Gernika bonbardaketa, Basarriren bertsoak Jabier Urkijok kantatuta
Channel: Ahaztuen Oroimena
Date: 25/04/2016

Gernika'ko bonbardeoa
Izenburua: Gernika'ko bonbardeoa
Sinadura: Eizmendi Manterola, Iñaki (Basarri)
Urkizaren iruzkina:
Egilea(k): Eizmendi, Iñaki
Argitalpena: Karmel.
Urtea: 1980
Argitalpenaren urtea:
 
Alea: 3
Orrialdea: 76-77
 
[Gernikako bonbardaketa]

 Basarri

 
 Milla bederatzireun eta

 hogeita hamazazpian

 Euzkotarrentzat urte beltz illun

 triste ta negargarria

 hauts bihurturik utzi zutena

 Gernika zoragarria.

 Euzko reliki maitatuenak

 gordetzen zitun herria

 

 Pitxirik goxo ta kuttunena

 zu ziñan euskaldunentzat

 lur mardul ona eman bait zendun

 arbola maitearentzat.

 Pentsatu hutsez begiak ibai

 ditugu negarrarentzat

 horra zer sari modu zeukaten

 etsai ankerrak zuretzat.

 

 Apirilleko hillarekin zan

 hogeitaseigarrenean

 ain justu ere peri eguna

 astelehen arratsaldean.

 Kale baserri, millaka anai

 gizatasun ederrean

 plaza inguruan aurkitzen ziran

 lehengo ohitura zaharrean.

 

 Bertsoz nork esan bonba txar haien

 indar gaiztozko danbarra

 zutirik ez zuten utzi behintzat

 bizileku bat bakarra

 ta dana xehetu zuten garaian

 alde guzitik sugarra

 errugabeko gizaxoentzat

 horra hor azken ederra.

 

 Bizi-ziranak igasten zuten

 sutegi zakar hartatik

 ta hegazkiñik tiro ta tiro

 etengabe goietatik.

 Kristau gorputzak alde batetik

 beso buruak bestetik

 odol gorrizko itxaso hartan

 ez zan ikusten besterik.

 

 Ehunka ziraden etxe jausien

 zakarpetan geldituak

 ez jakin zenbat kale gorrian

 zeharo erdibituak.

 Inpernu hontan uzten gaituzte

 laguntza gabe galduak

 ai, euskaldunen min oñazerik

 ez du sentitzen munduak

 

 Millatik gora izandu ziran

 arnasa utzitakoak

 ez jakin zenbat txit zauriturik

 eri gelditutakoak

 ta danetatik gehien-gehienak

 andrazko ta umetxoak

 garra txar hortan erru galantik

 Izango zuten gaixoak.

 

 Puska dituzte mendi ta herri

 apain eta maitekorrak

 puska dituzte basetxe txuri

 gure kabi on xamurrak

 ta zirzildurik kaletan utzi

 bai, euskaldunen, hezurrak

 Alemanitik gu txikitzera

 ekarritako maltzurrak.

 

 Basati gaizto odolzaleak

 atzerritikan ekartzen

 tokirik zoragarrienari

 txikitu ta su ematen.

 Hauts egindako gure Gernika

 antsika dago esaten

 Franco ta bere laguntzaleak

 zein bihotz ona daukaten.

 

 Ikusi zuten zenbat kristau on

 odolustu zituztela

 ikusi zuten berdingabeko

 pekatua zeukatela

 ikusi zuten mundua kontra

 jeikiko zitzaiotela

 eta orduan zabaldu zuten

 gorriak egin zutela.

 

 España haundi bat egin nahirik

 garra latz hortan hasiak

 beren herririk ederren haiek

 euren aginduz hauziak.

 Denbora joan ta gero damutzen

 zeraten pekatariak

 zer griñetako jaunak zeraten

 ba daki mundu guziak.

 

 Ai, esaerak dion bezela

 fededun ta euskalduna

 berak ba daki zein ederra dan

 barrengo garbitasuna.

 Itxoin, jaunak, bai, itxoin ta lasai

 iritxiko da eguna

 Goiko Jaunaren aurrean kontu

 eman beharko deguna.

 

 Ez da, ez, alperrikako izan

 hor ikusi dan odola

 pentsa oraindik emaitz ederrek

 ematekotan dagola

 Euzko gogoa armez ta indarrez

 ezin hil leike iñola

 Gernika erre ziguten baiña

 zutiñik dago arbola!