# Peunula

| Peunula Temporal range: 520Ma
PreЄ
Є
O
S
D
C
P
T
J
K
Pg
N
↓
Kambrium sampoë 'an jinoë. |
| --- |
| Klasifikasi ilmiah |
| Domain: | Archaeplastida |
| Kingdom: | *Plantae* Haeckel, 1866 |
| Divisi |
| **Alga ijô Chlorophyta-alga ijô keubit
* Charophyta-alga ijô meukareuëng

**Peunula darat (Embryophyta)Peunula darat hana meuurat (kumbeuëk)**
	+ Marchantiophyta—kumbeuëk até
	+ Anthocerotophyta—kumbeuëk (até) lungkèe
	+ Bryophyta/Musci—kumbeuëk keubit
	+ †Horneophytopsida
* **Peunula meuurat (tracheophyta)**
	+ †Rhyniophyta
	+ †Zosterophyllophyta
	+ Lycopodiophyta—paku kawat
	+ †Trimerophytophyta
	+ Pteridophyta—dum bak paku ngon paku iku guda
	+ †Progymnospermophyta
	+ **Spermatophyta (peunula meuaneuk)**
		- †Pteridospermatophyta—paku (meu)aneuk
		- Pinophyta—Peunula runjông
		- Cycadophyta—paku haji ngon nyang toë ngonjih
		- Ginkgophyta—ginkgo
		- Gnetophyta—muliëng ngon nyang toë ngonjih
		- Magnoliophyta—peunula meubungong

†**Nematophytes** |

Lam biologi, **peunula** geukheun keu organisme nyang jitamöng lam Regnum Plantae. Di dalamjih nakeuh mandum organisme nyang that biasa geuturi lé ureuëng bak kayèe, beuluka, terna, naleuëng, kumbeuëk seureuta alga ijô. Meucatat na keunira 350.000 spesies organisme jitamöng u dalamnyan, nyan hana rôh alga ijô. Dari jumeulah nyan, 258.650 jeunèh nakeuh peunula meubungong ngön 18.000 jeunèh peunula kumbeuëk. Rab mandum peunula nyan meusifeuët *autotrof*, ngön jicok energi langsông dari cahaya mata uroë röt proses fotosintesis. Meuseubab ngön wareuna ijô brat that bak anggèta keurajeuën nyan. nan la'én nyang geunguy nakeuh **Viridiplantae** ("peunula ijô"). Nan la'énjih nakeuh **Metaphyta**.

## Ceuë

Klasifikasi peunula bak masa jemeun geupeutamong cit ban mandum alga ngon fungi (jitamong kulat leundé) seubagoë anggètajih. Kritik-kritik nyang teuka jeuët keu dudoë fungi geupisah dari peunula. Meunan pih bak stasioner, fungi meusifeuët *saprotrof*, jicok energi dari euncit-euncit dabeuëh organik. La'én nibak nyan, bintéh sel fungi kon meususôn nibak dabeuëh nyang saban ngon peunula ngon that meuhi ngon meulatang.

Geuweuëk lom dudoë alga nyang geupisah bak anggèta peunula meuseubab jih hana *diferensiasi jaringan* ngon hana meukeumang klorofil seubagoë pigmen ngon drop energi.

Meuneunguy teknik-teknik biologi molekuler keu filogeni pwunula bak nyatajih dudoë that le meudukông ateuëh peuë nyang meupisah jinoë. Peunula lam areuti nyang jinoë geunguy kayém jikira seubagoë turônan nibak alga ijô.

## Rupa nyang khusuih

rupa nyang bagah that jeuët keu geuturi peunula nakeuh bak wareuna ijô nyang brat meuseubab na meukandông pigmen klorofil nyang that peunténg bak kri jidrop energi rot fotosintesis. Ngon nyankeuh, peunula nibak umumjih meusifeuët autotrof. Padum-padum boh nyang hana saban, lagèe bak padum macam peunula parasit (seumalu), nyan nakeuh meuseubab ngon adaptasi keu kri udép ngon lingkungan nyang hayeuë. Saweuëb sifeuëtjih nyang autotrof, peunula sabé jiduëk bak neuduëk nyang phôn lam ranté ilé peunajôh rot organisme udép (ranté eumpeuën).

Peunula meusifeuët stasioner atawa hanjeuët jiwèh ateuëh kheundak droëjih, meunan pih na pdum-padum macam alga ijò nyang meusifeuët motil (jeuët wèh) saweuëb bak jioh na flagelum.

Meuseubab ngon sifeuëtjih nyang pasif nyoë peunula beujeuët meuadaptasi bak fisik ateuëh meuubah bak teumpat udép nyang jiteurimong lé jih. Variasi morfologi peunula ji'ôh leubèh rayeuëk nibak anggèta keurajeuën nyang la'én. La'én nibak nyan, peunula meuhasé le that metabolit sekunder seubagoë mekanisme ngon peutheun udép ateuëh peuë nyang meuubah bak teumpat jih atawa na jiseurang lé nyang peukarujih. Reproduksi peunula jicok peungarôh cit lé sifeuët nyoë.

Bak tingkat selular, binté sel nyang meususôn nibak selulosa, hemiselulosa, ngon pektin jeuët keu rupajih nyang khusuih, meunanpih bak peunula tingkat meuyub meujan-jan cit meususôn nibak pektin saja. Meuhat cit bak peunula nyang sel jih na plastida; ngon vakuola nyang rayeuk ngon kayém jidominasi volume sel.

## Alga

Alga ijô dari Ernst Haeckel's *Kunstformen der Natur*, 1904.
Le alga nyang hana lé jitamong lam Keurajeuën Plantae. Alga nakeuh lam paum-padum boh kawan nyang meubida nibak organisme nyang meuhasé energi rot fotosintesis, maséng-maséng nyang teuka abk kri independen nibak éndatujih nyang non-fotosintetik. Alga nyang brat that gura nakeuh naleuëng la'ôtt, alga multiseluler nyang meuhat that meuhi ngon peunula terestrial, geuklasifikasi sajan alga ijô, mirah, ngon coklat. Tiëp-tiëp kawan nyan jitamong cit na meupadum boh jeunèh organisme mikroskopik ngon organisme uniseluler.

## Asai seunurat