# Meesterstuk

'n **Meesterstuk** (Latyn: **magnum opus** of Frans: **chef-d'œuvre**; meervoud: **chefs-d'œuvre**; Franse fonetiese uitspraak: ʃɛ.d‿œvʁ) is 'n skepping wat baie kritiese lof ontvang het, en veral een wat beskou word as die grootste werk van 'n persoon se loopbaan, of 'n werk van uitsonderlike kreatiwiteit, vaardigheid, diepsinnigheid en bekwaamheid.

'n "Meesterstuk" is, vanuit 'n historiese oogpunt gesien, 'n werk van 'n baie hoë standaard wat vervaardig is om lidmaatskap te bekom van 'n gilde of akademie in verskeie praktiese- en geestesvelde.

In die skilderkuns word Leonardo da Vinci se *Mona Lisa* (omstreeks 1503–06) beskou as 'n volmaakte en volwaardige meesterstuk, alhoewel dit nie geskilder is vir toelating tot 'n gilde of akademie nie.
## Etimologie

Die term *masterstik* is opgeteken in Skots as deel van 'n stel gilderegulasies van Aberdeen uit 1579, terwyl die woord *masterpiece* die eerste keer opgeteken is in 1605, reeds buite die konteks van 'n gilde, in 'n toneelstyk deur Ben Jonson. *Masterprize* was 'n ander vroeë variant in Engels.

Things Fall Apart deur Chinua Achebe word dikwels beskou as 'n literêre meesterstuk en as een van die grootste werke van die Nigeriese kanon (alhoewel dit in Engels geskryf is). Voor-die-handliggende voorbeelde van meesterstukke van die Afrikaanse kanon is bv. Jan van Melle se *Bart Nel*, C.M. van den Heever se *Laat vrugte*, F.A. Venter se *Man van Cirene*, Anna M. Louw se *Kroniek van Perdepoort*, Marlene van Niekerk se *Agaat*, Wilma Stockenström se *Die kremetartekspedisie* en *Abjater wat so lag*, Willem Anker se *Buys*, S.J. Naudé se *Die derde spoel*, Dan Sleigh se *Eilande*, *Afstande*, *Wals met Matilda* en *1795* , Dalene Matthee se *Fiela se Kind* en *Kringe in 'n Bos*, Karel Schoeman se *Stemme-reeks* en '*n Ander Land*, N.P. van Wyk Louw se *Halwe kring*, sy epos *Raka* en *Gestaltes en diere* en *Negester oor Ninevé*, die epos, *Joernaal van Jorik*, en *Engel uit die klip* deur D.J. Opperman, om maar enkeles te noem.
## Geskiedenis

Federico Zuccari, *Twee Vakleerlinge*, 1609. Die twee sou 'n "meesterstuk" moes skilder om te getuig van hul vakmanskap om aan die einde van hul vakleerlingskap meesters te word.
Oorspronklik het die term *meesterstuk* verwys na 'n stuk werk wat vervaardig is deur 'n vakleerling wat daarna streef om 'n meestervakman in die ou Europese gilde-stelsel te word. Sy geskiktheid om vir gildelidmaatskap te kwalifiseer is deels deur die meesterstuk bepaal en indien hy suksesvol was, is die stuk deur die gilde behou. Groot sorg is dus geneem om 'n fyn stuk te vervaardig in wat die kunsvlyt ook al was, hetsy lekkers, verf, goudsmede, die maak van messe en soortgelyke voorwerpe soos swaarde, leerwerk en -looiery en verskeie ander ambagte.

In Londen in die 17de eeu het die *Worshipful Company of Goldsmiths* byvoorbeeld van 'n vakleerling vereis om 'n meesterstuk onder hulle toesig te vervaardig by 'n "werkhuis" in Goldsmiths' Hall. Die werkhuis is opgerig as deel van 'n verskerping van standaarde nadat die maatskappy bekommerd geraak het dat vaardigheidsvlakke besig was om af te neem. In 1607 is daar klagtes ontvang dat die "ware praktyke van die 'Art & Mystery of Goldsmithry' nie net grootliks versleg het nie, maar ook na baie dele versprei het, sodat baie min werkers nou daartoe in staat is om 'n stuk bord met al die dele daarvan sonder die hulp van baie hande...". Dieselfde goudsmidorganisasie vereis steeds die vervaardiging van 'n meesterstuk, maar dit word nie meer onder toesig vervaardig nie.

In Neurenberg, Duitsland, tussen 1531 en 1572, is vakleerlinge wat 'n meestergoudsmid wou word verplig om akeleibekers, matryse vir 'n staalseël en goue ringe met edelstene te vervaardig voordat hulle tot die goudsmidgilde toegelaat kon word. Indien hulle nie toegelaat word nie kon hulle voortgaan om vir ander goudsmede te werk, maar nie self as 'n meester nie. In sommige gildes is vakleerlinge nie toegelaat om te trou voordat hulle volle lidmaatskap verkry het nie.

In sy oorspronklike betekenis was die term oor die algemeen beperk tot tasbare voorwerpe, maar in sommige gevalle, waar gildes die skeppers van ontasbare produkte ingesluit het, is dieselfde stelsel gebruik. Die bekendste voorbeeld vandag is Richard Wagner se opera *Die Meistersinger von Nürnberg* (1868), waar baie van die intrige te make het met die held se komposisie en uitvoering van 'n "meesterstuklied", voordat hy toegelaat kon word om *meistersinger* in die (nie-kommersiële) Neurenberg-gilde te word. Dit volg die bestaande reëlboek van die gilde.

Die praktyk om 'n meesterstuk te vervaardig het voortgegaan in sommige moderne kunsakademies. Die Royal Academy in Londen gebruik die term "diplomawerk" en beskik oor 'n aansienlike versameling diplomawerke wat as voorwaarde tot lidmaatskap ontvang is.

## Moderne gebruik van die term

Vandag is 'n meesterstuk 'n skepping in enige gebied van die kunste wat baie kritiese lof ontvang het, veral een wat as die belangrikste werk van 'n persoon se loopbaan beskou word, of 'n werk van uitstaande vlyt, kreatiwiteit, vaardigheid, diepsinnigheid of vakmanskap. Charles Dickens se roman *David Copperfield* word oor die algemeen as 'n literêre meesterstuk beskou. Die term word dikwels losweg en te maklik gebruik, en sommige kritici soos Edward Douglas van *The Tracking Board* is van mening dat dit oorgebruik is wat die mees onlangse rolprente betref.

## Erkende meesters in hul eie lande en wêreldwyd

Meesters op musikale gebied

Duits
* Bach
* Brahms
* Schumann
* Beethoven
* Wagner
* Händel

Oostenryks
* Schubert
* Haydn
* Mozart
* Mahler

Italiaans
* Verdi
* Rossini
* Bellini
* Puccini

Russies
* Tsjaikofski
* Medtner
* Sjostakowitsj
* Prokofiëf

Meesters op literêre gebied, insluitende poësie en drama

Nigeries
* Chinua Achebe

Suid-Afrikaans
* D.J. Opperman
* Elisabeth Eybers
* N.P. van Wyk Louw
* W.E.G. Louw
* Uys Krige
* T.T. Cloete
* P.G. du Plessis
* Eugène Marais
* Wilma Stockenström
* Sheila Cussons
* Willem Anker
* S.J. Naudé
* Marlene van Niekerk
* Dan Sleigh
* Karel Schoeman
* Etienne van Heerden
* Etienne Leroux
* J.M. Coetzee
* Olive Schreiner
* Breyten Breytenbach

Engels (Groot-Brittanje en Australië)
* Shakespeare
* Gibbon
* Milton
* Dickens
* D.H. Lawrence
* Maugham
* Eliot
* Shaw
* Beckett
* White

Amerikaans
* Melville
* Hemingway
* Steinbeck
* Bellow

Brasiliaans
* Coelho

Russies
* Dostojefski
* Tolstoi
* Toergenef
* Tsjechof
* Pasternak

Frans
* Hugo
* Saint-Exupéry
* de Maupassant
* Dumas
* Proust
* Rabelais
* Racine
* Molière
* Baudelaire
* Sartre
* Balzac
* Anaïs Nin
* Flaubert
* Verlaine

Oudgrieks
* Homeros
* Vergilius

Italiaans
* Petrarca
* Dante
* Boccaccio
* Manzoni

Duits
* Schiller
* Goethe
* Heine
* Rilke
* Kafka
* Mann
* Brecht
* Hesse

Noorweegs
* Hamsun

Sweeds
* Munthe

Spaans
* Cervantes
* Lorca

Portugees
* Camões

Meesters van denke en filosofie
* Sokrates
* Aristoteles
* Plato
* Schiller
* Hegel

*Dawid*, deur Michelangelo, 1504
Meesterskilders

* Michelangelo
* Da Vinci
* Titiaan
* Raphael
* Donatello
* Botticelli
* Brunelleschi
* Verrocchio
* Caravaggio
* Jan van Eyck
* Rubens
* Vasari
* Bosch
* Bellini
* Fra Angelico
* Veronese
* Lippi
* Tintoretto
* Goya
* Murillo
* Velázquez
* Klimt
* Ribera
* Van Gogh
* Pierneef
* Leonid Pasternak
* Paul Gauguin

Argitektuur
* Gaudi
* Moerdyk

Beeldhouwerk
* Michelangelo
* Bernini
* Cellini
* Anton van Wouw
* Rodin

## Sien ook

* Westerse kanon

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Meesterstukke by die Louvre.