روابط اسرائیل و زامبیا

روابط اسرائیل و زامبیا به روابط دیپلماتیک، اقتصادی و فرهنگی میان اسرائیل و زامبیا اشاره دارد. این دو کشور نخستین بار در سال ۱۹۶۴ روابط دیپلماتیک برقرار کردند، اما در سال ۱۹۷۳ به‌دنبال توصیه سازمان وحدت آفریقا و در پی جنگ یوم کیپور این روابط قطع شد. روابط دیپلماتیک در سال ۱۹۹۱ از سر گرفته شد و از آن زمان دو کشور پیوندهای مثبت و پیوسته‌ای را حفظ کرده‌اند.

اسرائیل سفارتخانه‌ای در لوساکا، پایتخت زامبیا، دارد که در ۲۰ اوت ۲۰۲۵ پس از ۵۲ سال بازگشایی شد. زامبیا نیز سفارتخانه‌ای در تل‌آویو دارد که در سپتامبر ۲۰۱۵ گشایش یافت. دو کشور در زمینه‌های آب، انرژی سبز، کشاورزی، بهداشت و امنیت همکاری می‌کنند و زامبیا اسرائیل را «شریک طبیعی» خود در زمینه فناوری‌های پیشرفته می‌داند.

 پیشینه 
زامبیا یکی از نخستین کشورهای آفریقایی بود که در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ میلادی یهودیان اروپایی فراری از حکومت نازی آلمان را پذیرفت.

نخستین رئیس‌جمهور زامبیا، کنت کائوندا، پس از استقلال کشورش در سال ۱۹۶۴ روابط دیپلماتیک با اسرائیل را برقرار کرد. در سال ۱۹۷۳، زامبیا همانند بیشتر کشورهای آفریقایی و بر پایه توصیه سازمان وحدت آفریقا و فشار کشورهای عربی، به‌دنبال جنگ یوم کیپور روابط خود را با اسرائیل قطع کرد.

روابط دیپلماتیک در سال ۱۹۹۱ بازسازی شد. رئیس‌جمهور وقت زامبیا، فردریک چیلوبا، که در دوران او روابط از سر گرفته شد، اسرائیل را «ملتی مبارک» خواند.

 دهه ۲۰۱۰ 
در سال ۲۰۱۴، رئیس‌جمهور زامبیا مایکل ساتا به دعوت شیمعون پرز به اسرائیل سفر کرد. پس از آن مشخص شد که هدف اصلی ساتا از این سفر دریافت درمان پزشکی بوده‌است. پس از درگذشت ساتا، رئیس‌جمهور جدید زامبیا ادگار لونگو در سال ۲۰۱۵ از اسرائیل به خاطر ارائه خدمات درمانی به ساتا در ماه‌های پایانی عمرش سپاس‌گزاری کرد.

در سپتامبر ۲۰۱۵، زامبیا سفارتخانه خود را در تل‌آویو گشود. هم‌زمان دو کشور اعلام کردند که همکاری دوجانبه خود را بر زمینه‌های آب، انرژی سبز و کشاورزی متمرکز خواهند کرد. پیش از گشایش سفارت زامبیا در اسرائیل، سفارت زامبیا در نایروبی (کنیا) به‌طور رسمی نمایندگی دیپلماتیک زامبیا در اسرائیل را بر عهده داشت.

در ژوئیه ۲۰۱۶، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در چارچوب سفر آفریقایی خود به گینه رفت و در آنجا با مقام‌های بلندپایه زامبیا، تانزانیا و سودان جنوبی دیدار کرد. در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۶، دیپلمات‌هایی از کشورهای آفریقایی از جمله سفیر زامبیا در اسرائیل، مارتین موانامباله، از دیوار ندبه در بیت‌المقدس بازدید کردند.

در اواخر فوریه ۲۰۱۷، رئیس‌جمهور لونگو به دعوت همتای اسرائیلی خود به مدت ۵ روز از اسرائیل بازدید کرد. او با همراهی ۵ وزیر و هیئتی از بازرگانان در نخستین همایش بازرگانی اسرائیل-زامبیا شرکت کرد و از سرمایه‌گذاران اسرائیلی خواست در بخش‌های کشاورزی، گردشگری، بهداشت، ارتباطات، منابع آبی و انرژی زامبیا سرمایه‌گذاری کنند. لونگو همچنین با نتانیاهو و رئیس‌جمهور رووین ریولین دیدار کرد.

در ۲۸ نوامبر ۲۰۱۷، نتانیاهو برای شرکت در مراسم تحلیف اوهورو کنیاتا به کنیا سفر کرد و در حاشیه این سفر با لونگو دیدار و دربارهٔ گسترش روابط دوجانبه گفت‌وگو کرد. نتانیاهو از لونگو خواست میزبانی نشست سران آفریقا-اسرائیل را بپذیرد که پیش‌تر قرار بود در توگو برگزار شود و لونگو پذیرفت.

در آوریل ۲۰۱۸، اسقف اسکات موانزا، رهبر سازمان دعایی با میلیون‌ها عضو آفریقایی و مستقر در زامبیا، از اسرائیل بازدید کرد و از بی‌دی‌اس انتقاد شدیدی کرد.

در مه ۲۰۱۸، زامبیا نماینده‌ای به مراسم انتقال سفارت ایالات متحده به بیت‌المقدس فرستاد. همچنین در ژوئن ۲۰۱۸، زامبیا یکی از چهار کشور آفریقایی بود که با پیشنهاد کشورهای عربی برای محکومیت طرح آمریکا در مورد سرزنش حماس مخالفت کرد.

 دهه ۲۰۲۰ 
در اوت ۲۰۲۳، رئیس‌جمهور زامبیا هاکاینده هیچیلما از اسرائیل بازدید کرد و با رئیس‌جمهور اسحاق هرتزوگ و نخست‌وزیر نتانیاهو دیدار کرد. در جریان این سفر، رئیس‌جمهور زامبیا لغو ویزا برای شهروندان اسرائیلی را اعلام کرد.

در ۲۸ ژانویه ۲۰۲۵، گیدعون سار، وزیر امور خارجه اسرائیل، همتای زامبیایی خود مولامبو هایمبه را از تصمیم دولت اسرائیل برای بازگشایی سفارت در زامبیا آگاه کرد. در ۲۰ اوت ۲۰۲۵، سفارت اسرائیل در لوساکا پس از ۵۲ سال رسماً بازگشایی شد و یادداشت تفاهمی برای همکاری میان دو کشور به امضا رسید.

در نوامبر ۲۰۲۵، ایتسخاک هرتسوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، از زامبیا بازدید کرد و نخستین رهبر اسرائیلی شد که به این کشور سفر می‌کند. او در جریان سفر با هیچیلما دیدار کرد.

 همکاری پزشکی 
اسرائیل به زامبیا و دیگر کشورهای آفریقای جنوب صحرا در مبارزه با ویروس نقص ایمنی انسانی یاری رسانده‌است.

در سال ۲۰۱۴، رئیس‌جمهور ساتا برای درمان پزشکی به اسرائیل سفر کرد. برخی رسانه‌ها گزارش دادند که ساتا در بیمارستان آسوتا تحت درمان قرار گرفت و هزینه درمان او را دولت چین تأمین کرده بود.

در اواخر سال ۲۰۲۴، تیمی از متخصصان قلب اسرائیلی از مرکز پزشکی ولفسون ۲۵ عمل جراحی قلب باز برای کودکان زامبیایی مبتلا به نقص مادرزادی قلب انجام دادند. این اقدام با پشتیبانی سازمان (SACH) صورت گرفت که در سال ۱۹۹۵ توسط پزشک اسرائیلی آمی کوهن بنیان‌گذاری شده بود.

 همکاری آموزشی 
در سال ۲۰۲۴، کالج آکادمیک گوردون در مناقصه‌ای از سوی یونیسف برنده شد تا راهبرد ملی آموزش همه معلمان زامبیا را تدوین کند و «مرکز آفریقایی نوآوری در آموزش» را با همکاری دانشگاه زامبیا تأسیس نماید.

 روابط بازرگانی 
در سال ۲۰۱۵، مجموع صادرات اسرائیل به زامبیا ۷٫۳۶ میلیون دلار بود و عمدتاً شامل تجهیزات مخابراتی، رایانه و خودرو می‌شد. صادرات زامبیا به اسرائیل در همان سال ۰٫۳۶۵ میلیون دلار بود و ابزارهای تحلیل شیمیایی و سنگ‌های گران‌بها را دربرمی‌گرفت. در سال ۲۰۱۴، صادرات زامبیا به اسرائیل ۲٫۶۱ میلیون دلار بود که ۹۹ درصد آن را الماس تشکیل می‌داد.

در دسامبر ۲۰۱۸، شرکت اسرائیلی «یاروک ۲۰۰۰» قراردادی به ارزش ۸۴ میلیون دلار از دولت زامبیا برای ساخت مزارع کشاورزی و مراکز آموزش کشاورزان دریافت کرد.

در سال ۲۰۱۸ گزارش شد که شرکت البیت سیستمز قراردادی به ارزش ۲۴۰ میلیون دلار برای فروش تسلیحات به زامبیا امضا کرده‌است.

در اوت ۲۰۲۳ و پس از هفت سال آماده‌سازی، دو شرکت اسرائیلی «گیگاوات گلوبال» و «گیگاوات ویند» قراردادی به ارزش نزدیک به ۱۰۰ میلیون دلار برای ساخت نیروگاه خورشیدی-بادی در زامبیا امضا کردند.

 همکاری نظامی 
در سال ۱۹۹۷، دو کشور در زمینه نظامی همکاری داشتند. کارشناسان ارتش اسرائیل آموزش‌هایی برای نظامیان زامبیا برگزار کردند و تجهیزات و داوطلبان خارجی تأمین شد. یک شرکت اسرائیلی برنده مناقصه پروژه دولت زامبیا برای نوسازی جنگنده‌های میگ-۲۱ شد، اما در سال ۱۹۹۹ پروژه متوقف و مشارکت اسرائیلی‌ها پایان یافت.

در مارس ۲۰۱۸، آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع اسرائیل، با همتای زامبیایی خود دیویس چاما دیدار کرد. چاما اعلام کرد که زامبیا قصد دارد پهپادهای اسرائیلی را برای مبارزه با شکارچیان غیرقانونی در پارک‌های ملی خریداری کند. همچنین گروه مشترک زامبیایی-اسرائیلی مبارزه با تروریسم تشکیل شد.

 هوانوردی و گردشگری 
در اوت ۲۰۲۳ و در جریان سفر رئیس‌جمهور زامبیا به اسرائیل، حذف ویزا برای شهروندان اسرائیلی اعلام شد. هدف اصلی این اقدام تسهیل ورود بازرگانان بود.

 جستارهای وابسته 
 پیشینه یهودیان در زامبیا

 منابع 

 
 
 
 

رده:روابط اسرائیل و زامبیا
رده:روابط دوجانبه اسرائیل
رده:روابط دوجانبه زامبیا