Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bahsa Cina

**Bahsa Jineu** atawa **bahsa Cineu** nakeuh bahsa raseumi nyang geunguy di neugara Jineu. Sila'en di Cina, bahsa nyoe na geunguy cit di Taiwan, Hong Kong, Macau ngon Singeupureu.
# Tokyô

ka Tokyo
Tokyo & Jeupang
**Tokyo** nakeuh nang nanggroe Jeupun ngon salah saboh prefektur nibak 47 boh prefektur di Jeupun. Nang nanggroe Prefektur Tokyo nakeuh Shinjuku.

## Eu cit

* Wilayah kusuh Tokyô
# Honshu

Honshu
Peuta Pulo Honshu
**Honshu** nakeuh saboh pulo nyang paléng rayek di Jeupun. Nang nanggroe Jeupang, Tokyo na bak pulo nyoe. Pulo Honshu meuceue ngon pulo Hokkaido di ujong utara nyang jipisah lé seulat Tsugaru, la'ot Jeupang di barat, Samudra Pasifik, pulo Shikoku ngon Kyushu (jipisah le laot) di seulatan, ngon samudra Pasifik di timu.

Banda-banda nyang na di pulo nyoe nakeuh Tokyo, Osaka, Kyoto, Nara, Akita, Aomori, Hiroshima, Niigata, Chiba, Yokohama, Iwate, Kobe, Kawasaki, ngon Saitama.
# Kyushu

**Kyushu** nakeuh saboh pulo rayek di tunong Jeupang. Kyushu meuhareutoe sikureuëng nanggroë nyang meukeusudjih sikureuëng boh propinsi jameun dilèë di pulo Kyushu. Kyushu meuceuë deungon Pulo Honshu nyang geupeuaséng ngon saboh seulat di utara, Seulat Korea ngon La'ot China Timu di barat, Samudra Pasifik di timu, ngon Pulo-pulo Ryukyu di seulatan nyang geupeuaséng lé arôih.

Banda-banda nyang na di pulo Kyushu nakeuh miseujih Nagasaki, Fukuoka, Miyazaki, Kitakyushu, Kumamoto, Oita, ngon Kagoshima.
# Shikoku

**Shikoku** nakeuh saboh pulo di Jeupang. Shikoku meuhareutoe peuet nanggroe lam bahsa Jeupun nyang geupeutunyok peuet boh propinsi jameun dilee di pulo Shikoku. Jinoe banda nyang paleng ramee ureueng di Shikoku nakeuh Matsuyama. Peunajoh khaih di Shikoku nakeuh udon sanuki.
# Hokkaido

Hokkaido
**Hokkaido** nakeuh saboh pulo rayek di ujông barôh Jeupun. Pulo Hokkaido meuceue ngon la'ot Okhotsk, pulo Sakhalin (Karafuto) ngon pulo-pulo Kuril di barôh, la'ôt Jeupun di barat, Samudra Pasifik di timu, ngon pulo Honshu geupeukleh lé seulat Tsugaru di tunong. Dilee Hokkaido nanjih nakeuh Ezo atawa Yezo. Ureueng aseuli pulo Hokkaido nakeuh ureueng Ainu.

Banda nyang paleng rayek di Hokkaido nakeuh Sapporo. Banda nyang la'en miseuejih Asahikawa, Kitahiroshima, Abashiri, Obihiro, Nemuro, Otaru, Muroran, Kushiro, Hakodate, ngon Wakkanai.

## Peunawôt luwa

* Hokkaido (Bahsa Jeupun)
* Hokkaido (Bahsa Inggréh)
# Prefektur Aomori

Aomori
Aomori & Jeupang
**Prefektur Aomori** nakeuh saboh prefektur di Jeupang nyang na di Pulo Honshu wilayah Tohoku. Nang nanggroe di prefektur nyoe nakeuh Aomori (banda).
# Bahsa Turuki

**Bahsa Turuki** (atawa lam 'Türkçe*) nakeuh bahsa raseumi nyang geungui di nanggroe Turuki.*

|  |
| --- |
|  |
| A | B | C | Ç | D | E | F | G | Ğ | H | I | İ | J | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z |
|  |
| a | b | c | ç | d | e | f | g | ğ | h | ı | i | j | k | l | m | n | o | ö | p | r | s | ş | t | u | ü | v | y | z |
# Prefektur Shimane

Peuta neuduek prefektur Shimane
ka Shimane
**Prefektur Shimane** nakeuh saboh prefektur di Pulo Honshu wilayah Chugoku, Jeupang. Nang nanggroe prefektur nyoe nakeuh Matsue.
# Brunai

Peuta Brunai di ASEAN
**Brunai** atawa **Brunai Darussalam** (jawoe:بروني دارالسلام) nakeuh saboh nanggroë di Asia Teunggara. Nang nanggroejih nakeuh Bandar Seri Begawan.

## Beunagi Wilayah

Distrik di Brunai
Wilayah Brunai geuplah lam 4 boh distrik (*da'irah*). Tiëp distrik geuplah lom lam 38 boh mukim. Distrik-distrik nyang na di Brunei nakeuh:

* Belait
* Brunei-Muara
* Temburong
* Tutong
# Hunan

Peuta Hunan di China
**Hunan** nakeuh saboh propinsi di China. Propinsi Hunan meuceuë deungon propinsi Guizhou, Guangxi, Guangdong, Jiangxi, Hubei, ngon banda rayek Chongqing.
Nang nanggroë di Hunan nakeuh Changsha.
# Shanghai

Peuta Shanghai di China
Shanghai
**Shanghai** nakeuh saboh banda rayek di China. Shanghai meuceuë deungon propinsi Jiangsu ngon Zhejiang. Di siblah timu Shanghai meuceuë deungon La'ôt China Timu.

* Shanghai
*
*
*
*
*
*
*
*
# Hagu

| Hagu |
| --- |
|  |
| Bak hagu |
| Klasifikasi ilmiah |
| Kingdom: | Plantae |
| (unranked): | Angiosperma |
| (unranked): | Eudicot |
| (unranked): | Rosid |
| Order: | Rosales |
| Family: | Moraceae |
| Genus: | *Streblus* |
| Species: | S. asper |
| Nan binomial |
| Streblus asper Lour. |

**Hagu** atawa lam basa Latèn geupeunan Streblus asper nakeuh jeunèh bak kayèe nyang rôh lam famili Moraceae (bansa bak panah). Lam basa Indônèsia bak nyoe geukheun bak *serut*.

Manyang bak hagu na 4-15 mete. Kulét bakjih putéh meukeulabèe. Ônjih bulat lagèe boh manok ngön panyang antara 4 – 12 cm. Muka ôn gasa, ngön binèh meugigoe seureuta ujông ônjih tincu

## Nan gampông

Di Acèh le gampông ngön nan hagu, lagèe:

* Meunasah Hagu di Keucamatan Nurussalam, Acèh Timu
* Meunasah Hagu di Keucamatan Baktiya Barat, Acèh Barôh

## Nè
# Rèvolusi industri

**Rèvolusi industri** nyakni saboh masa nyang jinoe geukheun Revolusi Industri Keuphôn, nibak masa nyan atawa lam thôn 1760 sampoe 1850 ka meutuka cara rab mandum bideueng le that meuubah, meutani, meuutôh, meulimeueh, kandran, ngön tèhnologi.

Teuka rayek neuubah sit lam bideueng sosial, bloe meubloe, ngön budaya man saboh donya. Meuubah sit nibak geungui eunjin geulantoe jaroe, kilang bhaih kimia ngön beusoi geupeugöt ngön cara barô 'oh ka na meusén wap nyang geungui ie di dalamjih, maju peukakaih meusén 'an teuka jibeudöh sistem kilang mèkanik nyan.

Deungön na revolusi industri meutamah bagah jai ureueng dum man saboh nyan. Tèkstil jeuet keu industri nyang paléng jai nibak rèvolusi industri lam masa phôn kön ka geungui mètode produksi modèrèn. Phôn that rèvolusi industri nyan nakeuh di wilayah Britania Raya, 'oh lheueh nyan meusipreuek laju man saboh Ierupa Barat, Amirika Utara, Jeupang, trôh man saboh donya.

## Né

* Ashton, Thomas S. (1948). "The Industrial Revolution (1760–1830)". Oxford University Press. Archived from the original on 12 March 2017.
# Harbin

Harbin nakeuh saboh kuta di timu la'ot China atawa nyang dilee lawet jih geupeunan wilayah Manchuria. Harbin nakeuh nang di Propinsi Heilongjiang (Amur), China.
# Laôt Cina Tunong

Gamba satelit Laôt China Tunong
**La'ôt China Tunong** nakeuh laôt binèh, nibak beunagi Laôt Pasifik, wilayah nyang na jitamong lam bideueng laôt nyan nakeuh dari Singapura u Seulat Taiwan lam keunira 3.500.000 km². Ngon luwah dumnan nakeuh laôt nyan laôt paléng luwah keulimong di bumoë. Na pulo-pulo lam laôt nyan nakeuh Pulo-pulo Laôt China Tunong nyang na jumeulah meureutôh boh pulo, meunyo bak ureuëng daratan China laôt nyan cit geupeunan laôt barôh mantong.

Nibak ureuëng dairah laén lagèe Filipina geukheun nyan Laôt Luzón, ureuëng Filipina hana galak ngon nan Laôt China Tunong, sang-sang wilayah laôt raya nyan cit jikuwasa lé RRC.

## Bumoë

Biro Hidrografi Internasional (*International Hydrographic Bureau*) geupeujeulaih laôt nyan meubeunteuëng di barat daya u timu laôt, nyang meuceuë blah rot tunong bak 3° Linteuëng Tunong antara Pulo Ruja Tunong ngon Pulo Kalimantan (Seulat Karimata), ngon ceuë blah rot barôh nakeuh Seulat Taiwan dari ujông barôh Taiwan u pasi Fujian di China Darat.

Na padum-padum boh neugara ngon wilayah nyang meuceuë bak laôt nyoë nakeuh: Rèpublik Rakyat Cina, Makau, Hong Kong, Rèpublik China (Taiwan), Filipina, Malaysia, Brunèi, Indônèsia, ngon Vietnam.

## Pulo-pulo

 Peuta Pulo-pulo Spratly
Di laôt nyoë, na leubèh nibak 200 boh pulo ngon kareuëng nyang ka geudapeuta, nyang that le nakeuh di wilayah Pulo-pulo Spratly. Pulo-pulo Spratly meusipreuëk lam wilayah nyang luwah jih na antara 810 sampoë 900 km. Pulo-pulo nyang kaya ngon hasé lam bumoë nyoë mantong jeuet keu punca seungketa wilayah antara neugara-neugara Asia Teunggara, Taiwan ngon Rèpublik Rakyat China.

## Eu cit

* Dapeuta pulo-pulo laôt Cina Tunong

## Peunawôt luwa

* South China Sea Virtual Library
* Weekly Piracy Report
* South China News
* komunitas-kawasan-asean-2015-vs-laut-china-selatan
# Bèlarusia

Alam Bèlarusia
Lambang Bèlarusia
**Bèlarusia** nakeuh saboh neugara nyang hana wilayah la’ôt di kawasan Iërupa Timu. Bèlarusia meuceuë ngon nanggroë Rusia, Ukraina, Polandia, Lithuania, ngön Latvia. Bèlarusia geubagi lam 6 boh propinsi (*voblast*) ngon saboh banda kusuih. Minsk nakeuh nang nanggroëjih. Banda-banda rayek la’én nakeuh Brest, Grodno (Hrodna), Gomel (Homiel), Mogilev (Mahilyow), ngön Vitebsk (Vitsebsk).

## Tarèh

Sukèë bansa Slavia Timu ka geuduek di tanoh Bèlarusia yoh abad keu-6 M kon. Sukèë bansa nyan meurumpok ngon bansa Varangia, ureuëng meukat ngon aseuka nyang asaijih nibak sukèë kawôm Skandinavia. Sukèë bansa Slavia jipeusaboh droe ngon bansa Varangia, lheueh nyan jipeudong banda-banda di Kiev ngon Novgorod. Lheueh Raja Yaroslav I nyang aréh wafeuet bak thon 1054, nanggroë nyan gawoi wilayahjih. Keurajeun Kiev Rus meuakhe ngon jiprang le sukèë Mongol bak abad keu-13 M. Bak thon 1486, wilayah-wilayah nyang ka cré-bré nyan geupeusaboh keulayi lé Ivan III asai Moskow, roh cit lam nyan Bèlarusia ngon Ukraina.

## Referensi
# Hadih

Hadih
**Hadih** meunyöe lam Arab hadist (bahsa Arab: [الحديث] Error: {{Lang}}: invalid parameter: |links= (help)‎), areuti jih peugah haba atawa narit, na chit areuti jih barô, ban na. Teutapi nyang geumeukeusued disinöe na keuh hadih nyan *ucapan/narit, beuet, iem/seungap nabi Muhammad SAW*. Meunyöe lam qa'idah jih geukheuen Peukara-peukara nyang geu peusadue (na hubôngan) keu Nabi Muhammad SAW nibak narit/ucapan, beuet, iem atawa contoh/miseu beuliau. Lam bahsa Arab jih : الحديث هو ما أضيف إلى النبي صلى الله عليه وسلم قولا أو فعلا أو تقريرا أو صفة‎

Seula'én nibaknyan na löm istilah-istilah nyang saban makna ngön meukeuseuëd ngön hadist, miseuë الخبر‎ ‎(al-khabar), الأثر‎ ‎(al-atsar), السنة‎ ‎(as-sunnah, nyan bandum saban makna deungön hadist.
# Mantéq

**Mantéq** meuasai dari bahsa Arab منطق meumakna pikéran (*iddrak*), narit (*talaffudz*) atawa kuatan(kemampuan) seumiké (*al-quwwah al-'aqilah*). Mantéq lam bahsa laén geukheun ngön Logika.

Mantéq Seubagoë èleumèë nakeuh salah saböh cabeuëng èleumèe Filsafat meumakna:

ألة قنونية تعصم مراعتها الذهن عن الخطئ في الفكر

"Alat meubeuntuk atôran-atôran nyang ngön ta jaga atôran nyan jeuët keu seulamat pikéran dari salah bak seumiké.

Èleumèe nyoë biasajih geupeurunoë bak dayah di Acèh atawa Indônèsia watè thôn keu-lhèë beuët. Na sit ladôm dayah watè thôn keu-dua beuët.

## Tokoh

Ulama-ulama nyang na peungarôh rayek bak éleumèë Mantéq  :

1. Al Farabi
2. Ibnu Sina
3. Al Ghazali
4. Ibnu Rusydi

## Kitab

Kitab-kitab mantéq nyang geupeurunoë bak dayah :

1. Sulam Al-Munawraq
2. Idhah Al-Mubham
3. Quwaisuni
4. Al-Mathla’
5. Isaghuji
6. Syarah Al-sulam li Al-Malawi
7. Na laén lom

## Nè