Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# GLONASS

'n GLONASS-satelliet.
**GLONASS** is 'n Russiese satelliet-navigasiestelsel, vergelykbaar met die Amerikaanse GPS en Europese Galileo. Die stelsel bestaan uit 24 satelliete waarvan 21 altyd operasioneel en 3 in reserwe is. GLONASS in Russies: ГЛОНАСС, is 'n afkorting vir ГЛОбальная НАвигационная Спутниковая Система; GLObal'naya NAvigatsionnaya Sputnikovaya Sistema; in Engels: "GLObal NAvigation Satellite System".

Die volledige naam is GLObalnaja NAvigatsionnaja Spoetnikovaja Sistema (ГЛОбальная НАвигационная Спутниковая Система; "Wêreldwye navigasie-satellietstelsel").

## Geskiedenis

Die eerste drie satelliete is in Oktober 1982 gelanseer en in Desember 1983 is die eerste satelliet van die stelsel in werking gestel. Oorspronklik sou die hele stelsel in 1991 operasioneel gewees het, maar weens ekonomiese probleme is die laaste van die 24 satelliete eers in Desember 1995 in hul baan geplaas. Alle satelliete is met Proton-lanseerders vanaf die basis Tyuratam in Kazachstan gelanseer.

## Huidige status

'n Samewerkingsooreenkoms is ter verdere uitbreiding met Indië aangegaan om die stelsel te onderhou en te verbeter.

## Eksterne skakels

* GLONASS se webtuiste (Engels en Russies) Geargiveer 12 Oktober 2006 op Wayback Machine
# Sferoïde

'n **Sferoïde** is 'n kwadratiese oppervlak en die omwentelingsfiguur van 'n ellips. 'n Ellipsoïde waarvan twee strale gelyk is, is 'n sferoïde. Wanneer die twee gelyke strale kleiner as die derde is, word dit 'n oblate, of afgeplatte sferoïde genoem, maar wanneer die twee gelyke strale langer as die derde straal is, is die resultaat 'n prolate sferoïde.

Die aarde (en ook ander planete) word gereeld voorgestel as 'n afgeplatte sferoïde.

## Vergelyking

 Die toewysing van semi-asse op 'n sferoïed. Dit is oblate waneer WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 (links) en prolate waneer WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 (regs).
Die vergelyking van 'n drie-assige ellipsoïed gesentreer by die oorsprong met semi-asse WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 and WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 langs die koördinaat-asse in lyn is

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_5
Die vergelyking van 'n sferoïed met WIKINIUM\_MATH\_PH\_7 as die simmetrie-as
word deur instelling WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 :

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_9 gegee.
The semi-as WIKINIUM\_MATH\_PH\_11 is die ekwatoriale radius van die sferoïed, en WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 is die afstand van middel tot pool langs die simmetrie-as. Daar is twee moontlike gevalle:

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_13 : oblate sferoïed
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 : prolate sferoïed

Waneer WIKINIUM\_MATH\_PH\_15 kry 'n mens 'n sfeer.

## Volume

Die volume van een prolate sferoïde is:

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_16

Die volume van 'n oblate sferoïde is:

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_18

Waarin:

* *a* die grootste straal is en
* *b* die kortste straal is.

## Oppervlakte

Die oppervlakte van 'n prolate sferoïde is by benadering:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_20
Vir 'n oblate sferoïde is die oppervlakte by benadering:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_22
Waarin *e* die eksentrisiteit van die ellips is, gedefinieer as:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_24
# Skietlood

'n Skietlood
'n **Skietlood**, of **paslood** is 'n boukundige instrument wat gebruik word om die vertikaal te bepaal. Dit bestaan gewoonlik uit 'n tou met 'n kegelvormige loodgewiggie wat aan sy onderpunt hang. Die tou wys dus regaf na onder toe, en kan gebruik word om te bepaal hoe regop 'n voorwerp, soos 'n muur of 'n paal, staan. In hierdie rol word die skietlood ook bygestaan deur die waterpas. Terwyl die skietlood die vertikaal aandui, dui 'n waterpas die horisontale oppervlak aan, wat loodreg aan die vertikaal lê.

## Eksterne skakels

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir skietlood.
# Kaart

’n Topografiese kaart van Suid-Afrika.
’n Tematiese kaart van die inwonertalle in die VSA.
’n Geografiese kaart van Suid-Afrika.
’n Skematiese kaart van die Weense U-Bahn (in 2024).
’n **Kaart** is ’n gemodelleerde weergawe van die aardoppervlak; meestal ’n geografiese weergawe, maar soms skematies. Dit word gewoonlik volgens ’n skaal geteken, wat op die kaart aangedui word, soos 1:25 000. Die skaal werk egter nie meer as die kaart verklein of vergroot word, soos met digitale kaarte nie.

Die oudste kaart wat bewaar gebly het, is een van ’n rivierdal tussen twee heuwels op ’n Babiloniese kleitablet van 7,6 × 6,8 cm wat in 1930 gevind is by Ga-Sur, in die omgewing van die huidige Kirkuk. Die begeleidende teks in spykerskrif gee ’n verklaring van die kaart. Dit dateer uit die 25ste tot 24ste eeu v.C.

Tans is baie noukeurige kaarte moontlik danksy onder meer lugfoto's. Op die internet kan op kaarte ingezoem word en GPS-stelsels maak dit moontlik om jou pad te vind terwyl jy in jou motor ry.

## Soorte kaarte

Kaarte kan op drie manier ingedeel word:

### Topografiese en tematiese kaarte

* Topografiese kaarte gee die aardoppervlak so getrou moontlik aan met die betrokke reliëf (hoogtes) en grense. Soms word ook gegewens soos die infrastruktuur en geboue aangegee.
* Tematiese kaarte gee kenmerke van die een of ander tema aan, soos bevolkingsdigtheid, klimaat, ens. Soms kan eienskappe soos riviere, dorpe en landsgrense aangedui word. Die doel van ’n tematiese kaart is onder meer om ’n verskynsel of die verspreiding daarvan te ontleed.

### Geografiese en skematiese kaarte

Kaarte (sowel topografies as tematies) kan ook onderverdeel word in:

* Geografiese kaarte, ’n getroue afbeelding van ’n geografiese gebied met die afstande, hoeke en onderlinge liggings van gegewens korrek aangedui volgens die spesifieke skaal. Die geografiese kaarte wat vandag die meeste gebruik word, is padkaarte, waarop ook byvoorbeeld spoorlyne, brûe en voetslaanpaaie aangedui kan word. Eienskappe soos hoogtes, reënval en temperatuur kan ook daarop voorkom.

* Skematiese kaarte lê minder nadruk op die juistheid van die geografiese elemente van ’n gebied. Min aandag word gegee aan verhoudings, afstande en onderlinge liggings omdat die bepaalde informasie, soos watter stasies op ’n trein- of moltreinnetwerk voorkom, belangriker as die geografiese gegewens is. Dikwels word kleure gebruik om die verskillende aspekte van die kaart van mekaar te onderskei. Krom lyne word dikwels reguit en geen bykomende inligting soos paaie word aangedui nie.

### Grootskaalse en kleinskaalse kaarte

’n Derde verdeling van kaarte is:

* Grootskaalse kaarte is kaarte wat ’n skaal groter as 1:10 000 gebruik.
* Kleinskaalse kaarte gebruik ’n skaal van kleiner as 1:10 000.

## Eksterne skakels

* Geography and Maps, an Illustrated Guide, by die Amerikaanse Library of Congress.
* Historiese kaarte Geargiveer 7 Februarie 2005 op Wayback Machine van so vroeg as 1544. DjVu-formaat; Java nodig
* The History of Cartography Project by die Universiteit van Wisconsin

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kaart.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
# Sfeer

'n Tweedimensionele voorstelling van 'n sfeer.
'n **Sfeer** is 'n perfek ronde meetkundige voorwerp in driedimensionele ruimte, soos die vorm van 'n ronde bal. 'n Sfeer is, nes 'n perfekte sirkel in twee dimensies, geheel en al simmetries rondom sy middelpunt en alle punte op sy oppervlak is dieselfde afstand *r* van sy middelpunt. Hierdie afstand, *r*, staan bekend as die "radius" van die sfeer. Die maksimum reguit afstand deur die sfeer staan as die "deursnit" of "diameter" van die sfeer bekend. Die deursnit sny deur die middelpunt en is twee keer die lengte van die radius, of *2r*.

In gevorderde wiskunde word onderskei tussen die oppervlak van die sfeer (waarna as 'n "sfeer" verwys word) en die binnekant van die sfeer (waarna as 'n "bal" verwys word). Dus word 'n "sfeer" in drie dimensies as 'n tweedimensionele sferiese oppervlak beskou wat in driedimensionele Euklidiese ruimte geanker is. 'n "Bal" word as 'n soliede figuur beskou wat deur 'n sfeer beperk word.

Die oppervlak van 'n sfeer is:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

Die volume van 'n sfeer is:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2

## Kyk ook

* Omtrek, oppervlakte en volume

## Bronne

* Albert, Abraham Adrian (2016), *Solid Analytic Geometry*, Dover, ISBN 978-0-486-81026-3 .
* Dunham, William (1997). *The Mathematical Universe: An Alphabetical Journey Through the Great Proofs, Problems and Personalities*. New York. pp. 28, 226. Bibcode:1994muaa.book.....D. ISBN 978-0-471-17661-9. `{{cite book}}`: `|journal=` ignored (hulp)AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link)
* Kreyszig, Erwin (1972), *Advanced Engineering Mathematics* (3rd ed.), New York: John Wiley & Sons, ISBN 978-0-471-50728-4,  .
* Steinhaus, H. (1969), *Mathematical Snapshots* (Third American ed.), Oxford University Press .
# Internasionale datumgrens

Die nie-reguit rooi lyn dui die Internasionale datumgrens aan.
Die Internasionale datumgrens op ongeveer 180°.
Die **Internasionale datumgrens** is 'n denkbeeldige lyn oor die oppervlak van die aarde wat van noord na suid deur die Stille Oseaan loop. Soos mens oor die lyn beweeg skuif die datum een dag vorentoe of terug. As mens in 'n westelike rigting reis, skuif die datum aan, maar as mens ooswaarts reis skuif die datum een dag terug.

Die rede hiervoor is dat die lande aan die oostelike kant van die datumlyn (in of buite oostelike Asië) 'n tydsone van 10-12 ure meer as Greenwich het. Die lande aan die westekant (Alaska/Hawaii en ander gebiede) se tydsone is weer 9-12 ure kleiner as Greenwich. So, as mens oor die lyn reis moet die tydsone (met betrekking tot die huidige tydsone) met 20-24 ure aangepas word.

As voorbeeld, Nieu-Seeland is twaalf ure voor Greenwich-tyd, terwyl Hawaii tien ure agter Greenwich-tyd is. As mens van Nieu-Seeland na Hawaii reis, moet die klok 22 ure (ongeveer een dag) teruggedraai word.

## Sien ook

* Greenwich-meridiaan
# Google Maps

Google Maps|  |
| Tipe webwerf | Kaarte |
| Beskikbaar in | Engels |
| Eienaars | Google |
| URL |  |
| Registrasie | Opsioneel |
| Huidige status | Aktief |

**Google Maps** of **Google Kaarte**, voorheen bekend as **Google Local**, is 'n diens van Google Inc. wat dit moontlik maak om 'n soektog in 'n spesifieke geografiese gebied te doen. Soms wil mense die wye wêreld deursoek vir inligting, en soms wil hul net bv. 'n rekenaarwinkel naby hul huis vind. Die diens laat besoekers toe om 'n "WAT" (soos 'n pizza) en 'n "WAAR" (soos in Hatfield, Pretoria) vir 'n soektog te spesifiseer. Die doel van Google Maps is om mense te help om nabygeleë sake en bedrywighede te vind. Google Maps gee ook aanvullende inligting oor die plek, soos hulle webtuiste, bedryfsure, telefoonnommer en adres.

## Kaartfoute

Daar het al baie foute op Google Maps ingesluip. Een voorbeeld: 'n Kaartfout van omtrent 50 m (gemeet met "Geo Tools"). Dit kan groot probleme veroorsaak, omdat alle merkers wat vooraf geplaas is, nou op die verkeerde posisie aangedui word! As gebruikers die fout regstel, en Google Maps die kaart later opdateer, sal die inligting weereens verkeerd wees.

## Sien ook

* WikiMapia, wiki-integrasie met Google Maps.
* OpenStreetMap

## Eksterne skakels

* Google Maps se amptelike webwerf