Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Logogram

Egiptiese hiërogliewe, wat uit logogramme ontstaan het.
’n **Logogram** is ’n grafeem (skryfteken) wat ’n woord of morfeem (die kleinste betekenisvolle eenheid van taal) voorstel. Aangesien logogramme visuele simbole is wat woorde eerder as die klanke van ’n woord voorstel, is dit makliker om te onthou of die betekenis te raai as by alfabeties geskrewe woorde. Nog ’n voordeel is dat ’n enkele logogram in verskeie tale gebruik kan word vir woorde met ’n soortgelyke betekenis.

Logografiese stelsels sluit die vroegste ware skryfstelsels in; die eerste historiese beskawings van die Nabye-Ooste, Afrika, China en Sentraal-Amerika het ’n vorm van logografiese skrifte gebruik.

’n Suiwer logografiese skrif sal onprakties wees omdat daar vir elke woord ’n simbool sal moet wees. Alle logografiese stelsels brei ’n relatief beperkte aantal logogramme uit met karakters van fonetiese waarde, óf konsonantaal óf sillabies, of met bepalers.

Logogramme word ook in ander skryfstelsels gebruik, soos moderne snelskrif. Syfers en wiskundige simbole in alfabetiese stelsels is ook logogramme: **1** "een", **2** "twee", **+** "plus", **=** "is gelyk aan", ens. Ook die ampersand **&** word gebruik vir "en", **%** vir "persent", **$** vir "dollar", **#** vir "nommer", ens.

## Sien ook

* Piktogram

## Verdere leesstof

* Williams and Bright, *The World's Writing Systems,* Oxford, 1996.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# Ryukyu-tale

| Ryukyu-tale  |
| --- |
| Geografiese verspreiding: | Ryukyu-eilande |
| Genetiese klassifikasie: | Altaïese tale  Japannese tale   **Ryukyu-tale** |
| Onderafdelings: |
Noord-Ryukyu
Suid-Ryukyu

 |
|
Franse kaart van die Ryukyu-tale. |

Die **Ryukyu-tale** (琉球語派 *Ryūkyū-goha*, ook 琉球諸語 *Ryūkyū-shogo* of しまくとぅば *Shima kutuba*, letterlik: "eilandspraak") is 'n taalfamilie wat uit 11 tale bestaan en deur sowat 1 miljoen mense op die Ryukyu-eilande gepraat word. Dié taalfamilie bestaan uit twee groepe, naamlik die Noord-Ryukyu-tale en die Suid-Ryukyu-tale. Die Ryukyu-tale vorm saam met Japannees die Japannese tale.

Die grootste tale (volgens moedertaalsprekers) is: Okinawa-Amami (900 000) en Sakisjima (100 000). Die Ryukyu-tale word nes die verwante Japannees met die Japannese skryfstelsel, bestaande uit Kanji, Hiragana en Katakana, geskryf.

Die Ryukyu-tale word deur sommige taalkundiges as dialekte van Japannees beskou wat darem saam net as een Japannese taal gegroepeer word. Ander taalkundiges sien egter groter verskille tussen die Ryukyu-tale en Japannees wat nie hierdie groepering regverdig nie. Hulle argumenteer dat Japannees en die Ryukyu-tale nie onderling verstaanbaar is nie. Net die genetiese verwantskap tussen albei takke is 'n algemene konsensus.

Van die Ryukyu-tale is as gevolg van die taalverskuiwing na Japannees ernstig bedreigde tale; Unesco lys vier van die tale as "beslis bedreig" en twee ander as "ernstig bedreig".

## Verwysings

## Verdere leesstof

* (en)  Shimabukuro, Moriyo. (2007). *The Accentual History of the Japanese and Ryukyuan Languages: a Reconstruction.* London: Global Oriental. ISBN 9781901903638; OCLC 149189163

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Ryukyu-tale.
* (en)  "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Ryukyuan". Ethnologue. Besoek op 24 November 2018.
# Tradisionele Chinese karakters

|  |
| --- |
|  **Tradisionele Chinese karakters**  |
|  |
| Soort skryfstelsel   | Logografie |
| Tyd gebruik | Sedert 500 |
| Tale | Chinees |
|  **Stelsels**  |
| Moederstelsels | Orakelbeenskrif* Seëlskrif
	+ Klerikale skrif
		- Tradisionele Chinese karakters
 |
| Dogterstelsels | Vereenvoudigde Chinese karakters e.a. |
| ISO 15924 | Hant, 502 |
|  **Nota**  |
| Hierdie bladsy kan fonetiese IFA-simbole of letters uit ander alfabette bevat |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Portaal**     | **Skryfstelsels**  |

 |

**Tradisionele Chinese karakters** (tradisionele Chinees: 繁體字, vereenvoudigde Chinees: 繁体字, pinyin: Fántǐzì) is daardie Chinese karakters in enige karakterversameling wat nie die nuut geskape karakters of karaktervervangings wat na 1946 uitgevoer is, bevat nie. Oor die algemeen verwys hierdie beskrywing na die gestandardiseerde karakterversamelings van Taiwan, van Hongkong, en van die Kangsji-woordeboek. Die moderne fatsoene van die tradisionele Chinese karakters het die eerste met die opkoms van die klerklike skrif tydens die Han-dinastie verskyn en is sedert die 5de eeu en deur die Suidelike en Noordelike Dinasties min of meer onveranderd. Die retroniem "tradisionele Chinees" word gebruik om die tradisionele karakters van die Vereenvoudigde Chinese karakters, 'n gestandardiseerde karakterversameling wat deur die regering van die Volksrepubliek China tydens die 1950's op die Chinese Vasteland ingevoer is, te onderskei. Tradisionele Chinese karakters word vandag in Taiwan (Republiek China), Hongkong, Macau, en Kwangtsjou gebruik, alhoewel die aantal gedrukte materiaal in vereenvoudige karakters in Australië, die VSA, en Kanada aan die groei is om in die behoeftes van die al groterwordende Chinese Vastelandse diaspora te voldoen. 'n Groot aantal oorsese Chinese aanlynkoerante laat gebruikers toe om tussen beide karakterversamelings te kies (byvoorbeeld die Chinese weergawe van *The New York Times*). Vereenvoudige Chinese karakters word in die Chinese Vasteland, Singapoer en Maleisië se amptelike publikasies gebruik. Daar heers steeds debat oor die gebruik van tradisionele en vereenvoudige Chinese karakters onder Chinese gemeenskappe.

## Sien ook

* Vereenvoudigde Chinese karakters

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Tradisionele Chinese karakters.