नागीन बद्दल चे समज गैरसमजआणि उपाय Understanding Herpes Zoster/Nagin Nagvedha/Shingles and Diagnostic
Channel: Dr.Amruta's Skin Care
Date: 01/02/2021

नागीण... Herpes zooster
     नागीण हे नाव ऐकलं की लोक घाबरतात. एकूणच नागीण या आजाराबद्दल फोबिया आहे. तर आज या आजाराविषयी माहिती मी सांगणार आहे. जेणेकरून नागीण बद्दल भीती कमी होईल...
       Herpes zooster म्हणजेच नागीण हा एक व्हायरल disease ( विषाणूजन्य आजार) आहे. आणि self limiting disease ahe.. म्हणजे ठराविक कालावधी नंतर निश्चित बरा होणारा आजार.
या आजाराची  करणे .....

साधारणपणे २०वर्षापासून ते अगदी ६०-७० वर्षापर्यंत कोणत्याही वयात नागीण होऊ शकते.
Immuno suppressive disease kinva cancer सारख्या आजार ची ट्रिटमेंट ज्यांना चालू आहे अशा लोकांमध्ये रोग्रतिकारकशक्ती कमी असल्यामुळे त्यांना जर नागीण झाली तर तीव्र स्वरूपाची नागीण होते..
मुळात हा व्हायरल disease ahe त्यामुळे व्हायरस हेच मूळ कारण आहे... 
 *काही वेळा अती उष्णता ( extreme heat)
(Overexertion)अतिश्रम
अशी पार्श्वभूमी असेल तर हे infection होऊ शकते.

 नागीण कशी होते????
  नागीण होण्यापूर्वी शरीराचा तो भाग अचानक भरून आल्यासारखा वाटतो..तिथे दुखायला लागत..कधी कधी थोडं  जड जड वाटत..याला prehrepetic neuralgia अस म्हणतात.
मग तिथे  १-२ दिवसांनी पाण्यानी भरलेले फोड येतात. आणि प्रचंड आग होते.. सतत टोचल्यासारख सारखं वाटतं.. 
मग हे असे पाण्यानी भरलेले बरेच फोड एकत्र येतात... आणि मग भ अशाच प्रकारे ते पसरू लागतात.
Herpes चा कोर्स nerves नसांच्या प्रमाणे असतो त्यामुळे जिथल्या nerve वर infection आहे तिथे त्या nerve नुसार infection पसरत जाते.

नागीणचा विळखा....
हा सर्वात मोठा गैरसमज आहे..की नागीण सुरू झाली की तोंड आणि शेपूट जुळल की माणूस मरतो....अस काही होत नाही.. मी आधी सांगितलं त्या प्रमाणे nerve course नुसार ती पसरत जाते. नागीण चा विळखा वगैरे अस काही नसतं...नागीण पूर्णपणे बरी होते... 
       * उपाय
नागीण झाल्यानंतर त्या भागावर जर फार आग होत असेल तर वेदनाशामक गोळ्या डॉक्टरांच्या सल्ल्याने दिल्या जातात. फोड खूप जास्त असल्यास antibiotics दिली जातात.
नागीण जर डोळ्याजवळ असेल तर मात्र डोळ्याच्या डॉक्टरांना दाखवून घेणे गरजेचे आहे.. कारण infection जर डोळ्यात पसरल तर ते treat करणं अवघड होत. आणि दृष्टीवर परिणाम होऊ शकत.
नागीण झाल्यावर अजिबात मंत्र, अंगारा, अस काहीही करू नका.. त्यामुळे फोड बरे होण्याऐवजी अजून चिघळतात कारण त्या अंगारा किंवा मंत्र या मुळे तिथे contact allergy होते.. नागीण निश्चित बरी होते...फक्त डॉक्टरांच्या सल्ल्याने औषध घ्या.
काळजी..
नागीण झाल्यावर फार तेलकट खाऊ नये..पचायला साधं , हलकं अन्न खाव
आराम करायला हवा. 
लहान मूल घरात असतील तर त्यांच्या पासून लांब राहावं नाहीतर त्यांना कांजिण्या होऊ शकतात. 
  
नागीण बरी झाल्या नंतर....
नागीण बरी झाल्यावर त्या जागी बधिरपणा जाणवतो, तिथे संवेदना कमी येतात, तिथे 
टोचल्यासारख होत...याला पोस्ट herpetic neuralgia म्हणतात. नागीण बरी झाल्यावर ६ महिने ते दीड varshaparyant हा त्रास होऊ शकतो.. या साठी देखील खूप प्रभावी इलाज आहे..औषध आहेत.
 होमिओपॅथी..
नागीण आणि post herpetic  neuralgia या साठी  खूप छान औषध आहेत.ज्या मुळे वेदना कमी होतात. सूज कमी येते. आणि नंतर post herpetic neuralgia चा त्रास होत नाही.
Exa. आर्सेनिक, मेझेरियम, रुटा
अर्थात ही औषध तज्ञ डॉक्टरांच्या सल्ल्याने घेणे नेहमीच हितकारक आहे. 
      तर आता नागीण या आजाराला घाबरु नका, डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. अंधश्रद्धांना बळी पडू नका. आणि लक्षात ठेवा योग्य उपचाराने नागीण  पूर्णपणे बरी होऊ शकते. 
Post herpetic neuralgia साठी देखील खूप प्रभावी उपचार उपलब्ध आहेत.
                    डॉ. अमृता कदम
                             पुणे