جایزه البرز

جایزه البرز که به «نوبل ایرانی» نیز شهرت دارد جایزه‌ای علمی است که هر ساله توسط بنیاد فرهنگی البرز به دانشمندان، پژوهشگران، دانشجویان و دانش‌آموزان برگزیده ایرانی اعطا می‌شود. این جایزه با هدف تجلیل از مقام علم و فرهنگ و تشویق نخبگان کشور در سال ۱۳۴۲ توسط حسینعلی البرز، کارآفرین و نیکوکار ایرانی، بنیان گذاشته شد.

 تاریخچه 
بنیاد فرهنگی البرز از زمان تأسیس تاکنون نقش مهمی در حمایت از استعدادهای درخشان ایرانی داشته است. این بنیاد علاوه بر اهدای جایزه حسن تحصیل به بیش از ۴۶۵۰ نفر، به بیش از ۳۰۰۰ دانشجو نیز وام‌های تحصیل و اشتغال اعطا کرده است. طی دهه اخیر، بنیاد البرز با برگزاری همایش‌های ملی و استانی، به ۱۷۸۲ نفر از دانشمندان، مخترعان، دانشجویان و دانش‌آموزان برتر کشور، جایزه البرز را تقدیم کرده است. این جایزه در گذشته با عنوان جایزه بنیاد البرز نیز شناخته می‌شد اما اکنون با نام جایزه البرز معرفی می‌شود.

مراسم اهدای جایزه البرز همواره با حضور مقامات عالی‌رتبه کشوری برگزار شده است. پیش از انقلاب، نخست‌وزیر و وزرای آموزش عالی و آموزش و پرورش در این مراسم حضور داشتند و پس از انقلاب نیز، وزرا و مسئولین فرهنگی و علمی کشور در این همایش شرکت می‌کنند.https://www.farhang.gov.ir/fa/news/766688/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D9%88%D8%B2%DB%8C%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D8%A7%D8%B1%D8%B4%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%D8%B4%D8%AF

 حسینعلی البرز 
حسینعلی البرز (زادهٔ ۱۲۸۵ خورشیدی در تهران - درگذشتهٔ ۱۳۷۷ خورشیدی در کانادا) یک کارآفرین و نیکوکار ایرانی بود. او به دلیل وقف بخش عمده‌ای از ثروت خود در راستای حمایت از علم و فرهنگ، به عنوان چهره ماندگار وقف علمی شناخته می‌شود.

 زندگی و تحصیلات 
البرز تحصیلات ابتدایی و متوسطه خود را در ایران گذراند و در سال ۱۳۰۴ از کالج آمریکایی‌ها (دبیرستان البرز کنونی) دیپلم گرفت. او به زبان‌های انگلیسی و روسی تسلط داشت.

 فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی 
حسینعلی البرز در طول حیات خود یکی از ۵۰ کارآفرین برجسته ۱۵۰ سال اخیر ایران محسوب می‌شود. او در زمینه فعالیت‌های اقتصادی و فرهنگی نقش مهمی ایفا کرد و از جمله اعضای اولین هیئت امنای دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر سابق) و دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی (مدرسه عالی فنی تهران سابق) بود.

 بنیاد فرهنگی البرز و فعالیت‌های خیرخواهانه 
حسینعلی البرز در سال ۱۳۴۲ با سرمایه‌ای معادل یک بانک خصوصی، بنیاد فرهنگی البرز را تأسیس کرد. هدف اصلی این بنیاد، تشویق و حمایت از نخبگان و دانشجویان مستعد ایرانی بود. او تمامی اموال خود را وقف این بنیاد کرد و شخصاً مدیرعامل آن شد. البرز تا پایان عمر، از دریافت هرگونه حقوق یا مزایایی خودداری کرد و این عمل به عنوان «وقف وجود» شناخته می‌شود.

 نوآوری‌ها و وصیت‌نامه 
حسینعلی البرز مبتکر برخی طرح‌های حمایتی بود که برای اولین بار در ایران اجرا شدند:

 وام شرافتی: این وام دانشجویی بدون نیاز به ضامن و بهره، به دانشجویان ممتاز اعطا می‌شد.
 وام اشتغال: وامی برای کمک به فارغ‌التحصیلان ممتاز جهت راه‌اندازی کسب‌وکار.
 جایزه البرز: او بنیان‌گذار این جایزه است که به «نوبل ایرانی» شهرت دارد و سالانه به دانشمندان، دانشجویان و نخبگان ایرانی اهدا می‌شود.

البرز همچنین در وصیت‌نامه خود، جسدش را برای کالبدشکافی و استفاده در تحقیقات علمی به دانشکده پزشکی دانشگاه تهران اهدا کرد که از آن به عنوان «وقف پیکر» یاد می‌شود.

 ویژگی‌های جایزه البرز 
برخی از ویژگی‌های انحصاری جایزه البرز که به ‌صورت سالانه به برترین های علمی کشور در دو بخش نخبگان و دانش آموزی اهدا می‌شود، عبارتند از: 

 با سابقه ترین جایزه علمی ایران با بیش از نیم قرن قدمت https://cpe.sbu.ac.ir/fa/web/cpe/w/%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87
 نخستین جایزه علمی کشور بر مبنای سنت وقف 
 جایزه‌ای با هویت مستقل؛ بدون هرگونه وابستگی مادی به دستگاه‌ها و نهادهای حاکمیتی و دولتی 
 تنها جایزه غیردولتی و غیرانتفاعی کشور؛ بدون تحمیل هرگونه هزینه‌ای بر شرکت‌کنندگان و منتخبین 
 جایزه‌‌ای با عنوان نوبل ایرانی و قابلیت معرفی در تراز جوایز علمی معتبر جهان 

 برخی منتخبین 
تعدادی از منتخبانی نیز که در دهه‌‌های اخیر مفتخر به کسب جایزه البرز شده‌اند، عبارتند از: 

 مجتبی شمسی‌پور 
 مهدی محقق 
 نسرین معظمی
 عباس شفیعی
 رضا ملک‌زاده
 جعفر یاحقی
 محمد دورعلی
 ایمان افتخاری
 رحمت ستوده
 عقیل یوسفی کما
 ناصر سیم‌فروش
 حسن دانایی‌فرد
 مسعود درخشان
 مینو محرز
 علی‌محمد ولوی
 سید حبیب فیروزآبادی
 احمد شعبانی
 کریم مجتهدی 
 امیرعلی حمیدیه
 مهران رضائی
 لیلا آزادبخت
 امیررضا خوئی
 امید اخوان
 عبدالجلیل کلانتر هرمزی
 نیما رضایی
 مهدی سهرابی
 بهروز مینایی
 محمدحسین نصر اصفهانی
 حسین بلندی
 سیدعلی ملک حسینی
 شمس‌السادات زاهدی

 منابع 
رده:جایزه‌ها
رده:جایزه‌های ایران