Cassatievlog #032 | Vrijheid van meningsuiting en ontslag | Pels Rijcken
Channel: Pels Rijcken
Date: 12/10/2022

Hoge Raad 7 oktober 2022 (de werkneemster / ROC)
ECLI:NL:HR:2022:1402

Een docente van een ROC schrijft een boek over onderwijsvernieuwingen bij haar op school. Na publicatie van het boek wordt zij ontslagen; de arbeidsverhouding is duurzaam verstoord geraakt. Het ontslag houdt stand in hoger beroep. Volgens het hof is van inperking op de vrijheid van meningsuiting van de docente geen sprake. De Hoge Raad is het daar niet mee eens.

Ga naar https://cassatieblog.nl en schrijf je in voor onze wekelijkse nieuwsbrief. Zo ben je altijd op de hoogte van de laatste ontwikkelingen op het gebied van de civiele cassatierechtspraak in Nederland.  

Uitspraak Hoge Raad:
https://deeplink.rechtspraak.nl/uitspraak?id=ECLI:NL:HR:2022:1402 

Artikel 10 Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden:
https://wetten.overheid.nl/jci1.3:c:BWBV0001000&titeldeel=I&artikel=10&z=2021-08-01&g=2021-08-01

-----------------------------

In deze zaak gaat het om een docente van een ROC die een boek heeft geschreven over de onderwijsvernieuwing bij haar op school.

Na publicatie van dit boek is zij geschorst en vervolgens ontslagen; volgens de kantonrechter is de arbeidsverhouding tussen partijen duurzaam verstoord. De zaak krijgt aandacht in de media en er worden Kamervragen gesteld. Is de vrijheid van meningsuiting van de docente hier niet in het geding? Het gerechtshof vindt, net als de kantonrechter, van niet en oordeelt dat de door de kantonrechter uitgesproken ontbinding van de arbeidsovereenkomst terecht is. 

De docente stapt naar de Hoge Raad.

In cassatie betoogt zij dat het ontbindingsverzoek van haar werkgever het gevolg is van het boek dat zij heeft geschreven en dat daarmee in feite haar recht op vrijheid van meningsuiting wordt beperkt. Dit recht wordt beschermd door artikel 10 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het hof had dan ook moeten toetsen of dit artikel de beperking toestaat, aldus de docente.  

De Hoge Raad geeft haar gelijk. 

Publicatie van het door de docente geschreven boek valt onder het mede door artikel 10 van het EVRM beschermde recht op vrijheid van meningsuiting. Dat het ROC publicatie van dit boek niet heeft verboden, betekent niet dat geen sprake kan zijn van inmenging in dit recht. De Hoge Raad wijst op de vaste rechtspraak van het Europese Hof voor de Rechten voor de Mens, die inhoudt dat van inmenging in de vrijheid van meningsuiting ook sprake is indien aan een uiting sancties van strafrechtelijke, arbeidsrechtelijke, privaatrechtelijke of tuchtrechtelijke aard worden verbonden. In dit geval heeft op publicatie van het boek een verzoek tot ontbinding van de arbeidsovereenkomst gevolgd. Een dergelijk verzoek kán als een sanctie van arbeidsrechtelijke aard en dus inperking van het recht op vrijheid van meningsuiting worden aangemerkt.

Dat is het geval, als tussen de uiting, hier dus de publicatie van het boek, en de sanctie, hier het ontbindingsverzoek, een causaal verband bestaat. Om te beoordelen of dit zo is, moet worden gekeken naar het geheel van gebeurtenissen vanaf de uiting tot aan het opleggen van de sanctie, in hun onderlinge samenhang bezien. 

Keer ik terug naar deze zaak. Het hof heeft vastgesteld dat het ontbindingsverzoek een reactie vormt op de gevolgen die de inhoud van het boek heeft voor de interne verhoudingen en werkrelaties. Dit laat volgens de Hoge Raad geen andere conclusie toe – mede in het licht van de andere feiten in deze zaak – dan dat causaal verband bestaat tussen de publicatie van het boek en het ontbindingsverzoek, en daarmee dat het ontbindingsverzoek een inmenging in de vrijheid van meningsuiting oplevert.

De Hoge Raad vernietigt de uitspraak van het hof. Het verwijzingshof moet alsnog onderzoeken of het door het ROC gewenste ontslag van de docente in het licht van artikel 10 EVRM een toegelaten beperking is.