# Toearegs

| Toearegs |
| --- |
|  'n Kunstenaarsvoorstelling van Tin Hinan, 'n antieke koningin van die Hoggar |
| Totale bevolking: | ca. 3 miljoen |
| Belangrike bevolkings  in: |  Niger 2 116 988
 Mali 536 557
 Burkina Faso 370 738
 Algerië 25 000–150 000
 Tunisië 2 000 (nomadies)
 Libië (nomadies)
 Nigerië (nomadies) |
| Taal: | Toearegtale (Tamasheq, Tamaghit, Tafaghist, Tamahaq, Tamasheq, Tamajeq, Tawellemmet); Arabies; Frans |
| Geloofsoortuiging: | Islam |
| Verwante etniese groepe: | Ander Berbervolke |

Die **Toearegs** (endoniem: *Kel Tamasheq*, *Kel Tagelmust*) is 'n groot etniese Berberkonfederasie. Hulle bly veral in die Saharawoestyn waar hulle 'n gebied vanaf die verre suidweste Libië tot suidelike Algerië, Niger, Mali en Burkina Faso bewoon. Toearegs is tradisioneel nomadiese pastorale veeherders; kleiner groepe bly ook in die noorde van Nigerië.

Die tradisionele tuiste van die Toearegs in die Saharawoestyn
Vlag van Kel Ahaggar, 'n Toeareg-konfederasie in Algerië
Die Toearegs besig die Toearegtale (ook bekend as *Tamasheq*), wat tot die Berbertale van die Afro-Asiatiese taalfamilie behoort.

Die Toearegs is al "blou mense" genoem vanweë hul met indigogekleurde klere wat hulle tradisioneel aantrek en ook op hul velle afvryf. Hulle is halfnomadiese Moslems en waarskynlik afstammelinge van die inheemse Berbers van Noord-Afrika. Die Toearegs was een van die etniese groepe wat tydens die verspreiding van Islam en sy vestiging in Noord-Afrika en die aangrensende Sahelstreek histories invloedryk was.

Die Toearegs se samelewing bestaan tradisioneel uit 'n clan-, sosiale status en kastehiërargieë binne elke politieke konfederasie. Die Toearegs het verskeie handelsroetes deur die Saharawoestyn beheer en was 'n belangrike party in die konflikte van die Saharastreek tydens beide die wedloop om en dekolonisasie van Afrika.

Hoewel die Toearegs vandag veral 'n bestaan maak deur handel in sout, dadels en graan, heg hulle steeds groot waarde aan hul ou wapens soos die lang metaalspiese, tweesnydende swaarde (soos dié van die Kruisvaarders) en hul groot velskilde. Trouens, hul kode van eer is soos dié van die ridders van die Middeleeue. Die Toeraegs betaal altyd hul skuld, en as 'n Targui sy woord gegee het, kan 'n mens daarop vertrou. Die Toearegs het 'n uitdrukking wat sê: "Selfs die hel verafsku oneerlikheid".

In 2012 het Toearegs in Noord-Mali teen die sentrale regering van Amadou Toumani Touré in opstand gekom en dit omvergewerp. Vervolgens het Toearegs in Noord-Mali 'n eie staat, Azawad, gestig, wat Mali se troepe met Franse ondersteuning herower het. Die staat se hoofstad was Gao langs die Nigerrivier.

## Sindelikheid

'n Toeareg-vrou in tradisionele drag, Mali
Die Toeareg-kinders word goed opgevoed en hulle het baie goeie maniere. Wanneer hulle nog baie klein is, was hul moeders hulle gereeld met seep en water, maar soos hulle groter word, leer hulle om hulself soos hul ouers, met droë sand te was. Dit is noodsaaklik omdat water baie kosbaar en uiters skaars in die woestyn is.

Ondanks die feit dat hulle hulself met sand was, slaag die Toearegs altyd daarin om skoon te lyk, maar daar is eienaardige blou kolle op die vel van die mans sowel as die vroue: die kolle is afkomstig van die tuisgemaakte kleursel van die klere wat bulle dra, wat gewoonlik donkerblou is. Die vroue dra 'n lang stuk materiaal wat hulle om hul liggame draai in die vorm van 'n romp. Hieroor dra hulle partykeer 'n stuk materiaal wat soos 'n moulose jas lyk, maar wat in  werklikheid 'n vierkantige stuk materiaal is met 'n gat in die middel waardeur hulle hul koppe steek. Soos te verstane, is baie min naaldwerk nodig om hierdie klere te maak, en die Toeareg-vroue is nie juis bedrewe met 'n naald en garing nie. Maar hulle verstaan die kuns om leer te versier en het 'n groot voorliefde vir juweliersware. Die vroue het ook 'n eie, spesiale manier om hulself mooi te maak; hulle gebruik 'n poeier van oker ('n soort klip) wat glo woestynvlieë weghou, en kleur hul vinger- en toonnaels met henna, 'n struik waarvan oranje-rooi kleurmiddels verkry word.

## Opperhere en lyfeienes

Omdat hulle woestynbewoners is, woon die meeste Toearegs in tente, hoewel party in hutte woon. Elke Toeareg-groep word regeer deur 'n opperheer, wat sy eie hof van edelliede het. Daar is ook 'n aantal lyfeienes, wat hul dienste aan die opperhere bied in ruil vir beskerming. Baie van die lyfeienes het 'n donkerder velkleur as die opperhere, aangesien hulle van Afrika suid van die Sahara afkomstig is.

## Ander stamme van die woestyn

Algerynse en buitelandse besoekers swerm in die Djanetwoestyn vir die Toeareg-viering van Sbiba
Die eerste inwoners van die Sahara was Afrikane, Berbers en Arabiere. Hoewel elkeen van hierdie groepe opeenvolgend die woestyn oorheers het; het hulle met verloop van tyd vermeng geraak en die drie groot etniese of bevolkingsgroepe wat vandag die woestyn bewoon, het uit hierdie vermenging voortgespruit. Hierdie drie groepe is die Toearegs, die Tibboe en die More. Die Tibboe, wat in die oostelike Sahara woon, lyk baie soos die Toearegs.

Die More van die westelike Sahara is meestal nomadies. Hulle is ortodokse Moslems. Die naam Sahara is afkomstig van die Arabiese woord *sahra*, wat “wildernis" beteken. Hierdie groot woestyn strek dwarsoor Afrika, van die Atlantiese kus tot aan die Rooisee. Die totale oppervlakte is omtrent 7 800 000 km², en dit beslaan meer as 'n kwart van die vasteland van Afrika. Hoewel die Sahara een groot woestyn is, word dele daarvan deur verskillende lande besit. Die Sahara is darem nie heeltemal 'n woestyn nie, hoewel die plantegroei, behalwe by die oases, oor die algemeen baie min is. 'n Netwerk van antieke karavaanroetes verbind die oases met mekaar.

## Trivia

Die Volkswagen Touareg is 'n moderne voertuig wat na die Toearegs genoem is.

## Sien ook

* Tinariwen

## Verwysings

## Bronnelys

* *Kennis*, 1980, ISBN 0-7981-0823-1, volume 1, bl. 192, 193

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Toearegs.
* (en)  "Tuareg". Encyclopædia Britannica. Besoek op 28 Oktober 2019.