Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oscar Wilde

| Oscar Wilde |
| --- |
| Oscar Wilde in 1882 |
| Gebore | Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde 16 Oktober 1854 Dublin, Ierland |
| Sterf | 30 November 1900 (op 46) Parys, Frankryk |
| Nasionaliteit |  Verenigde Koninkryk |
| Beroep | skrywer, digter, dramaturg en kortverhaalskrywer |
| Bekend vir | *The Picture of Dorian Gray*, 1890 *The Importance of Being Earnest*, 1895 *The Ballad of Reading Gaol*, 1898 |
| Eggenoot | Constance Lloyd (1884–1898) |
| Kinders | Cyril Holland, Vyvyan Holland |
| Ouer(s) | Sir William Wilde Lady Jane Wilde |
| Handtekening |
|  |

Standbeeld van Oscar Wilde in Dublin se Merrion Square Park (Archbishop Ryan Park).
"The Peacock Skirt", geïllustreerd deur Aubrey Beardsley vir Wilde se opvoering *Salomé*
**Oscar Fingal O'Flahertie Wills Wilde** (16 Oktober 1854 – 30 November 1900) was 'n Anglo-Ierse skrywer, digter, dramaturg en kortverhaalskrywer.

## Biografie

### Geboorte en vroeë lewe

Wilde is gebore op 16 Oktober 1854, binne 'n Protestante Anglo-Ierse familie, in 21 Westland Row, Dublin. Sy ouers was Sir William Wilde en sy vrou Jane. Jane was 'n suksesvolle skrywer en 'n Ierse nasionalis, bekend as 'Speranza', terwyl Sir William Ierland se bekendste oor- en oogspesialis was, en het boeke geskryf oor argeologie.

Na studie aan die Trinity-kollege, Dublin, en in Oxford, waar hy ŉ graad met lof ontvang het, het hy in 1881 die digbundel *Poems* gepubliseer. In 1882 het hy lesings in die VSA en in Kanada gelewer en in 1883 na Engeland teruggekeer om daar lesings oor Amerika te hou.

Wilde is in 1884 met Constance Lloyd getroud en 2 kinders is uit die huwelik gebore. 'n Vriendskap tussen hom en 'n jonger man, lord Alfred Douglas, het tot sy vervolging gelei en tussen 1895 en 1897 het hy gevangenisstraf uitgedien.

### Literêre werke

In die tronk het hy *The ballad of Reading Goal* (1898) geskryf waarin hy onder meer die onmenslike omstandighede in die gevangenis blootlê. Na sy vrylating het hy in Frankryk gaan woon.  Wilde het sy grootste bydrae tot die wêreldletterkunde op die gebied van die drama gelewer.

Veral belangrik is *Lady Windermere's fan* (1892), *An ideal husband* (1899), *Salomé* (1893; in Frans) en sy meesterstuk *The importance of* *being Earnest* (1895). *The happy prince and other tales* (1888) is een van die klassieke Engelse kinderverhale, en sy enigste roman, *The picture of Dorian Gray* (1891), is 'n vindingryke werk waarin die skoonheid op 'n enigsins dekadente wyse verheerlik word.

Wilde was die leier van die estetiese beweging van die laat 19e eeu en vurige bepleiter van die beskouing "kuns om kunsonthalwe". Sy bewondering vir die estetiese en sy uitdagende houding,byvoorbeeld die opset met *Salomé*, het hom in die Victoriaanse Brittanje dikwels die onderwerp van spot en kritiek gemaak. Hy is op 30 November 1900 in  Parys, Frankryk, oorlede.

## Bibliografie

**Digkuns *Gedigte* (1881)
* *The Ballad of Reading Gaol* (1898)

## Bronnelys

* Wêreldspektrum, 1982, ISBN 0908409702, volume 29, bl. 130
# 1799

|  |
| --- |
| **1799** |
|  ◄ | 17de eeu | **◄18de eeu►** | 19de eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 1794 | 1795 | 1796 | 1797 | 1798 | ◄ **1799** ► | 1800 | 1801 | 1802 | 1803 | 1804 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:1799 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders**   |
|  |
| die Rossetasteen |
|

| Gregoriaanse kalender | 1799  |
| Ab urbe condita | 2552 |
| Armeense kalender | 1248
*ԹՎ* |
| Chinese kalender | 4495 – 4496
乙午 – 丙未 |
| Ethiopiese kalender | 1791 –1792 |
| Hebreeuse kalender | 5559 – 5560 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1854 – 1855 |
| - *Shaka Samvat* | 1721 – 1722 |
| Irannese kalender | 1177 –1178 |
| Islamitiese kalender | 1214 –1214 |

 |

Die **jaar 1799** was 'n gewone jaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Dinsdag begin het. Dit was die 99ste jaar van die 18de eeu n.C. Soos ander gewone jare het die jaar 12 maande, 52 weke en 365 dae gehad.

## Gebeure

* Napoleon Bonaparte beleër die stad Akko tevergeefs vir 61 dae lank.
* JMW Turner skilder die Norhamkasteel in waterverf
* 19 Julie – Die Rosettasteen word ontdek in Egipte.
* 24 Julie – Napoleon Bonaparte verslaan die Turkse magte in Aboukir in Egipte.
* 13 Augustus – Pous Pius VI publiseer *Quoties animo* wat koning Karel van Spanje magtig om kerklike eindom te verkoop.
* 11 November – Napoléon Bonaparte word Eerste Konsul (Premier Consul) van die Franse Republiek.
* 30 November – Begin van die konklaaf na die dood van Pous Pius VI.

## Geboortes

* 1 Januarie – Andrzej Towiański, Poolse filosoof († 1878).
* 6 Junie – Aleksander Poesjkin, ’n Russiese Romantieke skrywer wat beskou word as die grootste Russiese digter en die vader van moderne Russies († 1837).
* 4 Julie – Oscar I van Swede, van 8 Maart 1844 tot met sy dood koning van Swede en Noorweë († 1859).
* 2 Augustus – Karl Ludwig Philipp Zeyher, Suid-Afrikaanse plantkundige († 1858).
* 8 Desember – Hans Dons de Lange, 'n Voortrekkerverkenner († 1861).

## Sterftes

* 18 Januarie – Abraham Josias Sluysken, waarnemende kommissaris aan die Kaap voor die eerste Britse besetting (\* 1736).
* 4 Mei – Tipu Sultan, Moslem Indiese militêre leier. Heerser van die Mysore-koninkryk in Suid-Indie(\* 1750)
* 9 Mei – Claude-Bénigne Balbastre, Franse komponis, orrelis, klavesimbelspeler en klavierspeler (\* 1724)
* 25 Junie – Asada Goryu, Japannese sterrekundige (\* 1734)
* 6 Augustus – Marcus Élieser Bloch, Duitse dokter en natuurkundige (\* 1723)
* 29 Augustus – Pous Pius VI, die 250ste pous van die Rooms-Katolieke Kerk (\* 1717).
* 24 Oktober – Carl Ditters von Dittersdorf, Oostenrykse komponis (\* 1739).
* 14 Desember – George Washington, eerste President van die Verenigde State (\* 1732)
# Andalusië

Andalucía*kode: es is verouderd
Andalusië**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Vlag | Wapen |

 |
| **Leuse**: Andalucía por sí, para España y la Humanidad |
| **Volkslied**: *Himno de Andalucía*kode: es is verouderd  |
|  |
| **Hoofstad** | Sevilla |
| **Amptelike Tale** | Spaans |
| **Oppervlak**  – Totaal  – % van Spanje | Rang 2de  87 268 km²  17,2% |
| **Bevolking**  – Totaal (2010)  – % van Spanje  – Digtheid | Rang 1de  8 302 923  17,84%  94,95/km² |
| **Inwonersnaam**  – Afrikaans  – Spaans  – Spaans |  Andalusiër  Andalucía  Andalucía |
| **Statuut van Outonomiteit** | 1981
huidig: 19 Maart 2007 |
| **Parlementêre verteenwoordiging**  – Kongressetels  – Senaatsetels |  61  41 |
| **President** | José Antonio Griñán (PSOE) |
| **ISO 3166-2** | AN |
| Parlamento de Andalucía |

**Andalusië** (Spaans: *Andalucía*) is 'n outonome gewes in die suide van Spanje. Die gewes het 'n bevolking van 8 302 923 in 2010 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Sevilla/Seville.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Andalusië.
* (en)  Toerisme-inligting oor Andalusië op Wikivoyage
* (es)  Amptelike webwerf
# Ontlasting

Ontlasting van 'n perd
**Ontlasting** of **feses** (Latyn: *faeces*) is die naam vir die onverteerbare reste van die voedsel wat met gereelde tussenposes via die anus uit die derms na die buitewêreld verwyder word (stoelgang). Alle diere met 'n dermstelsel produseer ontlasting. By soogdiere en die mens bestaan die ontlasting behalwe vir onverteerbare voedselreste grotendeels uit bakterieë (ongeveer die helfte van die massa), afgeskilferde dermwandselle (tot 10 g per dag) en enkele stowwe wat deur die liggaam in die derm afgeskei word, soos galkleurstowwe. Sonder galkleurstowwe sou die ontlasting gryswit van kleur wees.

* Ontlasting van 'n jak ('n soogdier)
* Menslike ontlasting
* 'n Babadoek met ontlasting in
* Ontlasting van 'n olifant

## Ekologie

Nadat 'n dier gevrete materiaal verteer het, word die oorblyfsels van daardie materiaal as afval uit sy liggaam gestort. Alhoewel dit laer in energie is as die kos waaruit dit afkomstig is, kan ontlasting 'n groot hoeveelheid energie behou, dikwels 50% van dié van die oorspronklike voedsel. Dit beteken dat van alle voedsel wat geëet word, 'n aansienlike hoeveelheid energie oorbly vir die ontbinders van ekosisteme.

Baie organismes voed op ontlasting, van bakterieë tot swamme tot insekte soos miskruiers, wat reuke van lang afstande kan aanvoel. Sommige spesialiseer in ontlasting, terwyl ander ander kosse kan eet. Ontlasting dien nie net as 'n basiese voedsel nie, maar ook as 'n aanvulling tot die gewone dieet van sommige diere. Hierdie proses staan ​​bekend as koprofagie, en vind plaas by verskeie dierspesies soos jong olifante wat die ontlasting van hul ma's eet om noodsaaklike dermflora te verkry, of deur ander diere soos honde, hase en ape.

Ontlasting en urine, wat ultravioletlig weerkaats, is belangrik vir roofvoëls soos toringvalke, wat die nabye ultraviolet kan sien en dus so hul prooi vind.

Saad kan ook in ontlasting gevind word. Diere wat vrugte eet staan ​​bekend as frugivore. 'n Voordeel vir 'n plant om vrugte te hê, is dat diere die vrugte sal eet en onwetend die saad daardeur versprei. Hierdie manier van saadverspreiding is hoogs suksesvol, aangesien sade wat rondom die basis van 'n plant versprei is, onwaarskynlik is om suksesvol te wees en dikwels onderhewig is aan swaar predasie. Mits die saad die pad deur die spysverteringstelsel kan weerstaan, is dit nie net waarskynlik ver van die ouerplant af nie, maar word selfs van sy eie kunsmis voorsien.

Organismes wat op dooie organiese materiaal of afval bestaan, staan ​​bekend as detritivore, en speel 'n belangrike rol in ekosisteme deur organiese materiaal terug te herwin in 'n eenvoudiger vorm wat plante en ander outotrofe weer kan absorbeer. Hierdie siklus van materie staan ​​bekend as die biogeochemiese siklus. Om voedingstowwe in grond in stand te hou is dit belangrik dat ontlasting terugkeer na die gebied waaruit dit kom, wat nie altyd die geval is in die menslike samelewing nie waar voedsel van landelike gebiede na stedelike bevolkings vervoer word en die ontlasting dan in 'n rivier of see gestort of verwerk word.

## Sien ook

* Ghwano

## Verwysings
# Naslaanwerk

'n Naslaanwerk.
'n **Naslaanwerk** of leksikon is 'n boek of 'n stel boeke waarin inligting vinnig opgesoek kan word. Die inligting word gewoonlik alfabeties of tematies gerangskik.

Voorbeelde van naslaanwerke is:

* atlas
* konkordansie
* ensiklopedie
* handboek
* woordeboek

Sommige naslaanwerke is hoogs gespesialiseerd van aard, soos 'n mediese of biografiese woordeboek, 'n konkordansie van die Bybel of 'n historiese atlas.

Vele naslaanwerke is ook in digitale vorm beskikbaar via die Internet of 'n laserskyf, terwyl ander slegs in boekvorm in Biblioteke beskikbaar is.
# Aanhalingstekens

Die aanhalingsteken
Aanhalingstekens dui 'n spreker, skrywer of bron se direkte woorde aan. Dit dui ook op emotief belaaide teks of lig bepaalde inligting vir die leser uit. In Afrikaans vervul die enkel- ('...') en dubbelaanhalingstekens ("...") verskillende funksies.

## Aangehaalde inligting

* Dubbelaanhalingstekens dui 'n aanhaling aan, **bv: "Ek is dolgelukkig." Wanneer 'n aanhaling oorloop in meer as een paragraaf, word dubbelaanhalingstekens aan die begin van elke paragraaf geplaas, maar slegs aan die einde van die laaste paragraaf.
* Enkelaanhalingstekens dui 'n aanhaling binne 'n ander aanhaling aan, **bv: "Aan die einde van die gebed, het die dominee 'amen' gesê," bevestig sy.**

## Direkte rede

* Dubbelaanhalingstekens dui woorde, frases of sinne in die direkte rede aan, **bv:"Kom kry vir jou iets te ete," sê hy. Enkelaanhalingstekens dui 'n aanhaling van ander dialoog in die direkte rede aan, **bv: "Sy het hard 'eina!' uitgeroep," vertel hy. Aanhalingstekens is nie nodig by interne dialoog nie, **bv: Sy wou mos nie vir my luister nie, dink hy.**

## Uitgeligte inligting

Dubbelaanhalingstekens dui 'n woord, term, begrip, konsep of frase aan wat uitgelig en onder die leser se aandag gebring moet word, **bv: Die berader het verduidelik wat "emosionele intelligensie" beteken.**

## Titels en name

Die titels van ongepubliseerde proefskrifte en verhandelings, artikels in tydskrifte, berigte in koerante, gedigte in digbundels, snitte op musiekalbums en skilderye kry dubbelaanhalingstekens.

**Bv: Sy storie "Gister se kind" het onlangs in *Rooi Rose* verskyn.**

## Leenwoorde

Dubbelaanhalingstekens dui frases of woorde in ander tale, leenwoorde en sleng binne formele kontekste aan, **bv:Ek "je t'aime" jou.**

## Bron

Afrikaanse woordelys en spelreëls, 2017. Kaapstad: Pharos
# Abraham

| Abraham |
| --- |
| Abraham offer sy seun Isak |
| Gebore | Ur van die Galdeërs |
| Sterf | Hebron |
| Nasionaliteit | Israeliet |
| Eggenoot | Sara Hagar (konkubine) Ketúra |
| Kinders | Ismael, Isak, Simran, Joksan, Medan, Midian, Jisbak, Suag |
| Ouer(s) | Tera |

| *Abraham* |
| --- |
|  *Abraham met die Engele*, skildery deur Aert de Gelder (ca. 1680–85) |
| Eerste Patriarg |
| Vereer in | Judaïsme, Christendom, Islam, Baha’i-geloof |
| Feesdag | 9 Oktober – Rooms-Katolieke Kerk |

**Abraham** (Hebreeus: ‏אַבְרָהָם, *Awraham*; Arabies: إبرَاهِيم, *Ibrahim*) is 'n man wat in die Tanag van die Jode, in die Bybel van die Christene en in die Koran van die Moslems voorkom. In al die boeke word hy as die stamvader van die volk Israel, Arabiere en Christene gesien. Daarom word die Jodedom, die Christendom en die Islam ook Abrahamitiese gelowe genoem.

Abraham en sy vrou Sara was die ouers van Isak. Hy het ook 'n seun genaamd Ismael by Hagar, Sara se slawin, gehad, asook ander kinders by Ketura, met wie hy na Sara se dood getroud was. Hy is ook die oupa van Jakob en Esau.

Abraham het sy kinderjare in die stad Ur van die Galdeërs deurgebring.

## Sien ook

* Abraham in Islam
* Lys van persone in die Bybel

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Abraham.
* (en)  "Abraham". Jewish Encyclopedia. Besoek op 23 Augustus 2019.
* (en)  "Abraham". Encyclopædia Britannica. Besoek op 23 Augustus 2019.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Profete van Islam, soos in die Koran genoem. |  |  |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ʾĀdam | Iederies | Nūḥ | Hüd | Salih | Ibrāhīm | Loet | Ismāʿīl | Iṣḥāq | Yāqub | Yūsuf | Ajjoeb |  |
| آدم | ادريس | نوح | هود | صالح | إبراهيم | لوط | اسمعيل | اسحاق | يعقوب | يوسف | أيوب |
| *Adam* | *Henog* | *Noag* | *Eber* | *Selag* | *Abraham* | *Lot* | *Ismael* | *Isak* | *Jakob* | *Josef* | *Job* |
|

---

 |
| Suayb | Mūsa | Haroen | Dhoelkifl | Dawud | Süleyman | Iljas | Al-Yasa | Yunus | Zakarija | Jahja | ʿĪsā | Mohammed |
| شعيب | موسى | هارون | ذو الكفل | داود | سليمان | إلياس | اليسع | يونس | زكريا | يحيى | عيسى | Mohammed |
| *Jetro* | *Moses* | *Aäron* | *Esegiël* | *Dawid* | *Salomo* | *Elija* | *Elisa* | *Jona* | *Sagaria* | *Johannes* | *Jesus* |

 |
# Arduino

|  |
| --- |
| **Arduino** |
|  |
|  |
| Ontwikkelingsomgewing |
|

---

 |
| Skrywer | Arduino |
| Ontwikkelaar | Arduino |
| Nuutste weergawe | 1.8.2/ 22 Maart 2017 (2017-03-22) |
| Programmeertaal | C en C++ en AVR-Assembler (IDE: Java) |
| Bedryfstelsel | Windows, Linux, macOS |
| Kategorie | Vrye hardeware |
| Lisensie | LGPL/GPL (Vrye sagteware) |
| Webblad | arduino.cc |

Arduino Uno SMD R3
**Arduino** is 'n maatskappy wat oopbron rekenaarhardeware en -sagteware ontwerp en versprei. Die maatskappy spesialiseer in enkelbord mikrobeheerders en mikrobeheerder-stelletjies wat daarop gemik is om dit maklik te maak vir nuwelinge om digitale toestelle te bou wat fisiese voorwerpe beheer. Die gewildheid van die maatskappy se produkte is hoofsaaklik te wyte daaraan dat die ontwerp van die borde asook die sagteware onder die GNU Algemene Publieke Lisensie versprei word.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Arduino.
* (en)  arduino.cc – Amptelike webwerf
* (en)  arduino.org – Amptelike webwerf
# 1128

|  |
| --- |
| **1128** |
|  ◄ | 11de eeu | **◄12de eeu►** | 13de eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | ◄ **1128** ► | 1129 | 1130 | 1131 | 1132 | 1133 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:1128 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders** |
|

| Gregoriaanse kalender | 1128  |
| Ab urbe condita | 1881 |
| Armeense kalender | 577
*ԹՎ* |
| Chinese kalender | 3824 – 3825
甲未 – 乙申 |
| Ethiopiese kalender | 1120 –1121 |
| Hebreeuse kalender | 4888 – 4889 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1183 – 1184 |
| - *Shaka Samvat* | 1050 – 1051 |
| Irannese kalender | 506 –507 |
| Islamitiese kalender | 522 –522 |

 |

Die **jaar 1128** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 28ste jaar van die 12de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure

* 21 Junie – Slag van Axpoele: Willem van Normandië verslaan Diederik van die Elsas.

## Geboortes

## Sterftes