آمار کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۴ ایران

خیزش ۱۴۰۴ ایران، موج گسترده‌ای از اعتصابات و اعتراضات سراسری علیه نظام جمهوری اسلامی ایران بود که از ۷ دی ۱۴۰۴ در تهران آغاز شد و در پی فراخوان رضا پهلوی، در ۱۸ و ۱۹ دی، اعتراضات با حضور میلیونی معترضان در بیش از ۴۰۰ شهرستان در ۳۱ استان برگزار شد که این رویداد را به بزرگ‌ترین خیزش علیه حکومت در ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ تبدیل کرد. سرکوب متعاقب آن، که طبق گزارش‌ها به دستور سید علی خامنه‌ای و مقامات ارشد برای استفاده از گلوله جنگی علیه معترضان انجام گرفت، منجر به قتل‌عام‌هایی شد که هزاران تن از معترضان را کشت و آن را به بزرگ‌ترین کشتار در تاریخ معاصر ایران تبدیل کرد.

آمار جانباختگان در خیزش دی‌ماه متغیر است. جمهوری اسلامی و بنیاد ایثارگران آمار حدود ۳۱۱۷ تن را منتشر کرد، در حالی که ایران اینترنشنال، شبکه اپوزیسیون ایرانی، آمار ۳۶۵۰۰ تن جانباخته را، به نقل از منابع خودش منتشر کرد. هرانا، خبرگزاری حقوق بشر در ایران، آمار بیش از ۷۰۰۰ تن را با نام منتشر کرد و اعلام کرده است که نام ۱۱٬۲۸۰ تا ۱۷ هزار تن دیگر در دست بررسی است که آمار کشته شدگان را به عدد تقریبی ۲۲ هزار تن می‌رساند.

 منابع دولتی 

مقامات جمهوری اسلامی اعلام کرده‌اند که ۳٬۱۱۷ نفر در این رویدادها جان خود را از دست داده‌اند. آماری که بنا بر گفتهٔ مسئولان، شامل نیروهای امنیتی و غیرنظامیان می‌شود، اما همچنان جزئیات تفکیکی آن منتشر نشده است. در این اطلاعیه آمار کل کشته‌شدگان سه هزار و ۱۱۷ نفر عنوان شده و اختلاف ۱۳۱ نفری میان دو عدد، به «مجهول‌الهویه بودن» و «مغایرت شناسه ملی» نسبت داده شده است.

عباس مسجدی آرانی، رئیس سازمان پزشکی قانونی :اشاره کرده است که ما در حادثه دی‌ماه ۳ هزار و ۱۱۷ نفر جانباخته داشتیم که عدد قابل توجهی از این جانباختگان جزء شهدا بودند، مردم رهگذر بودند، کودکان، زنان و سالمندان بودند.

به گزارش خبرگزاری فارس، «حملات به برخی پایگاه‌های نظامی» و آغاز «عملیات کشته‌سازی توسط هسته‌های ترور» در بین روزهای ۱۱–۱۷ دی‌ماه آغاز شد که منجر به مرگ ۳۶ تن شد. به گزارش این خبرگزاری، در دوشب ۱۸ و ۱۹ دیماه، «حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ هزار نفر» در تجمعات کل کشور حضور داشته‌اند و در دو روز پایانی (۲۰–۲۲)، حدود ۴۵ کشته برجا گذاشته شده است. رسانه‌های دولتی با انتقاد از آمار ایران اینترنشنال، خواستار «انتشار کد ملی» جانباختگان شدند. آنها همچنین این «کودتا» را «ناکامی در جنگ دوازده روزه» و بهانه‌ای برای جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران خواندند.

سیدعلی خامنه‌ای در ۱۲ بهمن ۱۴۰۴ اعتراضات را کودتا خواند و کشتار هزاران تن را تصدیق کرد. در ۲۸ بهمن ۱۴۰۴ در مورد اعتراضات دی بیان کرد:«خون‌هایی بر زمین ریخته شد؛ ما داغداریم. من عرض می‌کنم ما عزاداریم به خاطر خون‌هایی که ریخته شد. یک عده‌ای خودِ مفسدین و فتنه‌گران و کودتاچی‌ها بودند؛ یک عده‌ای هم بودند که اجل مهلتشان نداد و به درک واصل شدند و سر و کارشان با خداست، با آنها کاری نداریم. لکن یک عده‌ای دیگر بودند که جزو آنها نبودند. سه گروه بودند، سه دسته.

 اپوزیسیون 
ایران اینترنشنال، یکی از اصلی‌ترین شبکه‌های اپوزیسیون، ابتدا آمار ۱۲هزار تن به نقل از منابع خودش و شورای عالی امنیت ملی، را منتشر کرد که این رقم را بعداً به بیش از ۳۶٬۵۰۰ تن رساند. در ۲۱ ژانویه، ایران اینترنشنال، به نقل از شعام، آمار ۲۷٬۰۰۰ تن را گزارش کرد که در ۲۰ ژانویه گزارش شده بود ممکن است این رقم به بیش از ۳۰ هزارتن برسد. به دو گزارش اطلاعات سپاه پاسداران در ۲۲ و ۲۴ ژانویه، به ترتیب ۳۳ هزار و ۳۶ هزار تن جانباخته را نشان می‌دادند.

پرشمارترین فهرست پس از جدول دولتی، توسط ایران اینترنشنال با ۱۳۱۳ نام منتشر شده که در این میان، اسم ۱۷۱ تن از نام‌های این جدول قطعاً در فهرست دولتی وجود ندارد. رادیوفردا و رادیوزمانه به نقل از هرانا نیز، آمار چهار هزار و ۲۹ نفر را منتشر کرد که تعداد موارد مرگِ در دست بررسی ۹هزار و ۴۹ تن اعلام شده است.

به نقل از بی‌بی‌سی فارسی، ایران‌اینترنشنال در تاریخ ۱۳ بهمن ۱۴۰۴ با انتشار گزارشی اعلام کرد «اطلاعات و اسامی ۶۶۳۴ نفر از جان‌باختگان را دریافت کرده» است. این شبکه در همان تاریخ تنها اسامی هزار و ۱۴۱ نفر از کشته شدگان را در وب‌سایتی به نام «نقشه ثبت حقیقت» منتشر کرد.

همچنین بیان کرد که ایران اینترنشنال آمار اولیه ۱۲ هزار کشته بر اساس «گزارش سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به شورای عالی امنیت ملی و دفتر ریاست‌جمهوری در تاریخ ۲۱ دی» اعلام کرده و گزارش آنها مبنی بر آمار «بیش از ۳۶ هزار و ۵۰۰ نفر کشته» بر اساس اطلاعات دو منبع مطلع از شورای عالی امنیت ملی و بر اساس دو گزارش «سازمان اطلاعات سپاه پاسداران به شورای عالی امنیت ملی» در تاریخ‌های دوم و چهارم بهمن است.

به گزارش دویچه وله فارسی، دست‌کم ۱۰۹ کشته در شامگاه ۱۸ دی‌ماه در لاهیجان ثبت شده است.

 منابع مستقل 
بر اساس آمار هرانا، ۶۴۲۵ نفر از جان‌باختگان در دسته «معترضان» ثبت شده‌اند و ۱۴۶ نفر نیز در بخش «کودکان زیر ۱۸ سال» قرار دارند. همچنین ۲۱۴ نفر از نیروهای وابسته به حکومت و ۵۷ نفر «غیرنظامی-غیرمعترض» گزارش شده‌اند. ۱۱۲۸۰ مورد همچنان در دست بررسی قرار دارد. در همین بازه، شمار مصدومان غیرنظامی ۱۱۰۲۱ نفر، بازداشت دانشجو ۹۴ مورد، اعترافات اجباری ۲۹۶ مورد و احضارها ۱۱۰۴۶ مورد ثبت شده است.

در ۱۲ ژانویه روزنامه تایم آمار بیش از ۲۰۰ تن جانباخته را منتشر کرد شبکه ان‌بی‌سی، به نقل از هرانا، آمار ۴۰۹۲ تن را منتشر کرد. ان‌پی‌ار نیز، به نقل از هرانا از مرگ ۵۷۷۷ تن، که ۲۱۴ تن، نیروهای امنیتی، ۸۶ کودک و ۴۹ تن که در جزو اعتراضات نبودند، خبر داد.

بی‌بی‌سی، به نقل از هرانا این آمار را ۲۰۰۰ تن گزارش داد که بعداً، طبق گزارش‌های رادیو آزادی، لو موند، این آمار به بیش از ۵۰۰۰ هزار تن و تا ۷۰۰۰ تن رسید. روزنامه سی‌بی‌اس آمار ۱۶٬۵۰۰ تن را منتشر کرد. به گزارش اسکای نیوز، آمار ۵۰۰۰ تن به صورت محافظه کارانه و تا حتی بیش از ۵۰ هزار تن اعلام شده است. به گفته روزنامه تایم بیش از ۱۶٬۵۰۰ تن در «نسل‌کشی تحت خاموشی دیجیتال» کشته شدند.

یاهوتایمز و بلومبرگ به نقل از خبرگزاری ساندی، آمار جانباختگان را بیش از ۵۰۰۰ تن و تا ۲۰ هزار تن اعلام کرد. به نقل از دونالد ترامپ، ریاست جمهوری ایالات متحده، بیش از ۳۲ هزار تن جان باخته‌اند، که بعداً این رقم را به ۴۲ هزار تن رساند. شبکه پی‌بی‌اس، ای‌پی، نیویورک تایمز، فاکس نیوز، به نقل از منابع دولتی آمارجانباختگان را ۳۱۱۷ تن که ۲۴۲۷ تن از اینان غیرنظامی بودند منتشر کردند.

روزنامه گاردین و تایم و به نقل از آمار ایران اینترنشنال، مرگ بیش از ۳۰ هزار تن را اعلام کردند.

 تحلیل 
اختلاف بین کشته‌ها، موضوعی بود که در تعداد کشته‌های اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران مطرح شده بود. در بین ۲۴–۲۶ آبان ۱۳۹۸ رهبر جمهوری اسلامی در واکنش به اعتراضات دستور داده که «هر کاری لازم است» برای متوقف کردن آن انجام دهند و به این ترتیب در کمتر از دو هفته ۱۵۰۰ نفر کشته شدند. در میان کشته‌شدگان نام دست‌کم ۱۷ نوجوان و حدود ۴۰۰ زن دیده می‌شدند. وزارت کشور به نقل از جمهوری اسلامی این آمار را ۳۰۰ تن گزارش داده بود. در طی خیزش ۱۴۰۱ ایران، از ۲۶ شهریور تا ۲۰ دی ۱۴۰۱ میلادی یعنی مدت چهار ماه، بیش از ۵۴۰ کشته برجای گذاشت که در میان آنها ۷۴ نفر نوجوان بودند که برخی بیش از ۶۰۰ نفر از جمله ۸۰ زن اعلام کردند.

به گفته برخی از تحلیلگران این اعتراضات از لحاظ میزان جانباختگان مشابه اعتراضات مردمی پس از کودتای میانمار، سرکوب اعتراضات مردمی در سوریه و سرکوب «انقلاب ژوئیه» در بنگلادش می‌باشد. این رقم نیز با تلفات جنگ غزه، جنگ ایران و عراق، کشتار شعبانیه عراق و کشتار حما به دست حافظ اسد نیز مقایسه شده است.

به گفته روزنامه تایم، که حتی در شهر حلبِ سوریه و فلوجه در عراق هم «چنین کشتاری صورت نگرفته» و آمار بالای کشته‌شدگان در این شهرها نه با تیراندازی، بلکه در طی چند روز در نتیجه بمباران و انفجارهای مهیب حاصل شده است.

 جستارهای وابسته 
 قهرست کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۴ ایران
 کشتار ۱۴۰۴ ایران
 کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۱ ایران
 کشته‌شدگان اعتراضات آبان ۱۳۹۸ ایران
 کشته‌شدگان اعتراضات به نتیجه انتخابات دهم ریاست‌جمهوری ایران

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 فایل منتشر شده اسامی جانباختگان توسط ریاست جمهوری ایران
 فایل منتشر شده اسامی جانباختگان توسط هرانا (زمستان سرخ: ثبت پنجاه‌روزه اعتراضات سراسری دی تا بهمن ۱۴۰۴ ایران)
 نقشه ثبت حقیقت، اسامی جانباختگان، اثری از ایران اینترنشنال (یادبود جاویدنامان بزرگ‌ترین کشتار تاریخ معاصر ایران)

رده:خیزش ۱۴۰۴ ایران
رده:کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۴
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر