پروازهای پنهان ونزوئلا و ایران

پروازهای پنهان ونزوئلا و ایران به پروازهای مخفیانه و نامنظم از ونزوئلا به ایران و بالعکس اشاره دارد. برخی پروازها از طریق سوریه و پاراگوئه انجام می‌شد. این پروازها که با نام «آئروترور» نیز شناخته می‌شوند، به روی عموم بسته بودند و توسط شرکت‌های هواپیمایی تحریم‌شده‌ای مانند کونویاسا، امتراسور کارگو و هواپیمایی ماهان انجام می‌شدند. با توجه به نقش ادعایی آنها در تسهیل حمل و نقل سلاح، طلا، محموله‌های تحریم‌شده و پرسنل مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و حزب‌الله، این پروازها نگرانی بین‌المللی را برانگیخت.

 پیشینه 
در اواسط دهه ۲۰۰۰، ونزوئلا تحت ریاست جمهوری هوگو چاوز و ایران تحت ریاست جمهوری محمود احمدی‌نژاد، روابط خود را به‌طور قابل توجهی تقویت کردند. این ارتباطات منجر به تأسیس چیزی شد که به‌عنوان «ترور هوایی» شناخته شد، یک خط پرواز هفتگی کاراکاس-دمشق-تهران که بین سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۱۰ عملیاتی بود. این پروازها «پروازهای ارواح» نامیده می‌شدند، زیرا فاقد بارنامه‌های استاندارد مسافر یا بار و اسناد گمرکی بودند. گزارش شده است که از این مسیرها برای پشتیبانی از عملیات مخفیانه انتقال فناوری نظامی، مواد مخدر، پول، پرسنل مرتبط با حزب‌الله و نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران و حتی مواد رادیواکتیو استفاده شده است.

 هواپیماها و اپراتورها 
این پروازهای ناشناس عمدتاً توسط هواپیمایی ماهان، یک شرکت هواپیمایی خصوصی ایرانی که به اتهام حمل سلاح و پرسنل نظامی به نمایندگی از سپاه پاسداران توسط ایالات متحده تحریم شده است، انجام می‌شد. پروازهای ونزوئلا متعلق به شرکت Conviasa و شرکت تابعه آن Emtrasur Cargo بود که هواپیماهایی را که قبلاً متعلق به ماهان ایر بودند، از جمله یک بوئینگ ۷۴۷ که بعداً توجه و تحقیقات بین‌المللی را به خود جلب کرد، خریداری کردند.

 حوادث قابل توجه 
 توقیف هواپیمای آرژانتین ۲۰۲۲ 
در ژوئن ۲۰۲۲، مقامات آرژانتین یک هواپیمای باری بوئینگ ۷۴۷ امتراسور را در فرودگاه بین‌المللی مینیسترو پیستارینی در نزدیکی بوئنوس آیرس به زمین نشاندند. این هواپیما که زمانی متعلق به ماهان ایر بود، ۱۹ خدمه از جمله پنج ایرانی را حمل می‌کرد - یکی از آنها بعداً به عنوان فرمانده سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران شناسایی شد. این حادثه نگرانی‌هایی را در مورد فعالیت‌های پنهانی احتمالی ایجاد کرد و تحقیقات چندملیتی با مشارکت پاراگوئه، آرژانتین و ایالات متحده را آغاز کرد.

 ارتباط پاراگوئه 
بوئینگ ۷۴۷ که بعداً در آرژانتین فرود آمد، به سیوداد دل استه، پاراگوئه رسید. منطقه‌ای که به قاچاق و تجارت غیرقانونی معروف است. تنها مدتی بعد بود که مقامات پاراگوئه تحقیقاتی را در مورد این پرواز و محموله آن آغاز کردند. مقامات امنیتی نگرانی خود را در مورد عدم شفافیت و بی‌نظمی در اسناد پرواز و ترکیب خدمه ابراز کردند.

 ادعای دور زدن تحریم‌ها 
تحقیقات نشان می‌دهد که پروازهای ناشناس ممکن است بخشی از یک استراتژی گسترده‌تر برای دور زدن تحریم‌های بین‌المللی باشند. شواهد نشان می‌دهد که طلا از ونزوئلا به ایران در ازای کمک فنی و سوخت منتقل شده است. گزارش‌های دیگر حاکی از آن است که از این هواپیماها برای انتقال قطعات یدکی، فناوری نظارتی و سایر کالاهای ممنوعه تحت چارچوب‌های تحریم‌های موجود استفاده شده است.

 پیامدهای استراتژیک 
تحلیلگران و ناظران امنیتی نگرانی‌هایی را مطرح کرده‌اند مبنی بر اینکه این پروازها ممکن است برای ایجاد و پشتیبانی از شبکه‌های مرتبط با حزب‌الله و سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران (IRGC) در آمریکای لاتین، عمدتاً در نقطه مرزی سه‌گانه، جایی که پاراگوئه، برزیل و آرژانتین به هم می‌رسند، مورد استفاده قرار گیرد. منطقه‌ای که به خاطر فعالیت‌های تأمین مالی تروریسم شناخته می‌شود. استفاده ایران از هواپیماهای غیرنظامی برای اهداف پنهانی بی‌سابقه نیست. سازمان‌هایی مانند «اتحاد علیه ایران هسته‌ای» فعالیت‌های مشابهی را در رابطه با سایر خطوط هوایی مرتبط با دولت ایران مستند کرده‌اند.

 واکنش بین‌المللی 
پس از حادثه سال ۲۰۲۲، مقامات آمریکایی تحقیقاتی را در مورد هواپیما و شرکت‌های مرتبط، از جمله شرکت‌های اسپانیایی متهم به اجاره غیرقانونی، آغاز کردند. اف‌بی‌آی، نیروهای امنیتی آرژانتین و اینترپل به‌طور مشترک روی این پرونده کار کردند. از آن زمان، آرژانتین و دیگر کشورهای آمریکای لاتین نظارت بر پروازهای باری خارجی، به ویژه آن‌هایی که به نهادهای تحریم‌شده مرتبط هستند، را تشدید کرده‌اند.

 جستارهای وابسته 
 ترانزیت نفتی در ایران

 منابع 

رده:سپاه پاسداران انقلاب اسلامی