Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 280 v.C.

|  |
| --- |
| **280 v.C.** |
|  ◄ | 4de eeu v.C. | **◄3de eeu v.C.►** | 2de eeu v.C. | ►
◄ | 285 v.C. | 284 v.C. | 283 v.C. | 282 v.C. | 281 v.C. | ◄ **280 v.C.** ► | 279 v.C. | 278 v.C. | 277 v.C. | 276 v.C. | 275 v.C. | ►

Dae | Eeue |  Geskiedenis | Geskiedenisportaal |

|  |
| --- |
|  **Kalenders**   |
|  |
| Ariarathes III van Kappadosië |
|

| Astronomiese kalender | -279 |
| Ab urbe condita | 474 |
| Chinese kalender | 2417 – 2418
丁辰 – 戊巳 |
| Hebreeuse kalender | 3481 – 3482 |
| Hindoekalenders |  |

 |

## Gebeure

* Die Romeinse veldtogte in Eturia eindig in triomftogte oor Volsinii en Vulci.
* Rome raak in konflik oor Magna Graicia met koning Pyrrhus.
* Slag van Heraclea – Pyrrhus van Epirus verslaan die Romeine onder Laevinus. Die Romeine verloor 7-15 000 mans, maar ook Pyrrhus verloor 4 000.
* Rome en Kartago sluit 'n verdrag teen Pyrrhus.

## Geboortes

## Sterftes

* Ariarathes III, koning van Kappadosië

## Verwysings
# Weiding

Weiding in Switserland.
**Weiding** is 'n landbougewas wat as voedsel vir vee verbou word.

Daar word tussen natuurlike en aangeplante weiding onderskei, en aangeplante weiding kan inheems of uitheems wees.

Daar word gewoonlik gepoog om die weidingsproduksie te maksimaliseer waarby die grondvrugbaarheid, die reënval, die keuse van die weidingsgewas en die tipe dier belangrike faktore is om te bepaal wat die beste bemesting met makrovoedingstowwe is. By die gewaskeuse speel die verskil tussen gematigde C3-gewasse soos raaigras of langswenkgras en tropiese C4-gewasse soos oulandsgras 'n belangrike rol.

## Weidingsgewasse

* Japannese manna
* Rog
* Rooigras
* Knietjiesgras
* Rhodesgras
* Blousaadsoetgras
* Brakvleigras
* Growwe twa
* Bloupolgras
* Pylgras
* Steekkweek

## Sien ook

* Weidingsindekswaarde

## Verwysings
# 1821

|  |
| --- |
| **1821** |
|  ◄ | 18de eeu | **◄19de eeu►** | 20ste eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 1816 | 1817 | 1818 | 1819 | 1820 | ◄ **1821** ► | 1822 | 1823 | 1824 | 1825 | 1826 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:1821 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders**   |
|  |
| Die Griekse opstand |
|

| Gregoriaanse kalender | 1821  |
| Ab urbe condita | 2574 |
| Armeense kalender | 1270
*ԹՎ* |
| Chinese kalender | 4517 – 4518
丁辰 – 戊巳 |
| Ethiopiese kalender | 1813 –1814 |
| Hebreeuse kalender | 5581 – 5582 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1876 – 1877 |
| - *Shaka Samvat* | 1743 – 1744 |
| Irannese kalender | 1199 –1200 |
| Islamitiese kalender | 1236 –1237 |

 |

Die **jaar 1821** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Maandag begin het. Dit was die 21ste jaar van die 19de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure

* 10 Februarie – Annibale Sermattei della Genga (later Pous Leo XII) word aartspriester van die basiliek S. Maria Maggiore.
* 24 Junie – Simon Bolivar verslaan die Spanjaarde tydens die Slag van Carabobo.
* 10 Augustus – Missouri word die 24ste deelstaat van die Verenigde State.
* 27 September – Meksiko bereik sy onafhanklikheid van Spanje, waarmee die Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog eindig.

## Geboortes

* 22 Februarie – Jan van Beers, Vlaamse digter († 1888).
* 11 November – Fjodor Dostojefski, Russiese skrywer († 1881).

## Sterftes

* 23 Februarie – John Keats, 'n Engelse romantiese digter (\* 1795).
* 5 Mei – Napoléon Bonaparte, generaal en regeerder van Frankryk (\* 1769).
* 24 Augustus – John William Polidori, Engelse romantiese skrywer (\* 1795).
# Albigensiese Kruistog

| Albigensiese Kruistog |
| --- |
| Deel van die Kruistogte |
|  Languedoc (en deel van die Koninkryk van Aragon) in 1209. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Datum | 1209 – 1229 |
| Ligging | Languedoc, Frankryk |
| Resultaat | Kruisvaarder en Franse oorwinning |

 |
| Strydende partye |
|  Kruisvaarders
 Koninkryk van Frankryk |  Kathare
 Graafskap van Toulouse
 Kroon van Aragon |
| Aanvoerders |
|  Simon IV van Montfort (†)
 Filips II van Frankryk
 Lodewyk VIII van Frankryk |  Raymond Roger Trencavel
 Raymond VI van Toulouse
 Pieter II van Aragon (†) |

Die **Albigensiese Kruistog** (Frans: *croisade des Albigeois* of *croisade contre les Albigeois*) (1208-1249) was 'n kruistog wat deur die Katolieke Kerk teen kettery, hoofsaaklik die katharisme en tot 'n mindere mate die Waldense, uitgevaardig is. Van die 12de eeu praat tekste uit die tydperk van die Albigensiese kettery sonder dat die gebied meer kathaars was as naburige streke.

Monument ter ere van die tweehonderd kathare wat aan die einde van die beleg van Montségur (16 Maart 1244) verbrand is.
Katharisme was veral in Languedoc, wat deur twee families oorheers is, die Huis van Toulouse en die Huis Trencavel, gevestig. Nadat hulle nie daarin kon slaag om 'n gemeenskalike front te vorm nie het die graaf Raymond VI van Toulouse besluit om oor te loop, terwyl Raimond-Roger Trencavel hom voorberei het vir verdediging teen die kruistog. Nadat Béziers en Carcassonne ingeneem is en die burggraaf Trencavel gevangene geneem is, het die kruisvaarders een van hulle eie, Simon van Montfort gekies om die stryd voort te sit (1209). Die kruistog het spoedig ontwikkel in 'n veroweringsoorlog, eerstens deur die Graaf Simon van Montfort, daarna na die dood van laasgenoemde (1218) en die mislukking van sy seun Amaury, tot die voordeel van die Franse Kroon. Dit het nie 'n einde gebring aan die vervolging van Khatare nie, eers onder aanvoering van plaaslike biskoppe en later onder die Inkwisisie (vanaf 1233).

Uiteindelik is die burgraafskappe van Carcassonne, Albi en Béziers onder die koninklike domien verenig in 1226; die Graafskap van Toulouse het oorgegaan na Alphonse van Poitiers, 'n broer van Lodewyk die Heilige in 1249 en is in 1271 geannekseer. Die Languedoc, wat hom aan die begin van die 13de eeu nog onder die invloedsfeer van die Koninkryk van Aragon bevind het, het teen die einde van die eeu onder die Koning van Frankryk geval. In die tydperk is die katarisme uitgeroei in Languedoc en het daar slegs 'n paar katare in Lombardye geskuil.
# Federale republiek

'n **Federale republiek** of **Bondsrepubliek** is 'n staatsvorm van 'n land wat sowel 'n republiek as 'n federasie is. Gevolglik is 'n **Federale republiek** 'n vereniging van deelstate onder 'n federale bestuur wat gemeenskaplike belange soos verdediging, buitelandse sake e.d. behartig, waarby die deelstate hul interne soewereiniteit behou. Die deelstate kan nie sommerso uit 'n federale republiek uittree nie. Dit onderskei die bondsrepubliek van 'n statebond (konfederasie).

## Lys van Federale republieke

Federasies in die wêreld
* Republiek van Argentinië
* Federale Republiek van Brasilië
* Unie van die Comore-eilande
* Bondsrepubliek Duitsland
* Federale Demokratiese Republiek Ethiopië
* Republiek van Indië
* Verenigde Mexikaanse State
* Gefedereerde State van Mikronesië
* Federale Republiek van Nigerië
* Republiek van Oostenryk
* Russiese Federasie
* Republiek van Soedan
* Republiek van Suid-Soedan
* Switserse Konfederasie
* Bolivariaanse Republiek van Venezuela
* Verenigde State van Amerika

## Bronne

* Oorvertaal vanaf die Duitse, Nederlandse en Engelse Wikipedias.
# Mercalli-intensiteitskaal

Die **Mercalli-intensiteitskaal**, wat aanvanklik in 1902 deur Giuseppe Mercalli ontwikkel en later aangepas is, is 'n seismiese skaal wat gebruik word vir die aanduiding van die intensiteit van 'n aardbewing soos deur mense gevoel. Dit meet die uitwerking van 'n bewing op 'n spesifieke terrein, wat verskil van die aardbewing se inherente krag of sterkte soos gemeet deur skale soos die Moment-magnitude-skaal.

Hoewel bewing veroorsaak word deur die seismiese energie wat deur 'n aarbewing vrygelaat word, verskil aardbewings in hoeveel van hulle energie as seismiese golwe uitgestraal word. Dieper aardbewings het ook 'n kleiner interaksie met die oppervlak, en hulle energie word oor 'n groter volume versprei. Die intensiteit van die bewing verskil van terrein tot terrein, en is gewoonlik minder hoe verder dit van die aardbewing se episentrum af is. Dit kan egter versterk word in sedimentbekkens en sekere soorte grond.

Intensiteitskale kategoriseer die intensiteit van bewing geskoei op die uitwerking soos gerapporteer deur onopgeleide waarnemers en word aangepas vir die uitwerking wat in 'n spesifieke streek waargeneem is. Deurdat nie van instrumente gebruik gemaak word nie, is hulle nuttig vir die raming van die magnitude en ligging van historiese aarbewings (voor die gebruik van instrumente). Die grootste intensiteit kom gewoonlik by die episentrum voor, en die graad en omvang daarvan (moontlik aangepas met kennis van die plaaslike geologiese toestande) kan met ander plaaslike aarbewings vergelyk word om die magnitude te raam.

## Indeling

Die skaal word in 12 grade verdeel, wat met Romeinse syfers aangedui word. Dit strek van I (nie gevoel; net deur instrumente geregistreer) tot XII (katastrofies).

Die intensiteitsgrade van die Mercalli-skaal| Intensiteitsgrade |
Beskrywing |
| --- | --- |
| 1. Nie gevoel
 | Word nie gevoel nie en slegs deur seismometers geregistreer. |
| 2. Nouliks gevoel
 | Word slegs onder gunstige omstandighede gevoel. |
| 3. Swak
 | Word deur enkele mense gevoel. Trilling soos van verbygaande verkeer. |
| 4. Taamlik sterk
 | Word deur baie mense gevoel. Trillings soos van swaar verkeer. 'n Gerammel van deure en vensters. |
| 5. Sterk
 | Word algemeen gevoel. Opgehangde voorwerpe slinger heen en weer. Slapende mense word wakker. |
| 6. Effens beskadigend
 | Ligte skade. Skrikreaksies. Voorwerpe in huise val om. Ligte skade aan minder stewige huise. |
| 7. Beskadigend
 | Taamlike skade, ook aan baie geboue. Skoorstene breek af. |
| 8. Erg beskadigend
 | Groot skade. Algehele paniek. Algemene skade aan geboue. Swak geboue gedeeltelik verwoes. |
| 9. Verwoestend
 | Baie geboue erg beskadig. Ondergrondse pyplyne breek. |
| 10. Vernietigend
 | Erge skade. Verwoesting van baie geboue. Skade aan damme. Grondverskuiwings en skeure in die grond. |
| 11. Allesverwoestend
 | Algemene verwoesting van geboue. Spoorlyne word gebuig. Ondergrondse pyplyne verwoes. |
| 12. Katastrofies
 | Algemene verwoesting. Verandering in die landskap. Skeure in rotse. |

## Verwysings

## Skakels

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
# Oxford

| Oxford |
| --- |
| Stad |
|  |
| Wapen |
| Byname: *The City of Dreaming Spires* |
| Oxford |
| Koördinate: ﻿ / ﻿ |
| Land |  Verenigde Koninkryk |
| Land (VK) |  Engeland |
| Graafskap |  Oxfordshire |
| Stigting | 8ste eeu |
| Stadstatus | 1542 |
| Regering |
|  • Lord Mayor | Cllr Colin Cook |
| Oppervlak |
|  • Stad | 45,59 km2 (17,6 vk. myl) |
| Bevolking |
|  • Stad | 154 600 |
|  • Digtheid | 3 391/km2 (8 784/vk. myl) |
|  • Stedelik | 666 358 |
| Tydsone | UTC+00:00 (MGT) |
|  • Somertyd | UTC+01:00 (BST) |
| Poskode | OX |
| Skakelkodes | 01865 |
| Webwerf | *oxford.gov.uk* |

**Oxford** (Engels: [ˈɒksfərd], ) is 'n stad in Suid-Sentraal-Engeland. Dit dien as die administratiewe setel van die seremoniële graafskap Oxfordshire waarin dit 'n distrik vorm. Oxford is een van die snelste groeiende stede in die Verenigde Koninkryk, met 'n etnies uiteenlopende bevolking van 154 600 binne die stadsgrense en 244 000 in die metropolitaanse gebied. Die bewoners van Oxford word in Engels *Oxonians* genoem.

Uitsig oor Oxford, die "Stad van dromende toringspitse", vanaf Boars Hill
*May Morning*, die tradisionele Lentefees, word op 1 Mei met dansvertonings (die foto toon Morris-dansers), sangopvoerings en partytjies gevier
Die stad het 'n diverse ekonomiese basis met motorvervaardiging, uitgewerye, opvoedkundige instellings, inligtingstegnologie en ander wetenskapsgebaseerde bedrywe. Oxford staan internasionaal veral bekend as setel van die Universiteit van Oxford, die oudste in die land en die Engelssprekende wêreld.

Oxford se boukuns sluit voorbeelde van elke argitektoniese stylperiode in Engeland sedert die vestiging van die Angel-Sakse, waaronder die ikoniese *Radcliffe Camera* uit die middel van die 18de eeu. Oxford se kolleges oorheers die middestad met hul verskeidenheid boustyle en kenmerkende binnepleine. Maar dit is veral Gotiese stylelemente soos klein en groot torings met hul spitse waaraan Oxford sy bynaam "stad van dromende toringspitse" (*city of dreaming spires*) te danke het. Die digter Matthew Arnold het met hierdie term na die harmoniese boustyl van Oxford se universiteitsgeboue verwys. Dit was een van die Engelse gasheerstede tydens die Vrouekrieketwêreldbeker 1993.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Oxford.
* (en)  Toerisme-inligting oor Oxford op Wikivoyage
* (en)  Amptelike webwerf
* (en)  "Oxford". Encyclopædia Britannica. Besoek op 10 Desember 2025.

Media

---

* *YouTube.com: Morris Dancing, Oxford*
# 1429

|  |
| --- |
| **1429** |
|  ◄ | 14de eeu | **◄15de eeu►** | 16de eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 1424 | 1425 | 1426 | 1427 | 1428 | ◄ **1429** ► | 1430 | 1431 | 1432 | 1433 | 1434 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:1429 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders** |
|

| Gregoriaanse kalender | 1429  |
| Ab urbe condita | 2182 |
| Armeense kalender | 878
*ԹՎ* |
| Chinese kalender | 4125 – 4126
乙申 – 丙酉 |
| Ethiopiese kalender | 1421 –1422 |
| Hebreeuse kalender | 5189 – 5190 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1484 – 1485 |
| - *Shaka Samvat* | 1351 – 1352 |
| Irannese kalender | 807 –808 |
| Islamitiese kalender | 832 –832 |

 |

Die **jaar 1429** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Donderdag begin het. Dit was die 29ste jaar van die 15de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure

### Honderdjarige Oorlog

* 18 Junie – Johanna van Arkel lei die Franse troepe teen die Engelse in Patay, Frankryk.
* Die Engelse parlement neem die *Partition and Bullion Ordinances*, wat die handel in wol in Calais reël en sy munt moet beskerm. Dit is baie nadelig vir die Boergondiese bondgenote.

### Italië

* 26 Julie – Teenpous Clemens VIII tree af en die Westerse Skisma eindig.
* 20 Augustus – Alonso de Borja (later Pous Callixtus III) word biskop van Valencia.

### Java

* Koningin Suhitā volg koning Wikramawardhana op in Majapahit.

## Geboortes

* Onbekend – Gentile Bellini, Italiaanse skilder uit die Renaissance († 1507)

## Sterftes

* 20 Februarie – Giovanni di Bicci de' Medici, Italiaanse bankier en stigter van die Medici Bank (\* 1360).

## Verwysings
# Lockheed F-117 Nighthawk

| Lockheed F-117 Nighthawk |
| --- |
|  |
|  'n F-117 in vlug oor berge in Nevada in 2002 |
| **Tipe** | Grondaanvalsvliegtuig |
| **Vervaardiger** | Lockheed |
| **Nooiensvlug** | 18 Junie 1981 |
| **Bekendstelling** | Oktober 1983 |
| **Onttrek** | 2008 |
| **Status** | Uit diens onttrek. |
| **Hoofgebruiker** | Amerikaanse Lugmag |
| **Programkoste** | - |

Die **Lockheed Martin F-117 Nighthawk** is 'n Amerikaanse bomwerper en grondaanvalsvliegtuig. Daar word verkeerdelik na hom verwys as 'n *stealth fighter*. Dit is die wêreld se eerste vliegtuig wat ontwerp is met lae radarsigbaarheid en verrassingstegnologie. Die *Nighthawk* kan ongemerk hoërisikoareas binnedring en dan met groot presisie lasergeleide missiele afvuur teen vyandelike teikens. Lockheed het die *Nighthawk* ontwikkel nadat hulle reeds in 1975 begin met die ontwikkeling van verrassingstegnologie. Ontwikkeling het in 1978 begin en die prototipe het sy nooiensvlug op 18 Junie 1981 onderneem. Die vliegtuig is eers in 1988 amptelik aan die publiek bekend gestel.

Die eerste F-117A is in 1982 afgelewer. Die Amerikaanse Lugmag se *Air Combat Command* se eerste eenheid wat met die *Nighthawk* toegerus was is die 4450ste Taktiese groep. Hulle was operasioneel in Oktober 1983. Die laaste van die bestelling van 59 vliegtuie is in Julie 1990 afgelewer. *Lockheed* het ook vyf toetsvliegtuie gebou.

## Verrassingstegnologie

Alle oppervlaktes en rantprofiele is geoptimaliseer om vyandelike radar in noubandstrale te reflekteer, weg vanaf die vyandelike radar se basis. Alle deure en openinge se voorste en agterste rante is saagtandvormig. Die vliegtuig is hoofsaaklik van aluminium vervaardig met titaan wat gebruik is vir die motors en gasuitlate van die motors. Die buitenste oppervlakte is bedek met radarabsorberende materiaal.

Die vliegtuig gebruik ook nie radar vir navigasiedoeleindes of om wapens te gelei nie. Dit gebruik 'n vorentoe gerigte infrarooi en ondertoe gerigte laserstelsel, verskaf deur Raytheon.

Die F-117A word aangedryf deur twee lae-verbyvloei *General Electric* F404-GE-F1D2 turbowaaiermotors. Die reghoekige luginlate weerskante van die vliegtuig het roosters wat bedek is met radarabsorberende materiaal. Die wye en plat struktuur van die motoruitlate verminder die kans dat infrarooi- en radartoestelle dit kan bespeur. Die twee groot stertvinne lê skuins na buite om 'n obstruksie te vorm vir infrarooi en radartoestelle wat die uitlaatgasse kan bespeur.

Voor 'n vlug word alle missiedata afgelaai na 'n IBM AP-102 missiebeheerrekenaar wat geïntegreer word met die navigasie- en vlugbeheerstelsels; dit verskaf 'n ten volle geoutomatiseerde vlugbestuurstelsel. Nadat die vliegtuig opgestyg het neem die beheerstelsel beheer oor en die vlieënier neem eers weer beheer oor wanneer die teiken fisies gesien kan word.
# Saint Peter Port

| **Saint Peter Port** Saint-Pierre-Port St Pierre Port
 |
| --- |
| **Kaart** | **Vlag** |
|  |
|  |
|  |
| **Wapen** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde Koninkryk |
|  **Lande** |  Guernsey |
|  **Koördinate** | ﻿ / ﻿ |
|  **Gestig op** |  |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 6,5 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 1 m |
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2001) | 16 488 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 2 536,6/vk km |
|  **Tydsone** | GMT / UTC +0 |
|  - Somertyd | BST / UTC +1 |
|  **Burgemeester** | R.H.H. Barneby |
|  **Amptelike webwerf** |  |

**Saint Peter Port** (Frans Saint-Pierre-Port, Guernésiais St Pierre Port) is een van die teen parogieë en die grootste stad van die kanaaleiland Guernsey. Die stad, met 'n oppervlak van 6,5 vierkante kilometer en 'n bevolking van sowat 16 488 mense, is die regeringsetel van die eiland.

## Galery

* Bevrydingsmonument.
* Victoria Toring.
* Elizabeth College.
* Standbeeld van Victor Hugo.
* Standbeeld van Albert, die Prince Consort.
* Die huis van Victor Hugo.
* Castle Cornet.
* Die Stadkerk.