Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sentrale Moondhede

Deelnemers aan die Eerste Wêreldoorlog: die Sentrale Moondhede en hul kolonies is in oranje, die Geallieerdes en hul kolonies in groen en die neutrale lande in grys.
Die leiers van die Sentrale Moondhede:
Keiser Wilhelm II (Duitse Keiserryk)
Keiser Frans Josef I (Oostenryk-Hongarye)
Sultan Mehmet V (Ottomaanse Ryk)
Tsar Ferdinand I (Bulgarye)
Die **Sentrale Moondhede** (Duits: *Mittelmächte*; Hongaars: *Központi hatalmak*; Turks: *İttifak Devletleri* of *Bağlaşma Devletleri*; Bulgaars: Централни сили, *Tsentralni sili*) was een van die twee strydende faksies in die Eerste Wêreldoorlog (1914–'18). Die alliansie het ontstaan uit die Drievoudige Verbond van 1882 en het geveg teen die Geallieerde Magte wat ontstaan het uit die Drievoudige Entente.

## Lidlande

Die Sentrale Moondhede het bestaan uit:

* Oostenryk-Hongarye: op 28 Julie 1914 die oorlog betree
* Duitse Keiserryk: op 1 Augustus 1914
* Ottomaanse Ryk: op 2 Augustus 1914 in die geheim; op 29 Oktober 1914 openlik
* Bulgarye: op 14 Oktober 1915

Die naam is afgelei van die ligging van dié lande: al vier het gelê tussen die Russiese Ryk in die ooste en Frankryk en die Verenigde Koninkryk in die weste.

## Verwysings

 Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# Webkruiper

'n Webkruiper (Engels: *webcrawler* of *spider*) is 'n sagteware robot wat die wêreldwyde web op 'n metodiese en geoutomatiseerde manier deurblaai. Webkruipers maak gewoonlik 'n lokale kopie van die opgeroepte bladsye om hulle sodoende later te kan verwerk, soos byvoorbeeld om hulle te indekseer vir soekenjins.

Die werkswyse is eenvoudig: die webkruiper begin met 'n lys van URL addresse en besoek hulle een vir een, waarby ál die webskakels wat in die besoekte bladsye voorkom ook aan die lys van addresse toegevoeg word. Op dié wyse kan 'n webkruiper feitlik alle toeganklike bladsye op die internet besoek.

Webkruipers kan bladsye baie vinniger as mense opvra en verwerk, en dit is dus belangrik dat hulle hulself gedra sodat hulle nie die webbedieners wat die webblaaie beskikbaarstel oorlaai nie. Die meeste webkruipers neem die moeite om bladsye van een webbediener nie almal ágter mekaar op te vra maar om hulle oor 'n tydsbestek te versprei om sodoende te verhoed dat die betreffende webbediener oorlaai word.

## Robots.txt

Vir eienaars en administrateurs van webwerwe is metodes beskikbaar gestel om die gedrag van webkruipers te beïnvloed. So kan in die wortel (Engels: *root*) van 'n webwerf 'n tekslêer namens 'robots.txt' geplaas word, wat beperkings vir webkruipers voorskryf. Daar kan aangegee word watter dele van die webwerf deur bepaalde webkruipers *nie* besoek mag word nie. 'n Goeie webkruiper sal dus voor dit 'n webwerf bekruip, eers hierdie lêer opsoek en kyk of daar enige toepaslike beperkings aangegee word.

Sommige webkruipers ignoreer die *robots.txt* lêer wat nadelige gevolge vir die besoekte webwerf kan inhou. Om dit teen te werk kan mens op 'n webbediener die IP-adresse van die betreffende webkruipers blokkeer.

## Voetnotas
# DOS (bedryfstelsel)

**DOS** (*Disk Operating System*) is 'n bedryfstelsel vir rekenaars met skyfaandrywers (disk drives). Persoonlike rekenaars wat met diskette werk het algemeen beskikbaar geraak, en om dit makliker te maak om met die rekenaars te werk, was dit was nodig om 'n bevel-prosesseerder en hulpprogramme te laai voor beheer aan die gebruiker oorgegee word.

## Geskiedenis van DOS

In 1973 skryf Gary Kildall een van die eerste diskettebedryfstelsels in die PL/M programmeertaal. Hy noem dit CP/M.

Ses jaar later, in 1979, kom Apple al uit met sy DOS 3.2. In 1980 wil *Seattle Computer Products* (SCP) 'n bedryfstelsel vir die 8086-sisteem hê, en besluit om dit self te ontwikkel, omdat Digital Research vertraag was met die ontwikkeling van hulle CP/M-86 bedryfstelsel. SCP se nuwe bedryfstelsel word QDOS 0.10 genoem, wat nie soos verwag vir *Quality Disk* staan nie, maar vir *Quick and Dirty Operating System*, omdat dit in slegs twee maande ontwikkel was. Ondanks die snelle ontwikkeling, blyk dit dat die bedryfstelsel goed werk en een week later kom EDLIN op die mark.

In Oktober 1980 sluit Paul Allen (van Microsoft) 'n kontrak met SCP om hulle DOS-weergawe aan 'n anonieme klant te mag verkoop (wat later IBM blyk te wees). Microsoft betaal minder as 100 dollar vir die regte aan SCP. Twee maande later hernoem SCP sy QDOS na 86-DOS en bring dit uit as weergawe 0.3. Microsoft koop dan die (nie-eksklusiewe) regte om 86-DOS op die mark te bring.

In Februarie 1981 loop "MS-DOS" vir die eerste keer op 'n prototipe van die IBM Persoonlike Rekenaar, en in Julie koop Microsoft alle regte van SCP en doop die bestuurstelsel amptelik MS-DOS.

## Werking van DOS

Na die POST-proses van die PC begin DOS loop met 'n aantal programme, onder andere die *autoexec.bat* lêer. In die lêer word aangedui watter opdragte uitgevoer moet word. Na die uitvoer van autoexec.bat kom die gebruiker op die opdraglyn (command line) te staan, waarop verdere bevele ingetik kan word.

## DOS-klone

Die volgende variasies (klone) van DOS was vrygestel:

* MS-DOS
* DR-DOS (opvolger van CP/M-86)
* FreeDOS
* OpenDOS
* PC-DOS (5.0, 6.0, 6.1, 6.2, 6.22, 6.3, 7.0, 8.0)
* PTS-DOS
# DuckDuckGo

DuckDuckGo| Tipe webwerf | Soekenjin |
| Beskikbaar in | Veeltalig, o.a. Afrikaans |
| Eienaars | DuckDuckGo, Inc. |
| URL | www.duckduckgo.com |
| Registrasie | Geen |
| Huidige status | Aktief |

**DuckDuckGo** is ’n soekenjin op die Internet. Een van hulle grootste trekpleisters is dat hulle meer privaatheidsbewus is en nie op gebruikers spioeneer nie. Die gebruiker se gedrag en profiel beïnvloed dus nie die resultate nie. As gevolg hiervan sal elke gebruiker presies dieselfde resultate vir dieselfde soektog kry.

Die soekenjin is deur Gabriel Weinberg, ’n nagraadse entrepreneur van MIT, gestig en befonds. Die maatskappy het 21 werknemers en hulle hoofkantoor is in Paoli, Pennsilvanië in die Verenigde State van Amerika geleë. Hulle naam is van die kinderspeletjie, “*Duck, duck, goose*”, afgelei.

DuckDuckGo het ’n innoverende manier om ander soekenjins te integreer. Dit word gedoen met die sogenaamde “*bang syntax*” (knalsintaks), wat beteken dat ’n mens ’n uitroepteken tesame met ’n sleutelwoord gebruik om soektogte met ander soekenjins uit te voer.

## Afrikaanse Wikipedia

DuckDuckGo kan gebruik word om vir resultate in die Afrikaanse Wikipedia te soek. 'n Soektog met "!afwiki" as voorvoegsel sal resultate tot die Afrikaanse wiki beperk. M.a.w, as mens in duckduckgo.com vir "!afwiki gesegdes" soek, verskyn die Afrikaanse wiki se soekresultate daarvoor.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie DuckDuckGo.
* (en)  Amptelike webtuiste
# Oseanografie

Termohaliene sirkulasie
**Oseanografie** (van Antieke Grieks ὠκεανός (ōkeanós) 'oseaan', en γραφή (grafiek) 'skrif'), ook bekend as **oseanologie**, **seewetenskap** en **oseaanwetenskap**, is die wetenskaplike studie van die oseane. Dit is 'n Aardwetenskap, wat 'n wye reeks onderwerpe dek, insluitend ekosisteemdinamika, seestrome, golwe en geofisiese vloeistofdinamika; plaattektoniek en seebodemgeologie; en vloede van verskeie chemiese stowwe en fisiese eienskappe binne die oseaan en oor sy grense. Hierdie uiteenlopende onderwerpe weerspieël veelvuldige dissiplines wat oseanograwe gebruik om verdere kennis van die wêreldsee in te samel, insluitend astronomie, biologie, chemie, geografie, geologie, hidrologie, meteorologie en fisika. Paleoseanografie bestudeer die geskiedenis van die oseane in die geologiese verlede. 'n Oseanograaf is 'n persoon wat baie sake bestudeer wat met oseane te make het, insluitend mariene geologie, fisika, chemie en biologie.

## Bronne

* Boling Guo, Daiwen Huang. *Infinite-Dimensional Dynamical Systems in Atmospheric and Oceanic Science*, 2014, World Scientific Publishing, ISBN 978-981-4590-37-2. Sample Chapter
* Hamblin, Jacob Darwin (2005) *Oceanographers and the Cold War: Disciples of Marine Science*. University of Washington Press. ISBN 978-0-295-98482-7
* Lang, Michael A., Ian G. Macintyre, and Klaus Rützler, eds. *Proceedings of the Smithsonian Marine Science Symposium.* Smithsonian Contributions to the Marine Sciences, no. 38. Washington, D.C.: Smithsonian Institution Scholarly Press (2009)
* Roorda, Eric Paul, ed. *The Ocean Reader: History, Culture, Politics* (Duke University Press, 2020) 523 pp. online review
* Steele, J., K. Turekian and S. Thorpe. (2001). *Encyclopedia of Ocean Sciences.* San Diego: Academic Press. (6 vols.) ISBN 0-12-227430-X
* Sverdrup, Keith A., Duxbury, Alyn C., Duxbury, Alison B. (2006). *Fundamentals of Oceanography*, McGraw-Hill, ISBN 0-07-282678-9
* Russell, Joellen Louise. Easter Ellen Cupp, 2000, Regents of the University of California.
# Topografie

'n Topografiese kaart met kontoerlyne.
**Topografie** is die studie van die vorm en kenmerke van landoppervlaktes. Die topografie van 'n gebied kan verwys na die oppervlakvorms en kenmerke self, of 'n beskrywing (veral die uitbeelding daarvan op kaarte).

Topografie is 'n veld van aardwetenskap en planetologie en gaan oor plaaslike besonderhede in die algemeen, nie net terreinreliëf nie, maar ook natuurlike en kunsmatige kenmerke, en selfs plaaslike geskiedenis en kultuur. Hierdie betekenis kom minder voor in die Verenigde State, waar topografiese kaarte met hoogte kontoere 'topografie' sinoniem met reliëf gemaak het.

Topografie in 'n noue sin behels die opname van reliëf of terrein, die driedimensionele kwaliteit van die oppervlak, en die identifisering van spesifieke landvorms. Dit staan ook bekend as geomorfometrie. In moderne gebruik behels dit die opwekking van hoogte-data in digitale vorm (in Engels: *Digital Elevation Model*). Dit word dikwels beskou as die grafiese voorstelling van die landvorm op 'n kaart deur verskillende tegnieke, insluitend kontoerlyne, hipsometriese tintjies en skaduwee-reliëf.

## Etimologie

Die term  *topografie*  het sy oorsprong in antieke Griekeland en voortgesit in antieke Rome, as die gedetailleerde beskrywing van 'n plek. Die woord kom van die Oudgrieks τόποςkode: grc is verouderd  (*topos*, "plek") en -γραφίαkode: grc is verouderd  (*-graphia*, "skryf"). In klassieke literatuur verwys dit na skryf oor 'n plek of plekke, wat nou grotendeels 'plaaslike geskiedenis' genoem word. In Brittanje en in Europa in die algemeen word die woord topografie soms nog in die oorspronklike sin gebruik.

## Verwysings
# Aardradius

Biruni (973 - 1048) se metode om die aarde se radius met trigonometriese berekeninge te bepaal.
Omdat die Aarde nie ’n perfekte sfeer is nie, kan geen enkele waarde gebruik word as sy natuurlike radius nie. Afstande wissel van 6 353 tot 6 384 km. Verskeie maniere om die Aarde as ’n sfeer voor te stel, lewer ’n gemiddelde radius van 6 371 km. Dié mate staan bekend as 1 R🜨 en word dikwels gebruik om die radius van ander hemelliggame weer te gee.
# Lugkoördinaatstelsel

Regte klimming (blou) en deklinasie (groen) soos gesien van buite die hemelbol.
’n **Lugkoördinaatstelsel** of **astronomiese koördinaatstelsel** is ’n koördinaatstelsel wat in die sterrekunde gebruik word om die posisie van hemelliggame aan te dui.

Verskeie stelsels kan gebruik word:

* die **ekwatoriale koördinaatstelsel** ten opsigte van die hemelewenaar
* die **horisontale koördinaatstelsel** vanaf die waarnemer
* die **ekliptiese koördinaatstelsel** ten opsigte van die sonnebaan
* die **galaktiese koördinaatstelsel** ten opsigte van die vlak van die Melkweg

## Ekwatoriale koördinaatstelsel

Die ekwatoriale koördinaatstelsel is ten opsigte van die vlak van die ewenaar. Dit stem ooreen met die geografiese koördinaatstelsel van lengte- en breedtegrade.

Om die posisie van ’n hemelliggaam aan te dui, word gebruik gemaak van die deklinasie (dek.) en regte klimming (RK). Die deklinasie dui die voorwerp se posisie aan noord (+) of suid (-) van die hemelewenaar en die regte klimming die posisie oos van die lentepunt of nulpunt.

Die eenhede wat vir deklinasie gebruik word, is meestal grade ( ° ), minute of boogminute ( ' ) en sekondes of boogsekondes ( " ), en die eenhede vir regte klimming is uur ( h ), minute ( m ) en sekondes ( s ), met 24h gelyk aan ’n volle sirkel.

## Ekliptiese koördinaatstelsel

Die ekliptiese koördinaatstelsel is ten opsigte van die ekliptiese vlak. Die koördinate van ’n hemelliggaam bestaan hier uit die ekliptiese breedte β en lengte λ. Die lengte word uitgedruk ten opsigte van die lentepunt (punt Aries) in die rigting van die skynbare jaarlikse beweging. Deur die presessie van die nageweninge skuif die lentepunt 30 grade per 2 148 jaar op en daarom is Aries tans nie meer in die sterrebeeld Ram (Aries) nie, maar in die Visse (Pisces).

## Eksterne skakels

 Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
# Hoogte

Hoogte
Die **hoogte** van 'n voorwerp is die vertikale afstand tussen die laagste en die hoogste punte van die voorwerp.

## Sien ook

* Lengte
* Diepte
* Topografiese spits

## Eksterne skakels

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir hoogte.
# Giroskoop

’n Giroskoop in ’n kardanophanging. Daar is vryheid van beweging in al drie asse. Die middelste skyf sal sy draaiasrigting behou ongeag die oriëntasie van die ander ringe, of beuels.
’n **Giroskoop** (van antieke Griekse γῦρος *gûros*, "sirkel", en σκοπέω *skopéō*, "om te kyk") is ’n toestel wat gebruik word vir die meet of handhawing van oriëntasie en hoeksnelheid. Dit is ’n tollende skyf of wiel (wat 'n rotor genoem word) wat byvoorbeeld deur elektrisiteit aangedryf word en teen ’n baie hoë snelheid draai.

Die as van die rotor word gesteun deur ’n stelsel van konsentriese ringe, of beuels: op so ’n manier dat die beuels in die rondte kan draai of skuins kan staan sonder dat die rotor saam met hulle beweeg, volgens die behoud van hoekmomentum. ’n Giroskoop kom dikwels in ’n kardanophanging voor, sodat dit in al drie dimensies vry kan draai (sien skets).

Giroskope kan gebruik word in traagheidsnavigasietoestelle, soos in die Hubble-ruimteteleskoop, of in die staalromp van ’n duikboot wat onder die water is. Ander gebruike is in girokompasse, wat magnetiese kompasse kan aanvul of vervang (in skepe, vliegtuie en ruimtetuie, of voertuie in die algemeen), om stabiliteit te bevorder (fietse, motorfietse en skepe) of as deel van ’n traagheidsgeleidingstelsel.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* The Royal Institution's 1974–75 Christmas Lecture Professor Eric Laithwaite
* One-Wheeled Robot-Gyrostat deur Olga Kapustina en Yuri Martynenko Wolfram Demonstrations Project
* The Little Top That Aims a Gun deur Gold Sanders, Popular Science, Julie 1945

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Giroskoop.
# Mars Express

| Mars Express |
| --- |
|  |
|   |
| Operateur | ESA |
| Soort tuig | Wenteltuig, landingstuig |
| Satelliet van | Mars |
| Gelanseer | 2 Junie 2003 |
| Begin wentel | 25 Desember 2003 |
| Lanseringsvuurpyl | Sojoes-FG/Fregat |
| Duur van sending | Minstens tot 2014 |
| Massa | 1 123 kg |
| Wentelperiode | 7,5 uur |
| Webtuiste | ESA Mars Express |

**Mars Express** is ’n verkenningstuig van die Europese Ruimteagentskap (ESA). Die planetêre sending was die agentskap se eerste en het ten doel om die planeet Mars te verken. Die naam verwys onder meer na sy relatief kort reistyd: dit is gelanseer op ’n tyd toe die Aarde en Mars se wentelbane die naaste aan mekaar in 60 000 jaar was.

Die wenteltuig het uit twee dele bestaan: die Mars Express-wenteltuig en die Beagle 2-landingstuig. Hoewel die Beagle 2 se landing misluk het, doen die wenteltuig sedert vroeg 2004 wetenskaplike opmetings en neem hoëresolusiefoto's. Weens die tuig se sukses is die sending al vyf keer verleng, die laaste keer tot 2014.

## Verwysings
# Navigasie

**Navigasie** in die tradisionele sin is die vermoë om jou posisie op die aardbol of in die ruimte te vind. 'n Persoon wat navigasie toepas is 'n *navigator*, en hy/ sy is dan besig om te *navigeer*. Die mens het oor die jare gereedskap gemaak wat hom/ haar kan help om meer presies te navigeer. Twee instrumente wat vandag nog gebruik word is die kompas en die kaart. Saam kan hierdie twee instrumente jou ligging op die aardbol baie presies uitwys. Daar is talle ander instrumente wat ook vir die doel gemaak is, soos die volgende:

* Breedtegraadhaak
* Kamal
* Sekstant
* Oktant
* Astrolabium
* GPS

Met die uitsondering van die GPS (Globale Posisioneringstelsel) is die kompas en kaart die maklikste om te gebruik, en ook die goedkoopste vir 'n jong/amateur navigator.
# Sinus

Reghoekige driehoek
In wiskunde is **sinus** 'n funksie van 'n hoek. In 'n reghoekige driehoek, is die sinus van 'n hoek gelyk aan die verhouding tussen die teenoorstaandesy se lengte en die lengte van die skuinssy. In die figuur aan die regterkant, is dit:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
'n Ander maar gelykstaande definisie van sinus kan in terme van die eenheidssirkel ('n sirkel met radius 1) gegee word, soos aangetoon in die onderstaande figuur.

Sinus word oor die algemeen gebruik om periodiese verskynsels soos byvoorbeeld lig- en klankgolwe, die posisie en snelheid van harmoniese ossilators en die temperatuurswisseling gedurende die jaar te beskryf.

Histories gesien kan die funksie sinus herlei word na die *jyā* en *koṭi-jyā* funksies uit die Gupta tydperk in Indiese sterrekunde. Dit is dan uit Sanskrit in Arabies as *jiba* vertaal, en hieruit volg die Latynse *sinus*.

Moderne definisies druk sinus gewoonlik uit as 'n oneindige reeks:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Deur 'n reeks te gebruik kan die sinus van willekeurige positiewe-, negatiewe- asook kompleksegetalle bekom word.

Sinus kan ook in terme van komplekse eksponeniëles uitgedruk word:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
## Inverse- of boogsin

Wanneer die hoek uitgewerk word van die verhouding van die sye, noem ons dit boogsin of die inverse van sin.

Die boogsin van 0.5 is 30° of:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
In Engels word dit "arcsine" genoem.

## Excel

In Microsoft Excel word die hoek in radiale gebruik en daarom word sinus soos volg gebruik:

SIN(30\*PI()/180) = SIN(RADIANS(30)) = 0.5
ASIN(0.5)\*180/PI() = DEGREES(ASIN(0.5)) = 30
## Sinreël

In driehoek ABC geld:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
## Kyk ook

* Cosinus
* Tangens
* Driehoeksmeting
# Silindriese koördinatestelsel

'n Punt afgestip met silindriese koördinate
Die **silindriese koördinatestelsel** is 'n koördinatestelsel wat die tweedimensionele poolkoördinatestelsel uitbrei na drie dimensies deur 'n derde koördinaat by te voeg wat die hoogte van enige punt bo die vlak aandui, soortgelyk aan die manier waarop die Cartesiese koördinatestelsel na drie dimensies uitgebrei word.

Die notasie vir die koördinatestelsel is nie eenvormig nie. Die Standaard ISO 31-11 vestig dit egter as WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 . Nogtans word die asimut WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 baie keer as WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 uigedruk. Verder word die radiale koördinaat ook WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 geneoem terwyl die vertikale koördinaat soms deur WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 uigedruk.

Die koördinateoppervlaktes van die silindriese koördinate (ρ, φ, *z*). Die rooi silinder vertoon die punte met *ρ*=2, die blou vlak die punte met *z*=1, en die geel halwe-vlak vertoon die punte met φ=-60°. Die *z*-as is vertikaal en die *x-as* is in groen gemerk. Die drie oppervlaktes sny by die punt **P** (wat met 'n swart bal aangetoon word) met die Cartesiese koördinate van **P** wat rofweg (1,0; -1,732; 1,0) is.
'n Punt P word aangegee as WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 . In terme van die Cartesiese koördinatestelsel:

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 is die afstand van O na P', die ortogonale afbeelding van die punt P op die XY-vlak. Dit is dieselfde as die afstand van P na die z-as.
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 is die hoek tussen die positiewe x-as en die lyn OP', antikloksgewys gemeet.
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 is dieselfde as die Cartesiese koördinaat WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 .

Die omskakeling van die funksie WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 van silindriese koördinate na Cartesiese koördinate is dus WIKINIUM\_MATH\_PH\_22 . Die omskakleing van funksie WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 van Cartesiese koördinate na silindriese koördinate is WIKINIUM\_MATH\_PH\_26 .

Let daarop dat atan2() funksie wat hierbo gebruik word nie standaard is nie: Dit lewer 'n waarde tussen 0 en 2π in plaas van tussen -π en π wat die standaard atan2() funksie gee.

Silindriese koördinate is nuttig vir die analise van oppervlaktes wat simmetries is om 'n as, met die z-as wat gekies word as die simmetrieas. Die oneindig lange sirkulêre silinder met die Cartesiese vergelyking WIKINIUM\_MATH\_PH\_28 het die baie eenvoudige vergelyking WIKINIUM\_MATH\_PH\_30 in silindriese koördinate. Daarvandaan die naam "silindriese" koördinate.
# National Oceanic and Atmospheric Administration

**National Oceanic and Atmospheric Administration**

---

**Stigtingsdatum**

3 Oktober 1970

---

**Hoofkwartier**

Silver Spring, Maryland
  Verenigde State

---

**Sleutelpersone**

Rick Spinrad (NOAA administrateur)

---

**Webtuistewww.noaa.gov*

Die **National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA)** is 'n regeringsorganisasie in die VSA wat fokus op meteorologie en oseanografie.

Die NOAA is op 3 Oktober 1970 gestig, nadat die Amerikaanse president Richard Nixon voorgestel het dat 'n nuwe organisasie in die lewe geroep word vir beter beskerming teen natuurgevare, vir 'n beter begrip van die omgewing, en vir die eksplorasie en ontwikkeling van mariene hulpbronne.

## Eksterne Skakels

* NOAA www.noaa.gov *URL besoek op 6 Julie 2014*
# Pythagoras se stelling

Pythagoras se Stelling: Die som van die oppervlak van die twee vierkante op die sye *a* en *b* is gelyk aan die vierkant op die skuinssy *c*.
**Pythagoras se Stelling** is 'n wiskundige stelling wat vernoem is na die Griekse wiskundige, Pythagoras. Volgens tradisie het Pythagoras die stelling ontdek en bewys, maar die stelling se resultaat was voor Pythagoras se ontdekking aan verskeie antieke bevolkings bekend, waaronder die Egiptenare en die Indiërs.

Die stelling is as volg:

> In enige reghoekige driehoek is die kwadraat van die lengte van die skuinssy gelyk aan die som van die kwadrate van die lengtes van die reghoekige sye.
>
>

Dit wil sê, gestel daar is 'n reghoekige driehoek met 'n skuinssy met 'n lengte van *c* en twee reghoekige sye met die lengtes *a* en *b*, dan kan die stelling in as die volgende vergelyking uitgedruk word:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Of, om *c* op te los:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
Hierdie vergelyking bied 'n maklike manier om die onbekende lengte van 'n sy van 'n reghoekige driehoek uit te werk, mits die ander twee reeds bekend is.

## Bewys met gelykvormige driehoeke

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
Van die beeld WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 . En deur die vervanging van vergelykings (1) en (2):

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
Vermenigvuldig vir c:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
## Multidimensionele meetkunde

Pythagoras se stelling in drie dimensies hou verband met die diagonale AD aan die drie kante.
Pythagoras se stelling kan uitgebrei word na multidimensionele meetkunde. As 'n driedimensionele voorbeeld, kyk na die diagram aan die regterkant. Volgens Pythagoras se stelling is die lengte van diagonale 'BD' deur:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
gegee hierdie drie kante 'n regte driehoek vorm. Die horisontale diagonale *BD* en die vertikale rand *AB* vorm 'n tweede reghoekige driehoek met *AD* as sy diagonaal. Volgens Pythagoras se stelling is die lengte van diagonale *AD* deur:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
gegee.

As dit as 'n enkele stap gedoen word, dan

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
Hierdie resultaat is die driedimensionele uitdrukking vir die grootte van 'n vektor **v** (die diagonale AD) in terme van sy ortogonale komponente {**v**k} ( die drie wedersydse loodregte kante):

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20
Hierdie proses kan uitgebrei word na arbitrêre aantal dimensies.

## Verwysings