# Beatrix Potter

| Beatrix Potter |
| --- |
| Potter in 1913 |
| Gebore | Helen Beatrix Potter 28 Julie 1866 (1866-07-28) West Brompton, Londen, Engeland |
| Nasionaliteit |  Verenigde Koninkryk |
| Beroep | Kinderboekskrywer en illustreerder |
| Bekend vir | *The Tale of Peter Rabbit* |
| Eggenoot | William Heelis (1913-1945) |
| Handtekening |
|  |

**Helen Beatrix Heelis** (née **Potter**; 28 Julie 1866 – 22 Desember 1943), beter bekend as **Beatrix Potter**, was 'n Engelse skrywer, illustreerder, natuurkundige en natuurbewaarder. Sy is bekend vir haar kinderboeke oor dierekarakters, soos *The Tale of Peter Rabbit*, wat haar eerste kommersieel gepubliseerde boek in 1902 was. Haar boeke, insluitend *The Tale of Jemima Puddle Duck* en *The Tale of Tom Kitten*, het reeds meer as 250 miljoen kopieë verkoop. Potter was 'n pionier van karakterbemarking. In 1903 was Peter Rabbit die eerste fiktiewe karakter om in 'n gepatenteerde sagte speelding omskep te word, wat dit die oudste gelisensieerde karakter maak.

Potter is gebore in hoër-middelklas familie en is deur haar oppasser onderrig. Sy het min kontak met anders kinders tydens haar grootwordjare gehad. Sy het verskeie troeteldiere gehad en vakansies in Skotland en die Lake District spandeer. Dit het 'n liefde vir die landskap en die fauna en flora by haar gekweek wat sy graag noukeurig waargeneem en geverf het. Haar studie en waterverfsketse van fungi het daartoe gelei dat sy wyd gerespekteerd was in die veld van mikologie. In haar dertigs, het Potter haar hoogs suksesvolle kinderboek *The Tale of Peter Rabbit* self gepubliseer. Daarna het sy begin om kinderboeke voltyds te skryf en te illustreer.

Potter het meer as sestig boeke geskryf, waarvan die bekendste haar drie-en-twintig kinderboeke is. In 1905 het sy, met die opbrengs van haar boeke en 'n erfporsie van haar tannie, Hill Top Farm in Near Sawrey, 'n klein dorpie in die Lake District, gekoop. In die daaropvolgende dekades het sy nog omliggende plase gekoop om die unieke heuwellandskap te bewaar. In 1913, op die ouderdom van 47, het sy met William Heelis (1871–1945), 'n gerespekteerde plaaslike prokureur met 'n kantoor in Hawkshead getrou. Potter was ook 'n pryswenner-teler van Herdwick-skape en 'n vooruitstrewende boer met 'n groot belangstelling in grondbewaring. Sy het voortgegaan om te skryf, te illustreer en handelsware te ontwerp gebaseer op haar kinderboeke vir die Britse uitgewer Warne tot die pligte van grondbestuur en haar sig wat agteruitgegaan het, dit moeilik gemaak het.

Potter is op 22 Desember 1943 op die ouderdom van 77 van longontsteking en hartsiekte in haar huis in Near Sawrey oorlede. Sy het feitlik al haar eiendom aan die Nasionale Trust nagelaat. Sy word gekrediteer vir die bewaring van baie van die grond wat nou die Lake District Nasionale Park uitmaak. Haar boeke word steeds regoor die wêreld in vele tale verkoop en haar stories word in liedjies, films, ballet, en animasie uitgebeeld. Haar lewe word ook in twee rolprente – *The Tales of Beatrix Potter* (1983) en *Miss Potter* (2006) vertel.

## Biografie

### Vroeë lewe

'n 8-jarige Potter, circa 1874
Potter se familie aan vaderskant en moederskant is van die Manchester-area. Hulle was Engelse Unitariërs, geassosieer met die afwykende Protestante gemeentes, invloedryk in 19de-eeuse Brittanje, wat die eenheid van God bevestig het en die leerstelling van die Drie-eenheid verwerp het. Potter se oupa aan vaderskant, Edmund Potter, van Glossop in Derbyshire, het een van die grootste kalikko-drukkerye in England in daardie tyd besit en later as 'n lid van die Parlement gedien.

Potter se pa, Rupert William Potter (1832–1914), het tersiêre onderrig by Manchester College by die Unitariese filosoof James Martineau ontvang. Daarna het hy sy opleiding as advokaat in Londen voltooi. Rupert het in regte gepraktiseer en gespesialiseer in ekwiteitsreg en oordrag. Hy het op 8 Augustus 1863 met Helen Leech (1839–1932) by die Hyde Unitarian Chapel in Gee Cross getrou. Helen was die dogter van Jane Ashton (1806–1884) en John Leech, 'n ryk katoenhandelaar en skeepsbouer van Stalybridge. Helen se kleinniggie en -neef was die sibbes Harriet Lupton (*née* Ashton) en Thomas Ashton, 1ste Baron Ashton van Hyde. Daar is in Julie 2014 verlsag gedoen dat Potter persoonlik 'n aantal van haar eie oorspronklike handgeskilderde illustrasies aan die twee dogters van Arthur en Harriet Lupton gegee het, wat Potter se nefie en niggie was. Catherine, Prinses van Wallis was ook 'n niggie van Potter.

Potter, 15, met haar springerspanjoel, Spot.
Potter se ouers het 'n gemaklike lewe gelei in hul huis by Bolton Gardens 2 in West Brompton, Londen, waar Helen Beatrix op 28 Julie 1866 gebore is en haar broer Walter Bertram op 14 Maart 1872. Potter se pa, Rupert, het in die aandelemark belê en teen die vroeë 1890's was hy skatryk. Die West-Brompton huis is egter in die Blitz verwoes. Bousfield Primêre Skool staan tans waar die huis eens geleë was. 'n Blou gedenkplaatjie op die skoolgebou dui aan dat dit die voormalige terrein van Potter se grootwordhuis was.

Beatrix Potter is deur drie goewernesse onderrig, waarvan die laaste Annie Moore (*née* Carter) was, wat slegs drie jaar ouer as Potter was. Moore het haar in Duits getutor en ook as haar damesmetgesel opgetree. Sy en Potter het reg deur hul lewens vriendinne gebly en Annie se agt kinders was die ontvangers van baie van Potter se prentjiebriewe. Dit was Annie wat voorgestel het dat hierdie briewe goeie kinderboeke sou maak.

In 1882 het Potter by Wray-kasteel op die oewer van Windermere-meer tydens 'n familievakansie gebly wat haar lang verbintenis met die Engelse Lake District begin het.
Beatrix en haar jonger broer Walter (1872–1918) het grootgeword met min vriende buite hulle groot uitgebreide familie. Haar ouers was albei kunstig, geïnteresseerd in die natuur en het die platteland geniet. Potter se pa was ook 'n bedrewe amateurfotograaf. As kinders het die sibbes verskeie diertjies as troeteldiere gehad wat hulle noukeurig waargeneem het en sonder ophou geteken het. In hulle skoolkamer, het die twee 'n verskeidenheid van troeteldiermuise, hase, 'n krimpvarkie en vlermuise aangehou, saam met versamelings skoenlappers en ander insekte wat hulle ook graag gebestudeer en geteken het. Potter was toegewy aan die versorging van haar diertjies en het hulle dikwels met lang vakansies saam met haar geneem. Sy het die meeste van die eerste 15 jaar van haar lewe se somervakansies by Dalguise spandeer, 'n landgoed op die Tay-rivier in Perthshire, Skotland. Sy het graag die area verken wat haar verbeelding aangevuur het. Haar eerste sketsboek van die vakansies, gedateer 1875 (dus toe sy agt was), is gedigitaliseer en word by die Victoria & Albert-museum in Londen uitgestal. Potter en haar broer is baie vryheid in die platteland toegelaat en albei het bekwame leerlinge van naturgeskiedenis geword. In 1882, toe Dalguise nie meer beskikbaar was nie, het die Potters hul eerste somervakansie in die Lake District, by Wray-kasteel naby Windermere-meer spandeer. Potter het hier Hardwicke Rawnsley, 'n vikaris van Wray en later die stigtersekretaris van die Nasionale Trust vir Plekke van Historiese Belang en Natuurskoon ontmoet, wie se belang in die platteland en plattelandslewe haar geïnspireer het en uiteindelik 'n langdurige invloed op haar lewe gehad het.

Lingholm-huis (waar Potter haar somervakansies van 1885 tot 1907 spandeer het) en 'n beeldjie van Peter Rabbit op die huis se gronde. Lingholm-kombuistuin het Mnr McGregor se tuin in die Peter Rabbit-stories geinspireer. Weens Lingholm se verbintenis met Potter, is dit in 2013 as Graad II op die Nasionale Erfenislys van Engeland gelys.

Op die ouderdom van 14 het Potter begin om 'n dagboek, geskryf in 'n eenvoudige substitusiekode van haar eie te hou. Haar dagboek was belangrik in die ontwikkeling van haar kreatiwiteit en het beide as 'n sketsboek en literêre eksperiment gedien. In haar klein handskrif het sy verslag gedoen oor die samelewing, haar indrukke van kuns en kunstenaars aangeteken, stories vertel en die lewe rondom haar waargeneem. Haar dagboek is in 1958 ontsyfer en getranskribeer deur Leslie Linder. Dit gee nie 'n intieme verslag oor haar persoonlike lewe nie, maar is 'n bron van onskatbare waarde vir die verstaan van 'n lewendige deel van Britse samelewing in die laat 19de eeu. Dit beskryf Potter se volwassewordende artistiese en intellektuele belange en dikwels ook haar humoristiese insigte oor die plekke wat sy besoek het, asook haar ongewone vermoë om die natuur waar te neem en te beskryf. Die dagboek begin in 1881 en eindig in 1897 toe sy haar kunstige en intellektuele energie op wetenskaplike studie en die poging om haar sketse te publiseer, toegespits het. Precocious, maar gereserveerd en dikwels verveeld, het sy gesoek na meer onafhanklike aktiwiteite en gewens om geld van haar eie te kon verdien, terwyl sy steeds pligsgetrou na haar ouers, veral haar veeleisende moeder omsien en hulle onderskeie huishoudings bestuur.

### Wetenskaplike illustrasies en werk in mikologie

Beatrix Potter: die voortplantingstelsel van *Hygrocybe coccinea*, 1897.
In die Viktoriaanse era is vroue van Potter se klas privaat onderrig en het selde na 'n universiteit gegaan. Potter se ouers het haar aangemoedig om hoër onderrig na te steef, maar die sosiale norme van die tyd het haar akademiese loopbaan binne Britse instansies beperk.

Sy het belanggestel in elke tak van die natuurwetenskap behalwe astronomie. Plantkunde was 'n passie vir meeste Viktorianers, en natuurstudies was 'n populêre enthusiasm. Sy het fossiele versamel, argeologiese artefakte van Londenuitgrawings bestudeer en het belanggestel in entomologie. In al hierdie areas het sy monsters met haar toenemende vaardigheid geverf en geteken. Teen die 1890's het sy haar wetenskaplike belangstelling gefokus op mikologie. Sy is eers gelok tot fungi as gevolg van hulle kleure en hulle verganklikheid in die natuur en haar genot om hulle te skilder. Haar belangstelling het egter verdiep naday sy Charles McIntosh gedurende die somervakansie van 1892 in Dunkeld, Perthshire ontmoet het. Hy was 'n gerespekteerde natuurkundige en amateur mikoloog. Hy het haar gehelp om die akkuraatheid van haar sketse te verbeter, haar taskonomie geleer en haar van lewendige monsters voorsien om tydens die winter te verf.

Nuuskierig oor hoe fungi voortplant het Potter mikroskopiese sketse van fungusspore (die agarics) begin maak en in 1895 'n teorie van hul eie ontkieming ontwikkel. Deur die verbindings van haar oom Sir Henry Enfield Roscoe, 'n chemikus en visekanselier van die Universiteit van Londen, het sy met plantkundiges by Kew Gardens gekonsulteer, en George Massee van haar vermoë om spore te ontkiem en haar teorie van hibridisaie oortuig. Sy het nie geglo in die teorie van simbiose wat deur Simon Schwendener, die Duitse mikoloog, voorgestel is nie. In plaas daarvan het sy 'n meer onafhanklike proses van voortplanting voorgestel.

Afgewys deur William Thiselton-Dyer, die direkteur van Kew, weens haar geslag en amateurstatus, het Potter haar gevolgtrekkings neergeskryf en in 1897 dit as 'n navorsingsartikel getiteld *Oor die voortplanting van die spore van die Agaricineae* by die Linnean Society ingedien. Dit is deur Massee voorgelê omdat Potter, as vrou, nie self die verrigtinge kon bywoon of dit voorlees nie. Sy het egter haar referaat onttrek, nadat sy agtergekom het dat sommige van haar monsters besmet was, maar sy het steeds haar mikroskopiese studies vir 'n paar jaar voortgesit. Haar werk word nou eers behoorlik geëvalueer. Potter het later haar ander mikologiese en wetenskaplike sketse aan die Armitt-museum en biblioteek in Ambleside gegee, waar mikoloë steeds daarna verwys om fungi te identifiseer. 'n Deel van haar swamskildery-versameling is ook te sien in die Perth-museum en Kunsgalery in Perth, Skotland, geskenk deur Charles McIntosh. In 1967 het die mikoloog W.P.K. Findlay een van Potter se vele pragtige en akkurate swamsketse in sy boek *Wayside & Woodland Fungi* ingesluit en so ook Potter se wens vervul om een van haar swamsketse in 'n boek gepubliseer te hê. In 1997, het die Linnean Society 'n posthume verkoning aan Potter uitgereik vir die seksisme getoon in die hantering van haar navorsing.

## Verwysings