# Oos-Timor

Demokratiese Republiek Oos-Timor
*República Democrática de Timor-Leste* (Portugees)
*Repúblika Demokrátika Timór-Leste* (Tetoem)|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Vlag
 | Wapen
 |

 |
| Nasionale leuse: *Unidade, Acção, Progresso* (Portugees) *Unidade, Asaun, Progresu* (Tetoem) *(Afrikaans: "Eenheid, Aksie, Vooruitgang")* |
| Volkslied: *Pátria* *(Portugees vir: "Vaderland")* Duration: 2 minutes and 10 seconds.2:10 |
|  |
| **Hoofstad** | Dili
﻿ / ﻿ |
| **Grootste stad** | Dili |
| **Amptelike tale** | Portugees en Tetoema |
| **Regering** • President • Eerste minister | Unitêre semi-presidensiële grondwetlike republiek José Ramos-Horta Xanana Gusmão |
| **Onafhanklikheid** Vorming • Portugees-Timor • Onafhanklikheidsverklaring • Indonesiese anneksasie • Onafhanklikheid herstel |  16de eeu 28 November 1975 17 Julie 1976 20 Mei 2002 |
| **Oppervlakte**  - Totaal    - Water (%) |   14 874 km2  (159ste) 5 743 myl2 feitlik geen |
| **Bevolking**  - 2024-skatting  - 2022-sensus  - Digtheid |   1 506 909 (156ste) 1 341 737 101 / km2 (120ste) 262 / myl2 |
| **BBP** (KKP)  - Totaal  - Per capita | 2025-skatting
$6,973 miljard (169ste) $4 916 (152ste) |
| **BBP** (nominaal)  - Totaal  - Per capita | 2025-skatting
$2,115 miljard (176ste) $1 491 (157ste) |
| **MOI** (2023) |  0,634 (142ste)  –  medium |
| **Gini** (2014) | 28,7 –  laag |
| **Geldeenheid** | Amerikaanse dollarc ($) (`USD`) |
| **Tydsone**  - Somertyd | (UTC+9) nie toegepas nie (UTC+9) |
| **Internet-TLD** | .tld |
| **Skakelkode** | +670 |
| a. 15 ander "nasionale tale" word deur die grondwet erken. b. Deur die grondwet gedefinieer as herstel. c. Centavo-munte word ook gebruik. d. .tp word uitgefaseer. |

**Oos-Timor** (Portugees: **Timor-Leste**, Tetoem: *Timor-Lorosae*), amptelik die **Demokratiese Republiek Oos-Timor** (Portugees: *República Democrática de Timor-Leste*, Tetoem: *Repúblika Demokrátika Timór-Leste*), is 'n eilandstaat in Suidoos-Asië. Dié land is op die oostelike deel van die eiland Timor geleë en beslaan ook 'n klein eksklawe op die noordwestelike deel van dié eiland. Oos-Timor grens in die weste, noorde en ooste aan Indonesië, en word in die suidooste deur die Timorsee van Australië geskei. Dit beslaan 'n oppervlakte van 14 874 en het in 2024 'n bevolking van 1 506 909 gehad. Die hoofstad en grootste stad is Dili. Oos-Timor het twee amptelike tale: Portugees en Tetoem.

Nasa-satellietbeeld van Oos-Timor
Kaart van Oos-Timor
Oos-Timor is in die 16de eeu deur Portugal gekoloniseer en dit het tot sy dekolonisasie bekend gestaan as Portugees-Timor. Op 28 November 1975 het Oos-Timor sy onafhanklikheid verklaar, maar dit is kort daarna deur Indonesië beset en verklaar tot dié land se 27ste provinsie. Op 20 Mei 2002 het Oos-Timor die eerste land geword, wat in die loop van die 21ste eeu onafhanklik geword het. Dit is net een van twee lande in Suidoos-Asië wat deur die Christendom gekenmerk is, die ander is Filippyne. Daarbenewens is Oos-Timor die enigste onafhanklike land in Asië, waar Portugees 'n amptelike taal is, en saam met Macau een van twee Portugeestalige gebiede in Asië. In 2011 het Oos-Timor aansoek gedoen om by die streeksorganisasie ASEAN aan te sluit en op 26 Oktober 2025 het dit die elfde lidland van dié organisasie geword.

## Etimologie

"Timor" is ontleen aan *timur* en beteken "oos" in Maleis, waarvolgens die toutologiese naam "Oos Oos" beteken. In Indonesies lei dit tot die naam *Timor Timur* wat na die voormalige Indonesiese provinsie verwys; *Timor Leste* verwys egter na die onafhanklike land). In Portugees is die landsnaam "Timor-Leste" (*Leste* beteken "oos"). In Tetoem is dit *Timór Lorosa'e* ("Lorosa'e" kan letterlik vertaal word as "waar die son opkom").

Die amptelike name in sy grondwet lui *Democratic Republic of Timor-Leste* in Engels, *República Democrática de Timor-Leste* in Portugees en *Repúblika Demokrátika Timór-Leste* in Tetoem.

In Afrikaans kan dit as 'n toutologie beskou word om "Oos-Timor" te sê, aangesien *Timor* "oos" beteken.

## Verwysings

## Bronnelys

Algemeen
* (en)  "East Timor". Encyclopædia Britannica. Besoek op 28 Oktober 2025.
* (en)  "Timor-Leste". Central Intelligence Agency. Besoek op 28 Oktober 2025.

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Oos-Timor.
* (en)  Toerisme-inligting oor Oos-Timor op Wikivoyage
* (en)  (pt)  (tet)  Amptelike regeringswebwerf