محمدعلی سلطان‌العلماء

محمدعلی بن عبدالرحمن خالدی مخزومی شناخته‌شده با لقب افتخاری سلطان العلماء ( ۱۹۲۰ – ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۴) عالم مسلمان و فقیه شافعی ایرانی-اماراتی بود. در بندرلنگه متولد شد و تحصیلات ابتدایی و علوم دینی و عربی را نزد پدرش، عبدالرحمن بن یوسف، مشهور به «سلطان‌العلماء»، فراگرفت و سپس برای تکمیل تحصیل به هند و دانشگاه الازهر مصر رفت. پس از بازگشت، در مدرسهٔ رحمانیه که توسط پدرش تأسیس شده بود، به تدریس پرداخت. او در طول سال‌های فعالیتش، دانش‌آموزان بسیاری را تربیت کرد و همچنین در اجرای بیش از ۲۰۰ پروژه خیریه در هرمزگان و امارات نقش داشت، از جمله ساخت مساجد، مدارس، دانشکده‌ها، بیمارستان‌ها، مکتب‌خانه‌های قرآن و توسعهٔ راه‌ها. علاوه بر فعالیت‌های آموزشی و خیریه، بیش از ۷۰ اثر در موضوعات دینی تألیف کرد. سلطان‌العلماء به سن ۱۰۴ سالگی در دبی درگذشت.

 زندگی و پیشه 
محمدعلی خالدی در سال ۱۳۴۰ قمری/ ۱۳۰۰ شمسی / ۱۹۲۰ میلادی در بندرلنگه، ایالت فارس، دولت علیّهٔ ایران، در خانواده‌ای مسلمان سنی، عرب و علم‌پیشه زاده شد که نسبشان به قبیلهٔ بنی مخزوم و خالد بن ولید می‌رسد، از این رو به خالدی و آل خالدی شهرت یافتند. نسب کامل او محمدعلی بن عبدالرحمن بن یوسف بن محمدعلی بن عبدالرحمن بن عبدالله بن حسین خالدی مخزومی است. مادر او فاطمه سید عبدالرحمن و پدرش عبدالرحمن خالدی ملّقب به سلطان‌العلماء، از برجسته‌ترین عالمان دینی منطقه بود. در دو سالگی مادر خود را از دست داد و تربیت و آموزش او از آن پس به‌طور کامل بر عهده پدرش قرار گرفت. ابتدا در مکتب‌خانه به فراگیری قرآن، خواندن و نوشتن و مقدمات علوم پرداخت، قرآن را در سنین کودکی حفظ کرد و سپس نزد پدرش به تحصیل علوم شرعی و ادبی ادامه داد. او نزد پدر دروس گوناگونی همچون تفسیر، حدیث، اصول دین، اصول فقه، صرف، نحو، کلام، معانی، بیان، بدیع، منطق، فرائض، حساب، مصطلح‌الحدیث، عروض و قافیه را فراگرفت و به یکی از برجسته‌ترین شاگردان وی تبدیل شد. برای ادامه تحصیل به هند رفت. در شانزده سالگی پدرش او را برای تکمیل تحصیلات عالی به دانشگاه الازهر در مصر فرستاد.

محمدعلی خالدی پس از پایان دوره تحصیلات و بازگشت به بندرلنگه، در مدرسهٔ رحمانیه، به تدریس پرداخت. مدرسهٔ رحمانیه یک مجموعهٔ علمی و فرهنگی بود که پدرش آن را در شهر بُستَک در سال ۱۳۱۱ق/ ۱۲۷۳ش / ۱۸۹۴ م تأسیس کرده بود.پس از گذشت چهارده سال، آن مدرسه به بندر لنگه منتقل گردید. محمدعلی خالدی پس از درگذشت پدرش شیخ عبدالرحمن در ۳ محرم ۱۳۶۰ / ۳۱ ژانویه ۱۹۴۱ در بندرلنگه، محمدعلی در بسیاری از امور، جانشین او شد و مسئولیت ادارهٔ مدرسهٔ رحمانیه را برعهده گرفت و آن را با نام «مدرسهٔ علوم دینی سلطان‌العلماء» سازمان‌دهی کرد که بعدها با عنوان «مجتمع علمی فرهنگی سلطان‌العلماء» شناخته شد؛ ریاست آن را بر عهده گرفت و فعالیت‌های آن را گسترش داد.

محمدعلی سلطان العلماء به تربیت دانش‌آموزان و علمای برجسته نظارت داشت. در کنار تدریس، او هر روز عصر زمانی را برای پذیرش مردم، حل مشکلاتشان و پاسخ‌گویی به سوالات و استفتائات اختصاص می‌داد.پس از سفر به امارات و اقامت در دبی، به فعالیت‌های ادامه داد. او در اجرای پروژه‌های خیریه بسیاری مشارکت داشت؛ شماری از مساجد، مدارس، دانشکده‌ها، بیمارستان‌ها و دارالقرآن‌های متعدد را بنا کرد و در توسعهٔ تعدادی از راه‌ها نیز نقش داشت. او در بسیاری از امور مربوط به نیازمندان سهیم بود و شمار این پروژه‌های خیریهٔ از ۲۰۰ پروژه فراتر می‌رفت. بدین ترتیب، محمدعلی سلطان‌العلماء به یکی از شخصیت‌های برجستهٔ تحول دینی مسلمانان سنی در هرمزگان و جنوب ایران تبدیل شد.

سلطان العلماء در ۷ ژوئن ۲۰۱۶ به پاس خدمات نقش برجسته‌اش از سوی کمیتهٔ برگزارکنندهٔ جایزهٔ بین‌المللی قرآن دبی، به‌عنوان شخصیت اسلامیِ این جایزه در بیستمین دورهٔ آن برگزیده شد.این اولین بار بود که به یک شخصیت دینی اماراتی چنین جایزه‌ای گرفت.یک آیین بزرگداشت برای او در زادگاهش با حضور مقامات و مسئولین دینی و سیاسی استانی در ۱۵ اسفند ۱۳۹۷/ ۵ مارس ۲۰۱۹ برگزار شد.

 درگذشت 
سلطان العلماء در صبح روز ۹ محرَم ۱۴۴۶/ ۲۵ تیر ۱۴۰۳/ ۱۵ ژوئیه ۲۰۲۴ به سن ۱۰۴ سالگی (۱۰۶ سالگی قمری) در شهر دبی درگذشت.https://alkhaleejonline.net/مجتمع/دبي-تودع-الشيخ-محمد-علي-سلطان-العلماء-أحد-أبرز-علمائهاhttps://qalamvabayan.com/شیخ-محمدعلی-خالدی-سلطانالعلماء-درگ/نماز جنازهٔ او همان روز، پس از نماز مغرب، در مسجد الشهدا در قبرستان قصیص دبی برگزار شد. محمد بن راشد آل مکتوم، نائب رئیس دولت، نخست‌وزیر و حاکم دبی، در پیامی در شبکهٔ ایکس درگذشت او را تسلیت گفت و در ۱۷ ژوئیه ۲۰۲۴ در مجلس الخوانیج به سرسلامتی رفت. از ایران، عبدالحمید اسماعیل‌زهی امام جمعهٔ زاهدان، سلیمان حسینی امام جمعهٔ بستک،موسی موسوی قهدریجانی قائم مقام مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی نیز پیام تسلیت صادر کردند. همچنین رئیس و دبیرکل اتحادیه جهانی علمای مسلمان علی محی‌الدین قره‌داغی و علی محمد صلابی پیام تسلیت فرستادند.

 آثار 
سلطان‌العلماء تألیفات بسیاری در حوزهٔ دینی نگاشت که شمار آنها از هفتاد کتاب در حجم‌های مختلف تجاوز می‌کند. از جمله آثار عربی وی:

 «»
 «»
 «»
 «»
 «» 
 «»
 «» 
 «» 
از آثار فارسی وی:
 «آداب تلاوت قرآن»
 «احکام جهاد و فلسفه آن در اسلام»
 «اعتکاف و آداب و شرايط آن» و «آداب و شرايط اعتکاف» 
 «تفسير جزء سي ام از قرآن کريم»
 «خلفای راشدین» 
 «زندگینامه پیامبر اسلام»
 «فتح المجید: مختصری در علم توحید » 
 «نقش زن در اسلام»
 «ورزش در اسلام» 
 «عقوبت تارک الصلاة» 
 «الفوائد الجلیه در شرح المقاصد النوویه» 
 «واصلة المدد در شرح کتاب ایها الولد» از غزالی 
 «شرعیات»

 جستارهای وابسته 
 مسجد سلطان العلماء (بندر لنگه)

 منابع 

رده:زادگان ۱۹۲۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۲۰۲۴ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۴۰ (قمری)
رده:زادگان ۱۳۰۰
رده:درگذشتگان ۱۴۴۶ (قمری)
رده:درگذشتگان ۱۴۰۳
رده:اهالی بندر لنگه
رده:عالمان مسلمان عرب ایرانی
رده:مسلمانان سنی اهل ایران
رده:شافعیان ایران
رده:فقیهان شافعی
رده:ایرانی‌های مهاجرت‌کرده به امارات متحده عربی
رده:نویسندگان دینی اهل ایران
رده:نویسندگان عرب‌زبان اهل ایران
رده:نیکوکاران اهل ایران
رده:نیکوکاران اهل امارات متحده عربی
رده:بنیان‌گذاران نهادهای آموزشی
رده:بنو خالد
رده:افراد صدساله اهل ایران
رده:افراد صدساله اهل امارات متحده عربی
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه الازهر
رده:حافظان قرآن