# X-straal

'n X-straalfoto van 'n persoon se longe.
**X-strale** of **x-strale** is elektromagnetiese strale soortgelyk aan radio-, hitte- en ligstrale. Hulle het egter baie korter golflengtes en kan deur liggame of voorwerpe dring wat opaak (ligondeurdringbaar) is. X-strale dek die volgende gedeelte van die elektromagnetiese spektrum: 30 EHz – 30 PHz en golflengtes van 0,01 nm – 10 nm. Hulle het ’n energie van tussen 124 eV en 124 keV.

Die term **röntgenstrale**, wat soms daarvoor gebruik word, is genoem na Wilhelm Röntgen, wat gewoonlik die krediet daarvoor kry dat hy dit ontdek het; hy het dit "X-strale" genoem om ’n onbekende soort straal aan te dui.

## Gebruike

X-strale met ’n hoë fotonenergie (bo 5-10 keV; ’n golflengte onder 0,2-0,1 nm) word "harde X-strale" genoem, en dié met ’n lae energie "sagte X-strale". Vanweë die deurdringingsvermoë van harde X-strale word hulle algemeen gebruik om die binnekant van voorwerpe te sien, byvoorbeeld in mediese radiografie en lughawesekuriteit. Die term "X-straal" word algemeen gebruik vir ’n radiografiese beeld asook vir die metode self.

Omdat die golflengtes van harde X-strale soortgelyk is aan die grootte van atome, is hulle ook nuttig in die bepaling van kristalstrukture. Daarteenoor word sagte X-strale maklik in die lug geabsorbeer.

## Generasie

Bohr se model van die atoom. 'n Elektron wat van die n=3-skil (M-skil) na die n=2-skil (L-skil)val, verloor energie. Hierdie energie word as 'n enkele foton weggevoer..
Die X-straalspektrum bestaan ​​gewoonlik uit agtergrondstraling wat versprei is volgens die Rayleigh-wet en waarop 'n aantal skerp spektrale lyne geplaas is. Hierdie spektrale lyne word gegenereer wanneer 'n hoë-energie elektron een van die elektrone in 'n interne skil van 'n atoom losmaak. Die losgemaakte elektron is dikwels van die K (of binneste) skil. Daarna vul 'n elektron van een van die hoër skille hierdie leemte en gee sy surplusenergie in die vorm van 'n foton af. Waneer 'n mens die SI-stelsel gebruik, is die benaderde energie (n joules) van die foton deur die volgende vergelyking gegee:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
waar

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 : konstante van Planck
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 : ligsnelheid
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 : Konstante van Rydberg
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 : Aantal protone in die kern
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 : Getal van die laer energievlak
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 : Getal van die hoër energievlak.
X-straalspektrum vir molibdeen en koper. The Ka lines are generated by a transition from
Alhoewel energieë wat deur hierdie vergelyking gegee in joules aangehaal word, dui X-straalpraktisyns gewoonlik die energie van die X-straalbundel in elektronvolts aan. Dit gee 'n aanduiding van die spanning wat nodig is om die bundel te skep. Die twee is verwant deur WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 .

Die sterkste lyne op die X-straalspektrum word die Kα- en Kβ-lyne genoem. Hierdie lyne ontstaan ​​uit leemte in die binneste of K-skil ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 ). Die Kα-lyn stem ooreen met hierdie leemte wat gevul is met 'n elektron van die L-skil ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_18 ), terwyl die Kβ-lyn ooreenstem met die leemte wat gevul word deur 'n elektron van die M-skil ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 ).

Kenmerkende X-straal-emissielyne vir sommige algemene anodemateriale.| Anode materiaal | Atoom- getal | Foton energie [keV] | golflengte [nm] |
| --- | --- | --- | --- |
| Kα1 | Kβ1 | Kα1 | Kβ1 |
| W
 | 74 | 59.3 | 67.2 | 0.0209 | 0.0184 |
| Mo
 | 42 | 17.5 | 19.6 | 0.0709 | 0.0632 |
| Cu
 | 29 | 8.05 | 8.91 | 0.154 | 0.139 |
| Ag
 | 47 | 22.2 | 24.9 | 0.0559 | 0.0497 |
| Ga
 | 31 | 9.25 | 10.26 | 0.134 | 0.121 |
| In
 | 49 | 24.2 | 27.3 | 0.0512 | 0.0455 |
| Al
 | 13 | 1.4867 | 1.5574 | 0.8340 | 0.7961 |

## Notas

## Verwysings

## Bronnelys

* *Dokter in die huis*, dr. Jan van Elfen, 1993 ISBN 0 624 03234 5

## Eksterne skakels

* Radiografie: ’n gebreekte humerus
* Foto van ’n X-straalmasjien
* X-straalveiligheid
* ’n X-straalbuis-demonstrasie (animasie)
* "What is Radiology?", ’n eenvoudige les
* X-strale en kristalle

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie X-straal.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia