# Korsika

| Korsika

---

 |
| --- |
|  |
| Départements | Corse-du-Sud Haute-Corse |
| Prefektuur | Ajaccio |
| Bevolking | 330 000 inw. (2017) |
| Bevolkingsdigtheid | 36 inw./vk km |
| Oppervlakte | 8 680 vk km |
| Arrondissemente | 5 |
| Kantons | 52 |
| Munisipaliteite | 360 |
| President van Gewestelike Raad | Gilles Simeoni (Pè a Corsica) |

**Korsika** (Frans: *Corse*, [kɔʁs], ; Korsikaans: *Corsica*, [ˈkorsiga]; Italiaans: *Corsica*, [ˈkɔrsika]) is 'n eilandgebied van Frankryk in die Middellandse See en 'n Région van Frankryk. Die eiland lê in Europa suidoos van Frankryk, wes van Italië en noord van Sardinië. Korsika is die vierde grootste eiland in die Middellandse See ná Sisilië, Sardinië en Siprus. Korsika beslaan 'n oppervlakte van 8 680 km². Die hoofstad en grootste stad is Ajaccio. Die amptelike tale is Korsikaans en Frans.

Nasa-Satellietbeeld van Korsika
Kaart van Korsika
Korsika is in 1768 deur Genua aan Frankryk verkoop; net een jaar later is Napoleon Bonaparte op dié eiland in Ajaccio gebore, hy is van die bekendste Korsikane. Hy het gesê dat hy sy tuisland geblinddoek aan sy geur sal herken. Van die plante wat op hierdie eiland aangetref word, versprei so 'n heerlike geur dat mens dit op 'n afstand kan herken. Tydens die Franse Rewolusie het Engeland die eiland vir 'n kort tydperk beset, maar sedertdien behoort Korsika aan Frankryk. Tydens die fascisme in Italië het Benito Mussolini Korsika in 1936 tot 'n "integrale deel" van Italië verklaar, maar dit is deur die Korsikane verwerp, wat hulself sedertdien as 'n eie groep beskou, maar nie as Italianers nie.

| Département | Prefektuur | ISO 3166-2 | Arrondissement | Kanton | Munisipaliteite | Bevolking | Oppervlakte | Bevolkings- digtheid |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Corse-du-Sud | Ajaccio | FR-2A | 2 | 22 | 124 | 139 362 | 4014 | 34,7 |
| Haute-Corse | Bastia | FR-2B | 3 | 30 | 236 | 159 847 | 4666 | 34,3 |

Korsika is een van die 18 streke van Frankryk. ’n Enkele ketting berge maak twee derdes van die eiland uit. Vanaf Januarie 2022 het dit 'n bevolking van 349 465 gehad.

Alhoewel die eiland in twee administratiewe departemente verdeel is, Haute-Corse en Corse-du-Sud, is hul onderskeie streek- en departementele territoriale kollektiwiteite op 1 Januarie 2018 saamgesmelt om die enkele territoriale kollektiwiteit van Korsika te vorm. As sodanig geniet Korsika 'n groter mate van outonomie as ander Franse streekkollektiwiteite; byvoorbeeld, die Korsikaanse Vergadering word toegelaat om beperkte uitvoerende magte uit te oefen. Korsika se tweede grootste dorp is Bastia, die prefektuur van Haute-Corse.

Korsika is van 1284 tot 1755 deur die Republiek van Genua regeer, toe dit afgestig het om 'n selfverklaarde, Italiaanssprekende Republiek te word. In 1768 het Genua dit amptelik aan Lodewyk XV van Frankryk afgestaan as deel van 'n pand vir die skuld wat dit aangegaan het deur Frankryk se militêre hulp in te roep om die Korsikaanse opstand te onderdruk, en gevolglik het Frankryk dit in 1769 geannekseer.

Die toekomstige keiser van die Franse, Napoleon Bonaparte, was 'n inheemse Korsikaanse, ook in 1769 gebore in Ajaccio: sy voorvaderlike tuiste, Maison Bonaparte, is vandag 'n besoekersaantreklikheid en museum. As gevolg van Korsika se historiese bande met Toskane, het die eiland baie Italiaanse kulturele elemente behou en baie Korsikaanse vanne is gewortel in die Italiaanse skiereiland.

Korsikaans, die omgangstaal, word erken as een van Frankryk se streektale. Korsika is volgens bevolking die kleinste streek van metropolitaanse Frankryk, en die derde kleinste algeheel na Mayotte en Frans-Guyana

## Geskiedenis

Die oorsprong van die naam Korsika is onderhewig aan baie debat en bly 'n raaisel. Vir die Antieke Grieke was dit bekend as Kalliste, Corsis, Cyrnos, Cernealis of Cirné. Die laaste drie variasies is afgelei van die oudste Griekse naam van die eiland, "Σειρηνούσσαι " ("Sirenusse", wat beteken van die sirenes) – dieselfde sirenes wat in Homeros se Odussee genoem word.

Korsika is sedert die Mesolitiese era beset. Die permanente menslike teenwoordigheid in Korsika word gedokumenteer in die Neolitiese tydperk vanaf die 6de millennium vC. In die 2de millennium vC het Korsika, veral die suidelike deel, die opkoms van die Torreaanse beskawing gesien, sterk gekoppel aan die Nuragiese beskawing in Sardinië voor Christus.

Na 'n kort besetting deur die Kartagers, kolonisasie deur die antieke Grieke, en 'n net effens langer besetting deur die Etruskers, is dit aan die einde van die Eerste Puniese Oorlog deur die Romeinse Republiek ingelyf en het saam met Sardinië in 238 vC ' n provinsie geword van die Romeinse Republiek.

Die Romeine, wat 'n kolonie in Aléria gebou het, het Korsika as een van die mees agterlike streke van die Romeinse wêreld beskou. Die eiland het skape, heuning, hars en was geproduseer en baie slawe uitgevoer, wat nie goed oorweeg is nie vanweë hul felle en rebelse karakter. Boonop was die eiland bekend vir sy goedkoop wyne, wat na Rome uitgevoer is, en is gebruik as 'n plek van relegasie, een van die bekendste ballinge was die Romeinse filosoof Seneca.

Administratief is die eiland verdeel in pagi, wat in die Middeleeue die pievi geword het, die basiese administratiewe eenhede van die eiland tot 1768. Tydens die verspreiding van die Christendom, wat redelik vroeg uit Rome en die Toskaanse hawens aangekom het was Korsika die tuiste van baie martelare en heiliges: onder hulle is die belangrikste Saint Devota en Saint Julia, beide beskermhere van die eiland. Corsica is geïntegreer in Romeinse Italië deur Keiser Diocletianus.

In die vyfde eeu het die westelike helfte van die Romeinse Ryk ineengestort, en die eiland is deur die Vandale en die Ostrogote binnegeval. Daarna is dit kortliks deur die Bisantyne herwin en toe gou deel van die Koninkryk van die Lombarde geword.

Pepyn die Korte, koning van die Franke en Karel die Grote se vader, het die Lombardië verdryf en Korsika nominaal aan Pous Stefanus II toegeken. In die eerste kwart van die 11de eeu het Pisa en Genua saam die eiland bevry van die bedreiging van 'n Arabiese inval. Daarna het die eiland onder die invloed van die republiek Pisa gekom. Baie polychrome kerke wat die eiland versier dateer uit hierdie tydperk. Korsika het ook 'n massiewe immigrasie vanaf Toskane beleef, wat aan die eiland sy huidige toponimie gegee het en die taal wat in die noordelike tweederdes van die eiland gepraat word baie naby aan die Toskaanse dialek gemaak het. Dit het gelei tot die tradisionele verdeling van Korsika in twee dele, langs die hoofketting van berge wat rofweg van Calvi na Porto-Vecchio strek : die oostelike Banda di dentro, of Cismonte, meer bevolk, ontwikkel en oop vir handel met Italië, en die westelike Banda di fuori, of Pomonte, amper verlate, wild en afgeleë.

Die verpletterende nederlaag wat Pisa in 1284 in die Slag van Meloria teen Genua ervaar het, het onder meer die einde van die Pisiaanse bewind en die begin van die Genuese invloed in Korsika gehad: dit is aanvanklik betwis deur die koning van Aragon, wat in 1296 van die Pous die bevel oor Sardinië en Korsika ontvang het. 'n Populêre rewolusie hierteen en die feodale here, onder leiding van Sambucuccio d'Alando, het die hulp van Genua gekry. Daarna is die Cismonte regeer as 'n liga van comuni en kerke, na die Italiaanse ervaring. Die volgende 150 jaar was 'n tydperk van konflik, toe die Genuese heerskappy betwis is deur Aragon, die plaaslike here, die comuni en die Pous: uiteindelik, in 1450 het Genua die administrasie van die eiland aan sy hoofbank, die Bank of Saint George, afgestaan, wat vrede gebring het.

In die 16de eeu het die eiland in die stryd tussen Spanje en Frankryk getree om die oppergesag in Italië. In 1553 het 'n Frans-Ottomaanse vloot Korsika beset, maar die reaksie van Spanje en Genua, gelei deur Andrea Doria, het die Genuese oppergesag op die eiland hervestig, bevestig deur die Vrede van Cateau-Cambresis. Die ongelukkige protagonis van hierdie episode was Sampiero di Bastelica, wat later as 'n held van die eiland beskou sou word.

Die Genuese se mag is heringestel en hulle het nie toegelaat dat die Korsikaanse adel in die regering van die eiland deel nie en het die inwoners met 'n swaar belastinglas onderdruk. Aan die ander kant het hulle kastaiingboom op groot skaal ingevoer, die dieet van die bevolking verbeter, en 'n ketting torings langs die kus gebou om Korsika teen die aanvalle van die Barbaryse seerowers uit Noord-Afrika te verdedig. Die tydperk van vrede het geduur tot 1729, toe die weiering om belasting te betaal deur 'n boer tot die algemene opstand van die eiland teen Genua aanleiding gegee het.

Die eiland het bekend geword vir die groot aantal huursoldaatsoldate en offisiere wat dit gelewer het. In 1743 het meer as 4 600 Korsikane, of 4% van die hele bevolking van die eiland, as soldate in verskeie leërs gedien (hoofsaaklik dié van Genua, Venesië en Spanje), wat dit een van die mees gemilitariseerde samelewings in Europa maak.

## Verwysings

## Bronnelys

* (it)  Bertarelli, Luigi Vittorio (1929). *Corsica*. Guida d'Italia. Rome: CTI.
* (en)  Loughlin, John. 1989. "Regionalism and Ethnic Nationalism in France: A Case-study of Corsica". Thesis. San Domenico, Italy: European University Institute.
* (fr)  Loughlin, John, and Claude Olivesi (eds.). 1999. *Autonomies insulaires: vers une politique de différence pour la Corse*. Ajaccio: Editions Albiana. ISBN 2-905124-47-4
* (fr)  Ravis-Giordani, Georges. 1991. *Le Guide de la Corse*. Besançon: La Manufacture. ISBN 2-7377-0262-3
* (en)  Saul, John Ralston. 1992. *Voltaire's Bastards: The Dictatorship of Reason in the West*. New York: Free Press; Maxwell Macmillan International. ISBN 0-02-927725-6
* (af)  *Kennis*, 1980, vol 3, bl. 452–453, ISBN 0 7981 0825 8

## Eksterne skakels

* (en)  Toerisme-inligting oor Korsika op Wikivoyage
* (fr)  Amptelike webwerf van Korsika

| Die administratiewe geweste van Frankryk (*Régions de France*) |  |
| --- | --- |
| **Metropolitaanse geweste** (*Régions métropolitaines*): |
| Akwitanië | Auvergne | Boergondië | Bretagne | Centre-Val de Loire | Champagne-Ardenne | Elsas | Franche-Comté | Île-de-France | Korsika | Languedoc-Roussillon | Limousin | Lotaringe | Midi-Pyrénées | Nord-Pas-de-Calais | Basse-Normandie | Haute-Normandie | Pays de la Loire | Pikardië | Poitou-Charentes | Provence-Alpes-Côte d'Azur | Rhône-Alpes |
| **Metropolitaanse geweste 2016** (*Régions métropolitaines*): |
| Auvergne-Rhône-Alpes | Boergondië-Franche-Comté | Bretagne | Centre-Val de Loire | Grand Est | Hauts-de-France | Île-de-France | Korsika | Nieu-Akwitanië | Normandië | Oksitanië | Pays de la Loire | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| **Oorsese geweste** (*Régions d’outre-mer*): |
| Frans-Guyana | Guadeloupe | Martinique | Mayotte | Réunion |