İBR 612 'Talmud Araştırmaları Dersi'-"BİR TALMUD SAYFASINDA METİN HİYERARŞİSİ"
Channel: Mehmet Sait TOPRAK
Date: 22/10/2021

İBR 612 'Talmud Araştırmaları Dersi'- Erciyes Üniversitesi İbrani Dili ve Edebiyatı Doktora Programı: BİR TALMUD SAYFASINDA METİN HİYERARŞİSİ
Prof. Dr. Mehmet Sait TOPRAK
Mardin Artuklu Üniversitesi

§. 5. 1. ‘Rabbanî İsnâd Sistemi’nde ‘Metin Hiyerarşisi’
Yorum ve yorumlama, zihnin şekilsel bir yerleşiminin so-mut olan bir düzlem üzerinde dolu-hareketli (s)imgelerinin ‘ne’leri imlediğini ve bunun bir Talmud varağı üzerinde, zihnin hiyerarşik olarak bu yerleşim ve tasarımlara ‘ne ölçüde’ ve ‘nasıl’ yansıdı-ğı/yansıtıldığı ‘sözel’ olanın ‘metin’leşirken kazandığı mekansal durumla da mukayyeddir. Rabbani Yahudilik’e göre Tanrı’dan geldiğine inanıldığından dolayı Torah şe-beᶜalpe, insansal olan kavram ve kelimelerle oluşturulmuş olsa da, kutsiyet atfedilen bir metin olarak, Hz. Musa’ya Sinay’da verilen halaḫaların (הלכה למשה מסיני) devamı niteliğindedir. Bu devamlılık anlayışı, başlangıçta şeklî bir olmasa da zamanla otorite kazanarak biçimsel olarak da sayfada yerini almıştır . Bir Talmud sayfasının şeklinin teşekkülünde içerikten bağımsız bir dizaynın olmadığı savından hareketle, sayfanın tâlî unsurları (beden) dışarıda tutulursa, Mişna zihni / fik-ri/aklı temsil ederken aynı zamanda ilâhî kaynaklı olduğu düşün-cesiyle de en baş yani sayfanın merkezine yerleştirilmiştir. Devamında gelen Gemara kısmı ise Tanrısal aklın ürünü olan ikilemenin üzerine Talmud bilginlerinin Hz. Musa sonrasında ondan gel-diğine inanılan Yazılı Tora’ya bağlı onun ikilemesi Mişna ile ilgili olan yahut Yahuda ha-Nasi’nin Mişna’nın içerisine dahil edilmesi gerektiği halde metni büyütüp Yeruşalmi Talmudu’nun üslûbun-dan ayıracağı endişesiyle asıl metne (Mişna) katmadığı ama değer olarak Mişna’daki hükmü açıklayan ve orada bulunan kapalılıklara bir son (gmr) veren metin olmakla, Mişna’nın devamında onu noktalama/sonlandırma/tamamlama hedefindedir. Mişnanın he-men sağ tarafında Tora Or kısmı aslında Mişna’nın hiçbir şekilde Yazılı Tora’nın kaynaklığını gözardı etmediği/etmeyeceğini onun daima ana metne refere eden bir manasının olduğunu hatırlatır. Mişna, Gemara ve Tora Or’un etrafını saran bir şekilde ana metin-lerin giysisi olarak duran, varağın sağını örten Raşî ve sol tarafı belki de arka tarafı kapatan Tosafot kısmı, bize Raşi’nin Mişna ve Gemara’ya katkı ve kattıklarını ve bundaki önemine işaret eder ki, bu zaten bir hakikattir. Tosafot (zeyiller) kısmının özellikle sadece Gemara’da kapalı, çelişkili, aradaki ihtilafları telif edici özelliğini benimseyerek ana metin Mişnaya müdâhale edemiyor olması, ana metnin kudsiyet sınırlarını zaman içerisinde daha anlamlı kılmış gözükmektedir. 
Bu girişten sonra, şimdi metinleri hiyerarşisine göre ele alalım:
§. 5. 1. 1. Mişna
Mişna [משנה] kelimesi, İbranice  ‘tekrar etmek’ ve ‘tekrar vasıtasıyla öğretmek’ anlamına gelen שָׁנָה  (şanah) sülasî kökün-den (פ"י) fiil kalıbından türetilen “ ‘asa(h) davar-ma şenit” [עשה דבר-מה שנית] ‘bir şeyi ikinci kez yapmak’ demektir . Mişna, aynı zamanda hem öğretmek hem de şifahî olarak ağızdan ağza hoca-dan talebeye aktarılan öğretim konusu anlamına gelir .Teknik anlamda İbranice Mişna [משנה] kelimesi, sözlü rivâyeti (Sözlü Tora’yı= תורה שבעל פה) tekrarla kıraât ederek, yüzünden değil de şifahî olarak öğrenmek  ya da öğretmek   anlamına gelir . 
Kelime anlamı sözlükte a) Tekrar etmek, b) Şifahî olarak alınan ve elde edilen bir şeyi çalışmak, c) Öğrenmek ve d) Öğret-mek anlamlarına sâhiptir 
§. 5. 1.2. Gemara
§. 5. 1. 3. Raşi [רש"י]
Raşi, Rabbi Şlomo Yitshakî (d.1040-ö.1105)  isminin ro-şey tivut tarzında kısaltılmış hâlidir. Bunun yanında bu kısaltma-nın Rabban şel Yisrael [רבן של ישראל] ‘İsrail’in Muallimi’ anlamına geldiğini söyleyenler de vardır . 
§. 5. 1. 4. Tosafot
Tosefey d-R. Hiyya ‘תוספי דר" חייא’ olarak bilinen bu zeyille-rin R. Hiyya tarafından tanzim edildiği söylenir. Açıkçası, R. Hiy-ya’nın Tosafot’u Rebbe’nin hayatta olduğu dönemde mi yoksa sonrasında mı tertib ettiği hususunda kesin bir kanıt yoktur. An-cak, şüphe götürmeyen şey şu ki, Tosafot’un Mişna’nın halakot’u tedvîn edildikten sonra Toseftalar’ın tertib edildiğidir .
. 5. 1. 5. Mesoret ha-Şas
M§. 5. 1. 6. ‘Eyn Mişpat, Ner Mitzvah

5§  .1. 7. Torah Or

Kaynak: Mehmet Sait Toprak, TALMUD VE HADÎS: Sözlü Rivâyet Teknikleri Özelinde Karşılaştırmalı Bir Araştırma, Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, Mardin 2019.