ဦးဖေမောင်တင်

မေးခွန်း: ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်၏ အတ္ထုပတ္တိကိုဖတ်ပြီး သင်မည်သို့ခံစားရသနည်း။ သင် လေးစားအားကျသော
အချက်တစ်ချက်ကို ဖော်ပြရေးသားပါ။
အဖြေ: “ဦးဖေမောင်တင် စကားပြေသည် ဆရာမင်းယုဝေ၏ “ပထမမြန်မာများ” စာအုပ်မှ ရွေးချယ်ကောက်နုတ်
ထားသော အတ္ထုပတ္တိစကားပြေတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးခေတ်က ရေးသားထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ
ကို ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့ အုပ်စိုးစဉ်ကာလက မြန်မာစာသည် အလေးပေးမခံရချိန်တွင် ဆရာကြီး၏ ကြိုးပမ်းမှုတို့ကြောင့်
မြန်မာစာ၊ မြန်မာစကားနှင့် မြန်မာစာပေအဆင့်အတန်း မြင့်မားလာခဲ့ရကြောင်း ဆရာကြီး၏ မြန်မာစာပေ မြတ်နိုးစိတ်
တို့ကို သိရှိစေရန် ရည်ရွယ်ကာ ဤအတ္ထုပ္ပတ္တိစကားပြေကို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပါသည် ၊
ဆရာကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိစကားပြေကို ဖတ်လိုက်ရသည်နှင့် ဆရာကြီး၏ စာပေထူးချွန်မှု၊ အနုပညာထူးချွန်မှု၊
အားကစားဝါသနာပါမှုနှင့် မြန်မာစာကို ချစ်မြတ်နိုးမှုတို့ကို သိလာရပြီး ဆရာကြီး၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတို့ကြောင့်
မြန်မာစာပေအဆင့်အတန်း မြင့်မားလာရကြောင်း သိရှိစေပါသည်။ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့တို့ အုပ်စိုးစဉ်ကာလ မြန်မာစာ
အလေးပေးမခံရချိန်၌ မြန်မာစာရှေ့တန်းရောက်အောင် အားထုတ်ကြိုးပမ်းမှုတို့ကား အလွန်လေးစားမိပါသည်။
ဆရာကြီးဦးဖေမောင်တင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကိုဖတ်ပြီး လေးစားအားကျရသော အချက်တစ်ချက်မှာ “ဆရာကြီး
သည် ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် ပါဠိပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ပါမောက္ခဖြစ်ချိန်တွင် ဆရာကြီးသည် အသက်
၂၄ နှစ်အရွယ်သာ ရှိသေးသည်။ ဆရာကြီးမတိုင်ခင်က ပါဠိဘာသာကို ပြင်သစ်လူမျိုး ပါမောက္ခ ဒူရွာဆယ်က
သင်ကြားပို့ချသည်။ နိုင်ငံခြားဝတ်စုံကိုသာ ဝတ်ဆင်သည့် နိုင်ငံခြားသားများ၊ ပါမောက္ခများအကြားတွင် ဆရာကြီး
သည် ပုဆိုးတောင်ရှည်၊ ရင်ဖုံးအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်းတို့ကိုသာ ဝတ်ဆင်လျက် စာပေပို့ချလေသည်” ဟူ၍ ရေးသား
ဖော်ပြထားသည့်အချက်ကို အလွန်လေးစားအားကျမိပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှကိုလိုနီတို့ သိမ်းပိုက်ထားချိန်ကာလဖြစ်သဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ပညာရေးစသည်တို့၌
ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး၊ ကိုလိုနီပညာရေး၊ ကိုလိုနီယဉ်ကျေးမှုတို့ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးနေချိန် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ နိုင်ငံခြားသား
ပါမောက္ခများသာ၊ ဘာသာရပ်အသီးသီးကို တာဝန်ယူသင်ကြားပို့ချပေးလျက်ရှိနေပါသည်။ ထိုစဉ် မြန်မာလူမျိုး
ပါမောက္ခဟူ၍ မရှိသေးပေ။ အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ အိန္ဒိယ စသည့်နိုင်ငံခြားသား ပါမောက္ခများသာရှိနေချိန် ၁၉၁၂
ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်သည် ပါမောက္ခဖြစ်လာသောအခါတွင်မှ မြန်မာလူမျိုး ပါမောက္ခဟူ၍ စတင်
ပေါ်ထွန်းလာခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ဆရာကြီးပါမောက္ခဖြစ်ချိန်တွင် အသက်မှာ ၂၄ နှစ်သာ ရှိပါသေးသည်။ အသက်
အရွယ် ငယ်ရွယ်သော မြန်မာလူမျိုး ပါမောက္ခအဖြစ် အလွန်လေးစားအားကျမိပါသည်။
ရန်ကုန်ယူနီဗာစီတီ၌ နိုင်ငံခြားဝတ်စုံကိုသာ ဝတ်ဆင်သည့်နိုင်ငံခြားသား ပါမောက္ခများအကြားတွင်
ဆရာကြီးသည် “ပုဆိုးတောင်ရှည်၊  ရင်ဖုံးအင်္ကျီ၊ ခေါင်းပေါင်းတို့ကိုသာ ဝတ်ဆင်လျက်” စာပေပို့ချနေသော
ဆရာကြီး၏အသွင်မှာ အလွန်ထူးခြားနေမည်ထင်ပါသည်။ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုကို မြတ်နိုးကြောင်းကို နိုင်ငံခြားသားများ
အလယ်၌ ထုတ်ပြနိုင်ခြင်းမှာ အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် အပြည့်အဝရှိသူအဖြစ် ကြည်ညိုလေးစားမိပါသည်။
မြန်မာစာပေနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို နိုင်ငံခြားသားများ သိရှိစေရန် မြန်မာစာ၊ မြန်မာမှုဆိုင်ရာ စာတမ်း
များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရေးသားခဲ့သည့် စာတမ်းပေါင်းမှာ ၅ဝ ကျော်ရှိကြောင်း
သိရပါသည်။ မြန်မာစာကို အလေးပေးခြင်းမခံရသည့်ကာလ၌ ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းမှာ မြန်မာစာပေ မြန်မာမှုတို့ကို
အလွန်လေးစားတန်ဖိုးထားကြောင်း ပေါ်လွင်စေသည့် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ဂုဏ်ယူမိပါသည်။
ဗြိတိသျှတို့အုပ်စိုးသည့်ကာလ၌ မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု စသည်တို့ ညှိုးရော်နေချိန် ဆရာကြီးသည်
မိမိသြဇာရှိသောတက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာပေထွန်းကားရေးကို အစွမ်းကုန်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ
သုတေသနအသင်း၏ အကူအညီဖြင့် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ရတု၊ ရာဇဝင်၊ မော်ကွန်း၊ ပြဇာတ်၊ ဝတ္ထုစသော မြန်မာ့ရှေးဟောင်း
ပေစာများထဲမှ အသင့်လျော်ဆုံးတို့ကို ရွေးချယ်ကာ စာအုပ်ဖြစ်အောင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ ဆရာကြီး၏
ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ်အတွင်း ရှေးဟောင်းမြန်မာစာပေစာအုပ်ပေါင်း ၄၆ မျိုးထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့
သည်မှာ အလွန်လေးစားဂုဏ်ယူမိပါသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ် ဝိုင်အမ်စီအေအသင်းဟောပြောပွဲတစ်ခု၌ ဆရာကြီးက ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များတွင်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာရပ်မှတစ်ပါး ကျန်ဘာသာရပ်အားလုံးကို မြန်မာဘာသာဖြင့်သာ သင်ကြားသင့်ကြောင်း၊ ယင်းသို့
သင်ကြားမှလည်း အကျိုးထူးမည်၊ ပညာရပ်ကို ကျောင်းသားများ အလွယ်တကူသဘောပေါက်ကာ ပိုမိုသိနားလည်
မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသို့သင်ကြားနိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်
များကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသင့်ကြောင်း အကျိုးသင့် အကြောင်းသင့်ပြကာ ဟောပြောခဲ့သည်မှာ အနာဂတ်
ပညာရေးစနစ်နှင့် မြန်မာစာပေတိုးတက်ရေးကြိုးပမ်းမှုအတွက် လေးစားဂုဏ်ယူမိပါသည်။ ဆရာကြီးသည် မြန်မာ့
အနုပညာဘက်တွင်လည်း ထူးချွန်သူဖြစ်ကြောင်း “တယောထိုးအလွန်ကောင်းသည်၊ လန်ဒန်ဂီတကောလိပ်က ကျင်းပ
သော ဂီတစာမေးပွဲတွင် ပထမစွဲလျက် အောင်မြင်ခဲ့သည်” ဟူသောအချက်က ဖော်ပြနေရာ မြန်မာ့အနုပညာကို
မြတ်နိုးသူအဖြစ် လေးစားမိပါသည်။
အချုပ်ဆိုရသော် ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်သည် မြန်မာစာ မြန်မာမှုနှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို မြတ်နိုးသူ
တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာစာတိုးတက်မြင့်မားရေးအတွက် ကြိုးစားဆောင်ရွက်သူအဖြစ် လေးစားဂုဏ်ယူမိပါသည်။