Het Congres van Wenen 1814 -1815
Channel: Jurgen Marechal
Date: 2019-04-30

Het Weens Congres werd na de val van Napoleon in 1814 tot en met 1815 gehouden, door de overwinnende mogendheden Pruisen, Oostenrijk, Rusland en het Verenigd Koninkrijk. Doel was de Europese vrede te regelen, een einde maken aan het Napoleontische Europa, het regelen van nieuwe betrekkingen met Frankrijk en de gemeenschappelijke strijd tegen de revolutionaire Ideeën van de Verlichting: 

https://nl.wikipedia.org/wiki/Congres_van_Wenen

De belangrijkste diplomaten waren Talleyrand (Frankrijk), Castlereagh en Wellington (Groot-Brittannië), Metternich (Oostenrijk), tsaar Alexander I (Rusland), Hardenberg en Humboldt (Pruisen).

De uitgangspunten van het Weens Congres waren: 

1. Compensatiebeginsel; Geen enkele mogendheid zou land mogen verliezen door de congresbesluiten. Indien toch, moesten die worden gecompenseerd. 

2. Dynastisch Legitimiteitsbeginsel; De voormalige door Napoleon I, niet legitiem, verdreven vorsten, werden gerehabiliteerd als legitieme heersers. 

3. Restauratiepolitiek; Restauratie van de politieke verhoudingen van voor de revoluties van 1792 (Franse revolutie, 1789), dus streven naar continuiteit. De restauratieperiode was een periode in Europa na de ondergang van Napoleon I (Napoleon Bonaparte). Tijdens het Congres van Wenen werden overal in Europa de door Frankrijk geïnstalleerde regeringen vervangen door de ‘legitieme’ regeringen. In de ogen van de overwinnaars van 1814/1815 (Rusland, Oostenrijk, Pruisen en in mindere mate Groot Brittannië) waren de verjaagde regeringen van vóór 1792 de legitieme, wettige gezagsdragers. 

4. Omringingspolitiek; Frankrijk werd daartoe omringd door redelijk sterke autonome bufferstaten. Daartoe werd uiteindelijk ook het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden gesticht, door samenvoeging van de noordelijke zeven provinciën met delen van de vroegere Habsburgse Zuidelijke Nederlanden. 

5. Machtsevenwicht; de status quo moest verdedigd worden, desnoods met sterke hand, in de hoop dat nieuwe revoluties de vrede niet zouden verstoren en de nieuw ontstane tronen niet deden wankelen. 

6. Solidariteit; van de vorsten naar buiten toe. Het gezamenlijk bestrijden van de revolutionaire Ideeën van de Verlichting. Monarchistische autoriteit; naar binnen toe, het regeren met Gods genade.

Het belangrijkste resultaat van het Congres van Wenen was de staatkundige aanpassing van de kaart van Europa. Oude staten werden versterkt en zo werden er bufferstaten rond Frankrijk gecreëerd die het land in bedwang moesten houden. Hiermee brak de periode van de Restauratie (1815-1830) aan, een tijdvak waarin de oude vorstenhuizen van voor de Franse Revolutie weer in het zadel kwamen te zitten.Een belangrijke nieuwe staatkundige eenheid die ontstond door het Congres van Wenen, was het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Deze eenheid hield stand tot 1830, toen de Zuidelijke Nederlanden zich tijdens de Belgische Opstand afscheidde van de noordelijke provincies en België ontstond.

Verder ontstond de Duitse Bond (1815-1866): veertig losse Duitse staten die gingen samenwerken en gezamenlijk – indien nodig – een vuist zouden kunnen maken tegen buitenlandse invasies. Het Duitse Pruisen kreeg er diverse gebieden bij. Hiertoe behoorden het noorden van Saksen, Westfalen en het grootste gedeelte van de linkeroever van de Rijn. Pruisen moest namelijk dienen als versterkte gebiedseenheid tegen zowel Rusland als Frankrijk. Er waren nog meer belangrijke gebiedsveranderingen. Natuurlijk werd het territorium van Frankrijk verkleind (zij leverden onder meer Frans Zwitserland in, en hun Noord-Italiaanse veroveringen). Verder kreeg Oostenrijk het hertogdom Milaan terug, alsmede Venetië en Lombardije.

Hauptergebnisse des Wiener Kongresses, meiner Meinung nach: 1. Pentarchie: Herstellung des Gleichgewichts der fünf Großmächte. 2. Heilige Allianz: Verpflichtung zur christlich- patriachalischen Regierung., Solidarität., Intervention gegen alle nationalen und liberalen Bestrebungen. Die Gründung der Heiligen Allianz, die am 26. September 1815 geschlossen wurde, war zwar nicht Bestandteil der offiziellen Verhandlungsergebnisse des Kongresses, steht aber inhaltlich in einem engen Zusammenhang., 3. Deutsche Bundesakte: Grundgesetz des Deutschen Bundes. Und 4. Schweizer Neutralität,Internationale Anerkennung.