Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Пицунда

Ақалақь ҳабла| Пицунда |
| --- |
| Пицунда ბიჭვინთა |
|  |
|

|  |
| --- |
|  агерб |

 |
| Атәыла |  Аԥсны Аҳәынҭқарра (5)  Қырҭтәыла (188) |
| Амуниципалитет |
Гагра араион |
| Акоординатқәа | 43°9′33″ ҩ. ҭ., 40°20′23″ мг. н. |
| Ашьақәгылара |
2007 |
| Ақәӡара |
1,88 км2 |
| Аофициалтә бызшәақәа |
аԥсуа бызшәа, аурыс бызшәа |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
2184,6 ҩык / км² |
| Асааҭтә зона |
UTC+3 |
| Ателефон код |
+7 940 23ххххх |
| Аԥошьҭатә анҵарба |
354000 |
| Автомобильтә код |
ABH |
| Еишьцәахаз ақалақьқәа | Дмитров Курск |
|  |
| **CommonsПицунда** |

**Пицунда**, **Биҷвинҭа** (аур. Пицунда, ақырҭ. ბიჭვინთა) — Аԥсны ақалақь. Гагра араион агәы.

## Агеографиа

Пицунда аҳәаақәа: аҩада — лӡаа, амрагыларахь — Аџьра, Рҩаԥшь, алада — амшын, амраҭашәарахь — Бзыԥ аӡиас.

## Адемографиа

| Ашəҟəынҵара ашықәс | Ауааԥсыра | Ахаҵа | Аԥҳәыс
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1989 | 10 146 | -- | --
 |
| 2011 | 4 198 | -- | --
 |
| 2024
 | 3956
 | --
 | --
 |

## Аетимологиа

Аԥсуаа жәытә-натә аахыс Пицунда амшын аԥшаҳәа Амзара ҳәа иашьҭан, аха Пицундагьы иахьатәи Лӡаа ақытагьы инеидкыланы Лӡаа хәа акәын ишырдируаз, Пицунда азы «Лӡааных» зҳәозгьы ыҟан. Ари аҭыԥ раԥхьаӡа аҟәны, ҳера аанӡа аҩбатәи ашәышықәсазы Артемидор Ефескии «Питиус» ахьӡуп ҳәа дахцәажәоит, Питиус даара ибеио қалақьуп иҳәоит Плании, Страбон — «Питиунт ду» ҳәа иҩеит. Питиунт III ашәышықәса инаркны ақьырсианра ашьаҭа тыԥқәа ируакхеит, 325 шықәсазы Пицундатәи аепископ Стратофил далахәын Никеиа ақалақь аҿы имҩаԥысыз ақьырсианра ашьапы иқәзыргылаз аизара ду. Абжьаратәи ашәышықәсақәа рзы Питиус аҭыԥан ҩырақәак рҿы «Сатириуполь» ҳәа иуԥылоит иахьатәи ахьӡ «Пицунда» иазаагоу авариантқәа цәырҵуеит XV ашәышықәса инаркны — Пезонда, Пецунда, Бижунта, Бесонта, Бичвинта. иаҳа инарҭбаау Пицунда аҭоурых уахәаԥш.

1. **Амзара** — уаҳәаԥш Пицунда;
2. **Бычвинта** — уаҳәаԥш Пицунда;
3. **Лӡааных** — Пицунда Абааҭа ауаҳәама ду, уаҳәаԥш Пицунда;
4. **Пезонда || Пецунда || Бижунта || Бесонта** — уаҳәаԥш Пицунда;
5. **Сатириуполь** — уаҳәаԥш Пицунда;
6. **Питиунт** — уаҳәаԥш Пицунда;
7. **Питиус** — уаҳәаԥш Пицунда;

## Аҭыԥқәа

Пицунда иаҵанакуа аҭыԥқәа:

1. **Абааҭа** — Пицунда ауахәама ахьгьыло акәша-мыкәша;
2. **Аӡақә** — Бзыԥ аӡиас амшын иахьалало армарахь, амҩаду инаркны амшын аҟынӡа Ақәтааӡарҭа афабрика ахьгылогьы налаҵаны;
3. **Амжәасара** — Анышьхҵара иавоуп аҩадала;
4. **Амзара** — Пицунда Рыбзавод инаркны Бзыԥынӡа, амшын аԥшаҳәа;
5. **Амзбыгәара** — Аӡақәи Амзареи рыбжьара амшын аԥшаҳәа;
6. **Ацагды** — Амжәасара иадуп амраҭашәарахь ала;
7. **Ашыцра** — Амзара аҩдатәи аҿацә, Лӡаа Ацәыркра ҳәа иахьашьҭоу аган;
8. **Хрушьчов идача** — Пицунда аԥшаҳәа, акәрорт амрагыларахьтәи аган;
9. **Шәнылаа рҭыԥқәа** — Ацагды иавоуп аҩада ала.

## Агалереа

* The view of Caucasus mountains from Pitsunda cape.
* Пицунда аԥшаҳәа
* Пицундатәи ауахәама
* Пицундатәи ауахәама афрескақәа
* Амзара
* Пицундатәи акурорт апансионатқәа руакы

## Ахьарԥшқәа
# Тҟәарчал

Ақалақь| Тҟәарчал |
| --- |
| Тҟәарчал ტყვარჩელი |
|  2007 шықәсазы Тҟәарчал |
|

|  |
| --- |
|  агерб |

 |
| Атәыла |  Аԥсны Аҳәынҭқарра (5)  Қырҭтәыла (188) |
| Амуниципалитет |
Тҟәарчал араион |
| Акоординатқәа | 42°51′ ҩ. ҭ., 41°41′ мг. н. |
| Ашьақәгылара |
1942 |
| Ақәӡара |
16,85 км2 |
| Аофициалтә бызшәақәа |
аԥсуа бызшәа, аурыс бызшәа |
| Ауааԥсыра рыжәпара |
302,5 ҩык / км² |
| Асааҭтә зона |
UTC+3 |
| Ателефон код |
+7 (940) 26ххххх |
| Аԥошьҭатә анҵарба |
384830 |
| Автомобильтә код |
ABH |
| Еишьцәахаз ақалақьқәа |
Сургут, Зверево |
|  |
| **CommonsТҟәарчал** |

**Тҟәарчал** (аур. Ткуарчал/Ткварчели, ақырҭ. ტყვარჩელი) — Аԥсны иҟоу ақалақь (1942 ш. инаркны). Тҟәарчал араион агәы. Ишьҭоуп aӡиaс Гaлыӡгa aҩхaa aҟын.

## Агеографиа

## Адемографиа

* 28.440-ҩык (1959 ш.)
* 25.805-ҩык (1970 ш.)
* 21.549-ҩык (1979 ш.)
* 21.744-ҩык (1989 ш.)
* 4786-ҩык ((2003 ш.)
* 5013-ҩык (2011 ш.)
* 5038-ҩык (2024 ш.)

**Аетникатә еилазаашьа (2011): **аԥсуаа** — 3334-ҩык (66,5%)
* **ақырҭцәа** — 801-ҩык (16%)
* аурысцәа — 487-ҩык (9,7%)
* *агырцәа* *—* *69-ҩык (1,4%)*
* аукраинцәа *—* *65-ҩык (1,3%)*
* аерманцәа *—* *54-ҩык (1,1%)*
* абырзенцәа *—* *19-ҩык (0,4%)*
* ашәануа *—* *1-ҩык (0,1%)*

## Еишьцәахаз ақалақьқәа

* Зверево (Урыстәыла)
* Сургут (Урыстәыла)

## Аҳамҭақәа

* *Аԥсны Афырхаҵа* (2008 ш.)

## Еицырдыруа ауаа

* Валери Аршба
Валери Аршба
* Рауль Ҳаџьымба
* Беслан Кәыбраа
* Денис Чачхалиа

## Азгәаҭақәа
# Ешыра

Анхарҭаҭыԥ| Ешыра |
| --- |
| Ешыра ეშერა |
|  |
| Атәыла |  Аԥсны Аҳәынҭқарра (5)  Қырҭтәыла (188) |
| Акоординатқәа | 43°2′2″ ҩ. ҭ., 40°55′50″ мг. н. |
| Ацентр агдыра | 30 м |
| Асааҭтә зона | UTC+3:00 |
| Автомобильтә код | ABH |
|  |

**Ешыра** — Аԥсны ақыҭа Аҟәа араион аҿы.
# Гәыма

Анхарҭаҭыԥ| Гәыма |
| --- |
| Атәыла |  Аԥсны Аҳәынҭқарра (5)  Қырҭтәыла (188) |
| Акоординатқәа | 43°7′35″ ҩ. ҭ., 41°1′53″ мг. н. |
| Ацентр агдыра | 380 м |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| **CommonsГәыма** |

**Гәыма** — Аԥсны ақыҭа Аҟәа араион аҿы.
# Ӡыгәҭа

Анхарҭаҭыԥ| Ӡыгәҭа |
| --- |
| Ӡыхәҭа ძიგუთა |
| Атәыла |  Аԥсны Аҳәынҭқарра (5)  Қырҭтәыла (188) |
| Акоординатқәа | 43°0′8″ ҩ. ҭ., 41°4′49″ мг. н. |
| Асааҭтә зона | UTC+3:00 |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |

**Ӡыгәҭа** — Аԥсны ақыҭа Аҟәа араион аҿы.
# Атранспорт

**Атра́нспорт** (алаҭ. trans — алҟьарала алаҭ. portare — агара -гьы р-ла) — ацагақәеи аагагақәеи еибоуп — ауп.

## Атранспорт категориақәа

## Атранспорт хкықәа

### Аӡы транспорт

Аӡы транспорт атранспорт ахкы ажәытәтәи даараӡӡоу. Уи, минимумны XIX шәш. аҩбатәи абжа аан атрансконтиненттә аихамҩақәа рҵәырҵраӡа, атранспорт хкы акрызҵазкуаӡӡа иҟан. Абашаӡагьы аԥраӷба мышкы ԥшь‐хәынтә рыла еиҳа ачаландар дагысуеит. Аӡы транспорт абранӡа аҵак ду моуп.

### Автомобиль атранспорт

### Аихамҩатә транспорт

## Ахьарԥшқәа