Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Epos

*Vir elektroniese pos, sien E-pos.*
Kleitablet met 'n gedeelte van die Gilgamesj-epos (ca. 2000 v.C.).
'n **Epos** (Grieks; meervoud: *eposse* of *epe*) of **heldedig** is 'n uitgebreide, poëtiese relaas oor die avonture van 'n held of soortgelyke figuur. Dit kan ook oor 'n legendariese gebeurtenis handel, soos die Ilias van Homeros.

Twee prominente voorbeelde in Afrikaans is:

* *Raka* deur N.P. van Wyk Louw
* *Joernaal van Jorik* deur D.J Opperman

## Etimologie

Die oorsprong van die woord epos lê in die Oudgriekse woord 'ἔπος', épos, wat vertaal kan word as bewering, raad, wens, bevel, voorskrif, gerug, lied, epiese versreël of selfs orakel. Die Griekse woord "ἔπος"; is verwant aan die onvolledige werkwoord 'εἶπον', eîpon, wat vertaal kan word as spreek of sê.

## Bronnelys

* Jan de Vries: *Heroic Song and Heroic Legend* ISBN 0-405-10566-5.
* Hashmi, Alamgir (2011). "Eponymous Écriture and the Poetics of Reading a Transnational Epic". Dublin Quarterly, 15.
* Frye, Northrop (2015) [1957]. *Anatomy of Criticism*. Princeton, NJ: Princeton University Press. ISBN 978-1-4008-6690-8.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Epos.
* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir epos.
# Wes-Europa

Wes-Europa ten opsigte van die res van Europa.
**Wes-Europa** is 'n geografiese gebied in die weste van Europa.

Tydens die Koue Oorlog was Wes-Europa hoofsaaklik 'n sosio-politieke konsep wat gebruik is om die Europese lande in die Eerste Wêreld saam te groepeer. Dit is van Oos-Europa onderskei met betrekking tot die verskille in ekonomie, politiek en godsdiens eerder as deur geografiese afbakening.

Vandag het die term Wes-Europa minder met geografie en meer met die ekonomie te make. Die konsep word oor die algemeen met liberale demokrasieë, kapitalisme, asook met die Europese Unie geassosieer. Meeste van die lande in hierdie streek deel die Westerse kultuur en baie het ekonomiese en politieke bande met die lande in Noord-Amerika, Suid-Amerika en Oseanië. Daarteenoor word lande in Noord-Europa eerder met sosiale demokrasie en neutraliteit ten opsigte van internasionale geskille geassosieer.

## Lande in Wes-Europa

Die volgende elf lande is in Wes-Europa geleë:

* Oostenryk
* Duitsland
* België
* Frankryk
* Liechtenstein
* Luxemburg
* Monaco
* Nederland
* Verenigde Koninkryk
* Ierland
* Switserland

| Gebiede van die Wêreld |
| --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Afrika** |
Noord (Midde-Ooste)  · Suid van die Sahara (Sentraal · Suider · Wes · Oos) |
|  | **Amerikas** |
Noord · Sentraal · Karibiese Gebied) · Suid · Latyns |
|  | **Asië** |
Sentraal · Oos · Noord-Asië (Verre-Ooste) · Suid (Indiese subkontinent) · Suidoos · Suidwes (Midde-Ooste)  · Wes |
|  | **Europa** |
Sentraal · Noord · Suid · Wes · Oos |

 |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Oseanië** |
Australasië (Australië · Seeland) · Melanesië · Mikronesië · Polinesië |
|  | **Poolgebiede** |
Noordpoolgebied · Antarktika |
|  | **Oseane** |
Arktiese · Atlantiese · Indiese · Stille · Suidelike |
|  | **Seë** |
Oorsig van Seë |

 |
| *Sien ook Kontinente van die wêreld* |
# Bismarck

*Die artikel handel oor die stad, vir inligting oor die gelyknamige skip, sien Bismarck (skip).*

| **Bismarck**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde State |
|  **Deelstaat** |  Suid-Dakota |
|  **Koördinate** | ﻿ / ﻿ |
|  **Gestig op** | 1872 |
|  **Geïnkorporeer op** |  |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal |  71.0 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 514m |
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2005) |  55 532 |
|  - Bevolkingsdigtheid |  797.4//vk km |
|  - Metropolitaanse gebied |  94 719 |
|  **Tydsone** | EST (UTC -6) Somertyd: PDT (UTC -5) |
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe |  |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur |  °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie |  °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | 393 mm |
|  **Burgemeester** | Steven Bakken |
|  **Amptelike Webwerf** | www.bismarck.org  |

**Bismarck** is die hoofstad en tweede grootste stad van die deelstaat van Noord-Dakota. Dit het 'n bevolking van sowat 55 532 mense (grootstadsgebied: 94 719). Bismarck is geleë aan die oosoewer van die Missouririvier.

## Geskiedenis

Die stad het in 1873 ontstaan en was eers Edwington genoem maar is 'n paar maande later vernoem na die Duitse staatsman Otto von Bismarck. Dit was gedoen om Duitse investering in die *Northern Pacific Railroad* aan te moedig. Die stad was ook die verskaffing sentrum vir Fort Abraham Lincoln waar Custer gebaseer was. Dit was ook die plek van waar die *Black Hills* goudstormloop begin het. In 1883 het Birmarck die hoofstad van Dakota Gebied geword en dit het die hoofstad geword van Noord-Dakota tot die Dakota gebied herverdeel was in 1889.

Die Lewis-en-Clark-ekspedisie het hier oorwinter op hulle tog in 1804.

## Klimaat

Die winters in Bismarck is koud en lank met jaarlikse sneeuvalle. Die somers is dikwels baie warm en vogtig.

## Bron

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 4, Bladsy 224.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **Hoofstede van die Verenigde State** |  |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Hoofstede** | Albany • Annapolis • Atlanta • Augusta • Austin • Baton Rouge • Bismarck • Boise • Boston • Carson City • Charleston • Cheyenne • Columbia • Columbus • Concord • Denver • Des Moines • Dover • Frankfort • Harrisburg • Hartford • Helena • Honolulu • Indianapolis • Jackson • Jefferson City • Juneau • Lansing • Lincoln • Little Rock • Madison • Montgomery • Montpelier • Nashville • Oklahoma City • Olympia • Phoenix • Pierre • Providence • Raleigh • Richmond • Sacramento • Saint Paul • Salem • Salt Lake City • Santa Fe • Springfield • Tallahassee • Topeka • Trenton |

 |
# Nelly Sachs

**Nelly Sachs** (10 Desember 1891 – 12 Mei 1970) was 'n Duits-Sweedse digter en dramaturg. Haar ervarings as gevolg van die opkoms van die Nazi's in die Tweede Wêreldoorlog Europa het haar in 'n aangrypende woordvoerder van die hartseer en verlange van haar mede-Jode verander. Haar bekendste toneelstuk is Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels (1950) (lit: Eli: A Mysterie Play of Israel's Suffering); ander werke sluit in die gedigte "Zeichen im Sand" (1962), "Verzauberung" (1970), en die digbundels In den Wohnungen des Todes (1947), Flucht und Verwandlung (1959), Fahrt ins Staublose (1961) en Suche nach Lebenden (1971). Sy is in 1966 met die Nobelprys vir Letterkunde bekroon.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Nelly Sachs.
# Noorse Taalraad

Die **Noorse Taalraad** (Noors: *Språkrådet*) is 'n raadgewende staatsliggaam wat in 2005 gestig is om kwessies in verband met die twee Noorse skryftaalvariante, Bokmål en Nynorsk, te behandel en advies aan sowel openbare instellings asook privaatpersone te verskaf. Die voorlopers van die huidige Taalraad - die *Norsk språknemnd* en die *Norsk språkråd* - het respektiewelik sedert die jare 1952 en 1972 bestaan.

Die hoofdoelwitte van die Noorse Taalraad is die bewaring van die Noorse taal as 'n kulturele erfenis, die uitbeiding van kennis oor die taal en die vestiging van wedersydse respek tussen die gebruikers van verskillende standaard- en plaaslike taalvorme van Noors. Die Noorse Taalraad werk daarnaas aan die standaardisering en normering van Noorweë se twee amptelike skryftale en verseker die taalkundige gehalte van skoolboeke.

## Eksterne skakels

* Amptelike webwerf (en)
# Dyggvi

| Dyggvi |
| --- |
|  |
| Voorganger | Domar |
| Opvolger | Dag die Wyse |
| Koningshuis | Huis van Yngling |
| Vader | Domar |
| Moeder | Drott |
| Kinders | Dag |

**Dyggvi** of **Dyggve** (Oudnoors vir "Nuttig", "Doeltreffend") was in die Noorse mitologie 'n legendariese koning van Swede se Huis van Yngling. Hy was die seun van Domar, wat hy as koning opgevolg het.

Dyggvi het gesterf en die konkubine geword van Hel, Loki se dogter. Volgens Snorri Sturluson was Dyggvi deur sy suster, Drott, die nefie van Halfdan en was hy die eerste een wat deur sy familie "koning" genoem is. Sy voorgangers is *drottnar* genoem. Hy is opgevolg deur sy seun Dag.

Dyggvi se verhaal word vertel in die *Ynglinga saga*, *Ynglingatal*, *Historia Norwegiæ* en *Íslendingabók*.

## Verwysings

## Skakels

* Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Voorganger **← Domar** | **Legendariese Sweedse konings** | Opvolger **Dag →** |
# Kaapse Maleiers

| Kaapse Maleiers |
| --- |
|  Abdullah Abdurrahman • Zackie Achmat • Ricky Fataar • Ebrahim Rasool |
| Totale bevolking: | 200 000 |
| Belangrike bevolkings  in: |  Suid-Afrika (Kaapstad en Gauteng) |
| Taal: | Vandag: Afrikaans, Engels Vroeër: Maleis, Javaans, Boeginees |
| Geloofsoortuiging: | Meerderheid: Soennitiese Islam Minderheid: Ateïsme, Agnostisisme, Christendom |
| Verwante etniese groepe: | Javane, Maleiers, Indiërs, Afrikaners, Malgasse, Kaaps-Hollandse, Nederlanders, Kleurlinge, Boegis, Bantoevolke |

Die **Kaapse Maleiers** (Maleis: *Melayu Cape*) is 'n gemeenskap of etniese groepering van Oosterlinge in Suid-Afrika. Meeste van hulle is van Maleisië afkomstig. Hulle woon hoofsaaklik in en om Kaapstad, onder andere in die Bo-Kaap (vroeër die "Maleierbuurt") teen die hange van Seinheuwel. Saam met die Malgasse van Madagaskar vorm die Kaapse Maleiers die enigste inheemse Austronesiese volk in Afrika.

Maleierkoor in die eertydse Distrik Ses
'n Koorkompetisie in Kaapstad
Bo-Kaap, Kaapstad se Maleise kwartier
Dorpstraat, 'n gedeelte van Kaapstadse Maleise kwartier met die Auwal-moskee in die agtergrond
Kaapse Maleise blommeverkoper
Hulle voorvaders is as slawe deur die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie van Nederlands-Indië na die Nederlandse Kaapkolonie gebring. Die eerste groep het in 1667 aangekom. Later het 'n aantal politieke bannelinge van Maleisië, in besonder Sjeik Joseph, hier aangeland. Betreklik min vermenging het met ander rasse plaasgevind en hulle bly toegewyde Moslems. Hulle is bekend vir hulle wetsgehoorsame karakter en hoë morele standaard.

As vakmanne spesialiseer hulle meestal as perdeversorgers, koetsiers, vissers, kleremakers, meubelmakers en kuipers. Hulle behou nog baie van hulle ou tradisies, onder andere hulle melodieuse liedere, byna die enigste vorm waarin hulle oorspronklike taal behou gebly het.

Vandag praat meeste van hulle Afrikaans. Professor A. van Selms (1906–1984) van Pretoria het godsdienstige boeke ontdek wat reeds in die 18de eeu vir hulle in Konstantinopel in Arabiese skrif gedruk is.

Verskeie Suid-Afrikaanse geregte is van Maleisiese oorsprong, onder andere tamatiebredie, bobotie, sosaties en koeksisters.

## Bron

* Ensiklopedie van Suidelike Afrika, Eric Rosenthal, 1967.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kaapse Maleiers.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | Etniese groepe in Suid-Afrika |  |  |
|
Afrikaners • Anglo-Afrikane • Asiate • Griekwas • Kaapse Maleiers • Khoisan • Kleurlinge • Ndebeles • Noord-Sotho's • Suid-Sotho's • Swazi's • Tsongas • Tswanas • Vendas • Xhosas • Zoeloes |
# Randstad

Die bereikbaarheid van werkgeleentheid in die Randstad
Die **Randstad** is 'n gebied in Nederland wat die grootste stede van die land omvat en wat grotendeels as een stad aan mekaar gegroei het. Dié gebied het ongeveer 8 miljoen inwoners.

Dit het ongeveer die vorm van 'n ring met Amsterdam in die noorde, Den Haag in die weste, Rotterdam in die suide en Utrecht in die ooste. Ander kleiner stede wat in hierdie megapolis opgeneem is, is Haarlem, Leiden, Delft, Dordrecht, Hilversum en Almere. Omrede die middel oorspronklik 'n veenmoeras was en dit moeiliker is om daar te bou, het die middel van die gebied, die "groene hart", minder ontwikkeling ondergaan. Dit geld ook vir die suidooste van die gebied.
# Sranantongo

| Sranantongo *Sranan Tongo* |
| --- |
| Gepraat in: |  Suriname  |
| Gebied: | Suid-Amerika |
| Totale sprekers: | 715 700 |
| Taalfamilie: | Kreools  Engels   **Sranantongo**  |
| Skrifstelsel: | Latynse alfabet |
| Taalkodes |
| ISO 639-1: | *geen* |
| ISO 639-2: | `srn` |
| ISO 639-3: | `srn` |
|

**Sranantongo** (*Sranan Tongo*, letterlik: "Surinaamse tong"; Nederlands: *Surinaams*) is 'n Engels-gebaseerde Kreools wat deur sowat 715 700 mense in Suriname gepraat word. Sranantongo dien saam met Nederlands, die amptelike taal van Suriname, as *lingua franca* van dié land. Dit was oorspronklik die moedertaal van die Kreole, maar word nou deur alle bevolkingsgroepe van Suriname gebesig.

Die tweede vers van die Surinaamse nasionale volkslied, *God zij met ons Suriname*, in Sranantongo
In Nederlands word Sranantongo *Surinaams* genoem, wat soms deur mense met 'n Surinaamse agtergrond as inkorrek beskou word. 'n Ander bekende Surinaamse taal is byvoorbeeld Sarnami Hindoestani, die moedertaal van die Hindoestane. Sarnami beteken ook Sranan, "Surinaams". Voorheen is na Sranantongo informeel verwys as "Taki-Taki" (geklets) of "Negerengels". Dié benaminge word as neerhalend beskou.

As geskrewe taal bestaan Sranantongo sedert die laat 19de eeu. 'n Amptelike ortografie is op 15 Julie 1986 deur die Surinaamse regering met Resolusie 4501 goedgekeur. Van Suriname se bekendste skrywers het in Sranantongo geskryf, waaronder die digter Henri Frans de Ziel ("Trefossa"; 1916–1975). Hy is die skepper van die Surinaamse volkslied, *God zij met ons Suriname*, waarvan die tweede vers in Sranantongo is.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Sranantongo.
* (en)  "Sranan". Encyclopædia Britannica. Besoek op 17 Augustus 2019.
# Italiese tale

| Italiese tale  |
| --- |
| Geografiese verspreiding: | *uitgesterf* |
| Genetiese klassifikasie: | Indo-Europees  Italo-Kelties   **Italiese tale** |
| Onderafdelings: |
Oskies
Umbries
Faliskies
Latyn

 |
|
Kaart van die tale wat in die Ystertydperk (omstreeks die 6de eeu v.C.) in Italië gepraat is. |

| Indo-Europese tale |
| --- |
| Indo-Europese tale |
| Albanees | Anatolies Armeens | Balties | Kelties Germaans | Grieks | Indo-Irannees Italies | Slawies | Togaars |
| Proto-Indo-Europees |
| Taal | Vereniging | Geloof Kurgan | Yamna | BMAC | Ariaans |
| Indo-Europese studies |

Die **Italiese tale** is 'n tak van die Indo-Europese tale, wat in die eeue voor Christus in Italië gepraat is.

Tale van Sentraal-Italië aan die begin van Romeinse uitbreiding
* Oskies-Umbries
	+ Oskies
	+ Umbries
* Faliskies-Latyn
	+ Faliskies
	+ Latyn

Deur die verowering van die gebied deur die SPQR het net die Latynse taal, wat in die gebied van Latium gepraat word, oorleef. Uit die Latynse volkstaal het die Romaanse tale geleidelik ontstaan.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Italiese tale.
* (en)  "Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Italic". Ethnologue. Besoek op 28 Augustus 2020.
* (en)  "Italic languages". Encyclopædia Britannica. Besoek op 28 Augustus 2020.
# Armene

*Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Armeens.*

| Armene |
| --- |
|  |
| Totale bevolking: | ca. 6–8 miljoen |
| Belangrike bevolkings  in: |  Armenië ~3 miljoen
 Rusland 1,2–2,9 miljoen
 Verenigde State 483 366–1,5 miljoen
 Frankryk 250 000–750 000
 Georgië (sonder Abchasië) 248 929
 Iran 120 000
 Libanon 100 000
 Sirië 100 000
 Oekraïne 100 000
 Griekeland 80 000
 Argentinië 70 000
 Turkye 60 000
 Kanada 55 740
 Pole 50 000
 Abchasië 41 864 |
| Taal: | Armeens |
| Geloofsoortuiging: | Hoofsaaklik Christendom: Armeens-Apostoliese Kerk • Rooms-Katolieke Kerk • Protestantisme |
| Verwante etniese groepe: | Ander Indo-Europese volke |

Die **Armene** of **Armeniërs** (Armeens: հայեր, *hayer* [hɑˈjɛɾ]) is 'n nasie en etniese groep inheems aan Armenië en dele van die Midde-Ooste wat Armeens, 'n Indo-Europese taal, as moedertaal praat. Hulle vorm naas die Azerbeidjanners die tweede grootste inheemse etniese groep in die Kaukasus-streek en die titulêre nasie van Armenië, waar hulle sowat 98% van dié land se bevolking uitmaak.

Hayk, die legendariese stigter en apostel van die Armeense nasie – skildery deur Mkrtum Hovnatanian (1779–1846)
Die meeste Armene is aanhangers van die Armeens-Apostoliese Kerk, die wêreld se oudste nasionale kerk. Die Christendom het kort ná Jesus Christus se dood Armenië bereik as gevolg van die twee apostels Thaddeüs en Bartolomeüs se suksesvolle pogings. In die 4de eeu het die Koninkryk van Armenië die eerste land geword wat die Christendom as 'n staatsgodsdiens aanvaar het, nog voor die destydse Romeinse Ryk. Armene woon al meer as 1 500 jaar in die Ou Stad van Jerusalem, gesentreer rondom die Armeense klooster.

As gevolg van die Armeense volksmoord (1915–1916) in die Ottomaanse Ryk tydens die Eerste Wêreldoorlog het 'n groot Armeense diaspora in Westerse lande en die destydse Russiese Ryk gevestig. Wêreldwyd leef tussen 6 en 8 miljoen Armene, waarvan meer as 3 miljoen in Armenië, tussen 1,2 en 2,9 miljoen in Rusland, tussen 483 366 en 1,5 miljoen in die Verenigde State en tussen 250 000 en 750 000 in Frankryk. Die klein Armeense gemeenskap in Suid-Afrika word op sowat 200 siele beraam.

Vir dekades het Armene ook die meerderheid in die Republiek Artsach gevorm met meer as 100 000 individue, maar hulle is sedert 'n Azerbeidjanse militêre offensief in 2023 byna heeltemal uit die gebied verdryf.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Armene.
# Starlink

Logo.
**Starlink** is ’n satellietnetwerk wat deur die Amerikaanse maatskappy SpaceX gebou word om internettoegang te verskaf. Die netwerk sal uit duisende klein satelliete bestaan wat saam met ontvangers op die grond sal werk. SpaceX beplan ook om van die satelliete vir militêre, wetenskaplike of verkenningsdoeleindes te verkoop.

Teen November 2019 het SpaceX 122 satelliete ontplooi. Hulle beplan om nog 60 per lansering te ontplooi, teen ’n tempo van ’n lansering elke twee weke vanaf November. Teen die middel 2020's sal byna 12 000 satelliete ontplooi wees, en dit kan later dalk tot 42 000 vermeerder word. Die aanvanklike 12 000 satelliete sal op drie hoogtes om die Aarde wentel: 1 600 op 550 km, nog sowat 2 800 op 1 150 km en sowat 7 500 op 340 km. Kommersiële gebruik kan in 2020 begin.

Kommer is al uitgespreek oor die langtermyngevaar van ruimterommel as gevolg van die plasing van duisende satelliete in wentelbane bo 1 000 km en ’n moontlike impak op sterrekunde.

Die totale koste van die dekade lange projek om die netwerk te ontwerp, bou en ontplooi is in Mei 2018 deur SpaceX op $10 miljard geraam. Die ontwikkeling van die projek het in 2015 begin, met die twee eerste prototipe-toetssatelliete wat in Februarie 2018 gelanseer is. Die ontplooiing van ’n tweede stel toetssatelliete en die eerste ontplooiing van ’n deel van die netwerk het op 24 Mei 2019 plaasgevind toe die eerste 60 operasionele satelliete gelanseer is.

## Fases

Sestig Starlink-toetssatelliete net voor hulle in Mei 2019 gelanseer is.

| Fase | Wentelbaan (km) | Getal satelliete | Helling (grade) | Tyd van voltooiing |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | 550 | 1 584 | 53 | Maart 2027 |
| 1 110 | 1 600 | 53,8 |
| 1 130 | 400 | 74 |
| 1 275 | 375 | 81 |
| 1 325 | 450 | 70 |
| 2 | 335,9 | 2 493 | 42 | November 2027 |
| 340,8 | 2 478 | 48 |
| 345,6 | 2 547 | 53 |

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Amptelike Starlink-webtuiste

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Starlink.
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# Memento mori

Die buitepanele van Rogier van der Weyden se *Braque Triptiek* (ongeveer 1452) toon die skedel van die beskermheilige. Dit rus op 'n baksteen, 'n simbool van sy voormalige beroep.
Memento mori (Latyn vir 'onthou [of dink daaraan] dat jy [moet] sterf') is 'n artistieke of simboliese uitdrukking wat dien as herinnering aan die onafwendbaarheid van die dood. Die begrip se wortels kan teruggevoer word na die filosofieë van die Klassieke Oudheid en die Christendom. Dit het vanaf die middeleeue begin figureer in die grafkuns en die argitektuur.

Die algemeenste motief is 'n skedel, dikwels vergesel van een of meer bene van die menslike geraamte of skelet. Dikwels is hierdie simbole genoeg om die idee op te roep. Ander motiewe soos 'n kis, uurglas of verwelkte blomme, dui op die verganklikheid van die menslike lewe. Dikwels funksioneer hierdie motiewe binne 'n werk (soos 'n portret) met 'n ander onderwerp. Digters maak ook dikwels gebruik van die uitdrukking as titel vir hul gedigte. Die *vanitas* is 'n artistieke genre waar die tema van die dood egter die uitsluitlike onderwerp is. Die *Danse Macabre* en die Dood, voorgestel deur 'n doodsengel met 'n seis, spreek selfs meer direk tot die onderwerp.

## Galery

* *Memento mori*. Inskripsie op 'n grafsteen (1746). Edinburgh. St. Cuthbert's Churchyard.
* Roomse mosaïek wat die *Rota Fortunae* (Wiel van Fortuin) voorstel wat, soos dit draai, die rykes arm en die armes ryk kan maak; in effek is beide toestande baie onseker en onbestendig, met die dood wat altyd om die draai wag, en die lewe wat aan 'n draadjie hang; wanneer die draad breek, ontsnap die siel, en so word almal gelyk gemaak. (Collezioni pompeiane. Nasionale Argeologiese Museum, Napels)
* Frans Hals, *Jongman met 'n Skedel*, ongeveer 1626–1628
* Memento mori in die vorm van 'n klein kis, 1700's, wasfiguur op satyn in 'n houtkis (Museum Schnütgen, Keulen, Duitsland)

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Memento mori.
# Fahrenheit

Termometer met die temperatuur in Fahrenheit op die buiterand en in Celsius daarbinne.
██ Lande wat Fahrenheit gebruik.
██ Lande wat beide Fahrenheit en Celsius gebruik.
██ Lande wat Celsius gebruik.
**Fahrenheit** (meer presies, grade Fahrenheit) is 'n eenheid vir die meet van temperatuur. Grade Fahrenheit word afgekort as °F. Om grade Fahrenheit na grade Celsius om te skakel, gebruik die formule: °C = 5/9 x (°F − 32).

## Vergelyking met Celsius en Kelvin

**Vergelyking met Celsius en Kelvin**| Beskrywing | Kelvin | Celsius | Fahrenheit | Rankine |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Absolute nul | 0.00 | −273.15 | −459.67 | 0 |
| Vriespunt van water (by standaarddruk) | 273.15 | 0.00 | 32.00 | 491.67 |
| Gemiddelde temperatuur van die Aarde se oppervlak | 288 | 15 | 59 | 518.67 |
| Gemiddelde temperatuur van die menslike liggaam | 310 | 37 | 98 | 557.67 |
| Kookpunt van water (by standaarddruk) | 373.1339 | 99.9839 | 211.97102 | 671.64 |

## Verwysings

## Sien ook

* Celsius
* Kelvin
* Britse en Amerikaanse maateenhede
# Googolplex

'n **Googolplex** is die groot getal WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , dit wil sê, 10 verhef tot die mag van 'n googol.

As dit in gewone desimale notasie geskryf word, sou dit 1 wees gevolg deur 'n googol (10100) nulle – 'n fisies onmoontlike getal om eksplisiet te skryf.

## Geskiedenis

In 1920 het die Amerikaanse wiskundige Edward Kasner se negejarige nefie, Milton Sirotta, die term *googol* bedink, wat 10100 is, en daarna die verdere term *googolplex* voorgestel as “een, gevolg deur die skryf van nulle totdat jy moeg raak”. Kasner het besluit om ’n meer formele definisie aan te neem, omdat “verskillende mense op verskillende tye moeg raak, en dit sou nooit deug om Carnera ’n beter wiskundige as dr. Einstein te laat lyk bloot omdat hy meer uithouvermoë gehad het en langer kon skryf nie”. Dit is daarom gestandaardiseer as 10(10100), wat gewoonlik as 1010100 geskryf word volgens die konvensionele interpretasie van opeenvolgende eksponensiasie.

## Verwysings

## Bronnelys

* Padilla, Tony; Symonds, Ria. "Googol and Googolplex". *Numberphile*. Brady Haran. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 Maart 2014. Besoek op 6 April 2013.