Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Karelies

| Karelies *karjala*, *karjal*, *kariela* |
| --- |
| Gepraat in: |  Rusland  Finland  |
| Gebied: |  Karelië |
| Totale sprekers: | 35 600 |
| Taalfamilie: | Oeraals  Fins-Oegries   Fins-Permies    Fins-Wolgaïes     Fins-Samies      Oosseefins       **Karelies**  |
| Skrifstelsel: | Latynse alfabet (Finse variant) Cyrilliese alfabet (Rusland)  |
| Amptelike status |
| Amptelike taal in: | erken as minderheidstaal in:
* Finland
* Karelië
 |
| Gereguleer deur: | *geen* |
| Taalbedreigingstatus |
|
**UitgesterfEX**Uitgestorwe taal**BedreigCR**Krities bedreigde
**SE**Erg bedreigde
**DE**Bedreigde
**VU**Kwesbare
**VeiligNE**Nie bedreig nie
Dit is 'n **bedreigde** taal volgens die UNESCO-wêreldatlas van bedreigde tale.  |
| Taalkodes |
| ISO 639-1: | *geen* |
| ISO 639-2: | `krl` |
| ISO 639-3: | `krl`  |
|  |
|

**Karelies** (*karjala*, *karjal* or *kariela*) is 'n taal wat in Karelië deur 118 000 mense gepraat word. Karelies behoort tot die Oosseefinse tak van die Fins-Oegriese tale, wat een van die twee subfamilies van die Oeraalse tale verteenwoordig. Karelies word in die Russiese deelrepubiek Karelië en deur omtrent 5000 mense in Finland gepraat.

Verspreiding van Kareliese dialekte
Karelies is nou verwant aan Fins en dit word nie altyd as 'n aparte taal gesien nie. Die twee tale se grammatika is identies en dit verskil hoofsaaklik in woordeskat en uitspraak. Karelies beskik oor die klanke "z", "sh" en "zh" terwyl die klanke in Fins gereduseer is na "s". Fins is sterk deur Sweeds beïnvloed as gevolg van die lang geskiedenis wat dit as Sweedse besitting gehad terwyl Karlies reeds lank in die Russiese sfeer is en dus meer Russiese leenwoorde insluit en op ander maniere deur Russies beïnvloed is. Westelike Kareliese dialekte kan nouliks van oostelike Finse dialekte onderskei word. Karelies word dus as 'n taal apart van Fins besou eerder om geopolitiese redes as taalkundige oorweginge.

Onder die Finse tale het Karelies die onderskeid dat die oudste geskrewe vorm van Fins daarin geskryf is, wat terug dateer na die 13de eeu. Dit bestaan uit 'n drie-lyn teksfragment op 'n strook boombas wat in 1957 tydens argeologiese opgrawings in Nowgorod ontdek is. Ironies genoeg is daar, anders as in die geval van Fins, egter steeds geen Kareliese standaardtaal en gepaardgaande ortografie nie.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Karelies.

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir Karelies.
# McDonald's

|  |
| --- |
| **McDonald's Corporation** |
|  |
| Tipe | Openbare maatskappy |
| Gestig | 15 Mei 1940 in San Bernardino, Kalifornië; McDonald's Corporation, 15 April 1955 in Des Plaines, Illinois |
| Hoofkantoor | Oak Brook, Illinois, Verenigde State van Amerika |
| Liggings | 36 000 |
| Sleutelpersone | Andrew J. McKenna (Voorsitter) Steve Easterbrook (President en hoofuitvoerende beampte) |
| Gebied bedien | Wêreldwyd |
| Industrie | Restaurante |
| Produkte | Kitskos (hamburgers • hoender • slaptjips • koeldrank • koffie • melkskommels • slaaie • nageregte • ontbyt) |
|
Inkomste | $ 28,1057 miljard (2013) $ 27,567 miljard (2012) |
| Bedryfsinkomste | $ 8,7643 miljard (2013) $ 8,6046 miljard (2012) |
| Netto inkomste | $ 5,5859 miljard (2013) $ 5,4648 miljard (2012) |
| Werknemers | 420 000 (2014) |
| Slagspreuk | *I’m Lovin’ It* |
| Webwerf | aboutmcdonalds.com |

McDonald's-restaurante wêreldwyd
**McDonald's Corporation** is die wêreld se grootste ketting van hamburger- en kitskosrestaurante.

Die hoofkantoor van die firma – McDonald's Plaza genoem – is geleë in Oak Brook, 'n voorstad van Chicago in die Verenigde State. Hier is ook die "Hamburger University", die opleidingsentrum van McDonald's.

Die maatskappy is deur die sakeman Ray Kroć uitgebou nadat hy in 1955 die regte oorgeneem het van 'n klein hamburgerketting wat gelei was deur Dick en Mac McDonald.

'n McDonald's-restaurant word bestuur deur 'n konsessienemer, 'n filiaal, of die maatskappy self. Die inkomste van die maatskappy kom uit die huur, kopiereg en fooie wat betaal word deur die konsessiehouers, en die verkope in selftoegeruste restaurante.

McDonald's bedien hoofsaaklik hamburgers, kaasburgers, hoender, skyfies, ontbytgeregte, koeldrank, melkskommels en nageregte. In reaksie op kritiek oor sy vervelige spyskaart, verkoop die maatskappy nou ook slaaie, garnale, gevoudes en vrugte.

Die totale aantal bestellings by McDonald's beloop 68 miljoen per dag, versprei oor meer as 36 000 takke in 119 lande. Op 11 November 2015 het McDonald's hul 20ste jaar in Suid-Afrika met 234 takke gevier.

* McDonald's in Sandton
* 'n Big Mac-burger
* Chicken Mcnuggets
* McDonald's se slaptjips

## Sien ook

* Lys van vername restaurante in Suid-Afrika

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie McDonald's.
* (en)  Amptelike webwerf
# Biblioteek van die Japannese Parlement

Die Biblioteek in Chiyoda, Tokio, Japan.
Die **Biblioteek van die Japannese Parlement** (Engels: *National Diet Library* of *NDL*; Japannees: 国立国会図書館, *Kokuritsu Kokkai Toshokan*) is die nasionale biblioteek van Japan en een van die grootste biblioteke in die wêreld. Dit is amptelik ’n agentskap van die Japannese parlement en is in 1948 gestig met die doel om te help met navorsing oor sake rakende openbare beleid.

Die NDL is baie soortgelyk aan die Amerikaanse Library of Congress. Dit bestaan uit twee hoofgeriewe in Tokio en Kioto, en verskeie ander takbiblioteke dwarsoor Japan.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Biblioteek van die Japannese Parlement.

**Luafout in Module:Authority\_control\_files op reël 17: bad argument #1 to 'pairs' (table expected, got nil)**
# Prosa

**Prosa** is 'n vorm van taal wat gebruik maak van gewone sinsbou en natuurlike vloei van spraak eerder as ritmiese strukture (soos tradisionele poësie). Hoewel daar kritieke debatte heers oor die samestelling van prosa, het sy los gedefinieerde struktuur en eenvoud gelei tot die aanneming daarvan deur die meeste gesproke tale, feitlike diskoers, asook aktuele en fiktiewe skryfwerk. Dit word byvoorbeeld algemeen gebruik in literatuur, koerante, tydskrifte, ensiklopedieë, uitsendings, rolprente, geskiedenis, filosofie, regte en vele ander vorme van kommunikasie.

## Struktuur

Prosa bevoordeel die meer informele metriese struktuur van verse, wat omtrent altyd in tradisionele digkuns gevind kan word. Gedigte bevat normaalweg 'n metrum- en/of rymskema. Prosa, daarteenoor, bestaan uit volledige grammatikale sintaksis, wat paragrawe tot gevolg het en estetiese aantreklikheid laat vaar. Sommige prosawerke bevat tekens van metriese struktuur of versbou en 'n doelbewuste vermenging van die twee vorme staan bekend as prosagedig. Net so staan enige verswerk met minder reëls en beperkings bekend as vrye vers. Die siening heers dat vers meer sistematies of formulegebonde is, terwyl prosa meer verteenwoordigend is van gewone (dikwels gesellige) spraak. Samuel Taylor Coleridge het spottenderwys om hierdie punt versoek dat nuwelingdigters die definisies van prosa en digkuns moet verstaan: "*definitions of prose and poetry; that is, prose,—words in their best order; poetry,—the best words in their best order.*" In Molière se opvoering *Le Bourgeois gentilhomme*, vra Monsieur Jourdain dat iets geskryf moet word maar nie in vers of in prosa nie. 'n Filosofiemeester antwoord dat "daar geen ander manier is om jouself uit te druk as met prosa en vers nie," vir die eenvoudige rede dat "alles wat nie prosa is nie vers is, en alles wat nie vers is nie prosa is."

## Soorte

Daar is heelwat soorte prosa, insluitend *niefiksie prosa*, *epiese prosa*, *prosadig*, *polifoniese prosa*, *allitererende prosa*, *prosafiksie* en *dorpsprosa* volgens Russiese letterkunde. 'n Prosagedig is 'n prosakomposisie wat sekere eienskappe van 'n gedig het.

## Verwysings