Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Martin Scorsese

|  |
| --- |
| Martin Scorsese |
|  |
| Scorsese in 2024 |
|

---

 |
| Geboortenaam | Martin Charles Scorsese |
| Geboorte | 17 November 1942 (1942-11-17) |
| Ouers | Charles Scorsese (vader) Catherine Scorsese (moeder) |
| Lewensmaat | * Laraine Marie Brennan (trou 1965; skei 1971)
* Julia Cameron (trou 1976; skei 1977)
* Isabella Rossellini (trou 1979; skei 1982)
* Barbara De Fina (trou 1985; skei 1991)
* Ileana Douglas (1989–1997)
* Helen Schermerhorn Morris (trou 1999)
 |
| Handtekening |  |

**Martin Charles Scorsese** (IFA: skɔrˈsɛsi of skorˈseːze; gebore op 17 November 1942) is ’n Amerikaanse regisseur, vervaardiger, draaiboekskrywer, akteur en rolprenthistorikus met ’n loopbaan van langer as 45 jaar. Temas in sy werk is onder meer Sisilaans-Amerikaanse identiteit, Rooms-Katolieke idees van skuld en redding, machismo, moderne misdaad en bendekonflik. Baie van sy flieks bevat tonele van geweld en baie vloekwoorde.

## Filmografie

Met ingang 2019 het Scorsese 'n totaal van 25 vollengte - en 14 dokumentêre rolprente geregisseer. Hy het 'n Oscar gewen vir sy 2006 rolprent getitel *The Departed* met Leonardo DiCaprio en Matt Damon.

| Jaar | Titel | Verspreider |
| --- | --- | --- |
| 1967 | *Who's That Knocking at My Door* | Joseph Brenner Associates |
| 1972 | *Boxcar Bertha* | American International Pictures |
| 1973 | *Mean Streets* | Warner Bros. |
| 1974 | *Alice Doesn't Live Here Anymore* |
| 1976 | *Taxi Driver* | Columbia Pictures |
| 1977 | *New York, New York* | United Artists |
| 1980 | *Raging Bull* |
| 1982 | *The King of Comedy* | 20th Century Fox |
| 1985 | *After Hours* | Warner Bros. |
| 1986 | *The Color of Money* | Buena Vista Distribution |
| 1988 | *The Last Temptation of Christ* | Universal Pictures |
| 1990 | *Goodfellas* | Warner Bros. |
| 1991 | *Cape Fear* | Universal Pictures |
| 1993 | *The Age of Innocence* | Columbia Pictures |
| 1995 | *Casino* | Universal Pictures |
| 1997 | *Kundun* | Buena Vista Pictures |
| 1999 | *Bringing Out the Dead* | Paramount Pictures/ Buena Vista Pictures |
| 2002 | *Gangs of New York* | Miramax |
| 2004 | *The Aviator* | Warner Bros. Pictures / Miramax |
| 2006 | *The Departed* | Warner Bros. Pictures |
| 2010 | *Shutter Island* | Paramount Pictures |
| 2011 | *Hugo* |
| 2013 | *The Wolf of Wall Street* | Paramount Pictures / Universal Pictures |
| 2016 | *Silence* | Paramount Pictures |
| 2019 | *The Irishman* | Netflix |

## Verwysings
# Skrywer

Anton Chekhov
Die term **skrywer** of **outeur** verwys na enige iemand wat 'n geskrewe werk skep, alhoewel die woord gewoonlik gebruik word om te verwys na professionele skrywers, of mense wat geskrewe werke in verskillende vorms geskryf het. Bekwame skrywers gebruik taal om idees en beelde in geskrewe vorm weer te gee, hetsy fiksie of nie-fiksie.

'n Skrywer kan sy werk in verskeie vorms produseer, waaronder poësie en prosa. Gespesialiseerde skrywers kan bekend staan as digters, komponiste, toneelskrywers, joernaliste, draaiboekskrywers, ens., afhangende van die gebied waarin hulle spesialiseer.

Die werke van skrywers dra gewoonlik by tot die kulturele inhoud van 'n samelewing.

## Sien ook

* Lys van outeurs
* Kopiereg / Outeursreg

## Eksterne skakels

* Writers' Guild of Great Britain
* The Writer's Network - Advies, informasie en hulpmiddels vir Suid-Afrikaanse skrywers
* Litnet Geargiveer 7 Februarie 2010 op Wayback Machine
* Woes.co.za, 'n gratis publiseringsplatform Geargiveer 11 Junie 2009 op Wayback Machine
# Geskiedenis (vakgebied)

*Hierdie artikel handel oor geskiedenis as ’n vakgebied. Vir die algemene geskiedenis van die wêreld en die mensdom, sien Wêreldgeskiedenis. Vir die volledige geskiedenis van die aarde, sien Geskiedenis van die Aarde. Vir die mens se evolusionêre geskiedenis, sien Menslike evolusie.*
*Historia*, deur Nikolaos Gysis (1892).
Die **geskiedenis** is 'n stelselmatige, chronologiese studie van die verlede met die doel om historiese gebeure so feitlik akkuraat moontlik weer te gee. Gebeure wat plaasgevind het voor die uitvinding van skryf word as voorgeskiedenis beskou. "Geskiedenis" is ’n sambreelterm wat betrekking het op gebeure uit die verlede, sowel as die onthou, ontdekking, versameling, organisasie, voorstelling en vertolking van inligting oor dié gebeure. Historici plaas die verlede in konteks deur die gebruik van historiese bronne soos geskrewe dokumente, mondelinge oorvertellings, ekologiese merkers en materiële voorwerpe soos kuns en artefakte.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | *Die wat nie die verlede onthou nie is gedoem om dit te herhaal* — George Santayana  |  |

## Verwysings

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Geskiedenis (vakgebied).

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir geskiedenis.
# Voedsel

'n Verskeidenheid soorte kos.
**Voedsel**, ook bekend as **kos**, is enigiets wat grotendeels uit organiese stowwe soos koolhidrate, vette, proteïene en ook water bestaan, en wat deur lewende wesens opgeneem kan word vir die voedingswaarde daarvan, sowel as vir die plesier daarvan. Dit kan òf gaargemaak, òf rou geëet word.

## Gaargemaakte voedsel

* byna alle vleisgeregte
* 'n gekookte Sondagete
* vis-en-tjips
* braaivleis en boerewors
* potjiekos
* aartappels, mieliepap, rys, spaghetti, noedels
* beet, broccoli, groenboontjies, ertjies, kool, pampoen, wortels
* alle hoender- en pluimveegeregte
* hamburgers en kaasburgers
* eiers (gebak, gekook, omgeroer, geposjeer)
* soppe
* brood
* pizza

## Rou voedsel

* Koue slaaie, bevattende tamaties, wortels, komkommer, blaarslaai, uie en kruie.
* vrugte, bv. appels, appelkose, druiwe, lemoene, pruime, perskes, piesangs ens.
* neute en peulsade
* melk, kaas, jogurt
* koeldrank

## Oorskietvoedsel

Daar word na die oorgeblewe voedsel van 'n maaltyd verwys as "oorskietkos" of "oorskietvoedsel". In die meeste kulture word oorskietkos by nuwe maaltye geïntegreer: dit is egter belangrik om oorskietkos binne 'n dag of twee te gebruik (afhangende van die voedsel) om voedselvergifting deur afbraakbakterieë te voorkom.

Oorskietkos kom ook in restaurante voor, waar dit óf deur die restaurant weggegooi word, óf deur die kliënt na sy huis geneem word. Die oorskiet word dan in 'n "woefkardoes", "brakkiesakkie" of "brakkiepakkie" verpak (al drie terme is afkomstig van die Engelse "doggy bag"). Die naam is 'n eufemisme: die oorskiet word dikwels deur die kliënt tuis genuttig en minder dikwels deur dié se troeteldier. Dié verskynsel is egter nie in alle lande 'n gewoonte nie.

Sommige kulture beskou dit as 'n simbool van tevredenheid met die dis wanneer 'n klein stukkie onaangeraakte kos op die bord gelos word, terwyl ander hierdie houding as onbeskof beskou. In sommige kulture is dit ook goeie maniere om 'n halfgebyte stukkie op die bord te los. Hierdie stukkie word nie as oorskiet beskryf nie, omdat dit nie geëet sal word nie.

## Sien ook

* Stapelvoedsel

## Bronnelys

* Hawkins, Mike: 'n Stille omwenteling. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 34, nr. 8, September 1989. ISSN 0491-4783
* Strydom, Dawie: Uit die veld se spens - om te eet of nie te eet nie. In: Conserva. Departement van Omgewingsake. Deel 8, nr. 5, September/Oktober 1993. ISSN 0258-3313

## Eksterne skakels

* Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Voedsel.

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir voedsel.
# Houston

| **Houston**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde State |
|  **Staat** |  Texas |
|  **Countys** | Fort Bend Harris Montgomery |
|  **Koördinate** | ﻿ / ﻿ |
|  **Stigting** | Augustus 1836 |
|  **Geïnkorporeer op** | 5 Junie 1837 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 1 625,2 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 13 m |
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2020) | 2 304 580 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 1 505/vk km |
|  - Metropolitaanse gebied | 7 122 240 |
|  **Tydsone** | CST / UTC-6 |
|  - Somertyd | CDT / UTC-5 |
|  **Klimaat** |   |
|  - Tipe | Subtropies-vogtig |
|  - Gemiddelde jaarlikse temperatuur | 20 °C |
|  - Gem. temp. Januarie/Julie | 10,2 / 28,1 °C |
|  - Gemiddelde jaarlikse neerslae | 1 170 mm |
|  **Burgemeester** | Sylvester Turner |
|  **Amptelike Webwerf** | houstontx.gov |

**Houston** is 'n stad in die deelstaat Texas (Verenigde State). Dit is die vierde grootste stad van die VSA met 2,3 miljoen inwoners en naas Dallas-Fort Worth een van die twee groot ekonomiese sentrums van Texas. Die metropolitaanse gebied van Houston het 'n bevolking van meer as sewe miljoen.

Houston staan veral bekend vir sy petrochemiese en lug- en ruimtevaartnywerhede. NASA het sy belangrikste kontrolesentrum in die stad opgerig, sodat "Houston" ook die eerste woord geword het wat op die maan gepraat is. Die metropolitaanse gebied van Houston beskik oor die grootste konsentrasie van mediese navorsingsinstitute in die VSA soos byvoorbeeld die *Texas Medical Center* en een van die besigste Amerikaanse seehawens aan die Golf van Meksiko.

Sam Houston
Met 'n bevolking, wat tussen 1900 en 2005 van 45 000 tot meer as 5,2 miljoen gegroei het, is die metropolitaanse gebied van Houston een van die snelgroeiendste van die VSA. Die agglomerasie strek nou oor tien *counties* en is die sewende grootste in die land.

Houston is in Augustus 1836 deur die broers Augustus Chapman Allen en John Kirby Allen gestig en is genoem na Sam Houston, die gewilde generaal van die Slag van San Jacinto tydens die Texaanse Onafhanklikheidsoorlog, wie in September 1836 tot die president van die Republiek van Texas gekies is. Die stad is op 5 Junie 1837 geïnkorporeer en James S. Holman het die eerste burgemeester geword. In dieselfde jaar het Houston die hoofstad van die Republiek van Texas geword.

## Verwysings
# Springfield, Illinois

| **Springfield**
 |
| --- |
| **Kaart** | **Wapen** |
|  |
|  |
|  |
| **Vlag** |
|  |
|  |
|  **Land** |  Verenigde State |
|  **Deelstaat** |  Illinois |
|  **County** | Sangamon |
|  **Koördinate** | ﻿ / ﻿ |
|  **Gestig op** | 10 April 1821 |
|  **Geïnkorporeer op** | 2 April 1832 |
|  **Oppervlakte:** |   |
|  - Totaal | 170 vk km |
|  **Hoogte bo seevlak** | 170 m |
|  **Bevolking:** |   |
|  - Totaal (2013) | 117 006 |
|  - Bevolkingsdigtheid | 755/vk km |
|  **Tydsone** | SST (UTC -6) |
|  **Somertyd** | SDT (UTC -5) |
|  **Burgemeester** | J. Michael Houston (R) |
|  **Amptelike Webwerf** | *springfield.il.us* |

**Springfield** is die hoofstad van die deelstaat Illinois en is naby die Sangamonrivier geleë. Die stad is bekend as die woonplek en plek van ter aarde bestelling van Abraham Lincoln. Die eerste inwoners het in 1818 hier gearriveer vanaf Suid-Carolina. Jagters vanaf Virginië en Kentucky het gereeld deur die nedersetting beweeg en in 1823 het die dorp die County administratiewe setel geword. In 1832 het die nedersetting amptelik dorpstatus gekry en in 1837 het die dorp Illinois se hoofstad geword. In 1840 het dit stadstatus verwerf.

## Bron

* *Collier's Encyclopedia*, Crowell-Collier Educational Corporation, Volume 21, Bladsy 462.

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **Hoofstede van die Verenigde State** |  |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Hoofstede** | Albany • Annapolis • Atlanta • Augusta • Austin • Baton Rouge • Bismarck • Boise • Boston • Carson City • Charleston • Cheyenne • Columbia • Columbus • Concord • Denver • Des Moines • Dover • Frankfort • Harrisburg • Hartford • Helena • Honolulu • Indianapolis • Jackson • Jefferson City • Juneau • Lansing • Lincoln • Little Rock • Madison • Montgomery • Montpelier • Nashville • Oklahoma City • Olympia • Phoenix • Pierre • Providence • Raleigh • Richmond • Sacramento • Saint Paul • Salem • Salt Lake City • Santa Fe • Springfield • Tallahassee • Topeka • Trenton |

 |
# Sport

Spansporte soos rugby en sokker dra by tot kinders se sosiale ontwikkeling.
'n Gholfspeler lê na die putjie aan.
Motorisasie kom in moderne sport te voorskyn.
Moderne sport het komplekse reëls en regulasies en is hoogs georganiseerd.
'n Gimnas demonstreer sy vaardighede.
Krieketveld met bouler, die twee kolwers en ’n skeidsregter.
'n Engelse rugbyspeler ruk hom los uit 'n harde duikslag deur 'n Australiër.
Standaard skaakstukke. Van links na regs: koning, toring, dame, pion, ruiter en loper.
**Sport** kan omskryf word as 'n fisieke (byvoorbeeld rugby) of denkspel (byvoorbeeld skaak) wat in kompetisieverband gespeel kan word. Sport kan ook as ontspanning beoefen word. Alle sporte het reëls wat nagekom moet word. Die beoefening van sport kan mense aktief en gesond hou, vandaar die slagspreuk: *'n Gesonde liggaam huisves 'n gesonde gees.*

Die woord *sport* is afgelei van die Franse woord *desportes*, wat rofweg as *ontspanning* vertaal kan word.

## Geskiedenis

Die verskynsel van sport is reeds bekend uit die klassieke verlede en die Grieke organiseer al die Olimpiese Spele verskeie eeue voor Christus.

Vir meer inligting oor die geskiedenis van 'n spesifieke sport, verwys na die artikel oor die betrokke sport.

## Sportsoorte

Van die meer bekende sportsoorte sluit in (alfabeties gesorteer):

* Armdruk
* Atletiek
	+ Baanitems
		- Naelloop (gewoonlik 100 m, 200 m en 400 m)
		- Middelafstande (gewoonlik 800 m, 1500 m en 3000 m)
		- Langafstande (gewoonlik 5000 m en 10 000 m)
		- Hekkies en hinderniswedlope ("steeple chase")
		- Afloswedloop
	+ Velditems
		- Diskusgooi
		- Hamergooi
		- Hoogspring
		- Gewigstoot
		- Spiesgooi
		- Verspring
* Padwedloop
	+ Halfmaraton
	+ Maraton
	+ Ultramaraton
* Basketbal
* Bergfietsry
* Bofbal
* Boks
* Boogskiet
* Branderplankry
* Driekamp ("triathlon")
* Duik
* Fietsry
* Gewigoptel
* Gesinchroniseerde swem
* Gholf
* Gimnastiek
* Handbal
* Hengel
* Hokkie
	+ Yshokkie
* Jag
* Judo
* Kanovaart
* Karate
* Kegelbal
* Korfbal
* Krieket
	+ Toetskrieket
	+ EDI-krieket
	+ T20-krieket
* Motorsport
	+ Formule Een
	+ Motocross
	+ Tydrenne
* Muurbal
* Netbal
* Pluimbal
* Roei
* Rolbal
* Rotsklim
* Rugby
	+ Rolstoelrugby
	+ Sewesrugby
* Ruitersport
* Sagtebal
* Seil
* Skaak
* Skerm
* Ski
* Skyfskiet
* Sneeuplankry
* Sokker
	+ Paralimpiese sokker
* Stoei
* Swem
* Tafeltennis
* Taekwondo
* Tennis
* Vegkuns
* Verfbal
* Vlugbal (Volleybal)
	+ Sitvlugbal
* Vuisbal
* Waterpolo

## Sien ook

* Portaal:Sport
* Olimpiese Spele
* Paralimpiese Spele

## Eksterne skakels

* Wikiwoordeboek het 'n inskrywing vir sport.
# 1860

|  |
| --- |
| **1860** |
|  ◄ | 18de eeu | **◄19de eeu►** | 20ste eeu | ►
◄ ◄ | ◄ | 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | 1859 | ◄ **1860** ► | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | ► | ► ► |
| Dae | Eeue | Geskiedenis | Geskiedenisportaal |
| Sien ook: Kategorie:1860 |

|  |
| --- |
|  **Kalenders**   |
|  |
| Abraham Lincoln |
|

| Gregoriaanse kalender | 1860  |
| Ab urbe condita | 2613 |
| Armeense kalender | 1309
*ԹՎ* |
| Chinese kalender | 4556 – 4557
丙未 – 丁申 |
| Ethiopiese kalender | 1852 –1853 |
| Hebreeuse kalender | 5620 – 5621 |
| Hindoekalenders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1915 – 1916 |
| - *Shaka Samvat* | 1782 – 1783 |
| Irannese kalender | 1238 –1239 |
| Islamitiese kalender | 1277 –1277 |

 |

Die **jaar 1860** was 'n skrikkeljaar wat volgens die Gregoriaanse kalender op 'n Sondag begin het. Dit was die 60ste jaar van die 19de eeu n.C. In teenstelling met gewone jare het die jaar 366 dae en 'n 29 Februarie gehad.

## Gebeure

* Die Republiek van Lydenburg word by die Zuid-Afrikaansche Republiek ingelyf.
* Die Nederduits Gereformeerde Gemeente Jacobsdal kom in 1860 tot stand.
* Die eerste Indiërs word as ingeboekte werkers na Suid-Afrika gebring om in die suikerrietvelde van Natal te werk.
* 18 September – Die pouslike Zouave word verslaan by Castelfidardo.
* Abraham Lincoln word tot president van die Verenigde State verkies.
* Savoye word deur Frankryk geannekseer.

## Geboortes

* *Onbekend* – Henry Charles Hull, Suid-Afrikaanse kabinetsminister († 1932).
* 3 April – Frederik van Eeden, Nederlandse skrywer, digter en psigiater († 1932).
* 9 April – Emily Hobhouse, Britse menseregteaktivis († 1926).
* 13 April – James Ensor, Belgiese skilder († 1949).
* 2 Mei – Theodor Herzl, Joods-Oostenrykse joernalis en uitgewer, stigter van die Sionisme († 1904).
* 9 Mei – J.M. Barrie, Skotse skrywer († 1937).
* 20 Mei – Eduard Buchner, Duitse chemikus en simoloog († 1917).
* 13 Junie – Groothertog Dmitri Konstantinowitsj van Rusland, seun van groothertog Konstantyn Nikolajewitsj van Rusland en ’n neef van tsaar Aleksander III († 1919).
* 7 Julie – Gustav Mahler, Tsjeggies-Oostenrykse komponis en dirigent († 1911).
* 5 Augustus – Louis Wain, Engelse skilder, wat veral bekend is vir sy skilderye en tekeninge van vermenslikte katte en katjies († 1939).
* 7 September – Anna Mary Moses, beter bekend as Grandma Moses, Amerikaanse volkskunstenares († 1961).
* 3 Oktober – Groothertog Paul Aleksandrowitsj van Rusland, die sesde oudste seun en jongste kind van Aleksander II van Rusland en sy eerste vrou, Maria Aleksandrowna († 1919).

## Sterftes

* 14 Maart – Carl von Ghega, Oostenrykse spoorwegingenieur (\* 1802).
* 12 September – Sir Harry Smith, 'n Britse goewerneur en hoëkommissaris aan die Kaapkolonie (\* 1787).
# Jodie Foster

|  |
| --- |
| Jodie Foster |
|  |
| Foster in 2025 |
|

---

 |
| Geboortenaam | Alicia Christian Foster |
| Geboorte | 19 November 1962 Los Angeles, Kalifornië, (VSA) |
| Nasionaliteit | Amerikaans |
| Beroep(e) | Aktrise |
| Aktiewe jare | 1976- |
| Toekennings | 2 Oscars vir beste aktrise |

**Jodie Foster** (gebore 19 November 1962 in Los Angeles, Kalifornië, (VSA) is 'n Amerikaanse aktrise, regisseur en vervaardiger, asook 'n voormalige kinderaktrise.

## Loopbaan

'n Jong Foster in 1989
Sy het haar loopbaan as kind begin deur op te tree in Disneyfilms en TV-reekse. Een van haar eerste rolle was dié van 'n prostituut in Martin Scorsese se film *Taxi Driver* (1974). Sy het voortgegaan met rolle in prente met lae begrotings, totdat sy in die film *The Accused* (1988) die rol van Sarah Tobias vertolk het, 'n vrou wat wreed verkrag is deur 'n groep mans in 'n kroeg.

Sy het 'n Oscar ontvang vir die film *The Silence of the Lambs*.

In die 1990's lewer sy goeie vertonings in *Maverick* (1994) met Mel Gibson, *Nell* (1994) waar sy 'n doofstom vrou gespeel het, asook *Contact* (1997).

Een van haar beste rolle was in die 2002 film, *Panic Room*, waarin sy haar moet versteek vir misdadigers in haar huis.

Jodie Foster het haar stem verleen aan Maggie Simpson in 'n episode van die animasiereeks *The Simpsons*.

## Eksterne skakels

* Jodie Foster ontvang leierskapstoekenning Geargiveer 17 April 2009 op Wayback Machine