သစ္စာနှင့်ပညာ

မေးခွန်း: ပညာဖြင့်အသက်မွေးသူနှင့် ပညာဖြင့် အသက်မမွေးသူတို့၏ ကွဲပြားခြားနားပုံကို မည်သို့တင်ပြထားသနည်း။
အဖြေ: အင်းဝခေတ်စာဆို ရှင်မဟာသီလဝံသ ရေးသားသော သစ္စာနှင့်ပညာစကားပြေသည် ပါရာယနဝတ္ထုမှကောက်နုတ် ထားပါသည်။ ပါရာယနဝတ္ထုသည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူသော ပါရယနသုတ္တန်ကို အခြေခံ၍ရေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ သစ္စာနှင့် ပညာစကားပြေမှ ပညာဖြင့်အသက်မွေးသူနှင့် ပညာဖြင့်အသက်မမွေးသူတို့၏ကွဲပြားခြားနားပုံကို မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တရားဒေသနာတော်တို့ဖြင့် အကိုးအထောက်ပြုကာရှင်းလင်းရေးသားထားပါသည်။

အသက်ရှင်ခြင်းတွင် ဘယ်အရာဖြင့် အသက်ရှင်ခြင်းသည်မြတ်ကြောင်းကို “ပညာဖြင့် အသက်မွေးသောသူ၏အသက်ရှင်ခြင်းသည်သာလျှင် မြတ်သောအသက်ရှင်ခြင်းမည်၏”ဟူ၍ ရှင်းလင်းတင်ပြထားပါသည်။ ပညာကားမည်သို့သောအရာဖြစ်ကြောင်း “ပညာကား အပြစ်အကျိုးကို ခွဲခြမ်းနိုင်ခြင်းဉာဏ်တည်း”ဟူ၍ ပညာနှင့်ဉာဏ်ကိုခွဲခြားတင်ပြထားပါသည်။ ပညာဖြင့် အသက်မွေးခြင်းကို “အပြစ်ရှိသော မကောင်းသော အလုပ်အကြံ၊ အပြစ်ရှိသော
ဆေးဝါးမန္တန်အတတ်ဟူသမျှတို့ကိုလျှင်ကြဉ်၍ အပြစ်မရှိ ကျင့်သသူကား တရားနှင့်လျော်စွာ အသက်မွေးသည်မည်၏”ဟု ရှင်းလင်းတင်ပြထားပါသည်။ ““တရားနှင့်လျော်စွာ အသက်မွေးသောသူကိုလျှင် ပညာဖြင့်မွေးသသူဟူသတည်း”ဟု ကောင်းသောအကျင့်တရားနှင့်ပညာကို ထပ်တူပြုကာ တင်ပြထားပါသည်။ တရားနှင့်မလျော် အသက်ရှင်ခြင်းနှင့်တရားကိုကျင့်လျက်သေခြင်းကို "တရားနှင့်မလျော် အသက်ရှင်၏။ တရားကိုကျင့်လျက် သေ၏။ ထိုရှင်သောသူထက်သေသောသူကားမြတ်၏ဟု တရားကျင့်သူ၏ မြတ်ကြောင်းတရားကို နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားပါသည်။

တရားနှင့်မလျော်အသက်ရှင်ခြင်းကို “မကောင်းမှုကိုဆည်းပူးလျက်သေ၍ အပါယ်လေးပါး၌ ဦးမပြု နစ်လေ၍ ဘုရားတို့သော်လည်း ရေတွက်နိုင်ခဲသောဆင်းရဲကို ခံရလိမ့်သတည်း”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မကောင်းမှုကြောင့် တမူကား အတိုင်းမသိသော ဆင်းရဲတာရှည်၏” ဟု မကောင်းမှုကြောင့် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ရပုံကို ရှင်းလင်းတင်ပြ ထားပါသည်။ ပညာဖြင့်အသက်မွေးသောသူလျှင် မြတ်၏”ဟု ပညာဖြင့်အသက်မွေးရန် တင်ပြထားပါသည်။

ကောင်းသောအကျင့်ကျင့်ရန်ကိုလည်း သာဓကပြကာ တင်ပြထားပါသည်။ “သူစီးပွား၊ မိမိစီးပွားကို မသိသောသူကား မျက်စိနှစ်ဖက်လုံးချို့သည်မည်၏။ မိမိစီးပွားကိုသာသိ၍ သူ့စီးပွားကိုမသိသောသူကား မျက်စိတစ်ဖက်ချို့သည်မည်၏။ နှစ်ပါးစုံကိုသိသသူကား မျက်စိနှစ်ဖက်ရှိသည်မည်၏”ဟု အကျိုးစီးပွားကို မျက်စိနှင့် တင်စားကာ ရေးသားတင်ပြထားပါသည်။ ကုသိုလ်ဆယ်ပါးတရားနှင့် ပတ်သက်၍လည်း “ကုသိုလ်ဆယ်ပါး တရားကို ကျင့်လျက် အသက်မွေးသည်လျှင် ပညာဖြင့်မွေးသည်မည်သတည်း”ဟူ၍ ကုသိုလ်ဆယ်ပါး တရားကို ကျင့်ကြစေရန် တိုက်တွန်းတင်ပြထားပါသည်။ သရဏဂုံဆောက်တည်သောအကျင့်၊ တတ်အားသမျှ လှူတမ်းပါသော အကျင့်၊ ပဉ္စသီလဆောက်တည်သော အကျင့်၊ ဥပုသ်ဆောက်တည်သော အကျင့်ကို ကျင့်သူသည် ကုသိုလ်ဆယ်ပါးတရားကို ကျင့်လျက် အသက်မွေးခြင်းဖြစ်ပြီး ပညာဖြင့် အသက်မွေးသည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြထားပါသည်။

ရဟန်းဖြစ်ပါက သီတင်းလေးပါးအစရှိသော အကျင့်ကောင်း အကျင့်မြတ်တို့ ကျင့်ကြစေရန်ကိုလည်း “ရဟန်းတုံသော်လည်း သီတင်းလေးပါးအစရှိသော သီလဝိသုဒ္ဓိ (အကျင့်သီလ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း)၊ စိတ္တဝိသုဒ္ဓ (စိတ်သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်း)နှစ်ပါးကိုပြီးစေပြီး ဝိပဿနာဉာဏ်ဆယ်ပါးကို စီးဖြန်းလျှင် ရဟန်းကောင်း အကျင့်ကိုကျင့်၍ ပညာဖြင့် အသက်မွေးသည်မည်သတည်း”ဟူ၍ ရဟန်းတို့အားလည်း ပညာဖြင့် အသက်မွေးကြစေရန် တိုက်တွန်းရေးသားထားပါသည်။ လူသည် လူ့အကျင့်ကိုကျင့်ရန်၊ ရဟန်းသည်လည်း ရဟန်းအကျင့်ကို ကျင့်ရန်အတွက် လမ်းညွှန်ထားပုံမှာ “လူ့အကျင့် ရဟန်းအကျင့်ကို ကျင့်၍ အသက်မွေးသောသူလျှင် အသက်မွေးသောသူ ဟူသမျှထက် မြတ်သည်ဟု သဗ္ဗညုတဘုရား ဖြေတော်မူသတည်း”ဟူ၍ အသက်မွေးမှုဟူသမျှတွင် ပညာဖြင့် အသက်မွေးသူသာလျှင်မြတ်ကြောင်း ဗုဒ္ဓဟောကြားတော်မူကြောင်းကို တင်ပြထားပါသည်။

ပညာဖြင့် အသက်မွေးသူသည်မြတ်ကြောင်းကို ကုသိုလ်ဆယ်ပါးကိုကျင့်လျက် အသက်မွေးခြင်းသည် ပညာဖြင့် အသက်မွေးခြင်းဖြစ်ကြောင်း တရားနှင့်မလျော် အသက်မွေးသူကား အပြစ်ရှိ၍ အပါယ်လေးပါးကျနိုင်ကြောင်း ဆင်းရဲဒုက္ခကို ခံကြရကြောင်း၊ ပညာဖြင့်အသက်မွေးသူနှင့် ပညာဖြင့်အသက်မမွေးသူတို့ ကွဲပြားခြားနားပုံကို အကြောင်းအကျိုးပြကာ တင်ပြထားပါသည်။