# Geletterdheid

Wêreldwye volwasse geletterdheid.
Wêreldwye ongeletterdheid is gehalveer tussen 1970 en 2005.
**Geletterdheid** is die vermoë om jou eie naam te lees en skryf en verder ook vir kennis en belangstelling, om samehangend te skryf en om krities te kan dink oor die geskrewe woord. Die onvermoë om dit te kan doen word **ongeletterdheid** of **analfabetisme** genoem. Visuele geletterdheid sluit, bykomend tot die vermoë om visuele vorms van kommunikasie soos lyftaal te begryp, afbeeldings, kaarte en video in. Ontwikkelende definisies van geletterdheid sluit geredelik al die simbolestelsels in relevant tot 'n betrokke gemeenskap. Geletterdheid omvou 'n ingewikkelde stelsel van vermoëns om die heersende simbolestelsels van 'n kultuur te verstaan en gebruik vir persoonlike en gemeenskaplike ontwikkeling. In 'n tegnologiese samelewing word die konsep van geletterdheid uitgebrei na die media en elektronies teks, bykomend tot alfabetiese en numeriese stelsels. Hierdie vermoëns wissel in die onderskeie sosiale en kulturele kontekste volgens behoefte, aanvraag en opvoeding.

Die primêre begrip van geletterdheid stel nog steeds die lewenslange, intellektuele proses voor van die inwin van betekenis vanaf 'n kritieke interpretasie van die geskrewe of gedrukte teks. Die sleutel tot alle geletterdheid is leesontwikkeling, 'n reeks vaardighede wat begin met die vermoë om gesproke woorde te begryp en geskrewe woorde te dekodeer, en sluit af met die in diepte begrip van teks. Leesontwikkeling betrek ŉ reeks ingewikkelde taalonderstuttings insluitend die bewustheid van spraakklanke (fonologie), spelpatrone (ortografie), woordbetekenisse (semantiek), grammatika (sintaksis) en patrone van woordvorming (morfologie), vanwaar dit uit alles die nodige platform skep vir leesvlotheid en begrip. Namate die vaardighede verwerf is, kan die leser volle taalgeletterdheid bereik, wat die vermoë insluit om gedrukte materiaal met kritiese analise, gevolgtrekking en samevoeging te benader; akkuraat en samehangend te skryf; en om inligting en insig vanuit teks te gebruik as die basis vir ingeligte besluite en kreatiewe denke.

Die Verenigde Nasies se opvoedkundige, wetenskaplike en kulturele organisasie (UNESCO) beskryf geletterdheid as die "vermoë om te identifiseer, verstaan, interpreteer, skep, kommunikeer en bereken, deur die gebruik van gedrukte en geskrewe materiaal geassosieer met wisselende kontekste. Geletterdheid behels 'n deurlopendheid in onderrig vir die bemagtiging van individue om hul doelwitte te bereik, hul kennis en potensiaal te ontwikkel, en ten volle betrokke te raak by hul gemeenskappe en die breër samelewing."

## Verwysings

## Bronnelys

* Graff, Harvey J. *The legacies of literacy : continuities and contradictions in western culture and society* (Indiana University Press, 1986)
* Graff, Harvey J. *The Literacy Myth: Literacy and Social Structure in the Nineteenth Century City* (Academic Press, 1979).
* Guzzetti, Barbara, ed. *Literacy in America: An Encyclopedia of History, Theory, and Practice* (ABC-CLIO, 2002)
* Hunter, Carman St. John, and David Harman. *Adult Illiteracy in the United States: A Report to the Ford Foundation* (McGraw-Hill Book Company, 1979).
* Mustafa, Ghulam (30 Oktober 2022). "The Pakistani Education System – An Overview of the Current Situation". *Waziranlost*. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 November 2022.
* Roser, Max; Ortiz-Ospina, Esteban (2016). "Literacy". *Our World in Data*.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Geletterdheid.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal. |
 |