Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Италиа

Аҳәынҭқарра| Италиа |
| --- |
| Repubblica Italiana Italia |
|
Абираҟ

Агерб

**Агимн:Адевиз:«Made in Italy Gwnaed yn yr Eidal»* |
|  |
| Агеографиа |
| Аҳҭнықалақь | Рим |
| Ақәӡара | 302 068 км² |
| Еиҳаӡоу аҭыԥ | Монблан (4 808,72 м) |
| Асааҭтә зона | UTC+1:00, UTC+2:00 Европа/Рим |
| Акоординатқәа | 42°30′ ҩ. ҭ., 12°30′ мг. н. |
| Аиужьратә дыррақәа | OSM |
| Ауааԥсыра |
| Ауааԥсыра рхыԥхьаӡара | 58 850 717 ҩык  |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
194,8 ҩык / км² |
| АҾИ | 0,895 |
| Аофициалтә бызшәа | Аиталиан бызшәа |
| Администрациа |
| Аҳәынҭқарратә шьақәгылашьа | апарламентартә республика, иаку аҳәынҭқарра |
| Ашьақәгылара | рашәарамза 18, 1946 ш., хәажәкырамза 17, 1861 ш., 476 ш. |
| Апрезидент | Серджо Маттарелла |
| Аԥыза-министр | Джорджа Мелони |
| Авалиута | евро |
| Жәларбжьаратәи аидентификациа |
| ISO 3166-1 | 380 ITA IT |
| Автомобильтә код | I |
| Ателефон код | +39 |
| Адомен | .it |
| Аофициалтә cаит |  |
| **CommonsИталиа** |

**Италиа** (аитал. Italia), аофициалтә хьӡы: **Италиатәи Ареспублика** (аитал. Repubblica Italiana) — Европа иҟоу атәыла. Италиа мраҭашәарала Франциеи иареи адгьылтә ҳәаақәа рымоуп; Швеицариеи Австриеи ҩадаҟа; Словениа мрагыларахь; насгьы Ватикан ақалақьи Сан Маринои рыҩ-анклавк.

Аҭбаарала Европаҿы ажәабатәи аҭыԥ ааннакылоит, 301,340 км2 аҵанакуеит, насгьы ахԥатәи аҭыԥ ааннакылоит Европатәи Аидгыла алахәылацәа рыла, 59 миллионҩык ауаа нхоит.

Италиа ақалақь хада, иреиҳау ақалақь Рим; егьырҭ ақалақь дуқәа рахь иаҵанакуеит Милан (атәылаҿы иреиҳау аметрополитантә ҭыԥ), Неаполь, Турин, Палермо, Болониа, Флоренциа, Генуиа, Венециа.

Италиа аҭоурых хыԥхьаӡара рацәала Италиатәи ажәларқәа рахь инеиуеит, ҷыдала ажәытә римаа, урҭ Римтәи Ареспублика аан Абжьаратәи амшын дунеи ааныркылеит, насгьы Римтәи аимпериа аан шәышықәсала анапхгара ҟарҵон. Ақьырсианра аныларҵәа, Рим Акатоликтә Егьлисареи Апапатә ҳәынҭқарреи рҭыԥны иҟалеит. Аварварцәа рықәларақәеи егьырҭ ахҭысқәеи ирыхҟьаны Мраҭашәаратәи Римтәи аимпериа аҵыхәтәантәи ажәытәӡатәи аамҭеи Абжьаратәи ашәышықәсақәа раԥхьатәи аамҭеи рыбжьара еилаҳаит. 11-тәи ашәышықәсазы Италиатәи ақалақь-ҳәынҭқаррақәеи амшынтә республикақәеи рыҽдырҭбааит, акоммерциа абзоурала аизҳазыӷьара ҿыц аарганы, иахьатәи акапитализм ашьаҭа шьақәдыргылеит. Италиатәи Аиҭарҿиара 15-тәии 16-тәии ашәышықәсақәа рзы ишәҭит, насгьы Европа зегьы ахь инеит. Италиатәи аԥшааҩцәа Мрагылара Хараҟеи Адунеи Ҿыци рахь амҩа ҿыцқәа аартит, уи Аԥшаарақәа раамҭазы акырӡа аҵанакуеит.

## Ахьарԥшқәа
# Мозамбик

Аҳәынҭқарра| Мозамбик |
| --- |
| República de Moçambique مْسُمْبِيجِ |
| Мозамбик абираҟ
Абираҟ

Агерб

**Агимн:** Продолжительность: 1 минута и 1 секунда.1:01
**Адевиз:«Come to where it all started Dewch i'r fan lle cychwynwyd y cyfan»* |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Агеографиа |
| Аҳҭнықалақь | Мапуту |
| Ақәӡара | 801 590 км² |
| Еиҳаӡоу аҭыԥ | Бинга |
| Асааҭтә зона | UTC+2:00 Africa/Maputo |
| Акоординатқәа | 19° л. ҭ., 35° мг. н. |
| Аиужьратә дыррақәа | OSM |
| Ауааԥсыра |
| Ауааԥсыра рхыԥхьаӡара | 29 668 834 ҩык  |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
37 ҩык / км² |
| АҾИ | 0,446 |
| Аофициалтә бызшәа | Апортугал бызшәа |
| Администрациа |
| Ашьақәгылара | рашәарамза 25, 1975 ш. |
| Апрезидент | Даниэл Шапу |
| Аԥыза-министр | Maria Benvinda Levy |
| Авалиута | мозамбикский метикал |
| Жәларбжьаратәи аидентификациа |
| ISO 3166-1 | 508 MOZ MZ |
| Автомобильтә код | MOC |
| Ателефон код | +258 |
| Адомен | .mz |
| Аофициалтә cаит |  |
| **CommonsМозамбик** |

**Мозамбик** (апорт. Moçambique), аофициалтә хьӡы: **Мозамбик Ареспублика** (апорт. República de Moçambique) — Африкаҟны атәыла.

## Административтә шара

Мозамбик 10 административтә провинциақәеи (апорт. Províncias ) 1 аҳҭнықалақьи (апорт. cidade) рыла ишоит.

|  | Апровинциа
 | Апортугал бызшәала
 | Апровинциатә ҳҭнықалақь
 | Аҵакыра (км²)
 | Ауааԥсыра (2017)
 | Ауааԥсыра рыжәпара (ауаа/км²)
 | Ахсаала
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1
 | Ньиаса
 | Niassa
 | Лишинга
 | 129 056
 | 1 810 794
 | 14,0
 |  |
| 2
 | Кабу-Делгаду
 | Cabo Delgado
 | Пемба
 | 82 625
 | 2 320 261
 | 28,1
 |
| 3
 | Нампула
 | Nampula
 | Нампула
 | 81 606
 | 5 758 920
 | 70,6
 |
| 4
 | Тете
 | Tete
 | Тете
 | 100 724
 | 2 648 941
 | 26,3
 |
| 5
 | Замбезиа
 | Zambézia
 | Келимане
 | 105 008
 | 5 164 732
 | 49,2
 |
| 6
 | Маника
 | Manica
 | Шимоио
 | 61 661
 | 1 945 994
 | 31,6
 |
| 7
 | Софала
 | Sofala
 | Беира
 | 68 018
 | 2 259 248
 | 33,2
 |
| 8
 | Газа
 | Gaza
 | Шаи-Шаи
 | 75 709
 | 1 422 460
 | 18,8
 |
| 9
 | Иньиамбане
 | Inhambane
 | Иньиамбане
 | 68 615
 | 1 488 676
 | 21,7
 |
| 10
 | Мапуту ақалақь
 | Maputo Cidade
 | Мапуту
 | 347
 | 1 120 867
 | 3 230
 |
| 11
 | Мапуту
 | Maputo
 | Матола
 | 26 011
 | 1 968 906
 | 75,7
 |
|  | **Зегь** | **799 380** | **27 909 798** | **34,9** |

## Азгәаҭақәа
# Бақәа

Аҳҭнықалақь| Бақәа |
| --- |
| Bakı |
|  |
| Атәыла |  Азербаиџьан |
| Акоординатқәа | 40°22′0″ ҩ. ҭ., 49°50′7″ мг. н. |
| Анапхгаҩы | Эльдар Азизов |
| Ақәӡара | 2 140 км² |
| Ацентр агдыра | −28 м |
| Аофициалтә бызшәа | Азербаиџьан бызшәа |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
1075 ҩык / км² |
| Асааҭтә зона | UTC+4:00 |
| Ателефон код | 12 |
| Аԥошьҭатә анҵарба | AZ1000 |
| Автомобильтә код | 10, 90 99 |
| Аофициалтә cаит |  |
| Еишьцәахаз ақалақьқәа | Ставангер, Кристианстед, Вунгтау, Сивас, Басра, Бордо, Хьюстон, Сҭампыл, Измир, Майнц, Неаполь, Сараево, Тебриз, Джидда, Амман, Дакар, Конья, Санкт-Петербург, Акапулько, Балаково, Лондон, Уанаҿа, Киев, Преториа, Рио-де-Жанеиро, Гонолулу, Абердин Қарҭ |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **CommonsБақәа** |

**Бақәа**, **Бақәо**, **Бақо** (азер. Bakı) — Азербаиџьан ареспублика аҳҭнықалақьыуп. Иаланхо 2 181 800-ҩык. (2014 ш.) имоуп.

## Шәахә. иара убас

* «Наш Баку — История Баку и бакинцев»
* Баку — столица Азербайджана. Материалы Президентской библиотеки Управления делами президента Азербайджанской Республики.
* Аофициалтә cаит

## Азгәаҭақәа
# Акириллица

**Акириллица** (аур. Кириллица) — Евразиаҿы еиуеиԥшым абызшәақәа рзы ахархәара змоу аҩыратә система.

## Азхьарԥшқәа

* The Cyrillic Charset Soup.
* Transliteration of Non-Roman Scripts
* History and development of the Cyrillic alphabet
* Cyrillic Alphabets of Slavic Languages
* Unicode collation charts
# Киевтәи Урыстәыла

Аҭоурыхтә ҳәынҭқарра| Киевтәи Урыстәыла |
| --- |
|
Рѹсьскаѧ землѧ |
|  |
| Аҳҭнықалақь |
Ладога мамзаргьы Новгород (862—882ш.) Киев (882 ш. аҟынтәи) |
| Ашьақәгылара | 882 ш. |
| Аӡра | 1240 ш. |
| Ақәӡара | 1 330 000 км² |
| Аофициалтә бызшәа |
Ажәытә Урыс бызшәа |
| Ауааԥсыра рхыԥхьаӡара | 5 400 000 ҩык  |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
4,1 ҩык / км² |
| Адин |
Аславианцәа рмырҭаҭра, ақьырсианра, аиашахаҵаратә қьырсианра

Роусь |
| Авалиута | Куна (денежная единица), древнерусская гривна, Ногата (денежная единица) |
| **CommonsКиевтәи Урыстәыла** |

**Киевтәи Урыстәыла** мамзаргьы **Ажәытәтәи Урыстәыла** (аур. Киевская Русь, аукр. Київська Русь ажә. аур. рѹсь, рѹсьскаѧ землѧ, абырз. Ῥωσία, алаҭ. Russia, Rossia, Ruthenia, Ruscia, Ruzzia, ажә. исл. Garðar, ԥыҭрак ашьҭахь Garðaríki) — абжьарашәышықәсатәи мрагыларатәи Европа иҟаз аҳәынҭқарра. Ауи зегь реиҳа ақәра ду змоу мрагыларатә словианцәа рҳәынҭқарра ауп
# 1764

|  |  |
| --- | --- |
| **Азқьышықәсқәа:**  | I · **II** · III
 |
| **Ашәышақәсқәа:**  | XVII · **XVIII** · XIX
 |
| **Ашықәсқәа:** | 1761 · 1762 · 1763  **1764** 1765 · 1766 · 1767
 |

**1764 (зқьы быжьшәи хынҩажәи ԥшьба) шықәса** — иулиантәи амзар 1764-тәи ашықәс ауп.

## Ахҭысқəа

### Ажьырныҳәамза

### Жәабранмза

### Хәажәкырамза

### Мшаԥымза

### Лаҵарамза

### Рашәарамза

### Ԥхынгәымза

### Нанҳәамза

### Цәыббрамза

### Жьҭаарамза

### Абҵарамза

### Ԥхынҷкәынмза

## Иит

## Рыԥсҭазаара иалҵит
# Аҩадатәи Кореиа

Аҳәынҭқарра| Аҩадатәи Кореиа |
| --- |
|
Абираҟ

Агерб

 |
|  |
| Агеографиа |
| Аҳҭнықалақь |
Пхьениан |
| Ақәӡара | 120 540 км² |
| Еиҳаӡоу аҭыԥ | Пектусан (2 744 м) |
| Асааҭтә зона | UTC+9:00, UTC+8:30 Asia/Pyongyang |
| Акоординатқәа | 40° ҩ. ҭ., 127° мг. н. |
| Аиужьратә дыррақәа | OSM |
| Ауааԥсыра |
| Ауааԥсыра рхыԥхьаӡара | 26 418 204 ҩык  |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
219,2 ҩык / км² |
| Аофициалтә бызшәақәа | Северокорейский литературный язык, Акореи бызшәа |
| Администрациа |
| Аҳәынҭқарратә шьақәгылашьа | партиак иатәу асистема, аҭаацәаратә диктатура, чучхе, коммунистическая диктатура, иаку аҳәынҭқарра, социалистическое государство, ареспублика |
| Ашьақәгылара | цәыббрамза 9, 1948 ш. |
| Еиҳаӡоу ахада | Ким Чен Ын |
| Аԥыза-министр | Пак Тхэ Сон |
| Авалиута | вона КНДР |
| Жәларбжьаратәи аидентификациа |
| ISO 3166-1 | 408 PRK KP |
| Автомобильтә код | KP |
| Ателефон код | +850 |
| Адомен | .kp |
| **CommonsАҩадатәи Кореиа** |

**Аҩадатәи Кореиа**, аофициалтә хьӡы: **Кореиатәи Жәлартә-Демократиатә Республика** (**КЖДР**; акор. 조선민주주의인민공화국) — Азиатә атәыла Кореиатәи адгьылбжьахабжаҟны ауп.

## Административтә шара

| №
 | Ақалақь/Апровинциа
 | Апровинциатә ҳҭнықалақь
 | Аҵакыра (км²)
 | Ауааԥсыра (2008)
 | Ауааԥсыра рыжәпара (ауаа/км²)
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ахьӡ аԥсшәала
 | Ахьӡ ҳангыльла
 | Ахьӡ ҳанчала
 |
| Ишиашо ицо ихадам ақалақьқәа (*чикхальси*, акор. 직할시, 直轄市)
 |
| 1
 | Пхениан, Чикхальси
 | 평양 직할시
 | 平壤直轄市
 | —
 | 2 000
 | 3 255 288
 | 1627,64
 |
| 2
 | Насон, иҷыдоу ақалақь
 | 라진-선봉 직할시
 | 羅先直轄市
 | —
 | 746
 | 145 427
 | 194,94
 |
| Ҷыдалатәи административтә регионцәа
 |
| 3
 | Ааглыхратә регион Кесон
 | 개성 공업 지구
 | 開城工業地區
 | —
 | 66
 | —
 | —
 |
| 4
 | Атуристтә регион Кымгансан
 | 금강산 관광 지구
 | 金剛山觀光地區
 | —
 | 530
 | —
 | —
 |
| 5
 | Ҷыдалатәи административтә регион Синыиџьу
 | 신의주 특별 행정구
 | 新義州特別行政區
 | —
 | 132
 | —
 | —
 |
| Апровинциақәа (*то*, акор. 도)
 |
| 6
 | Чагандо
 | 자강도
 | 慈江道
 | Канге
 | 16 968
 | 1 299 830
 | 76,60
 |
| 7
 | Хамгион-Пукто
 | 함경 북도
 | 咸鏡北道
 | Чхонџьин
 | 16 824
 | 2 327 362
 | 138,34
 |
| 8
 | Хамгион-Намдо
 | 함경 남도
 | 咸鏡南道
 | Хамхын
 | 18 970
 | 3 066 013
 | 161,62
 |
| 9
 | Хванӷе-Пукто
 | 황해 북도
 | 黃海北道
 | Саривон
 | 9 196
 | 2 113 672
 | 229,85
 |
| 10
 | Хванӷе-Намдо
 | 황해 남도
 | 黃海南道
 | Ҳеџьу
 | 8 002
 | 2 310 485
 | 288,74
 |
| 11
 | Канвондо
 | 강원도
 | 江原道
 | Вонсан
 | 10 622
 | 1 477 582
 | 139,11
 |
| 12
 | Пхениан-Пукто
 | 평안 북도
 | 平安北道
 | Синыиџьу
 | 12 059
 | 2 728 662
 | 226,28
 |
| 13
 | Пхениан-Намдо
 | 평안 남도
 | 平安南道
 | Пхенсон
 | 12 330
 | 4 051 696
 | 328,60
 |
| 14
 | Риангандо
 | 량강도
 | 兩江道
 | Ҳесан
 | 14 317
 | 719 269
 | 50,24
 |
|  | Зегь |  |  |  | 122 762 | 23 495 286 | 191,39
 |

## Азгәаҭақәа