Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ҳ. ҟ. 720

**Ҳ. ҟ. 720 (быжьшәи ҩажәа) шықәса́** — иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 720-тәи ашықәс ауп.

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. II · **Ҳ. ҟ. I** · I
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. IX · **Ҳ. ҟ. VIII** · Ҳ. ҟ. VII
 |
| **Ашықәсқәа:** | Ҳ. ҟ. 723 · Ҳ. ҟ. 722 · Ҳ. ҟ. 721  **Ҳ. ҟ. 720** Ҳ. ҟ. 719 · Ҳ. ҟ. 718 · Ҳ. ҟ. 717
 |

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# Арыцарцәа

**Арыцар** (апол. rycerz < агер. ritter, раԥхьаӡа “аҽыуаҩ" ҳәа иаанагон. Абжьаратәи Аҩадатәи Агерман бызшәа аҟынтә rîtære “ҽыла ныҟәара”акәын: еиҿырԥштәуп иахьатәи англыз бызшәа to ride аҟынтә уи“ҽыла ныҟәара” ауп rider → аҽыуаҩ ; лат. miles, caballarius, афранцыз. chevalier, англыз. knight, Аитал.. cavaliere) — абжьарашәышықәсатәи аамҭақәа рзы Европа аан иҟаз ахьӡ ду.

Арыцар — аҳәынҭқарра ахада (апапгьы уахь дналаҵаны) мамзаргьы аҳ, ауахәама, атәыла рзы, ҷыдала арратә ҭагылазаашьаҿы, ахаҭарнак ила аҳаҭыртә хьӡы змоу ауаҩы иоуп. [12]

14-тәи ашәышықәсазы 13-тәи ашәышықәсазы инхоз ажәытә германтә рыцар Хартман фон Ауе исахьа, Кодекс Манесса аҟынтә.
Арыцар ихаҭәараҷ

## Арыцарцәа шцәырҵыз

## Аритуал инициациа

## Арыцарцәа ркодекс

The *miles Christianus* allegory (mid-13th century), showing a knight armed with virtues and facing the vices in mortal combat.
*Ихадароу астатиа: **Арыцарра
Арыцарцәа зегь раԥхьаӡа иргыланы гәымшәарыла еибашьларц, насгьы арратә занааҭдырреи аҳаҭырқәҵашьеи аадырԥшларц ирыхәҭан. Арыцарцәа анҭаркуаз, урҭ еиҳараҩык ирзыманшәалаз аҭыгалазаашьаҿы иҟан. Абри аҩыза ахымҩаԥгашьа егьырҭ аибашьцәа рзы (ашәақьцәа, анхацәа, ашьаҟауаа, уҳәа убас иҵегьы) ирыдҳәаламызт, урҭ лассы-лассы ианҭарк ашьҭахь иршьуан, насгьы аибашьраан арыцарцәа рзы арыцарцәа рахь ирҿагыларц ԥынгылас иԥхьаӡан. [39]

Арыцарра арыцарцәа рзы занааҭтә етикас раԥхьатәи стандартны иҟалеит, урҭ аҽқәа зтәыз, амал змаз ауаа ракәын, дгьылк роуц азы арратә маҵзурақәа рыҭара ирыхәҭан. Раԥхьатәи арыцарра аидеиақәа рахь аҳ изы гәык ала азыҟазаара, аибашьраҿы агәымшәареи ахаҵареи аарԥшра иаҵанакуан, убырҭ ридеиақәа Афырхаҵаратә аамҭа аҵак дуқәа иреиԥшын.

## Атурнирқәа(Аицлабрақәа)

*Ихадароу астатиа: **Абжьарашәышықәсатәи турнирқәа
Манесс икодекс аҟынтәи атурнир, напыла аибашьра аазырԥшуа
Аҭынчраан, аибашьцәа лассы-лассы атурнирқәа рҿы аибашьратә ҟазара аадырԥшуан , урҭ еиҳарак абааш атерриториаҿы имҩаԥысуан. Абжьаратәи ашәышықәсақәа рзын имҩаԥысуаз аицлабрақәа hastiludes ҳәа изышьҭоу аибашьратә спорт хкқәа рыла ишьақәгылан, урҭ ахәаԥшцәа рзы ихадаз спорттә хкқәан, аха урҭ аибашьра аиссрақәа симуляциақәан. Абжьааԥны урҭ аицлабра анҵәамҭазы аибашьцәа рацәаҩны ирхәуан, мамзаргьы иршьуан. Аицлабрақәа зегьы еицырзеиԥшу аибашьра иреиуан , уи шәҩыла иҟаз аибашьцәа ргәыԥ дуқәа еизаны еибашьуан, амала аҵыхәтәантәи аибашьҩы аиааира игон. Зегь реиҳа еицырдыруаз, еиҳа аромантикзациа зауз аицлабра уи ҩыџьа аибашьцәа амҿтәы ҟәаҟәа ҟьаҟьақәа рыла ианеибашьуаз акәын, рҟәаҟәа аӷа ихы ма ицәеижь иаԥырҵәарц, мамзаргьы зынӡаск иҽы дҭадыршәырц рҽазыршәоит. Аҵыхәтәантәи амш аныҳәақәеи, акәашареи, ашәаҳәареи рыла иҭәын.

Аофициалтә турнирқәа рыдагьы, иофициалла иҟамызгьы аӡбаратә дуельқәагь иҟан, урҭ арыцарцәеи аҳәаҭҳаныҟәгаҩцәеи еиуеиԥшым аимак-аиҿакқәа рҵыхәтәа ԥҵәаразы мҩаԥыргон. [
# Ҳ. ҟ. 123

**Ҳ. ҟ. 123 (шәи ҩажәи хԥа) шықәса́** — иулиантәи амзар Ҳ. ҟ. 123-тәи ашықәс ауп.

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. II · **Ҳ. ҟ. I** · I
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. III · **Ҳ. ҟ. II** · Ҳ. ҟ. I
 |
| **Ашықәсқәа:** | Ҳ. ҟ. 126 · Ҳ. ҟ. 125 · Ҳ. ҟ. 124  **Ҳ. ҟ. 123** Ҳ. ҟ. 122 · Ҳ. ҟ. 121 · Ҳ. ҟ. 120
 |

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 113

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | I · **II** · III
 |
| **Ашықәсқәа:** | 110 · 111 · 112  **113** 114 · 115 · 116
 |

**113 (шәи жәаха) шықәса** — иулиантәи амзар 113-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 264

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | II · **III** · IV
 |
| **Ашықәсқәа:** | 261 · 262 · 263  **264** 265 · 266 · 267
 |

**264 (ҩышәи хынҩажәи ԥшьба) шықәса** — иулиантәи амзар 264-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 316

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | III · **IV** · V
 |
| **Ашықәсқәа:** | 313 · 314 · 315  **316** 317 · 318 · 319
 |

**316 (хышәи жәаф) шықәса** — иулиантәи амзар 316-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 422

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | IV · **V** · VI
 |
| **Ашықәсқәа:** | 419 · 420 · 421  **422** 423 · 424 · 425
 |

**422 (ԥшьышәи ҩажәи ҩба) шықәса** — иулиантәи амзар 422-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 588

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | V · **VI** · VII
 |
| **Ашықәсқәа:** | 585 · 586 · 587  **588** 589 · 590 · 591
 |

**588 (хәшәи ԥшьынҩажәи ааба) шықәса** — иулиантәи амзар 588-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 447

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | IV · **V** · VI
 |
| **Ашықәсқәа:** | 444 · 445 · 446  **447** 448 · 449 · 450
 |

**447 (ԥшьышәи ҩынҩажәи быжьба) шықәса** — иулиантәи амзар 447-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 549

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | V · **VI** · VII
 |
| **Ашықәсқәа:** | 546 · 547 · 548  **549** 550 · 551 · 552
 |

**549 (хәшәи ҩынҩажәи жәба) шықәса** — иулиантәи амзар 549-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 500

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | IV · **V** · VI
 |
| **Ашықәсқәа:** | 497 · 498 · 499  **500** 501 · 502 · 503
 |

**500 (хәшә) шықәса** — иулиантәи амзар 500-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 542

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | V · **VI** · VII
 |
| **Ашықәсқәа:** | 539 · 540 · 541  **542** 543 · 544 · 545
 |

**542 (хәшәи ҩынҩажәи ҩба) шықәса** — иулиантәи амзар 542-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# 565

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | Ҳ. ҟ. I · **I** · II
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | V · **VI** · VII
 |
| **Ашықәсқәа:** | 562 · 563 · 564  **565** 566 · 567 · 568
 |

**565 (хәшәи хынҩажәи хәба) шықәса** — иулиантәи амзар 565-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# Ԥхынҷкәынмза 7

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  <<
 | **Ԥхынҷкәынмза** |  >>
 |
| Ашә
 | Аҩ
 | Ах
 | Аԥ
 | Ахә
 | Ас
 | Амҽ
 |
|  | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 |
| 7
 | 8
 | 9
 | 10
 | 11
 | 12
 | 13
 |
| 14
 | 15
 | 16
 | 17
 | 18
 | 19
 | 20
 |
| 21
 | 22
 | 23
 | 24
 | 25
 | 26
 | 27
 |
| 28
 | 29
 | 30
 | 31
 |  |  |  |
|  |  |
| **2026** |

**Ԥхынҷкәынмза́ 7** (Ԥхынҷкәынмза́ бжьба́), *Дека́бр 7*, *Ԥхынҷкәы́н 7* — григориантәи амзар 341-тәи амш (342-тәи амш ашықәс ду ала) ауп. Ашықәс анҵәамҭанӡа иаанхоит 24 мшы.

## Ахҭысқәа

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит

|  |
| --- |
| * Ажьырныҳәамза
* Жәабранмза
* Хәажәкырамза
* Мшаԥымза
* Лаҵарамза
* Рашәарамза
* Ԥхынгәымза
* Нанҳәамза
* Цәыббрамза
* Жьҭаарамза
* Абҵарамза
* Ԥхынҷкәынмза
 |
# Данте Алигьери

| Данте Алигьери |
| --- |
| Dante Alighieri |
|  |
| Ахатәы хьӡы | Dante da Alaghiero degli Alaghieri |
| Аира | 1265 ш. Флоренциа |
| Аԥсра | цәыббрамза 14, 1321 ш. Равенна |
| Аԥсра зыхҟьаз | малярия |
| Аԥсыжра аҭыԥ | Гробница Дантеи Quadrarco di Braccioforte |
| Аусура | апоет, ашәҟәыҩҩы, прозаик, аполитик, афилософ, политический теоретик, интеллектуал, алингвист |
| Абызшәақәа | Аиталиан бызшәа, Алаҭын бызшәа |
| Атәылауаҩра | Флорентийская республика |
| Magnum opus | Божественная комедия, Questio de situ et formae aque et terre, Le Rime, Epistles, Эклоги, Новая жизнь, Монархия, О народном красноречии, Пир, L'oracion che fe Danti a la morte |
| Ахаҵа/Аԥҳәыс | Гемма Донати (1285 ш. инаркны) |
| Ахәыҷқәа | Якопо Алигьери, Пьетро Алигьери, Антониа Алигьери |
| Ирнырит | Sperello di Serego Alighieri |
|

Инырит

Аристотель, Вергили, Овидий, Аниций Манлий Торкват Северин Боэций, Клавдий Птолемей, Гомер Фома Аквинский |
| **CommonsДанте Алигьери** |

Данте Алигьери (алаҭ. Dante Alighieri; 1265 ш., Флоренциа — † Цәыббрамза 14 1321 ш., Равенна) — еицырдыруа апоет.