – 4077 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 371 – 372 |
| - *Shaka Samvat* | 238 – 239 |

 |

Die **jaar 316** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Saterdag begin het. Dit was die 16de jaar van die 4de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure

## Geboortes

## Sterftes

* Diocletianus, Romeinse keiser.
# Stiebeuel

’n Moderne stiebeuel wat in uithouperdritte gebruik word.
’n **Stiebeuel** is ’n ligte raamwerk of ring wat met leerbande aan die saal van ’n rydier soos ’n perd vas is en waarin die voete van ’n ruiter rus. Daar is gewoonlik twee stiebeuels, wat gebruik word om die ruiter se voete te ondersteun, terwyl een gebruik word as vastrapplek wanneer die ruiter die rydier bestyg. Die stiebeuels verhoog in ’n groot mate die ruiter se vermoë om in die saal te bly en die rydier te beheer, en dit maak die dier nuttig op gebiede soos vervoer, kommunikasie en oorlogvoering.

## Geskiedenis

In die oudheid was die eerste steunstukke vir voete (wat teen die 2de eeu v.C. hulle verskyning in Indië gemaak het) ’n buikriem of gewone toulusse. Later is ’n enkele stiebeuel gebruik om die rydier te bestyg; dubbele stiebeuels het ontstaan nadat saalbokke uitgevind is. In China het die stiebeuel in die eerste paar eeue n.C. begin verskyn en dit is dalk daarna deur die nomadiese volke van Sentraal-Eurasië weswaarts versprei.

Die Chinese Jin-dinastie kry die eer vir die eerste gebruik van dubbele stiebeuels, wat in die Middeleeue na Europa versprei het. Sommige geleerdes meen die stiebeuel was een van die basiese stukke gereedskap wat gebruik is om die beskawing te skep en te versprei, en moontlik net so belangrik soos die wiel of drukpers.

## Verwysings

## Skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Stiebeuel.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.