مقایسه مکتب فکری کنش فراکنش با سایر مکتب فلسفی

مکتب فکری کنش فراکنش از جمله مکاتب فلسفی است که مسائل پیرامون هستی شناسی و انسان شناسی را مورد توجه قرار داده است. بانی این مکتب فکری علی مدبر چهاربرج می باشد.

 مقایسه با دیالکتیک هگل (تز – آنتی‌تز – سنتز) 
مکتب «کنش‌فراکنش» بر این اصل بنیادین استوار است که هر کنش انسانی – فردی یا جمعی – آثاری انباشتی در لایه‌های پنهان و آشکار هستی بر جای می‌گذارد. این آثار که «فراکنش» نامیده می‌شوند، در سکون به انباشت ادامه می‌دهند تا به «آستانه واکنش» برسند. در آن نقطه، قوانین ثابت الهی که بر نظام هستی حاکمند، واکنشی دقیق، متناسب و قضاوت‌گونه بروز می‌دهند در این نوشتار، مکتب کنش‌فراکنش را با پنج جریان فکری تأثیرگذار مقایسه می‌کنیم تا قلمرو نظری آن روشن‌تر شود.

.  مقایسه با دیالکتیک هگل (تز – آنتی‌تز – سنتز)

در فلسفه هگل، تضاد موتور محرک تاریخ و آگاهی است. اما در مکتب کنش‌فراکنش، تضاد تنها یک محرک ممکن است، نه قانون جهانشمول. آنچه تعیین‌کننده است، انباشت فراکنش‌ها تا آستانه معین است. اگر جامعه‌ای آستانه تحمل ظلم را بشکند، واکنش الهی نه از سر تضاد، بلکه از سر عدالت انباشت‌شده رخ می‌دهد.

 مقایسه با قانون کارما (هندوئیسم و بودیسم) 
کارما می‌گوید: «هر عملی نتیجه‌ای برابر دارد، اما غالباً در زندگی آینده یا در چرخه تناسخ» . در مکتب کنش‌فراکنش، تناسخ نقشی ندارد. آنچه وجود دارد زمان‌مندی انباشت است. دیگر تفاوت بنیادین این است که در کارما گاهی رابطه علّی مبهم است؛ اما در کنش‌فراکنش، قانون الهی هرگز مبهم نیست: هر کنش، فراکنشی دقیقاً متناسب با خود دارد.

مستند قرآنی مکتب کنش‌فراکنش: «فَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَیْرًا یَرَهُ، وَمَنْ یَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا یَرَهُ» (سوره زلزال، آیات ۷-۸).

  مقایسه با اصل علیت در فلسفه اسلامی (ابن‌سینا، ملاصدرا) 
در حکمت اسلامی، علیت بنیاد جهان است . اما در مکتب کنش‌فراکنش، علیت نه لحظه‌ای، بلکه زمان‌مند و آستانه‌ای است. با ملاصدرا در حرکت جوهری هم‌رأییم ؛ اما تأکید می‌کنیم که این حرکت، همراه با ثبت و انباشت آثار است.

 مقایسه با قرارداد اجتماعی (هابز، لاک، روسو) 
قرارداد اجتماعی می‌گوید: نظم حاصل توافق انسان‌هاست . اما مکتب کنش‌فراکنش بر این باور است که قوانین اساسی جامعه نه از رأی، که از سنت‌های الهی هستی سرچشمه می‌گیرند. برخلاف هابز که انسان را ذاتاً شرور می‌داند در کنش‌فراکنش، انسان موجودی «آزاد در کنش، اما نه آزاد در گریز از فراکنش» است.

 مقایسه با ماتریالیسم تاریخی مارکس 
مارکس مبارزه طبقاتی را موتور تاریخ می‌داند. در مکتب کنش‌فراکنش، مبارزه طبقاتی نوعی خاص از کنش جمعی است، نه کل حقیقت. مارکس اراده و نیت را به ساختارهای اقتصادی فرو می‌کاهد؛ اما در کنش‌فراکنش، نیت و آگاهی انسان، شدت و کیفیت فراکنش‌ها را تعیین می‌کند.

مستند نقشیابی نیت در کنش‌فراکنش: حدیث نبوی «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّیَّاتِ» (صحیح بخاری، کتاب بدء الوحی)

 نتیجه‌گیری 
مکتب کنش‌فراکنش با ارائه مفاهیم «آثار انباشتی» و «آستانه واکنش»، ابزاری دقیق‌تر برای تحلیل پدیده‌ها در اختیار می‌گذارد و بر خلاف نظام‌های رقیب، قوانین الهی را تابع رأی یا تضاد انسان نمی‌داند. این مکتب، ما را به هشیاری نسبت به انباشت فراکنش‌های روزانه فرامی‌خواند.

 منابع 

رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر