Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mummie

’n Egiptiese mummie in die Britse Museum.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

 |
| Mummie (*sˁḥ*) in hiërogliewe |

'n Guanche-mummie in die Museo de la Naturaleza y el Hombre (Santa Cruz de Tenerife, Spanje).
’n **Mummie** is ’n gestorwe mens of dier waarvan die vel en organe bewaar gebly het vanweë óf ’n doelbewuste óf ’n toevallige blootstelling aan chemikalieë, uiterste koue, baie lae humiditeit of ’n gebrek aan lug, in so ’n mate dat die liggaam nie verder sal ontbind wanneer dit uitgehaal en op ’n koel, droë plek bewaar word nie. Sommige owerhede beperk die woord tot liggame wat doelbewus met chemikalieë gebalsem is, maar die gebruik van die woord vir liggame wat toevallig behoue gebly het, dateer uit minstens 1615.

Mummies van mense en diere is al op elke kontinent gevind, beide vanweë ’n doelbewuste en toevallige bewaring. Meer as ’n miljoen dieremummies is in Egipte ontdek – baie van hulle katte.

Benewens die bekende mummies van Antieke Egipte, het doelbewuste mummifisering in verskeie kulture in Suid-Amerika en Asië voorgekom, in dele wat ’n baie droë klimaat het. Die oudste bekende liggaam wat doelbewus gemummifiseer is, is van ’n kind wat in die Camarones-vallei in Chili ontdek is; dit dateer uit omstreeks 5050 v.C. Die oudste bekende natuurlike mummie is ’n afgekapte kop wat sowat 6 000 jaar oud is; dit is in 1936 ontdek, ook in Suid-Amerika.

In ander kulture is dooies ook gemummifiseer, soos die Guanche-kultuur van die Kanariese Eilande in Spanje.

Die woord "mummie" is afgelei van die Latynse *mumia*, ’n leenwoord uit Arabies (*mūmiya*, مومياء) en Persies (*mūm*, "was").

## Verwysings

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# Nadir

Die *senit* en *nadir* van 'n waarnemer.
Die **nadir** (van Arabies نظير *nathir*, "teenoorgesteld") is in sterrekunde die punt reg teenoor die senit, en dus die punt reg onder die waarnemer. Die senit, daarenteen, is reg bo die waarnemer se kop.
# Apollo 17

**Apollo 17** was die laaste bemande sending in die Apollo-program van die Verenigde State, die sesde sending wat op die maan geland het en die tiende suksesvolle sending.

Lansering het om 00:33 Oostelike Standaardtyd (EST) op 7 Desember 1972 geskied, die drie bemanningslede het bestaan uit bevelvoerder Eugene Cernan, beheereenheid-vlieënier Ronald Evans en maanmodule-vlieënier Harrison Schmitt. Dit was die laaste gebruik van Apollo-hardeware vir sy oorspronklike sending; na Apollo 17 is ekstra Apollo-onderdele in die Skylab en Apollo-Sojoes-toetsprojek gebruik.

Dit was die derde "J-sending" gewees – wat 'n drie-dae-maanverblyf en uitgebreide wetenskaplike vermoë moontlik gemaak het. Dit was ook die derde en laaste sending waartydens die maankarretjie gebruik is.

Terwyl Evans om die maan gewentel het in die beheer/diensmodule (CSM), het Cernan en Schmitt net meer as drie dae op die maanoppervlak vertoef in die Taurus-Littrowvallei. Hulle het drie sessies buite die landingstuig spandeer ("moonwalks"), waartydens hulle maanmonsters versamel en wetenskaplike instrumente ontplooi het. Cernan, Evans, en Schmitt het veilig na die aarde teruggekeer op 19 Desember, na 'n sending van ongeveer 12 dae.

Harrison Schmitt op die maan langs die vlag van die Verenigde State van Amerika, met die aarde in die agtergrond.
Gene Cernan ry op die maankarretjie.
Herwinning uit die Stille Oseaan, 19 Desember 1972

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Voorafgegaan deur**: Apollo 16 | Apollo-program | **Einde** |
# Maansverduistering

Die algehele maansverduistering van Junie 2011.
’n **Maansverduistering** vind plaas wanneer die maan direk agter die Aarde in sy skaduwee inbeweeg. Dit kan net gebeur as die son, Aarde en maan in ’n reguit of byna reguit lyn lê met die Aarde in die middel – dus net met volmaan. Die soort en duur van die verduistering hang af van die maan se ligging in verhouding met sy wentelbaanknoop.

Anders as ’n sonsverduistering, wat net in ’n redelik klein deel van die wêreld gesien kan word, kan ’n maansverduistering gesien word vanaf enige plek aan die nagkant van die Aarde. ’n Maansverduistering duur ’n paar uur, terwyl ’n sonsverduistering net ’n paar minute op enige gegewe plek duur vanweë die kleiner grootte van die maan se skaduwee. ’n Maansverduistering kan ook met die blote oog bekyk word, aangesien dit nooit helderder as ’n gewone volmaan word nie (of eintlik altyd dowwer is).

## Soorte maansverduisterings

Skematiese voorstelling van die Aarde se skaduwee. In die volskadu is die maan heeltemal beskut teen die sonstrale, maar in die halfskadu net gedeeltelik.
Die Aarde se skaduwee kan in twee dele verdeel word: die volskadu (umbra) en die halfskadu (penumbra). In die volskadu is geen sonweerkaatsing nie, maar weens die son se grootte word die weerkaatsing net gedeeltelik geblokkeer in die buitenste deel van die skaduwee, en daarom word dit die halfskadu genoem.

’n **Halfverduistering** vind plaas wanneer die maan deur die Aarde se halfskadu beweeg. Die halfskadu veroorsaak ’n effens verdonkering van die maan se oppervlak. ’n Spesiale soort halfverduistering vind plaas wanneer die maan presies binne die Aarde sa halfskadu lê, maar dit gebeur selde.

’n **Gedeeltelike maansverduistering** vind plaas as net ’n deel van die maan binne die volskadu lê. As die maan heeltemal in die volskadu inbeweeg, word dit ’n **algehele maansverduistering** genoem.

Die maan se snelheid deur die skaduwee is sowat 1 km/s en kan sowat 107 minute lank heeltemal verduister wees. Van die maan se eerste kontak met die skadu tot die laaste kontak kan egter tot vier uur duur. Die relatiewe afstand van die maan van die Aarde af tydens die verduistering kan ook die duur daarvan beïnvloed. Veral as die maan naby sy apogeum is (die verste punt van die Aarde af in sy wentelbaan), is sy wentelspoed die stadigste. Die deursnee van die volskadu verander nie noemenswaardig tydens die veranderinge in die afstand tussen die Aarde en die maan nie, en daarom sal ’n verduistering naby die maan se apogeum langer duur.

## Galery

* Die begin van die maansverduistering in November 2003.
* In Desember 2010.

## Verwysings

## Verdere leestof

* Bao-Lin Liu, *Canon of Lunar Eclipses 1500 B.C.-A.D. 3000*, 1992
* Jean Meeus en Hermann Mucke, *Canon of Lunar Eclipses*. Astronomisches Büro, Wene, 1983
* Espenak, F., *Fifty Year Canon of Lunar Eclipses: 1986-2035.* Nasa-publikasie 1216, 1989

## Eksterne skakels

* "Lunar Eclipse Essentials": Nasa-video
* Amerikaanse vloot se maansverduisteringsrekenaar Geargiveer 13 Augustus 2011 op Wayback Machine
* Nasa-blad oor verduisterings
* Fotografiewenke Geargiveer 14 Julie 2011 op Wayback Machine
# Amerikaanse Marinierskorps

| Amerikaanse Marinierskorps |
| --- |
| Seël van die Marinierskorps Seël van die Marinierskorps |
| **Gestig** | 10 November 1775 – April 1783,
11 Julie 1798 |
| **Land** | Verenigde State van Amerika |
| **Tipe** | Gekombineerde marinewapens |
| **Logo** |  |
| **Vlag** |  |
| **Spesialisasie** | Amfibiese, ekspedisie en lugoorlogvoering |
| **Hoofkwartier** | Pentagon |
| **Aantal lede** | 194 000 aktiewe (2013) 40 000 reserwe(2010) |
| **Kommandostruktuur** | Vlootdepartement |
| **Mars** | *Semper Fidelis* *The Marine's Hymn* |
| **Kleur** | Bloedrooi en Goud          |
| **Veldslae** | Amerikaanse Rewolusionêre Oorlog Anglo-Amerikaanse Oorlog van 1812 Meksikaans-Amerikaanse Oorlog Tweede Opiumoorlog Amerikaanse Burgeroorlog Spaans-Amerikaanse Oorlog Eerste Wêreldoorlog Tweede Wêreldoorlog Korea-oorlog Viëtnamoorlog Golfoorlog Irakse Oorlog |

Lede van die Amerikaanse Marinierskorps vuur op die vyand tydens Operasie Moshtarak in Afghanistan.
'n Amerikaanse Marinier doen diens as sekuriteitswag by 'n V.S.A ambassade in 2004.
Die **Amerikaanse Marinierskorps** (Engels: *United States Marine Corps*, afgekort **USMC**) is die marinierskorps van die Verenigde State en deel van die Amerikaanse Gewapende Magte.

Hoewel die korps hom oorspronklik hoofsaaklik besig gehou met die veiligheid aan boord van oorlogskepe, en met oorlogvoering deur middel van landings in kusgebiede vanuit die see, het dit ontwikkel tot 'n bruikbare, veeldoelige elite-gevegsmag binne die Amerikaanse Gewapende Magte.

Die Marinierskorps is op één na die kleinste van die vyf dele van die gewapende magte (die Leër, Vloot, Marinierskorps, Lugmag, en die Kuswag) met 201 031 mariniers in aktiewe diens, en nog 40 000 reserviste (2009). Slegs die Kuswag is kleiner. Nogtans is die Amerikaanse Marinierskorps groter as die gewapende magte van baie ander lande, ook groter as die Britse Weermag.

Die korps het sy eie lugvaartafdeling (Marinierskorpslugvaart), wat meer vegvliegtuie besit as die lugmagte van die meeste ander lande.

Die korps val, net soos die Amerikaanse Vloot, onder die departement van die vloot, wat gelei word deur 'n minister (minister van die vloot) en 'n adjunkminister. Die departement van die vloot val saam met die departement van die leër, van die lugmag en van die ruimtemag, onder die departement van verdediging.

## Verwysings

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Amerikaanse Marinierskorps.

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal. |
 |
# Sionisme

Theodor Herzl was die stigter van die moderne Sionistiese beweging. In sy pamflet *Der Judenstaat* van 1896 het hy die stigting van ’n toekomstige onafhanklike Joodse staat in die 20ste eeu voorsien.
**Sionisme** is ’n etnokulturele nasionalistiese beweging wat aan die einde van die 19de eeu in Europa ontstaan het, met die doel om ’n nasionale tuiste vir die Joodse volk te vestig en te handhaaf. Dit is nagestreef deur die kolonisasie van Palestina, ’n streek wat ongeveer ooreenstem met die Land van Israel in die Joodse godsdiens, en wat sentrale belang in die Joodse geskiedenis het. Sioniste het daarop gemik om ’n Joodse staat in Palestina te skep met soveel moontlike grondgebied, soveel moontlike Jode, en so min as moontlik Palestynse Arabiere.

Sionisme het oorspronklik as ’n sekulêre nasionalistiese beweging aan die einde van die 19de eeu in Sentraal- en Oos-Europa ontstaan, as reaksie op nuwe golwe van antisemitisme en as ’n antwoord op die Haskalah of Joodse Verligting. Die aankoms van sionistiese setlaars in Palestina gedurende hierdie tydperk word wyd beskou as die begin van die Israëli-Palestynse konflik. Die sionistiese aanspraak op Palestina was gebaseer op die idee dat die Jode se historiese reg op die land hoër was as dié van die Arabiere.

In 1917 het die Balfour-verklaring Brittanje se steun vir die beweging bevestig. In 1922 het die Mandaat vir Palestina, wat deur Brittanje regeer is, eksplisiet die sionistiese setlaars bo die plaaslike Palestynse bevolking bevoordeel. In 1948 is die Staat Israel gestig en het die eerste Arabies-Israeliese oorlog uitgebreek. Gedurende die oorlog het Israel sy grondgebied uitgebrei tot meer as 78% van die Mandaat-Palestina. As gevolg van die Palestynse uitsetting en vlug in 1948 het ’n beraamde 160 000 van die 870 000 Palestyne in die gebied gebly en ’n Palestynse minderheid in Israel gevorm.

Die sionistiese hoofstroom het histories Liberale, Arbeiders-, Revisionalistiese en Kulturele Sionisme ingesluit, terwyl groepe soos Brit Shalom en Ihud dissidente fak­sies binne die beweging was. Religieuse Sionisme is ’n variant van die sionistiese ideologie wat sekulêre nasionalisme en godsdienstige konserwatisme saambring. Sionisme-ondersteuners beskou dit as ’n nasionale bevrydingsbeweging vir die terugkeer van ’n inheemse volk (wat aan vervolging onderwerp was en ’n nasionale identiteit deel deur nasionale bewustheid) na die tuisland van hul voorouers.

Kritiek op sionisme beskryf dit dikwels as ’n supremasistiese, kolonialistiese en rassistiese beweging.

## Verwysings
# Aanpassingsoptiek

Sterrekundiges by die Very Large Telescope in Chili gebruik aanpassingsoptiek.
**Aanpassingsoptiek** of **adaptiewe optiek** (AO) is ’n tegniek waardeur die gehalte van optiese stelsels verbeter word deur te kompenseer vir die uitwerking van bestaande, vinnig veranderende steurings – veral atmosferiese steurings. Die tegniek is in die 1970's vir militêre doeleindes ontwikkel. Deesdae word dit toegepas by sterrekundige waarnemings van die aarde af.

Wanneer sterlig byvoorbeeld deur lae in die atmosfeer beweeg, vind ’n versteuring van die golffronte plaas. Met behulp van AO kan vir dié steurings gekompenseer word.

As ’n spieëlteleskoop ’n lensopening van 10 m het, beteken dit die beeldskerpte, wat afhanklik is van die golflengte, is ’n faktor 10 tot 50 slegter as wat ’n mens sou verwag. Die swakker beeldgehalte word dus nie deur die teleskoop veroorsaak nie, maar deur die termies-optiese steurings in die luglae. Om op te maak daarvoor, word die teleskoop met AO toegerus.

Aanpassingsoptiek bestaan gewoonlik uit drie komponente:

* ’n Golffrontsensor om die optiese steuring te meet;
* ’n Rekenaar wat die aanpassingsein bereken;
* Korreksie-elemente wat aangepaste golffronte skep.

## Verwysings

* Hierdie artikel is vertaal uit die Nederlandse Wikipedia
# Walter Baade

| Walter Baade |
| --- |
|  |
| Gebore | Wilhelm Heinrich Walter Baade (1893-03-24)24 Maart 1893 Schröttinghausen, Duitse Ryk |
| Sterf | 25 Junie 1960 (op 67) Göttingen, Wes-Duitsland |
| Nasionaliteit | Duits |

**Wilhelm Heinrich Walter Baade** (24 Maart 1893 – 25 Junie 1960) was ’n Duitse sterrekundige wat van 1931 tot 1959 in die VSA gewerk het.

## Prestasies

In 1920 het Baade 944 Hidalgo ontdek; dit was die eerste van ’n klas kleinplanete wat nou sentoure genoem word en die wentelbaan van groot planete kruis.

Tydens die Tweede Wêreldoorlog het hy die verdonkeringstoestande (wat ligbesoedeling verminder) gebruik om vir die eerste keer sterre in die Andromeda-sterrestelsel te onderskei. Vanweë dié waarnemings het hy afsonderlike "populasies" vir sterre bepaal (populasie I en II). Dit het hom ook gelei tot die ontdekking dat daar twee soorte Cepheïed- veranderlike sterre was. Daarmee het hy die grootte van die heelal bereken en die vorige raming van 1929 verdubbel.

Saam met Fritz Zwicky het hy supernovas geïdentifiseer as ’n nuwe kategorie ruimteverskynsels. Hy en Zwicky het ook die bestaan van neutronsterre voorspel en dat supernovas neutronsterre kan skep. Verder het hy 10 asteroïdes ontdek.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia
# Rekenaarhardeware

| Skets van 'n persoonlike rekenaar |
| --- |
|  |
| 1. Rekeraarskerm (monitor) | 5. Uitbreidingskaarte |
| 2. Moederbord | 6. Kragtoevoer |
| 3. SVE | 7. Optiese skyf |
| 4. Geheue (RAM) | 8. Hardeskyf |
| 9. Sleutelbord | 10. Muis |

**Rekenaarhardeware** (ook soms **apparatuur** genoem, teenoor sagteware of programmatuur) behels die tasbare komponente waaruit 'n rekenaar bestaan. Die onderskeid tussen hardeware en sagteware is soms onduidelik, byvoorbeeld in die geval van fermware.

Sekere komponente kom in meeste rekenaars voor: verwerker, geheue, kommunikasiebus(se), toevoer- en afvoertoestelle.

## Persoonlike rekenaar

Persoonlike rekenaars bevat gewoonlik ten minste die volgende hardeware:

### Onderdele

* Rekenaarkas
* Monitor (skerm) (Buis *CRT* of LCD-skerm)
* Sleutelbord
* Muis
* Hardeskyf
* CD-, DVD-, of Blu-rayaandrywer
* Moederbord
* Geheue
* Verwerker (SVE, in Engels: *CPU*)
* Grafikakaart
* Klankkaart
* Netwerkkaart en/of modem

### Volledige eenhede

(Gesorteer van groot na klein)

* Draagbare rekenaar / Drarekenaar (Engels: *Portable PC*)
* Skootrekenaar (Engels: *Laptop*)
* Notaboekrekenaar (Engels: *Notebook / Notebook PC*)
* Handrekenaar (Engels: *Palmtop / Palm PC*)
* Sakrekenaar (Engels: *Pocket Computer*)
* Persoonlike Digitale Assistent (Engels: *PDA / Personal Digital Assistent*)
# Masjienleer

'n Illustrasie van 'n neurale netwerk.
**Masjienleer** (**ML**) is 'n oorkoepelende term vir die oplossing van probleme waarvoor die ontwikkeling van algoritmes deur menslike programmeerders duur sou wees. In plaas daarvan word die probleme opgelos deur masjiene te help om hul "eie" algoritmes te "ontdek", sonder dat dit nodig is om uitdruklik aangesê te word wat om te doen deur enige mens-ontwikkelde algoritmes. Onlangs kon generatiewe kunsmatige neurale netwerke die resultate van baie vorige benaderings oortref. Masjienleerbenaderings is gebaseer op groot taalmodelle, rekenaarvisie, spraakherkenning, e-posfiltrering, landbou en medisyne, waar dit ook te duur sou wees om algoritmes te ontwikkel om die nodige take uit te voer.

Die wiskundige fondamente van ML word verskaf deur wiskundige optimering (wiskundige programmering) metodes. Data-ontginning is 'n verwante (parallelle) studieveld, wat fokus op verkennende data-analise deur leer sonder toesig.

ML word veral gebruik vir die oplossing van besigheidsprobleme, wat bekend staan as voorspellings-analise. Alhoewel nie alle masjienleer statisties gebaseer is nie, is rekenaarstatistiek 'n belangrike bron vir die veld se metodes.

## Sien ook

* Sintetiese data
* Versterkingleer uit menslike terugvoer

## Verwysings
# Laserskyf

Die kant van 'n **laserskyf** wat deur die rekenaar gelees word.
'n **Laserskyf** of **kompakskyf** (ook in Engels bekend as 'n *compact disc*, verkort na *CD*) is 'n plat, ronde skyf wat gebruik word om data, musiekopnames (oudio CD) of video-opnames (video CD) daarop te stoor. Die deursnee van 'n normale laserskyf is 120 mm, en die gaatjie in die middel is omtrent 15 mm in deursnee.

Aanvanklik is slegs musiek en klank op laserskywe gestoor, maar later is hulle só gemaak dat hulle rekenaarlêers kon stoor op dieselfde manier as wat musiek daarop gestoor is. Na hierdie skywe word verwys as CD-ROMs, wat staan vir die Engelse term *Compact Disc - Read Only Memory*, wat beteken dat die rekenaar die skyf aftas (of "lees") deur gebruik te maak van 'n CD-ROM-aandrywer, of enige ander aandrywer wat laserskywe kan lees.

## Geskiedenis

Die laserskyf is in 1979 deur Philips en Sony ontwikkel en vir die eerste keer vervaardig.

In 1982 het dié twee ondernemings hul sogenaamde *Red Book*-standaard vir oudio-laserskywe vasgelê. Volgens hierdie internasionale standaard is laserskywe, wat hulle fisiese stoorvermoë betref, in blokke verdeel. Slegs digitale ja/nee-inligting word met 'n hoë digtheid gestoor. In CD-spelers stuur 'n laser-aftaster 'n straal op die skyf wat juis op twee maniere ("ja of nee") gereflekteer word. In teenstelling met vinielplate word laserskywe van binne na buite gelees.

Aanvanklik is laserskywe gemaak met 'n deursnee van 30 sentimeter wat in hierdie opsig analoog met viniel-langspeelplate was. Hulle video-stoorvermoë was matig (30 minute), maar meer as groot genoeg vir musiekopnames (13 ure en meer).

Die musiekbedryf was egter ten gunste van kleiner skywe sodat die deursnee van laserskywe uiteindelik twaalf sentimeter beloop het met 'n speeltyd van 74 minute - volgens 'n gewilde moderne mite net groot genoeg om die dirigent Wilhelm Furtwängler se opvoering van die Negende Simfonie van Ludwig van Beethoven uit die jaar 1951 daarop te stoor.

## Eksterne skakels

* CD bly beste geskenk, Beeld, 2014 Geargiveer 17 Junie 2014 op Wayback Machine

## Sien ook

* DVD

|  |  |
| --- | --- |
| Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Eenvoudige Engelse Wikipedia vertaal. |
 |
# Computer

Look for **Computer** on one of Wikipedia's susterprojekte:

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikiwoordeboek (free dictionary) |
|  | Wikibooks (free textbooks) |
|  | Wikiquote (quotations) |
|  | Wikisource (free library) |
|  | Wikiversity (free learning resources) |
|  | Commons (images and media) |
|  | Wikinuus (free news source) |

**Wikipedia bevat nie tans 'n artikel met hierdie presiese titel nie.** Soek gerus vir *Computer* in Wikipedia om alternatiewe titels of spelwyses na te gaan.

* **Begin die *Computer*-artikel** of versoek dat hierdie bladsy geskep word.
* Soek vir "*Computer*" in bestaande artikels.
* Soek vir bladsye binne Wikipedia wat hierheen skakel.

---

**Ander redes wat hierdie kennisgewing kan laat verskyn: Indien 'n bladsy onlangs hier geskep is, kan dit moontlik nie nou sigbaar wees nie weens 'n vertraging in die opdatering van die databasis; wag 'n paar minute en probeer die purgeerfunksie.
* Titels op Wikipedia is **kassensitief**, behalwe vir die eerste karakter; gaan alternatiewe kasweergawes na en oorweeg dit om 'n aanstuur hier na die korrekte titel te plaas.
* U artikel kon geskrap gewees het. Sien hierdie bladsy vir moontlike redes en gaan die **skraplogboek** na.
# Parallaks

'n Vereenvoudigde illustrasie van die parallaks van 'n voorwerp teen 'n verafgeleë agtergrond vanweë 'n verandering in perspektief. Gesien van gesigshoek A af, lyk dit of die voorwerp voor die blou blok is. Gesien van gesigshoek B af, lyk dit of die voorwerp na voor die rooi blok "geskuif" het.
'n Animasie wat parallaks illustreer. Terwyl die gesigshoek heen en weer beweeg, lyk dit of die agterste voorwerpe stadiger as die voorste voorwerpe beweeg.
**Parallaks**, ook bekend as **verskilsig**, is die verandering van die skynbare posisie van 'n voorwerp gesien vanuit twee verskillende gesigshoeke en word gemeet deur die hellingshoek tussen die twee gesigslyne te meet. Die term is afgelei van die Griekse woord παράλλαξις (*parallaksis*), wat "verandering" beteken. Nabygeleë voorwerpe het 'n groter parallaks as voorwerpe verder weg as dit uit twee verskillende gesigshoeke beskou word en parallaks kan dus gebruik word om afstand te bepaal.

Sterrekundiges gebruik die beginsel van parallaks om die afstand van hemelliggame soos die Son, maan en die sterre te meet (kyk ook Astrofisika). So het die Hipparcos-satelliet die parallaks van meer as 100 000 nabygeleë sterre gemeet. Dit verskaf 'n basis vir die meet van ander hemelliggame se afstand. Die term "parallaks" is hier die hellingshoek tussen twee verskillende gesigslyne na 'n ster. Die afstand van 'n ster is die omgekeerde van die parallaks. Die parallaks van Alpha Centauri is byvoorbeeld 0,76 en daarom is sy afstand 1 ÷ 0,76 = 1,316, of 1,32 parsek.

Parallaks beïnvloed ook optiese instrumente soos verkykers, mikroskope en tweelensreflekskameras wat uit effens verskillende gesigshoeke na 'n voorwerp kyk. 'n Eenvoudige voorbeeld van parallaks in die alledaagse lewe is die naald van 'n spoedmeter. As die bestuurder daarna kyk, kan die naald op byvoorbeeld presies 120 km/h lê, maar vir die voorste passasier, wat uit 'n ander hoek na die meter kyk, kan dit lyk of die naald 'n ander spoed aandui.

Baie diere, ook mense, het twee oë met oorvleuelende gesigsvelde wat parallaks gebruik om 'n persepsie van diepte te kry; die proses is bekend as stereopse. Sommige diere gebruik "bewegingsparallaks" deur te beweeg of die kop te beweeg om verskillende gesigshoeke te kry. 'n Duif (wat nie oorvleuelende sig het en dus nie van stereopse gebruik kan maak nie) beweeg hul koppe op en af om diepte te sien.

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Actual parallax project measuring the distance to the moon within 2.3%
* Berkely Center for Cosmological Physics Parallax Geargiveer 3 Maart 2012 op Wayback Machine
* Hierdie artikel is vertaal uit die Engelse Wikipedia