#shorts Türkiye, Ekonomisiyle En Ucuz Tatil Yeri
Channel: gokhan marim
Date: 2021-12-05

Devalüasyon kavramı sabit kur rejimleri için geçerli bir kavram, idari bir karar gerektiriyor. Türkiye’nin de içinde bulunduğu esnek kur sistemlerinde devalüasyon kavramı kullanılmıyor ama artık gelinen noktada bu ayrım da anlamını yitiriyor.
Türkiye’nin devalüasyonlar tarihi ve arkasından yaşananlar ilginçtir.

Türkiye’de ilk devalüasyon 7 Eylül 1946’da Recep Peker’in Başbakanlığı döneminde gerçekleşti.

Bir ABD doları 1.32 TL’den 2.82 TL’ye yükseldi.

Ardından sıkıntılı bir dönem geldi ve 1950’de Demokrat Parti tek başına iktidara geldi, kurucu parti CHP muhalefete geçti.

İkinci büyük devalüasyon 4 Ağustos 1958’de Demokrat Parti iktidarında yapıldı, ABD doları 2.80 TL’den 9 TL’ye çıktı ve arkasından, iki sene geçmeden, maalesef 27 Mayıs 1960 darbesi geldi.

Üçüncü önemli devalüasyon 10 Ağustos 1970’de Demirel (AP) iktidarında yapıldı, TL ABD dolarına karşı yüzde 70 değer yitirdi, bir sene geçmeden 12 Mart muhtırası yaşandı, iktidar devrildi ve Türkiye çok uzun sancılı bir döneme girdi.

Dördüncü devalüasyon 24 Ocak 1980’de yapıldı, TL yüzde 49 oranında devalüe edildi. 24 Ocak’tan yaklaşık sekiz ay sonra 12 Eylül menfur askeri darbesi geldi.

1994 senesinde arka arkaya yapılan inanılmaz hatalar sonrası Nisan ayında TL iki günde yüzde 73 değer kaybetti.

2001 krizinde bir dolar 684 bin TL’ye çapalanmış iken esnek kur rejimine geçildi ve dolar 1.2 milyon TL oldu.

2001 krizinden bir sene sonra yapılan erken seçimde TBMM’deki tüm partiler Meclis dışı kaldılar, AKP yüzde 34 oranında oy alarak tek başına iktidar oldu, seçim öncesi TBMM’ye giremeyen CHP muhalefet partisi oldu.
Bu seçimde seçmen sadece koalisyon hükümetini değil tüm Parlamento’daki partileri cezalandırdı.

3 Kasım 2002’de AKP iktidar geldi böylece.

Son günlerde TL’nin değer kaybını izliyoruz; bu yazıyı 3 Aralık 2021’de yazıyorum, TL 3 Aralık 2020’den günümüze yani bir senede dolar karşısında yüzde 78, avro karşısında da yüzde 66 değer yitirmiş.

Bu süreç de esnek kur sistemi içinde bir tür devalüasyon.
Bu devalüasyonun da arkasından önemli siyasi çalkantıların geleceği muhakkak.

Temennimiz bu çalkantıların demokratik bir hukuk devleti kuralları dâhilinde iktidarın serbest seçimlerle el değiştirmesi biçiminde tezahür etmesi.

Başka alternatifler de düşük ihtimaller de olsa olası ama bunların düşünülmesi bile korkunç; bu alternatiflerin başında da AKP’nin ilk genel seçimleri belirsiz bir süre erteleyecek anayasal (!!!) bahaneler üretmesi.

Bu da 12 Mart müdahalesi, 12 Eylül darbesi gibi bir faciaya tekabül eder.

İlginç bir döneme giriyoruz.
The concept of devaluation is valid for fixed exchange rate regimes and requires an administrative decision. In flexible exchange rate systems, including Turkey, the concept of devaluation is not used, but at this point, this distinction also loses its meaning.
Turkey's history of devaluations and what happened afterwards are interesting.

The first devaluation in Turkey took place on September 7, 1946, during the Prime Ministry of Recep Peker.

One US dollar rose from 1.32 TL to 2.82 TL.

Then came a troubled period and in 1950 the Democratic Party came to power alone, the founding party CHP went to the opposition.

The second major devaluation was made on August 4, 1958, during the Democratic Party's rule, the US dollar rose from 2.80 TL to 9 TL, and unfortunately, after two years, the coup d'etat of May 27, 1960 came.

The third important devaluation was made on August 10, 1970, during the Demirel (AP) government, the TL depreciated by 70 percent against the US dollar, the March 12 memorandum took place less than a year later, the government was overthrown and Turkey entered a very long and painful period.

The fourth devaluation was made on January 24, 1980, the TL was devalued by 49 percent. About eight months after January 24, the heinous military coup of September 12 came.

After the unbelievable mistakes made back to back in 1994, TL lost its value by 73 percent in two days in April.

While one dollar was anchored to 684 thousand TL in the 2001 crisis, a flexible exchange rate regime was adopted and the dollar became 1.2 million TL.

In the early elections held one year after the 2001 crisis, all the parties in the Grand National Assembly of Turkey were excluded from the parliament, the AKP became the ruling party with 34 percent of the votes, and the CHP, which could not enter the Parliament before the election, became the opposition party.
In this election, voters punished not only the coalition government, but all parties in the Parliament.