ဦးဖေမောင်တင်

မေးခွန်း: ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် မြန်မာစာချစ်မြတ်နိုးမှုများကို မည်သည့်အချက်များက
ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေခဲ့သနည်း။
အဖြေ: ဦးဖေမောင်တင် အတ္ထုပ္ပတ္တိစကားပြေကို မင်းယုဝေ၏ “ပထမမြန်မာများ" စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ထားပါသည်။
လွတ်လပ်ရေးခေတ်က ရေးဖွဲ့ထားပါသည်။ ဦးဖေမောင်တင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိမှ ဦးဖေမောင်တင်၏ မြန်မာစာချစ်မြတ်နိုးမှု
များကို လေ့လာတွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆည်းပူးပြီး၍ ၁၉၂၄ ခုနှစ်၊ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ်၌
ဆရာကြီး သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်။ အရှေ့တိုင်း ဘာသန္တရပါမောက္ခအဖြစ်
ထမ်းရွက်သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာစာနှင့် ပါဠိဘာသာတို့သည် အရှေ့တိုင်းဘာသန္တရပညာရပ်တွင် အကျုံးဝင်သည်။
ဆရာကြီးပြန်ရောက်လာသောအချိန်တွင် တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာစာသည် အလေးပေးမခံရပေ။ မြန်မာစာပေ
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု စသည်တို့သည် ညှိုးရော် လျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆရာကြီးသည် မိမိသြဇာရှိသော တက္ကသိုလ်၌
မြန်မာစာပေထွန်းကားရေးကို အစွမ်းကုန် ကြိုးစားဆောင်ရွက်သည်။ ဆရာကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း၏
အကူအညီဖြင့် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ရတု၊ ရာဇဝင်၊ မော်ကွန်း၊ ပြဇာတ်၊ ဝတ္ထု စသော မြန်မာရှေးဟောင်းပေစာများထဲမှ
အသင့်လျော်ဆုံးကို ရွေးချယ်ကာ စာအုပ်ဖြစ်အောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆရာကြီး၏ ကြိုးပမ်းချက်ကြောင့်
၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ်ထိ ရှေးဟောင်း မြန်မာစာပေ စာအုပ်ပေါင်း ၄၆ မျိုး ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။”
ဤအချက်ကို ကြည့် ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာစာအလေးပေး မခံရသောကာလ၊ ကိုလိုနီပညာရေးလွှမ်းမိုးသောကာလ၌
မြန်မာစာမှေးမှိန်နေရာမှ ထွန်းတောက်လာအောင် ဆောင်ရွက် မှုသည် မြန်မာစာပေကို ချစ်မြတ်နိုးသော ဆရာကြီး၏
စိတ်ဓာတ်ကို မီးမောင်းထိုးပြသလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပါသည်။

မြန်မာစာပေကို ချစ်မြတ်နိုးရုံမျှမက မြန်မာစာပေကို ကမ္ဘာကသိအောင်လည်း “ဆရာကြီးကိုယ်တိုင်
သုတေသန ဂျာနယ်၌ မြန်မာစာ၊ မြန်မာမှုဆိုင်ရာစာတမ်းများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ သည်။
ထိုစဉ်က ရေးသားခဲ့သည့် စာတမ်းပေါင်းမှာ ၅ဝ ကျော်ရှိသည်ဟု အမှတ်အသားရှိကြောင်း” ဖော်ပြထားရာ
ဤအချက်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာစာပေကို ကိုယ်တိုင်ချစ်မြတ်နိုးရုံမျှမက ကမ္ဘာကလည်း ချစ်မြတ်နိုးအောင်
စည်းရုံးနိုင်စွမ်းရှိကြောင်း ဤအချက် က ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေခဲ့ပါသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်း ဟောပြောပွဲတစ်ခု၌ ဆရာကြီးက “ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များတွင်
အင်္ဂလိပ်ဘာသာရပ်မှတစ်ပါး ကျန်ဘာသာရပ်အားလုံးကို မြန်မာဘာသာဖြင့်သာ သင်ကြားသင့်ကြောင်း၊ ယင်းသို့
သင်ကြားမှလည်း အကျိုးထူးမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသို့သင်ကြားနိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဝိဇ္ဇာ
သိပ္ပံ ပညာရပ်ဆိုင်ရာစာအုပ်များကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုသင့်ကြောင်း” ဟောပြောထားရာ မြန်မာစာပေတိုးတက်ရေး
အတွက် ကိုယ်တိုင်လည်း စာအုပ်စာတမ်းများ ပြုစုရေးသားထုတ်ဝေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဟောပြောပွဲတွင်လည်း
ဟောပြောစည်းရုံးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း မြန်မာစာကို ချစ်မြတ်နိုးကြောင်း ပေါ်လွင်စေပါသည်။

ဤသို့ပြောဆိုသည့်အတိုင်း “အဏုမြူ” နှင့် “အဏုမြူဋီကာ" သိပ္ပံကျမ်းနှစ်စောင်ကို ဆရာကြီးကိုယ်တိုင်
မြန်မာပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယခင်က “ယူနီဗာစီတီ” ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့သည်ကို ဆရာကြီးတို့က “တက္ကသိုလ်”
ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲအောင် ပြုပြင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ စသောဝေါဟာရတို့မှာလည်း ဆရာကြီးတို့ ကြိုးပမ်းချက်ပင်
ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရတို့အစား မြန်မာဝေါဟာရတို့ဖြင့် ပြောင်းလဲသုံးစွဲရန်
ကြိုးပမ်းမှုသည် မြန်မာစာကို ချစ်မြတ်နိုးကြောင်း ပေါ်လွင်စေသောအချက်ဖြစ်ပါသည်။
တိမ်မြုပ်နေသော မြန်မာစာဟောင်းပေဟောင်းများကိုလည်း စုဆောင်းခြင်း၊ ကမ္ပည်းကျောက်စာများကို စနစ်
တကျ လေ့လာနိုင်ရေးကိုလည်း ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ယနေ့ ကျောင်းသူကျောင်းသားပညာရှင်တို့ ပုဂံကျောက်စာများကို
စနစ်တကျ လေ့လာနိုင်သည်မှာ ရာကြီး၏ ကြိုးပမ်းခဲ့မှုကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာစာပေသမိုင်းကိုလည်း
ဆရာကြီး ပြုစုခဲ့သည်။ အထက်တန်းစကားပြေကောက်နုတ်ချက်၊ အထက်တန်းကဗျာ ကောက်နုတ်ချက်များကိုလည်း
ရွေးချယ်တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူငယ်တန်းမှ စတုတ္ထတန်းအထိ သင်ကြားရန် ခေတ်မီမြန်မာဖတ်စာသစ်များကို
လည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဘာသာလောကကျမ်း၊ မြန်မာဝါကျဖွဲ့ထုံးကျမ်း၊ မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်းများကိုလည်း
ပြုစုခဲ့သည်။ မြစေတီမွန်ကျောက်စာ။ ရွှေစည်းခုံမွန်ကျောက်စာ၊ ကျန်စစ်သားမင်းနန်းတည်မွန်ကျောက်စာတို့ကို
လည်း မြန်မာပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဤအချက်တို့ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာစာပေကို စနစ်တကျ ရေးတတ်စေရန်
မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်း ဝါကျဖွဲ့ထုံးကျမ်း စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်မှာ မြန်မာစာချစ်မြတ်နိုးကြောင်း ပေါ်လွင်စေသည့်
အချက်များ ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာစာကို ချစ်ရုံမျှမက တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့် မွန်တိုင်းရင်းသားစာပေဖြစ်သည့် မွန်ကျောက်စာများကို
လည်း မြန်မာပြန်ဆိုကာ စာအုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သဖြင့် မြန်မာစာပေနှင့်အတူ မွန်စာပေကိုလည်း ချစ်မြတ်နိုးကြောင်း
ပေါ်လွင်စေသော အချက်ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိစကားပြေမှ မြန်မာစာပေ
တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် စာအုပ်စာတမ်းများ ရေးသားပြုစုခြင်း၊ ဟောပြောခြင်းတို့သည် မြန်မာစာပေကို ချစ်မြတ်
နိုးသူအဖြစ် ထင်ရှားစေသောအချက်များ ဖြစ်ပါသည်။
မြန်မာစာပေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဆရာကြီး၏ ကြိုးပမ်းမှုတို့သည် မြန်မာစာ
ကို မည်မျှချစ်မြတ်နိုးကြောင်း ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေသော အချက်များဖြစ်ပါသည်။