Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bus

'n Alexander Dennis Enviro400-dubbeldekkerbus in Londen
'n Volvo B10M in Japan.
Scania OmniCity-bus in Stockholm, Swede.
New Flyer C40LF
*Hierdie artikel handel oor die voertuig. Vir die rekenaarbegrip, sien rekenaarbus.*
'n **Bus** is 'n voertuig wat geskik is vir die vervoer van menige passasiers. Sommige busse kan tot 300 passasiers op 'n keer vervoer. Busse word vir allerlei toepassings gebruik, soos geskeduleerde publieke busvervoer, vervoer na skole, privaathuur, toerisme, en ander privaatbedrywe vir 'n wye verskeidenheid doeleindes. In Suid-Afrika val 'n bus in die kategorie "swaarvoertuie" indien dit ontwerp is om meer as 16 persone gemaklik te vervoer.

Busse wat deur perde getrek is, is gebruik vanaf die 1820's, gevolg deur stoombusse in die 1830's, en toe elektriese busse in 1882. Die eerste busse met binnebrandenjins, of motorbusse, is in 1895 in Europa in gebruik geneem.

## Youngman JNP6250G

Die grootse bus ter wêreld is die Youngman JNP6250G. Die bus is 25 meter lank en kan 300 passasiers vervoer.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir bus.
# Khoisan-tale

| Khoisan-tale  |
| --- |
| Geografiese verspreiding: | Kalahari-woestyn en sentrale Tanzanië |
| Genetiese klassifikasie: | Khoisan **Khoisan-tale** |
| Onderafdelings: |
Kwadi-Khoe
Kx'a
Tuu
Sandawe
Hadza

 |
|
Historiese verspreiding van Khoisan-tale |

Die **Khoisan-tale** is 'n taalgroep wat klikgeluide gebruik en nie tot die Afro-Asiatiese, Niger-Kongo- of Nilo-Sahariese tale behoort nie. Dit is oorwegend in Suider-Afrika met Angola, Botswana, Namibië en Suid-Afrika asook in Tanzanië versprei. Die Khoisan-tale vorm geen genetiese eenheid (taalfamilie) nie, maar bestaan uit minstens drie taalfamilies en sommige geïsoleerde tale.

Die Khoisan-tale word in geel aangedui
Verspreiding van Khoisan-tale
Khoisansprekende volke sluit in die Khoikhoi, San, Damaras en Namas, waarvan die laaste twee Nama as moedertaal gebruik. In Tanzanië word daar ook die Hadza en Sandawe aangetref.

Voor die migrasie van die Bantoevolke het Khoisanvolke ook in verder noordelike dele van Afrika gewoon. Van die Khoisan het sommige Bantoetale se klikgeluide oorgeneem, maar hulle word nie tot die Khoisan-tale gereken nie, omdat hulle tot 'n ander taalfamilie behoort. Bekende voorbeelde hiervan is tale soos Noord-Ndebele, Suid-Ndebele, Swazi, Xhosa en Zoeloe (almal tale binne die Nguni-taalfamilie).

## Verwysings

## Bronne

* (en)  Sands, Bonny. 1998. *Eastern and Southern African Khoisan: Evaluating Claims of Distant Linguistic Relationships.* Geargiveer 2 Oktober 2006 op Wayback Machine Cologne: Rüdiger Köppe Verlag.
* (en)  Westphal, E.O.J. 1971. "The Click Languages of Southern and Eastern Africa." In *Current Trends in Linguistics*, Volume 7: *Linguistics in Sub-Saharan Africa*, edited by T.A. Sebeok. Berlin: Mouton, 367–420.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Khoisan-tale.
* (en)  "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Khoisan". Ethnologue. Besoek op 13 Oktober 2015.
* (en)  "Khoisan languages". Encyclopædia Britannica. Besoek op 7 Maart 2020.
# Nadine Gordimer

| Nadine Gordimer |
| --- |
| Nadine Gordimer in 2010 |
| Gebore | 20 November 1923 Springs |
| Sterf | 13 Julie 2014 Johannesburg |
| Nasionaliteit |  Suid-Afrika |
| Beroep | Skrywer |
| Bekend vir | *The Conservationist* *Burger's Daughter* *July's People* |
| Eggenoot | Gerald Gavron (1949–?; geskei; 1 kind) Reinhold Cassirer (1954–2001; sy dood; 1 kind) |
| Toekennings | Booker-prys (1974) Nobelprys vir Letterkunde (1991) Statebondprys (2002) |

**Nadine Gordimer** (1923 – 2014) was 'n Suid-Afrikaanse skrywer van hoofsaaklik Engelse romans en toneelstukke. Sy wen die Booker-prys in 1974 en die Statebondprys in 2002. In 1991 wen sy die Nobelprys vir Letterkunde en word die eerste Suid-Afrikaner en eerste vrou in 25 jaar om die prys te wen.

## Persoonlike lewe

Gordimer is op 20 November 1923 in Springs, destyds in Transvaal, gebore. Haar pa, Isidore Gordimer, was van Joodse en Litouse afkoms en haar ma, Hannah "Nan" (Myers) Gordimer was van Londen en ook van Joodse afkoms. Sy begin van jongs af skryf en haar artikels is reeds op 15-jarige ouderdom gepubliseer in 1937, 'n kortverhaal. Op 16-jarige ouderdom, het sy haar eerste fiksie verhaal gepubliseer.

Gordimer het vir 'n jaar studeer by die Universiteit van die Witwatersrand. Sy het nie haar graad klaar gemaak nie, en Johannesburg toe getrek in 1948.

Sy sterf op 13 Julie 2014 op 90-jarige ouderdom in haar slaap by haar huis in Johannesburg. Oor haar lewe het sy 'n totaal van 15 romans, 12 bundels kortverhale en 'n hele aantal nie-fiksie geskryf. Haar boeke is in 40 tale wêreldwyd gepubliseer.

## Publikasies

### Romans

Foto van Nadine Gordimer
* 1953 *The Lying Days*
* 1958 *A World of Strangers*
* 1963 *Occasion for Loving*
* 1966 *The Late Bourgeois World*
* 1970 *A Guest of Honour*
* 1974 *The Conservationist* – gesamentlike wenner van die Booker-prys in 1974
* 1979 *Burger's Daughter*
* 1981 *July's People*
* 1987 *A Sport of Nature*
* 1990 *My Son's Story*
* 1994 *None to Accompany Me*
* 1998 *The House Gun*
* 2001 *The Pickup*
* 2005 *Get a Life*
* 2012 *No Time Like the Present*

### Ander werke

* 1973 *On the Mines*
* 1986 *Lifetimes Under Apartheid*
* 1983 "Choosing for Justice: Allan Boesak" (dokumentêr met Hugo Cassirer)
* "Berlin and Johannesburg: The Wall and the Colour Bar" (dokumentêr met Hugo Cassirer)

## Sien ook

* Hulle het ons eeu gevorm

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Nadine Gordimer.
# Botox

'n Botox-inspuiting word toegedien.
**Botox** is ’n produk (handelsmerk) wat die spiere laat verslap. Dit kan byvoorbeeld in die vel rondom iemand se oë ingespuit word sodat fyn plooitjies verdwyn en die vel jonger lyk.

Botox word van botulinumtoksien (*Clostridium botulinum-toxine* of *BTX*) gemaak. Dit is 'n neurotoksiese gif wat deur die bakterie *Clostridium botulinum* geproduseer word. Ander bakterieë wat botulinumtoksien kan produseer is *C.butyricum*, *C.baratii* en *C.argentinense*. Dit is 'n proteïen wat op senuweeselle inwerk. Voedsel wat met hierdie bakterieë besmet is kan, deur die teenwoordigheid van botulinumtoksien, botulisme veroorsaak.

Botulinumtoksien is die mees dodelike akute gifstof bekend. 'n Dosis van slegs 0,2 ng/kg binneaars of binnespiers en 10-13 ng/kg wanneer ingeasem is dodelik vir mense. Dit word egter in verdunde vorm vir mediese en kosmetiese gebruike aangewend.

## Verwysings
# Taro

| Taro |
| --- |
|  |
| Wetenskaplike klassifikasie |
| Koninkryk: | Plantae |
| Divisie: | Magnoliophyta |
| Klas: | Liliopsida |
| Orde: | Arales |
| Familie: | Araceae |
| Subfamilie: | Aroideae |
| Tribus: | Colocasieae |
| Genus: | *Colocasia* |
| Spesie: | Colocasia esculenta |
| Sinonieme |
| * *Alocasia dussii* Dammer
* *Alocasia illustris* W.Bull
* *Aron colocasium* (L.) St.-Lag.
* *Arum chinense* L.
* *Arum colocasia* L.
* *Arum colocasioides* Desf.
* *Arum esculentum* L.
* *Arum lividum* Salisb.
* *Arum nymphaeifolium* (Vent.) Roxb.
* *Arum peltatum* Lam.
* *Caladium acre* R.Br.
* *Caladium colocasia* (L.) W.Wight nom. illeg.
* *Caladium colocasioides* (Desf.) Brongn.
* *Caladium esculentum* (L.) Vent.
* *Caladium glycyrrhizum.* Fraser
* *Caladium nymphaeifolium* Vent.
* *Caladium violaceum* Desf.
* *Caladium violaceum* Engl.
* *Calla gaby* Blanco
* *Calla virosa* Roxb.
* *Colocasia acris* (R.Br.) Schott
* *Colocasia aegyptiaca* Samp.
* *Colocasia colocasia* (L.) Huth nom. inval.
* *Colocasia euchlora* K.Koch & Linden
* *Colocasia fonstanesii* Schott
* *Colocasia gracilis* Engl.
* *Colocasia himalensis* Royle
* *Colocasia neocaledonica* Van Houtte
* *Colocasia nymphaeifolia* (Vent.) Kunth
* *Colocasia peltata* (Lam.) Samp.
* *Colocasia vera* Hassk.
* *Colocasia violacea* (Desf.) auct.
* *Colocasia virosa* (Roxb.) Kunth
* *Colocasia vulgaris* Raf.
* *Leucocasia esculenta* (L.) Nakai
* *Steudnera virosa* (Roxb.) Prain
* *Zantedeschia virosa* (Roxb.) K.Koch
 |

**Taro** verwys gewoonlik na die plant *Colocasia esculenta*, die mees algemeen gekweekte spesie in die Araceae-familie en waarvan die knolle, blare en blaarstele as groente gebruik word.

Die groot blare van *Colocasia esculenta*
Taroknolle wat te koop is
*Colocasia esculenta* is vermoedelik nie inheems aan Suid-Indië en Suidoos-Asië nie, maar word algemeen daar gekweek. Dit is ’n meerjarige, tropiese gewas wat hoofsaaklik vir sy knolle gekweek word. Ook die blare word geëet. In Afrika, Oseanië en Suid-Indië is dit ’n stapelvoedsel en waarskynlik een van die vroegs gekweekte gewasse. Dit het vermoedelik in die Indies-Maleise ekosone ontstaan, dalk Oos-Indië, Nepal en Bangladesj, en van daar ooswaarts versprei na Suidoos-Asië, Oos-Asië en die Pasifiese eilande; weswaarts na Egipte en daarna suid- en weswaarts na Oos- en Wes-Afrika. Van daar het dit na die Karibiese gebied en die Amerikas versprei.

Dit is onder verskeie plaaslike name bekend en word dikwels "olifantore" genoem wanneer dit as ’n ornamentele plant gegoei word.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Taro.

* Wikispecies het meer inligting verwant aan Taro
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# .to

**.to** is die Internettopvlakdomein vir Tonga.

## Sien ook

* Lys van Internettopvlakdomeine

## Eksterne skakels

* IANA .to whois informasie
* TONIC - .to domeinregistrasie
# Boeing

|  |
| --- |
| The Boeing Company |
|
Boeing 787 se eerste vlug |
| Tipe | Openbare maatskappy |
| Gestig | 1916 |
| Hoofkantoor | Chicago, Illinois, Verenigde State van Amerika |
| Industrie | Lug- en ruimtevaart |
| Produkte | Kommersiële lugrederye Militêre vliegtuie Ammunisie Ruimtestelsels Rekenaardienste |
|
Inkomste |  VS$ 86.623 miljard (2013) |
| Bedryfsinkomste |  VS$ 6.562 miljard (2013) |
| Netto inkomste |  VS$ 4.585 miljard (2013) |
| Bates |  VS$ 14.997 miljard (2013) |
| Werknemers | 161 133 (1 Januarie 2020) |
| Slagspreuk | *"Forever New Frontiers"* |
| Webwerf | www.boeing.com |

Die Boeing 707, 1964
Boeing 737-300
Boeing 787-8 Dreamliner
**Boeing** (*The Boeing Company*) is 'n Amerikaanse maatskappy wat vliegtuie en militêre toerusting vir verdediging, lug- en ruimtevaart vervaardig. Sy passasiersvliegtuie (soos die Boeing 737 en 747) word deur lugdienste oor die hele wêreld gebruik.

Die maatskappy is in 1916 deur William Edward Boeing in Seattle, Washington gestig. In 1997 het hulle hul belangrikste mededinger, McDonnell Douglas, gekoop. Boeing se hoofkantoor is vanaf 2001 in Chicago, Illinois in die Verenigde State, met sy grootste vervaardigingsfasiliteite naby Seattle.

In 2015 het die maatskappy 'n omset van byna VS$ 100 miljard gehad, waarvan twee derdes vanaf siviele passasiers- en vragvliegtuie afkomstig was. Boeing lewer in hierdie jaar 762 vliegtuie en het teen die einde van die boekjaar kontrakte gehad om 'n verdere 5 800 vliegtuie te lewer. In 2020 het die maatskappy 161 133 werkers in diens gehad. As gevolg van 'n dalende vraag na passasierstralers, wat herstrukturering nodig maak, het Boeing in Mei aangekondig dat sowat tien persent van die werksgeleenthede verlore sal gaan.

## Lys van Boeing se passasiersvliegtuie

### Onttrekte vliegtuie

* Boeing 247

### In gebruik

* Boeing 707
* Boeing 717
* Boeing 727
* Boeing 737
* Boeing 747-400
* Boeing 747-8
* Boeing 757
* Boeing 767
* Boeing 777
* Boeing 787 Dreamliner

### Toekomstige vliegtuie

* Boeing Yellowstone Project (Boeing Y1, Y2 en Y3)

## Militêre vliegtuie

* Boeing B-17 Flying Fortress
* Boeing B-29 Superfortress
* Boeing B-47 Stratojet
* Boeing B-50 Superfortress
* Boeing B-52 Stratofortress
* Boeing C-17 Globemaster III
* Boeing KC-135 Stratotenker
* Boeing P-12
* Boeing P-26 *Peashooter*

## Onbemande vliegtuie

* Boeing Insitu ScanEagle

## Verwysings
# Nancy Pelosi

|  |
| --- |
| **Nancy Pelosi** |
|  |
|

---

52ste Speaker van die Amerikaanse huis van verteenwoordigers |
| **Ampstermyn** 3 Januarie 2019 – 3 Januarie 2023 |
| Voorafgegaan deur | Paul Ryan |
| Opgevolg deur | Kevin McCarthy |
|

---

House Minority Leader |
| **Ampstermyn** Januarie 3, 2011 – Januarie 3, 2019 |
| Vise | Steny Hoyer |
| Voorafgegaan deur | John Boehner |
| Opgevolg deur | Kevin McCarthy |
|

---

House Minority Whip |
| **Ampstermyn** Januarie 15, 2002 – Januarie 3, 2003 |
| Voorafgegaan deur | David Bonior |
| Opgevolg deur | Steny Hoyer |
|

---

Persoonlike besonderhede |
| Gebore | Nancy Patricia D'Alesandro 26 Maart 1940 (1940-03-26) Baltimore, Maryland, Verenigde State |
| Politieke party | Demokratiese Party |
| Eggenoot/-note | Paul Pelosi 1963 |
| Kind(ers) | 5 |
| Handtekening |  |

**Nancy Patricia D'Alesandro Pelosi** (gebore 26 Maart 1940 as *Nancy Patricia D'Alesandro* in Baltimore, Maryland) is 'n Amerikaanse politikus van die Demokratiese Party en van 3 Januarie 2019 tot 3 Januarie 2023 speaker van die Amerikaanse huis van verteenwoordigers, waarvan sy sedert 1987 'n lid is en met die 12de Kaliforniese kongreskiesafdeling 'n deel van die stad San Francisco verteenwoordig. Dieselfde funksie het sy reeds van 2007 tot 2011 gehou en sy was tussentydse voorsitter van die Demokratiese minderheidsgroep (*Minority Leader*).

## Eksterne skakels

* Office of the Speaker Amptelike webtuiste
* Speaker Pelosi Amptelike House webtuiste
* Nancy Pelosi for Congress webtuiste
* The American Ireland Fund Peace Award
* Video Biography NIAF Lifetime Achievement Award
* Nancy Pelosi Geargiveer 26 Junie 2017 op Wayback Machine Video deur *Makers: Women Who Make America*
* Verskynings op C-SPAN
# Leksikografie

Die voorblad van die eerste Frans-Afrikaans/Afrikaans-Frans woordeboek van 1950.
**Leksikografie** is die skryf of saamstel van 'n woordeboek.
'n **Leksikograaf** is 'n woordeboekskrywer, dus iemand wat 'n woordeboek saamstel.

Leksikografie gaan in wese oor die vraag: Hoe kan woordinligting (soos betekenis, spelling, uitspraak en gebruik) op 'n gebruikersvriendelike en verantwoordelike manier vir die gebruiker toeganklik gemaak word. Die wetenskaplike bestudering hiervan word die teoretiese toepassing van die leksikografie genoem.

## Bekende leksikograwe

* Aleksander Brückner, Pools
* Boerneef, Afrikaans
* F.F. Odendal, Afrikaans
* M.S.B. Kritzinger, Afrikaans
* Noah Webster, Amerikaans
* P.C. Schoonees, Afrikaans
* Samuel Johnson, Engels

## Sien ook

* Lys van Afrikaanse vakwoordeboeke en terminologielyste
* Lys van gedrukte Afrikaans-vreemdtalige woordeboeke
* Lys van gedrukte Nederlands-vreemdtalige woordeboeke
# Paleosiberiese tale

| Paleosiberiese tale  |
| --- |
| Geografiese verspreiding: | Noord-Asië, Oos-Asië |
| Genetiese klassifikasie: | Paleosiberies **Paleosiberiese tale** |
| Onderafdelings: |
Tsjoekotko-Kamtsjatkaans
Nivkh
Joekaghir
Jenisei
Eskimo-Aleoeties
Ainoe

 |

Die **Paleosiberiese tale** (afgelei van Grieks: παλαιός *palaios*, "antiek") vat verskeie geïsoleerde tale en klein taalfamilies saam wat in dele van die noordoostelike Siberië en die Russiese Verre Ooste gebesig word. Hulle toon geen bekende onderlinge genetiese verwantskap nie; hul enigste gemeensame kenmerk is dat hulle voor die koms van ander tale in hierdie gebiede gebesig is maar later deur ander tale verdring is, veral Toengoesies en later Turkse tale. In onlangse tye is ook die Turkse (veral in Siberië) en veral die Toengoesiese tale op hul beurt deur Russies verdring.

Die Paleosiberiese tale bevat omtrent tien tale wat deur sowat 11 000 mense gebesig word. Al die tale is ernstig bedreig.

Algemeen word die volgende taalfamilies as Paleosiberiese tale beskou:

* Jenisei-tale
* Joekaghir-tale
* Tsjoekotko-Kamtsjatkaanse tale
* Nivkh of Giljakies

Sommige taalkundiges beskou Ainoe en die Eskimo-Aleoetiese tale ook as Paleosiberiese tale:

* Ainoe
* Eskimo-Aleoetiese tale

## Verwysings

## Verdere leesstof

* (de)  Ernst Kausen (2013). *Paläosibirische Sprachen*. Teil 1: *Europa und Asien*. Hamburg: Buske. pp. 371–434. ISBN 978-3-87548-655-1. `{{cite book}}`: `|work=` ignored (hulp)

## Eksterne skakels

* (en)  "Paleo-Siberian languages". Encyclopædia Britannica. Besoek op 20 Augustus 2020.
# Tsjoewasjies

*Hierdie artikel handel oor die taal. Vir die etniese groep, sien Tsjoewasjiërs.*

| Tsjoewasjies чӑвашла, *čăvašla*  |
| --- |
| Uitspraak: | tɕəʋaʂˈla] |
| Gepraat in: |  Rusland  |
| Gebied: | Tsjoewasjië |
| Totale sprekers: | 1,3 miljoen |
| Taalfamilie: | Altaïes  Turkies   Oghoer    **Tsjoewasjies**  |
| Skrifstelsel: | Cyrilliese alfabet  |
| Amptelike status |
| Amptelike taal in: |  Rusland
* Tsjoewasjië
 |
| Gereguleer deur: | *geen* |
| Taalbedreigingstatus |
|
**UitgesterfEX**Uitgestorwe taal**BedreigCR**Krities bedreigde
**SE**Erg bedreigde
**DE**Bedreigde
**VU**Kwesbare
**VeiligNE**Nie bedreig nie
Dit is 'n **bedreigde** taal volgens die UNESCO-wêreldatlas van bedreigde tale.  |
| Taalkodes |
| ISO 639-1: | `cv` |
| ISO 639-2: | `chv` |
| ISO 639-3: | `chv`  |
|  |
|

**Tsjoewasjies** (чӑвашла, *čăvašla*; [tɕəʋaʂˈla]) is ’n Turkiese taal wat deur die Tsjoewasjiërs gepraat word. Dit is saam met Russies die amptelike taal van die Republiek van Tsjoewasjië. Tsjoewasjies is die enigste oorlewende lid van die Oghoer-tak binne die Turkiese tale en word deur sowat 1,3 miljoen mense gepraat. Tsjoewasjies word in die Cyrilliese alfabet geskryf.

## Skryfstelsel

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а | Ӑ ӑ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё |
| Ӗ ӗ | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Л л | М м |
| Н н | О о | П п | Р р | С с | Ҫ ҫ | Т т | У у |
| Ӳ ӳ | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ |
| Ы ы | Ь ь | Э э | Ю ю | Я я |  |  |  |

## Sien ook

* Tsjoewasjiese Wikipedia

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tsjoewasjies.

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir Tsjoewasjies.