Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Riller

Alfred Hitchcock, bygenaam "die Meester van Spanning", was een van die groot eksponente van die genre.
'n **Riller** is 'n genre van rolprente en verhale waar angs by die kyker of leser gewek word. 'n Meeslepende atmosfeer van afwagting word geskep. Dit gaan gewoonlik gepaard met spanning, opwinding en die bonatuurlike.

In die geval van rolprente word 'n riller 'n gruwelrolprent of gruwelfilm genoem.

Voorbeelde van Afrikaanse rillers:

* Wolwedans in die skemer, 2012
* Netnou hoor die kinders, 1977
* Boemerang 11:15, 1972
# Sielkunde

Die Griekse hoofletter *psi* word dikwels gebruik om die woord of studie van die sielkunde voor te stel.
**Sielkunde** oftewel *psigologie* is die studie van die innerlike lewe en gedrag. *Algemene psigologie* bestudeer die normale, volwasse mens; terwyl *besondere psigologie* die abnormale, onvolwasse mens (of dier) bestudeer. Alhoewel die sielkunde dikwels beskou word as 'n wetenskap waarvan Sigmund Freud die stigter was, kan 'n mens dit verder terug in die geskiedenis vind in die debatte tussen filosowe soos John Locke en Immanuel Kant.

## Bekende sielkundiges

Van die beroemde sielkundiges sluit in:

* William James
* Sigmund Freud
* Carl Gustav Jung
* Alfred Adler
* Viktor Frankl
* Erik Erikson
* Henry Murray
* B. F. Skinner
* Albert Bandura
* Gordon Allport
* George Kelly
* Jacques Lacan
* Abraham Maslow
* Carl Rogers
* Stanislav Grof
* Ken Wilbur

Die moderne studie van sielkunde bestaan uit 'n hele aantal spesialisrigtings, te wete bedryfsielkunde, ontwikkelingsielkunde, sosiale sielkunde, psigonomie (oorkoepelende term vir kognitiewe-en neurosielkunde), psigopatologie, fisiologiese sielkunde, psigologiese metodeleer, persoonlikheidsielkunde en dan die terapiegebaseerde rigtings: kliniese sielkunde, opvoedkundige sielkunde en voorligtingsielkunde. Die ontwikkeling van positiewe sielkunde vind neerslag in verskeie spesialisrigtings in sielkunde.

## Sien ook

* Psigiatrie
* Dunning-Kruger-effek
* Stockholmsindroom

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Sielkunde.
# Akker

'n Akker (rooi) in vergelyking met 'n Amerikaanse voetbalveld (groen) en 'n sokkerveld (blou).
'n **Akker** is 'n eenheid waarmee oppervlakte gemeet word. Dit word veral gebruik om landbougrond uit te meet. Histories is 'n akker die hoeveelheid grond wat 'n man met een os in een dag kan ploeg. Internasionaal gesproke word 'n akker as 'n reghoek van 4046,8564224 m² gedefinieer.

Om dit in perspektief te stel, 'n akker is gelykstaande aan ongeveer:

* Die grootte van 'n sokker of Amerikaanse voetbalveld;
* 'n Vierkant waarvan die sye 63,61 meter of 208,71 voet lank is.

## Geskiedenis

Die Engelse woord "*acre*" is afkomstig van die Oud Engelse "*æcer* (oorspronklik beteken dit "ope veld", gelykstaande aan die Duitse "*Acker*", die Nederlandse "*akker*", die Latynse "*ager*" en die Griekse "*agros*"). In die Domesday Book van 1086 word 'n akker as die hoeveelheid land wat 'n man met een ploeg en een os in 'n dag kan ploeg.

Aangesien hierdie grootte na gelang van die boer en die gesondheid van sy beeste gevarieer het, is daar later besluit om die eenheid vas te stel. Vir die rede het konings Eduard I, Eduard III, Hendrik VIII en George IV wette ingestel om die eenheid te definieer.

Onder die heerskappy van Victoria van die Verenigde Koninkryk stel die Britse "*Weights and Measures Act*" van 1878 'n akker as 4,840 vierkante jaart vas. Lande van die Britse Statebond en die Verenigde State van Amerika het later soortgelyke wetgewing ingebring.

## Sien ook

* Britse en Amerikaanse maateenhede

## Eksterne skakels

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir akker.
# Lugdruk

Hierdie plastiekbottel is in die binneland verseël en deur lugdruk platgedruk soos dit na seevlak geneem is.
**Lugdruk** is die krag wat deur die gewig van die atmosfeer op die aarde se oppervlak uitgeoefen word. Die atmosfeer kan nie in die ruimte wegdryf nie, omdat dit deur die aarde se swaartekrag "vasgehou" word. Die helfte van die atmosfeer se massa is in die onderste 5 km geleë, en 99% hiervan is 30 km van die grond af. Dit beteken dat hoe hoër 'n mens in die atmosfeer opbeweeg, hoe dunner word die lug. Lugdruk neem dus af wanneer die hoogte bo seevlak toeneem. Iemand wat in Durban (0 m bo seevlak) woon, ervaar dus meer druk as iemand wat in Johannesburg (1 000 m bo seevlak) woon, omdat die persoon in Durban 'n groter massa lug het wat van bokant hom of haar druk uitoefen.

Lugdruk word in hektopascal (hPa) gemeet. Die standaard seevlakdruk is 1 013,2 hPa. Die instrument waarmee druk gemeet word, is 'n barometer. Daar is verskillende soorte barometers wat deur mense by hul huise en deur die weerdiens gebruik word.

'n Isobaar is 'n lyn op 'n kaart wat al die plekke met dieselfde lugdruk met mekaar verbind.`

## Kyk ook

* Barometriese formule
# Hoogland van Tibet

Die Hoogland van Tibet
Topografiese kaart van die Hoogland van Tibet
Die **Hoogland van Tibet** (Tibettaans: བོད་ས་མཐོ།, Wylie: *bod sa mtho*), **Qinghai-Tibettaanse Plateau** of **Qingzang Plateau** (Tradisionele Chinees en Vereenvoudigde Chinees: 青藏高原; pinyin: *Qīng–Zàng Gāoyuán*; Kantonees: *Ch'ing Chôong Koow Yuun*) is 'n hoogland in Tibet en die provinsies Qinghai in die Volksrepubliek China, asook in Ladakh en Kasjmir van Indië en Pakistan. Die Hoogland van Tibet oorvleuel met dele van die Himalaja, maar word nie as deel van dié bergreeks beskou nie.

Die Hoogland van Tibet bevat met Berg Everest en K2 die twee hoogste bergpieke op aarde en dus word ná dié gebied ook as "Dak van die Aarde" verwys. As gevolg van sy uitgestrekte gebied en koue klimaat word die Hoogland van Tibet ook "Derde Pool" genoem, vergelykbaar met die Noord- en Suidpool.

Die noordelike deel wat meer as die helfte van die Hoogland van Tibet beslaan word Changthang genoem.

## Geografie

Tibettaanse landskap
Op die hoogvlakte is daar geen plek wat laer is as 4 000 meter nie en die gemiddelde hoogte is 4 500 meter. Daarnaas bestaan dit uit bergreekse en mere met oorwegend brakwater. As gevolg van die klimaat en die onherbergsaamheid is die gebied een van die ylbevolkste plekke op aarde. Die hoogvlakte word omring deur die hoër bergreekse van Kunlun en Qiliangebergte in die noorde, Himalaja in die suide en die Karakoram in die weste. Belangrike riviere wat in die Hoogland van Tibet ontspring sluit in die Brahmaputra, Yangtze, Mekong en Salween.

## Klimaat

Die Hoogland van Tibet is 'n hooggeleë droë steppe. Die lug op die plato is baie dun; dit bevat net 60% van die suurstof wat op seevlak beskikbaar is. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is -4 °C, met 'n minimum temperatuur gedurende die winter van -40 °C. Die jaarlikse neerslag is sowat 100 tot 300 mm en verskil plek-plek. Die skaars neerslag val oorwegend as hael.

Hoogland van Tibet in Yarmothang, aan die oostelike uitlopers van die Changthang
## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Hoogland van Tibet.
* (en)  "Plateau of Tibet". Encyclopædia Britannica. Besoek op 2 Augustus 2019.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. |
 |
# Doop van Jesus

Ikoon wat die Doop van Jesus deur Johannes die Doper in die Jordaanrivier uitbeeld
Die **Doop van Jesus** makeer volgens die Evangelie volgens Markus (1,9–11) die oorgang van Johannes die Doper se preke na Jesus se openbare optrede. In die twee ander sinoptiese evangelies gaan die geboorteverhale vooraf (Matteus 3,13–17; Lukas 3,21–22). Terloops verwys die evangelis Johannes in Johannes 1,29–34 na die doop van Jesus. Daarbenewens word dit in die apokriewe Evangelie van die Hebreërs genoem.

Jesus se doop deur Johannes in die Jordaanrivier simboliseer die vergifnis van sondes en roep die gedoopte weens die nadering van die Goddelike ryk tot bekering. Die doop van Jesus staan in kontras met sy aankondiging as seun van God. Die eerste Christene het Jesus se onderskikking met sy doop onder Johannes, dalk ook 'n dissipelskap van Jesus self, verwerp. Vervolgens word dié gebeurtenis as histories bewese beskou (differenskriteria). Die Rooms-Katolieke Kerk herdenk die Doop van Jesus op Sondag ná Driekoningedag; laasgenoemde word op 6 Januarie gevier, dus is die vroegste moontlike termyn vir die fees 7 Januarie.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Doop van Jesus.
# Soteriologie

**Soteriologie** is die studie wat handel oor die mens se redding. Christene glo dat jy slegs gered word deur geloof in Jesus Christus wat vir mense se sondes gesterf het. Universaliste glo dat almal gered word.

## Bronne

* John McIntyre, *Shape of Soteriology: Studies in the Doctrine of the Death of Christ*, T&T Clark, 1992.

* Kumar, Santosh (2019), *Salvation: In the Light of the Cross and the Crescent*, Notion Press, ISBN 9781647604974
# Kerkvaders

Die **Kerkvaders**, **vroeë Kerkvaders** of **Christelike vaders** was antieke en invloedryke Christelike teoloë en skrywers wat die intellektuele en doktrinale fondamente van die Christendom gevestig het. Die historiese tyd waarin hulle werksaam was, het as die Patristiese of Kerkvaderlike Tydperk bekend geword en het van omstreeks die laat 1ste eeu tot die middel 8ste eeu geduur. Dit het veral in die 4de en 5de eeu floreer, terwyl die Christelike kerk as die staatskerk van die Romeinse Ryk gevestig is.

In tradisionele dogmatiese teologie word skrywers wat Kerkvaders was as gesaghebbend beskou, en 'n ietwat beperkende definisie word gebruik. Die akademiese veld van die studie van die Kerkvaders het die omvang van die term egter uitgebrei en daar is geen definitiewe lys van Kerkvaders nie. Sekere elemente van sommige skrywers wat 'n groot bydrae gelewer het tot die ontwikkeling van die latere Christelike teologie is daarna veroordeel.

## Groot vaders

*Die Kerkvaders*, 'n 11de-eeuse miniatuur uit Kiëf-Roes.
In die Katolieke en Oosters-Ortodokse Kerk was daar elk vier vaders wat die "Groot Kerkvaders" genoem word.

Westerse Kerk
* Ambrosius (340-397 n.C.)
* Hieronimus (347-420)
* Augustinus (354-430)
* Pous Gregorius I (540-604)

Oosterse Kerk
* Athanasius van Alexandrië (omstreeks 296 of 298 - 373)
* Gregorius van Nazianze (329 - omstreeks 390)
* Basilius van Caesarea (omstreeks 330 - 379)
* Johannes Chrysostomus (347-407)

In die Oosters-Ortodokse Kerk word drie van hulle (Basilius, Gregorius en Johannes) as die "Drie Heilige Hiërarge" vereer.

## Verwysings

## Skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kerkvaders.

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
# Dzongkha

| Dzongkha རྫོང་ཁ་ |
| --- |
| Gepraat in: |  Bhoetan  Nepal  Indië  |
| Gebied: | Suid-Asië |
| Totale sprekers: | 171 080 |
| Taalfamilie: | Sino-Tibettaans  Tibeto-Birmaans   Bodisj    Tibettaans     Dzongkha-Lhokä      **Dzongkha**  |
| Skrifstelsel: | Tibettaanse skrif  |
| Amptelike status |
| Amptelike taal in: |  Bhoetan |
| Gereguleer deur: | Dzongkha Ontwikkelingskommissie |
| Taalbedreigingstatus |
|
**UitgesterfEX**Uitgestorwe taal**BedreigCR**Krities bedreigde
**SE**Erg bedreigde
**DE**Bedreigde
**VU**Kwesbare
**VeiligNE**Nie bedreig nie
Dit is 'n **kwesbare** taal volgens die UNESCO-wêreldatlas van bedreigde tale.  |
| Taalkodes |
| ISO 639-1: | `dz` |
| ISO 639-2: | `dzo` |
| ISO 639-3: | `dzo`  |
|  |
|

Die woord "Dzongkha" in Tibettaanse skrif
**Dzongkha** (ལྷ་རྫོང་ཁ་) is 'n Tibeto-Birmaanse taal wat deur sowat 171 080 mense in Bhoetan, Nepal en Indië gepraat word. Dzongkha is die amptelike taal van Bhoetan en is verwant aan Tibettaans, die amptelike taal van die Outonome Gebied Tibet in die Volksrepubliek China. Dzongkha word in die Tibettaanse skrif geskryf, 'n Brahmi-skrif uit die Indiese skriffamilie.

## Verwysings

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Dzongkha.