قاچاق فنیتیلین حزب‌الله به عربستان سعودی

قاچاق فنیتیلین حزب‌الله به عربستان سعودی به نقش مهم و چندلایه‌ای که این گروه در قاچاق فنیتیلین در سراسر خاورمیانه، به ویژه در تسهیل قاچاق این ماده مخدر از سوریه و لبنان به عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی خلیج فارس ایفا کرده است، اشاره دارد.

 نقش حزب‌الله در قاچاق فنیتیلین 
حزب‌الله، گروه شبه‌نظامی لبنانی مورد حمایت ایران، به عنوان تسهیل‌کننده‌ای ذکر شده است که از قاچاقچیان محافظت می‌کند، امکان جابجایی مرزی را فراهم می‌کند و گاهی مواد لازم برای تولید کپتاگون را تأمین می‌کند. حضور قوی آن در بقاع (لبنان) و در امتداد مرز متخلخل لبنان و سوریه به آن اجازه داده است تا عملیات قاچاق را کنترل یا از آن چشم‌پوشی کند. بنا به گزارش‌ها، این مشارکت وسیله‌ای برای تأمین مالی عملیات آن، به ویژه در بحبوحه محدودیت‌های مالی ناشی از تحریم‌های بین‌المللی و کاهش حمایت ایران است.

 هدف قرار دادن عربستان سعودی 
عربستان سعودی بزرگ‌ترین بازار مصرف کاپتاگون است و طبق گزارش‌ها تا ۵۰ درصد از کل تولید را مصرف می‌کند. مقامات این پادشاهی مرتباً مقادیر زیادی از این دارو را توقیف می‌کنند؛ به عنوان مثال، ۴۶ میلیون قرص در یک عملیات واحد در سال ۲۰۲۳ کشف و ضبط شد. با وجود افزایش اقدامات قانونی، قاچاق به دلیل تقاضای بالا و سازگاری شبکه‌های قاچاق همچنان ادامه دارد.

 مسیرها و روش‌های قاچاق 
تولید کاپتاگون عمدتاً در سوریه متمرکز بود، جایی که ده‌ها مرکز تولید و توزیع تحت کنترل لشکر چهارم زرهی رژیم سابق اسد، به رهبری ماهر اسد، تأسیس شده بود. مسیرهای قاچاق اغلب از دره بقاع لبنان، منطقه‌ای که به خاطر بی‌قانونی و نفوذ حزب‌الله شناخته می‌شود، عبور می‌کنند. قاچاقچیان از روش‌های مختلف پنهان‌کاری، مانند پنهان کردن قرص‌ها در محموله‌های میوه و سبزیجات، استفاده می‌کنند. نکته قابل توجه این است که در آوریل ۲۰۲۱، مقامات سعودی بیش از ۵ میلیون قرص کاپتاگون را که در محموله‌های انار از لبنان پنهان شده بودند، کشف و ضبط کردند که منجر به ممنوعیت موقت واردات محصولات لبنانی شد.

 تأثیر بر عربستان سعودی و خلیج فارس 
هجوم کاپتاگون به عربستان سعودی چالش‌های قابل توجهی در حوزه سلامت عمومی و امنیت ایجاد می‌کند. محبوبیت این ماده مخدر، به ویژه در میان جوانان، منجر به افزایش نرخ اعتیاد و مسائل اجتماعی مرتبط با آن شده است. در واکنش به این موضوع، عربستان سعودی اقدامات امنیتی مرزی خود را تشدید کرده و مجازات‌های سختی را برای قاچاق مواد مخدر وضع کرده است. این پادشاهی همچنین فشارهای دیپلماتیکی را بر لبنان وارد کرده است تا فعالیت‌های حزب‌الله را مهار کرده و شبکه‌های مواد مخدر را از بین ببرد.

 پیامدهای گسترده‌تر ژئوپلیتیکی 
تجارت کاپتاگون پیامدهای گسترده‌تری فراتر از قاچاق مواد مخدر دارد. این ماده به عنوان یک شریان مالی برای رژیم اسد و حزب‌الله عمل می‌کند و آنها را قادر می‌سازد تا علیرغم تحریم‌های بین‌المللی، عملیات خود را ادامه دهند. علاوه بر این، این تجارت تنش‌های منطقه‌ای را تشدید می‌کند، به طوری که کشورهای خلیج فارس آن را ابزاری می‌دانند که توسط ایران و نیروهای نیابتی آن برای بی‌ثبات کردن منطقه استفاده می‌شود. تلاش‌ها برای مبارزه با این تجارت به دلیل دخالت بازیگران دولتی و غیردولتی پیچیده است و آن را به یک چالش مداوم برای امنیت منطقه‌ای تبدیل می‌کند.

 تحریم‌ها 
 آمریکا 
وزارت خزانه‌داری آمریکا اقدامات متعددی علیه افراد و نهادهای وابسته به حزب‌الله که در تجارت کپتاگون دخیل هستند، انجام داده است. در اکتبر ۲۰۲۴، ایالات متحده یک شبکه مستقر در لبنان را که میلیون‌ها دلار را از طریق فعالیت‌های غیرقانونی، از جمله قاچاق کپتاگون، به حزب‌الله منتقل می‌کرد، تحریم کرد. این اقدامات تحت فرمان‌های اجرایی که تروریسم و نقض حقوق بشر در سوریه را هدف قرار می‌دهند، انجام شد.

 بریتانیا 
بریتانیا همچنین تحریم‌هایی را علیه افراد مرتبط با تجارت کپتاگون اعمال کرده است. در مارس ۲۰۲۳، بریتانیا شش نفر، از جمله دو تبعه لبنان، را به دلیل نقششان در تولید و قاچاق کپتاگون تحریم کرد. این تحریم‌ها بخشی از یک تلاش هماهنگ با ایالات متحده برای هدف قرار دادن شبکه‌های مالی حامی حزب‌الله و رژیم سوریه بود.

 عربستان سعودی 
در آوریل ۲۰۲۱، عربستان سعودی پس از توقیف بیش از ۵ میلیون قرص کاپتاگون که در محموله‌های انار از لبنان پنهان شده بودند، واردات میوه و سبزیجات لبنان را ممنوع کرد. دولت عربستان سعودی نگرانی خود را در مورد افزایش عملیات قاچاق مواد مخدر مرتبط با حزب‌الله ابراز کرد و خواستار اقدامات شدیدتری از سوی مقامات لبنانی برای مبارزه با این موضوع شد.

 اتحادیه اروپا 
در حالی که اتحادیه اروپا شاخه نظامی حزب‌الله را به عنوان یک سازمان تروریستی تعیین کرده است، کشورهای عضو به صورت جداگانه اقدامات بیشتری انجام داده‌اند. به عنوان مثال، آلمان در آوریل ۲۰۲۰ حزب‌الله را به طور کامل ممنوع کرد و به دخالت آن در فعالیت‌های مجرمانه، از جمله قاچاق مواد مخدر، اشاره کرد.

 ۲۰۲۵ 
در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۵، مقامات لبنانی اعلام کردند که یک شبکه بین‌المللی مواد مخدر مرتبط با ترکیه، استرالیا و اردن را کشف و منهدم کرده‌اند. ۶٫۵ میلیون قرص کاپتاگون و ۷۲۰ کیلوگرم حشیش که قرار بود به عربستان سعودی منتقل شود، توقیف شد. وزیر کشور، احمد الحجار، اظهار داشت که مقابله با قاچاق مواد مخدر از اولویت‌های اصلی ملی است.

در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵، گزارش‌ها حاکی از یک عملیات بزرگ مواد مخدر توسط ارتش لبنان بود. طی یورشی در بوضی، در منطقه بعلبک، آنها ۶۴ میلیون قرص کاپتاگون، ۷۹ بشکه مواد شیمیایی پیش‌ساز و ماشین‌آلات تولید را کشف و ضبط کردند. این منطقه به خاطر تولید و قاچاق مواد مخدر شناخته شده است. این عملیات یکی از بزرگ‌ترین عملیات‌های کشف مواد مخدر در تاریخ این کشور محسوب می‌شود.

 جستارهای وابسته 
 تأمین مالی حزب‌الله
 حسن محمد دقو

 منابع 

رده:اداره مبارزه با مواد مخدر آمریکا
رده:بشار اسد
رده:تجارت غیرقانونی مواد مخدر
رده:جنگ داخلی سوریه
رده:حزب‌الله لبنان
رده:قاچاقچیان مواد مخدر