# Postliberalisme

**Postliberalisme** is 'n politieke filosofie wat liberalisme kritiseer en teenstaan, veral soos dit in die laat 20ste en vroeë 21ste eeu ontwikkel het. Voorstanders voer aan dat liberalisme, met sy klem op individuele regte, vrye markte en beperkte regering, nie daarin geslaag het om kwessies soos 'n waargenome erosie van familiale, gemeenskaps- en sosiale samehorigheid, sowel as inkomste-ongelykheid, voldoende aan te spreek nie.

Postliberale pleit vir 'n kommunitêre benadering wat sosiale konserwatisme en sosiale solidariteit beklemtoon, wat dikwels gebruik maak van tradisionalistiese konserwatiewe en godsdienstige raamwerke. Hulle is oor die algemeen skepties oor liberale individualisme, en beskou individue eerder as gekoppel aan netwerke van verpligtinge binne gesinne, gemeenskappe, stamme en godsdienstige instellings. Postliberale denkers ondersteun 'n groter rol vir die staat om kultuur te beïnvloed en gedeelde waardes te versterk. Die beweging word geassosieer met idees soos ekonomiese nasionalisme, lokalisme en kritiek op liberale demokrasie.

## Geskiedenis

Postliberalisme het in die Verenigde Koninkryk ontstaan uit 'n beweging binne die Arbeidersparty genaamd Blue Labour. Vroeë Britse teoretici het John Gray, Maurice Glasman, Phillip Blond, Adrian Pabst, John Milbank en Jon Cruddas ingesluit. Aanvanklik het Britse postliberalisme ontwikkel as 'n sentrum-linkse ideologie met wortels in Christelike sosialisme.

In die Verenigde State het postliberalisme hoofsaaklik invloed gekry onder konserwatiewes wat krities was oor fusionisme. Figure wat met hierdie perspektief geassosieer word, sluit in Patrick Deneen, Rod Dreher en Adrian Vermeule, sowel as die Israelies-Amerikaanse filosoof Yoram Hazony.

## Ideologie

### Kommunitarisme

Postliberalisme voer aan dat liberalisme, in beide sy ekonomiese en sosiale vorme, sosiale en gemeenskaplike bande wat bydra tot menslike welstand, verswak. 'n Sentrale idee in postliberale denke is dat individue deur hul sosiale en kulturele kontekste gevorm word eerder as om as suiwer outonome agente te bestaan. Postliberale argumenteer dat die liberale klem op individuele regte en vryhede die rolle van gemeenskap, familie en tradisie in die bevordering van betekenis en behoort verminder het. Hulle beweer dat 'n stabiele samelewing 'n gedeelde sin van doelgerigtheid en toewyding tot die gemeenskaplike belang vereis, wat volgens hulle liberalisme nie voldoende voorsien het nie.

Postliberale verwys na sosiale kontrakteoretici soos Thomas Hobbes en John Locke, sowel as figure soos John Stuart Mill en John Rawls, om te argumenteer dat liberalisme 'n individualisme bevorder wat hulle sien as onversoenbaar met menslike welstand. Patrick Deneen voer aan dat liberalisme individue aanmoedig om verpligtinge en verhoudings met buigsaamheid te benader, hulle as uitruilbaar en onderhewig aan heronderhandeling te behandel, wat lei tot swakker sosiale bande.

### Pluralisme

Postliberale kritiseer die liberale opvatting van die staat as 'n neutrale bemiddelaar, en voer eerder aan dat dit aktief 'n visie van 'n ideale visie van sosiale welstand moet bevorder wat gegrond is op die waardes en tradisies van die gemeenskap wat dit dien. Hulle bepleit beleid wat immigrasie en kulturele diversiteit teenstaan, terwyl instellings soos die familie, godsdiens en plaaslike verenigings bewaar word, terwyl hulle beleide teenstaan wat immigrasie en kulturele diversiteit aanmoedig. Postliberale verwerp die idee van 'n waardevrye staat en voer aan dat dit aktief sosiale kohesie en die gemeenskaplike goed moet bevorder.

Liberale teoretici, soos John Rawls, het liberalisme omraam as 'n stelsel waarin die staat neutraal bly oor persoonlike waardes. Daarteenoor argumenteer Patrick Deneen dat neutraliteit 'n illusie is, en beweer dat elke sosiale orde gebou is op fundamentele oortuigings en verpligtinge.

Postliberale beklemtoon 'n politieke benadering wat gesentreer is op die gemeenskaplike belang, wat poog om individuele en groepregte met sosiale verantwoordelikhede te balanseer. Sommige kritiseer ekonomiese liberalisme en pleit vir groter regulering en sosiale ingebedheid, terwyl ander die rol van kulturele tradisies en nasionale identiteit in die handhawing van sosiale kohesie beklemtoon.

### Vrye mark

Postliberale kritici van ekonomiese liberalisme voer aan dat ekonomiese liberalisme bygedra het tot die konsentrasie van rykdom en mag onder 'n klein segment van die samelewing, wat gelei het tot ekonomiese stratifikasie tussen elites en die werkersklas. Hulle bepleit markingryping deur die staat, insluitend proteksionistiese beleide en maatreëls wat daarop gemik is om ekonomiese ongelykheid te verminder, arbeidsregte te beskerm en gemeenskapsontwikkeling.

John Gray het aangevoer dat vrye markte en globalisering die fondamente van moderne markekonomieë verswak het. Net so voer Patrick Deneen aan dat liberalisme lei tot 'n siklus van staatsuitbreiding om sosiale fragmentasie te bestuur, wat wetlike en administratiewe meganismes vereis om gemeenskaplike instellings soos skole, gesondheidsorg en liefdadigheidsorganisasies te vervang, wat uiteindelik 'n gedeelde gevoel van gemeenskap en kollektiewe identiteit verminder.

### Internasionale betrekkinge

Postliberale perspektiewe op internasionale betrekkinge en globale politiek is ontwikkel deur geleerdes soos John Milbank, Adrian Pabst en Patrick Deneen. Postliberalisme skryf hedendaagse uitdagings in internasionale betrekkinge toe aan wat dit beskou as 'n intensivering van liberalisme. In teenstelling met John Ikenberry se siening dat die liberale internasionale orde deur onliberale magte bedreig word en verdere liberalisering vereis om hierdie uitdagings teë te werk, interpreteer postliberale die opkoms van onliberale bewegings as 'n reaksie op wat hulle as teenstrydighede binne liberalisme self beskou.

Pabst stel voor dat die ontstaan van populisme en beskawingstate 'n reaksie op globale politiek weerspieël wat, in hierdie siening, utopiese ideale bo nasionale en plaaslike bekommernisse prioritiseer, wat individuele identiteit beklemtoon ten koste van kollektiewe behoort. Vanuit hierdie perspektief bevorder liberalisme nie meer 'n substantiewe gemeenskaplike goed nie, wat lei tot dubbelsinnigheid wat beide individuele vryhede bevorder en stryd om die breër gevolge daarvan op nasionale en internasionale vlakke te bestuur.

Sommige geleerdes argumenteer dat die Verenigde State-geleide liberale orde, wat na die Tweede Wêreldoorlog tot stand gebring is, 'n trajek volg soortgelyk aan binnelandse liberalisme. Milbank en Pabst voer aan dat Amerikaanse imperialisme liberale beginsels uitbrei na nasiestate, beïnvloed deur Amerikaanse individualisme en vrywilligheid, en deur imperiale middele bevorder word om nasionale doelwitte te bereik. Hulle voer aan dat globale bestuur sedert die 1970's staatsmag versterk en individuele vryhede uitgebrei het, terwyl plaaslike besluitneming verminder en gesag van nasionale demokratiese instellings gedistansieer is. Volgens hul ontleding het "Verligting-liberalisme" die potensiaal om konflik te raam as 'n onbeperkte stryd teen waargenome vyande van die beskawing, 'n idee wat met Carl Schmitt geassosieer word. Hulle stel voor dat hierdie universalistiese liberale uitbreiding bygedra het tot die vorming van beskawingsblokke.

## Kritiek

Kritici van postliberalisme voer aan dat die definisie van 'n gemeenskaplike goed in pluralistiese samelewings uitdagings bied. Liberale kritici voer aan dat meer statistiese weergawes van postliberalisme die risiko loop om individuele vryheid onnodig te beperk deur staatsmag te gebruik om 'n bepaalde visie van die goeie af te dwing, terwyl sommige postliberale 'n meer pluralistiese benadering pleit.

Kritici van die politieke linkses is teen die sosiaal-reaksionêre posisies van postliberalisme. Sosialistiese historikus Chris Wright beweer dat die politieke reg hoofsaaklik die belange van die regerende klas, kapitalisme en besighede dien eerder as die gemeenskaplike belang. Hy voer aan dat "as gevolg van sy beweerde belangstelling in die openbare belang, maar sy konserwatiewe (Republikeinse) oriëntasie, postliberalisme uiteindelik onsamehangend is". Net so, voer sosialistiese kritikus J. J. Porter aan dat postliberalisme sy eie fondamente ondermyn, en sê dat "dit baie van die vrugte van liberalisme wil bewaar terwyl dit wegdoen met die struktuur waaruit hulle groei".

Kritici van die vryemarkregs argumenteer dat postliberalisme se ondersteuning vir ekonomiese beplanning, regulering en skeptisisme jeens vrye markte ekonomiese groei kan skaad. Ander konserwatiewe kritici hou vol dat postliberalisme die belangrikheid van individuele vryheid en die ekonomiese voordele van markkapitalisme onderskat.

## Verwantskap met ander ideologieë

Elemente van postliberale politieke denke was 'n integrale deel van die ontwikkeling van nasionale konserwatisme en die ideologie van verskeie faksies binne die Konserwatiewe Party van die Verenigde Koninkryk. Ontleders het ook Katolieke sosiale onderrig geïdentifiseer as 'n beduidende invloed op postliberalisme. Sommige geleerdes het kennis geneem van die impak van Christopher Lasch op postliberale denke.

### Postliberale feminisme

Konserwatiewe feministe wat in lyn is met postliberalisme, insluitend Louise Perry, Nina Power, Christine Emba en Mary Harrington, voer aan dat die seksuele etiek en norme wat individuele outonomie, voortplantingsregte en seksuele vryheid beklemtoon – wat uit die seksuele revolusie van die 1960's ontstaan het – gelei het tot negatiewe gevolge vir vroue.

## Impak op politiek

Die Hongaarse premier Viktor Orbán en sy politieke party, Fidesz, is beskryf as postliberaal en nasionaal konserwatief. In 'n toespraak op 14 September 2023 het Orbán verklaar: "Die postliberale era waarna ons uitsien, wat die huidige progressief-liberale era sal vervang, sal nie outomaties kom nie. Iemand moet dit laat gebeur. En wie sal dit laat gebeur, indien nie ons nie?"

In die Verenigde Koninkryk het lede van die Nuwe Konserwatiewes-faksie van die Konserwatiewe Party, insluitend Danny Kruger en Miriam Cates, hulle óf met postliberalisme vereenselwig óf daarmee geassosieer. Die Blue Labour-tradisie het figure soos Jon Cruddas en Maurice Glasman ingesluit. Skrywers Adrian Pabst en Sebastian Milbank het voorgestel dat die leier van die Arbeidersparty en premier Keir Starmer 'n mate van belangstelling getoon het in beleid wat met Blue Labour verband hou.

In die Verenigde State is verskeie Republikeinse politici gekoppel aan postliberale en nasionale konserwatiewe idees, insluitend visepresident JD Vance. en senatore Josh Hawley en Marco Rubio

## Prominente figure

### Skrywers

* John Gray
* Patrick Deneen
* John Milbank
* Adrian Pabst
* Yoram Hazony
* Sohrab Ahmari
* Frank Furedi
* Adrian Vermeule
* Christine Emba
* Robert Heinlein

### Politici

* Viktor Orbán
* Balázs Orbán
* Jon Cruddas
* Maurice Glasman
* Danny Kruger
* Miriam Cates
* JD Vance
* Josh Hawley
* Marco Rubio
* Ryszard Legutko

## Verwysings