# Werkwoord

**Werkwoorde** word in die grammatika onderken as 'n klas van woorde wat die handeling (aksie) van 'n sin beskryf. Die werkwoord is die belangrikste woord in 'n sin en is daarom maklik om uit te ken. Tipiese werkwoorde is: eet, loop, praat, spring en ry. As voorbeeld, gegewe die sin: "Ek **opdateer** wikipedia.", is "opdateer" die werkwoord.

## Tipes werkwoorde

### Selfstandige werkwoord

'n Selfstandige werkwoord kan alleen (of selfstandig) in 'n sin staan. Voorbeelde:

* Hy **opdateer** die wiki.
* Sy **bestuur** haar motorfiets.
* Die man **kap** hout.

### Hulpwerkwoorde

Hulpwerkwoorde help die selfstandige werkwoord. Voorbeelde:

* Die vrou **het** die wiki *opgedateer*. (dui verlede tyd aan)
* Die man **sal** môre die hout *kap*. (dui toekomende tyd aan)

Dié werkwoorde behoort tot die *bedrywende vorm*. Die onderwerp ("die vrou", "die man") is besig om iets te *doen*

Talle werkwoorde (die *oorganklike* werkwoorde) het ook 'n *lydende vorm* wat met ander hulpwerkwoorde gevorm word:

* Die koei **word** deur die man *gemelk*. (dui teenwoordige tyd van die lydende vorm aan)
* Die koei **is** deur die man *gemelk*. (dui verlede tyd van die lydende vorm aan)
* Die koei **sal** deur die man *gemelk word* (dui toekomende tyd van die lydende vorm aan).

Merk op dat die onderwerp ("die koei") nie besig is om iets te doen nie. Dis "die man" wat melk. In bedrywende vorm kan ons sê:

* Die man melk die koei

Hier is "die koei" die lydende voorwerp.

### Koppelwerkwoorde

Koppelwerkwoorde word gebruik waar daar koppeling van die werkwoord nodig is. Voorbeelde:

* Die vrou **is** haastig. (koppeling tussen "Die vrou" (selfstandige naamwoord) en "haastig" (byvoeglike naamwoord)).

### Die infinitief

Dit is gewoonlik waar die werkwoord na **te** of **om te** gebruik word. Voorbeelde:

* Hierdie huis is te **koop**.
* Om te **swem** is lekker.
* Om (vinnig) te **stap**, is goeie oefening

Soms het die infinitief sy eie vorm:

* ek **het** -- om te **hê ek **is** -- om te **wees**

In die toekomende tyde word die infinitief ook sonder **(om) te** gebruik:

* ek sal **sien ek sal **wees**

### Die deelwoorde

*Sien deelwoord vir die hoofartikel*
Die verlede tyd word gevorm met 'n *voltooide deelwoord*

#### Nie-saamgesteld

Die voltooide deelwoord van nie-saamgestelde werkwoorde kry **ge-**

te **werk** -- ek het **gewerk**
te **sê** -- ek het **gesê**
Werkwoorde wat eindig met -eer kan met of sonder **ge-** gebruik word

te probeer -- ek het **(ge)probeer**.
#### Saamgesteld

Daar is twee tipes saamgestelde werkwoorde: *skeidbaar* en *onskeidbaar*

##### Skeidbaar

Die skeidbare werkwoord kry **-ge-**:

* oppas - op te pas - ek pas op - ek het op**ge**pas

Die klemtoon is altyd op die eerste skeidbare deel: óppas.

##### Onskeidbaar

Die onskeidbare werkwoorde kry geen ge- nie:

* omarm - te omarm - ek omarm - ek het **omarm**

Die klemtoon is altyd op die tweede deel: omárm.

## Sien ook

* Selfstandige naamwoord
* Byvoeglike naamwoord
* Bywoord
* Lidwoord
* Voegwoord
* Dieregeluide, werkwoorde wat die klanke van diere beskryf.
* Trappe van vergelyking
* Intensiewe

## Eksterne skakels

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir werkwoord.