اجبار در عدم پیکار ورزشکاران ایرانی با اسرائیلی توسط نظام جمهوری اسلامی

اجبار در عدم پیکار ورزشکاران ایرانی با اسرائیلی توسط نظام جمهوری اسلامی سیاستی است که نظام جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب ۱۳۵۷ در ورزش بین‌المللی اجرا می‌کند و بر اساس آن ورزشکاران ایرانی اجازهٔ رقابت با ورزشکاران اسرائیلی ندارند.
بندانگشتی|ایران و اسرائیل

پیش از انقلاب ۱۳۵۷، ایران و اسرائیل به رقابت ورزشی با یکدیگر می‌پرداختند و برای نمونه در رشته فوتبال، ایران و اسرائیل پنج بازی رسمی با یکدیگر داشتند. پس از انقلاب ۱۳۵۷، جمهوری اسلامی ایران روابط دیپلماتیک با اسرائیل را قطع کرد و این کشور را به رسمیت نشناخت. در پی این سیاست، نهادهای ورزشی ایران موظف شدند از هرگونه رقابت مستقیم با ورزشکاران اسرائیلی در رویدادهای بین‌المللی خودداری کنند. این رویکرد طی چهار دهه گذشته بارها به شکل انصراف، باخت عمدی یا محرومیت ورزشکاران ایرانی نمود یافته و به یکی از موضوعات بحث‌برانگیز در عرصه ورزش جهانی و سیاست بین‌الملل تبدیل شده است.

پس از تغییر در قوانین و اساس‌نامه کمیته جهانی المپیک، روال عدم رویارویی‌ها با ترس از محرومیت‌ها و جریمه‌ها به کلی عوض شد؛ پس از این، ورزشکاران ایرانی عمدتاً با بهانه تراشی‌هایی از قبیل مصدومیت، نرسیدن ویزا و باختن در مسابقه منتهی به حریف اسرائیلی، از رویارویی با ورزشکاران اسرائیلی اجتناب می‌کنند.

علی اکبر ولایتی رئیس هیئت مؤسس و هیئت امنای دانشگاه آزاد در بزرگداشت روز دانشجو در دانشکده فنی مهندسی واحد تهران غرب این دانشگاه در ۱۴ آذرماه ۱۳۹۶ خورشیدی گفت من بازی نکردن مقابل ورزشکاران اسرائیلی را پایه‌گذاری کردم و بنده افتخار می‌کنم پایه‌گذار این اقدام در کشور بودم. این بیانات در واکنش به انتقادات فراوان از ولایتی نسبت به باید ببازی علیرضا کریمی در مسابقات جهانی کشتی امیدهای جهان در سال ۲۰۱۷ میلادی بوده است.

 رقابت‌ها 
 رقابت‌های برگزارنشده 
تاریخنام ورزشکار/تیمرشته ورزشینام رقابت‌هانحوه/نتیجه۱۳۸۰صالح میرزائیشطرنجمسابقات بین‌المللی شطرنج نونهالان۱۳۸۲تیم فوتسال دانشجویانفوتسالمسابقات جهانی دانشجویان۱۳۸۲تیم ملی گلبال نابینایانگلبالتورنمنت بین‌المللی۱۳۸۳آرش میراسماعیلیجودوالمپیک آتن عدم حضور در وزن‌کشی به بهانه کمردرد شدید و حذف قبل از آغاز رقابت‌ها
 دریافت پاداش صد میلیون تومانی
 نام‌گذاری خیابان به اسم آرش میر اسماعیلیhttps://iranwire.com/fa/features/20866
 محرومیت ۵ ساله از تمامی پست‌های مدیریتی توسط کمیته انضباطی فدراسیون جهانی جودو۱۳۸۳وحید هاشمیانفوتباللیگ قهرمانان اروپا عدم رویارویی با تیم فوتبال مکابی اسرائیل در بازی رفت و برگشت با بهانه مصدومیت
 عدم تمدید قرارداد۱۳۸۴تیم ملی بسکتبال امید ایرانبسکتبالجام جهانی بسکتبال جوانان در آرژانتین عدم اعزام تیم ملی امید بخاطر همگروهی با اسرائیل بعد از ۵۸ سال انتظار برای راهیابی به مسابقات با بهانه نرسیدن ویزا
 مجازات‌های مالی و محرومیت برای بسکتبال ایران۱۳۸۴وحید سرلکجودومسابقات جهانی جودو اجبار به شکست به خاطر پرهیز از احتمال مسابقه با نماینده اسراییل
 قول دولت برای دادن خانه و ماشین به سرلک که انجام نشد.
 پناهندگی سرلک به آلمان۱۳۸۵عباسعلی اکبریطناب‌کشیدر مسابقات جهانی طناب‌کشی۱۳۸۵غلامحسین ذوالقدرتکواندوتورنمنت کرواسی۱۳۸۶فرخنده سلیمانیتنیس روی میزتورنمنت تنیس روی میز۱۳۸۷محمد علیرضاییشنا (صد متر قورباغه)المپیک پکن۱۳۸۸محمد خمسهتکواندوجام جهانی نوجوانانحذف در انفرادی-قهرمانی تیمی۱۳۸۷اشکان دژآگهفوتبالمقدماتی زیر ۲۱ سال جام ملتهای اروپا عدم همراهی تیم ملی آلمان در سفر به تل‌آویو برای بازی با تیم ملی اسرائیل
 جنجال گسترده در آلمان۱۳۸۹حامد صداقتیشمشیربازیرقابت‌های جهانی فرانسه، اسلحه اپهخودداری شمشیربازان ایران از رویارویی با رژیم اشغالگر قدس۱۳۸۹سیدحسین عابدیشمشیربازیرقابت‌های جهانی فرانسه، اسلحه اپه۱۳۸۹محمدحسین ابراهیمیشمشیربازیرقابت‌های جهانی فرانسه، اسلحه فلوره۱۳۸۹حامد سیاد قنبریشمشیربازیرقابت‌های جهانی فرانسه، اسلحه فلوره۱۳۸۹حسین خدادادیوزنه‌برداریرقابت‌های جهانی پیشکسوتان ۲۰۱۰ در لهستان کسب مقام نایب قهرمانی در وزن ۱۰۵ کیلوگرم و در رده سنی ۳۵ تا ۳۹ سال در حالی که نماینده اسراییل قهرمان شد.
 رفتن بر روی سکو و عدم دست دادن با حریف اسراییلی
 ممنوعیت از فعالیت‌های ورزشی تا پایان عمر۱۳۹۰بشیر باباجان‌زادهکشتیمسابقات جهانی کشتی فرنگی عدم ادامه مبارزه برای جلوگیری از دیدار با حریف اسرائیلی در نیمه نهایی با بهانه مصدومیت۱۳۹۰پیمان یاراحمدیکشتیمسابقات قهرمانی نوجوانان جهان در مجارستان عدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی با بهانهٔ استراحت پزشکی۱۳۹۱علیرضا محجوبجودوالمپیک لندن عدم اعزام به مسابقات بعد از حضور نماینده اسرائیل در وزن او۱۳۹۲علیرضا کریمیکشتیمسابقات قهرمانی جوانان جهان در بلغارستان عدم حضور روی تشک منجر به کسب مدال نقره توسط ورزشکار اسرائیلی
 سقوط رتبهٔ تیمی ایران از مکان دوم به سوم۱۳۹۲امیر قاسمی نژادجودورقابت‌های بین‌المللی جایزه بزرگ تفلیس حذف از دیدار رده‌بندی
 اکتفا به مقام پنجمی۱۳۹۴احسان قائم‌مقامیشطرنجمسابقات بین‌المللی شطرنج آزاد بازل سوئیسحذف از مسابقات۱۳۹۵علیرضا خجستهجودوالمپیک ریو عدم اعزام به مسابقات به بهانهٔ مشکلات خانوادگی بعد از حضور نماینده اسرائیل در وزن او
 ورزشکار اسرائیلی در دور اول حذف شد۱۳۹۵عرفان آیینیکشتیمسابقات قهرمانی آزاد جوانان جهان در فرانسه عدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی در دور اول و حذف از مسابقات۱۳۹۵سیدمهدی هاشمیکشتیمسابقات قهرمانی آزاد نوجوانان جهان در گرجستان عدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی در دور اول و حذف از مسابقات۱۳۹۵علیرضا خجستهجودومسابقات جایزه بزرگ باکو عدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی و راهیابی به گروه بازنده‌ها
 عدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی در گروه بازنده‌ها و حذف از مسابقات۱۳۹۶علی پاکدامنشمشیربازیمسابقات جام جهانی شمشیربازی مادریدعدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی در دور اول و حذف از مسابقات۱۳۹۶احسان قائم‌مقامیشطرنجمسابقات جهانی شطرنج کورسیکای فرانسهحذف از مسابقات۱۳۹۶افشین نوروزی و امین احمدیانتنیس روی میزمسابقات پینگ پنگ قهرمانی جهان در آلمانحذف از مسابقات۱۳۹۶تیم فوتبال کارگری کشت و صنعت نیشکر امیرکبیر خوزستانفوتبالمسابقات جهانی کارگری در لتونی عدم رویارویی با تیم فوتبال اسرائیل در نیمه نهایی و حذف از مسابقات
 صلب حق نامزدی ایران در کمیته فنی هیچ‌یک از رشته ها۱۳۹۶احسان حاج‌صفی و مسعود شجاعیفوتبالمقدماتی لیگ اروپا درخواست جمهوری اسلامی ایران از آن‌ها برای اعتراف نامه وقتی مسعود شجاعی این موضوع را نپذیرفت نام او از تیم ملی فوتبال ایران خط خورد.۱۳۹۶علیرضا کریمیکشتیمسابقات قهرمانی امیدهای جهان در لهستان باخت مصلحتی از حریف روسیه برای قرارنگرفتن مقابل حریف اسرائیلی
 عدم مبارزه مقابل حریف اسرائیلی در گروه بازنده‌ها منجر به کسب مدال برنز توسط ورزشکار اسرائیلی
 سقوط رتبه تیمی ایران از سکوی سوم به هشتم۱۳۹۷آرین غلامیشطرنجمسابقات برق‌آسای جام ریلتون سوئداز دست دادن یک امتیاز این مسابقه و نایب قهرمانی مسابقات با ۷ امتیاز (نماینده فرانسه با ۸امتیاز قهرمان شد)۱۳۹۸سعید ملاییجودومسابقات جهانی ۲۰۱۹ ژاپن شرکت در مسابقات به عنوان دارنده رنکینگ یک جهانی
 باخت مصلحتی به حریف بلژیک برای قرارنگرفتن مقابل حریف اسرائیلی
 باخت مصلحتی به حریف گرجستان برای قرارنگرفتن بر روی سکو به همراه حریف اسرائیلی
 درخواست پناهندگی از آلمان و درخواست برای شرکت در المپیک ۲۰۲۰ به عنوان تیم پناهندگان۱۳۹۸محمد محمدی بریمانلوجودومسابقات جهانی ۲۰۱۹ ژاپن عدم اعزام به مسابقات به بهانهٔ صادر نشدن ویزا بعد از حضور نماینده اسرائیل در وزن او
 محمدی دارنده مدال برنز جهان، سال قبل از المپیک ۲۰۲۰، در سن ۲۶ سالگی از ورزش خداحافظی کرد.۱۳۹۸علیرضا فیروجاشطرنجمسابقات شطرنج آزاد گرنکه (۱۸ تا ۲۲ آوریل) او در دو بازی نخست خود صاحب برتری شد اما در دور سوم از بازی مقابل استاد بزرگ شطرنج اسرائیل اُر برونستین خودداری کرد، و بدین ترتیب این بازی برگزار د و فیروزجا به دلیل انصراف از بازی، بازنده این مسابقه اعلام شد.

 رقابت‌های برگزار شده 
تاریخنام ورزشکار/تیمرشته ورزشینام رقابت‌هانحوه/نتیجه۱۳۶۱بیژن سیف‌خانیکشتی فرنگیرقابت‌های کشتی فرنگیبیژن سیف خانی کشتی‌گیر رشته کشتی فرنگی حریف خود از تیم اسرائیل به نام رابینسون کوناشویلی را در رقابت‌های «کشتی آزاد و فرنگی قهرمان جهان»، در کی‌یف اوکراین شکست داد. بعد از مخابره خبر به تهران، علی‌اکبر ولایتی وزیر وقت امور خارجه ایران، تیم کشتی آزاد و فرنگی را به ایران فرا می‌خواند.
تیم کشتی آزاد ایران با شانس مسلم طلا برای محمود کدخدایی دست خالی به ایران بازمی‌گردد تا مبارزه سیف خانی، اولین و آخرین رقابت رسمی دو کشور در مسابقات ورزشی پس از انقلاب محسوب شود.۱۳۷۹مهرداد میناوندفوتبالمهرداد میناوند وقتی پیراهن اشتروم گراتس را می‌پوشید، وادار شد مقابل هاپوئل اسرائیل بازی کند. میناوند در این خصوص گفته که مدیریت باشگاه وی را مجبور به حضور در زمین در بازی رفت کرده ولی در بازی برگشت، با کمک سرمربی از سفر به اسرائیل اجتناب کرده است. میناوند اظهار داشته که به فدراسیون فوتبال مراجعه کرده و شرایط را توضیح داده است.
میناوند پس از این اتفاق، هم برای تیم ملی بازی کرد هم در لیگ برتر ایران.۱۳۸۶محمدرضا مینوکدهجودوبازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸محمدرضا مینوکده رئیس کمیته داوران فدراسیون جودو ایران قضاوت مبارزه جودوکاری از اسرائیل با روسلان کیشهاکف از روسیه را برعهده گرفت که نتیجه رقابت به نفع ورزشکار اسرائیلی بود. فدراسیون جودو ایران پس از اطلاع از موضوع او را از همه سمت‌هایش برکنار کرد.۱۳۸۶تیم ملی بسکتبالبسکتبالبازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸سرمربی اسراییلی تیم ملی بسکتبال روسیه و بازیکنان ایران در پایان مسابقه بسکتبال المپیک ۲۰۰۸ با یکدیگر دست دادند. صمد نیکخواه بهرامی در کنفرانس مطبوعاتی وقتی با اصرار خبرنگاران خارجی برای توضیح پیرامون آن اتفاق مواجه شد، گفت: «ما برای بازی کردن در این‌جا هستیم، نه چیز دیگر.» اندکی بعد، از حامد حدادی بازیکن تیم بسکتبال ممفیس گریزلیز یک فایل صوتی منتشر شد که در پاسخ به این سؤال که آیا در لیگ بسکتبال حرفه‌ای آمریکا و در رقابت با بازیکن اسراییلی تیم ساکرامنتو کینگز دست خواهی داد، گفته بود: «بله، چرا که نه؟ شماره پیراهنش چند است؟».
حامد حدادی و صمد نیکخواه بهرامی برای این اظهار نظرها به حراست سازمان تربیت بدنی احضار شدند و با وجود انتقاد رسانه‌ها، از تیم ملی کنار گذاشته شدند.۱۳۸۶مسعود اشرفی دبیرپارالمپیکبازی‌های المپیک تابستانی ۲۰۰۸مسعود اشرفی دبیر کمیته ملی پارالمپیک هم در مراسم توزیع مدال‌های مسابقات بازی‌های پارالمپیک تابستانی ۲۰۰۸ به گردن ورزشکار اسرائیلی مدال آویخت و با وی دست داد.
در نهایت اشرفی از سمت خود استعفاء داد.۱۳۸۸فدراسیون فوتبال ایراندر سال ۱۳۸۸ و به مناسبت فرارسیدن سال نو میلادی فدراسیون فوتبال ایران ایمیل تبریکی را به رئیس فدراسیون فوتبال اسرائیل فرستاد و سخنگو و رئیس فدراسیون اسرائیل پاسخی به پیام تبریک دادند و گفتند :سال نو میلادی بر مردم خوب ایران هم مبارک.
پس از این رویداد محمد منصور عظیم زاده اردبیلی، رئیس بخش روابط خارجی فدراسیون فوتبال ایران استعفاء کرد.۱۳۹۵تیم ملی تیراندازی ایرانتیراندازیمسابقات جام جهانی آذربایجاندر سال ۱۳۹۵، تیم ملی تیراندازی ایران، اولین مدال جهانی خود در تاریخ را در مسابقات جام جهانی آذربایجان با درخشش حسین باقری در بخش ۱۰ متر به دست آورد. این مدال در حالی به دست آمد که نماینده اسرائیل هم در سالن حضور داشت. باشگاه خبرنگاران جوان، در گزارشی تحت عنوان «مدالی که بوی خون می‌دهد» اشاره کرد: «نماینده ایران در یک رقابت هر چند رو در رو نبود اما در یک قاب جدول قرار گرفت و این یعنی حضور رژیم غاصب صهیونیستی در این رقابت به عنوان یک کشور لحاظ شد و باید هرچه سریعتر این موضوع آسیب‌شناسی شود».برنا درخشانیشطرنجمسابقات شطرنج آزاد جبل الطارقبرنا درخشانی در مسابقات شطرنج آزاد جبل الطارق، مقابل شطرنج باز اسرائیلی قرار گرفت که بعد از ارسال خبر مشخص شد وی از ملیت حریف خود بی‌اطلاع بوده است. رئیس فدراسیون شطرنج ایران، مهرداد پهلوان زاده، در این خصوص گفت: «برنا ساکن تهران است. روی میزها پرچم نمی‌گذارند و فقط اسامی را می‌نویسند و خیلی مشخص نیست که با کدام کشور بازی می‌کنند و فقط در سایت نام‌نویسی می‌کنند». با این حال نهایتاً، برنا به همراه خواهرش درسا درخشانی که در این مسابقات بدون حجاب شرکت کرده بود، از تیم ملی اخراج شدند.۱۳۹۶مسعود شجاعی و احسان حاج‌صفیفوتبالرقابت‌های پلی آف لیگ اروپادر سال ۱۳۹۶، مسعود شجاعی و احسان حاج‌صفی در رقابت‌های پلی آف لیگ اروپا در ترکیب تیم پانیونیوس یونان مقابل تیم مکابی اسرائیل به میدان رفتند. در نتیجه محمدرضا داورزنی، معاون توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای وزارت ورزش و جوانان، اعلام کرد: به دلیل اینکه شجاعی و حاج‌صفی خط قرمز نظام را زیر پا گذاشتند دیگر جایی در تیم ملی فوتبال ایران ندارند. بعد از درخواست توضیح فیفا از فدراسیون فوتبال و کش و قوس‌های فراوان، احسان حاج‌صفی بعد از عذرخواهی به تیم ملی دعوت شد ولی مسعود شجاعی که آن زمان کاپیتان ملی بود، از تیم ملی خط خورد. اما پس از چند ماه دوباره از سوی سرمربی، به تیم ملی فوتبال ایران دعوت شد

 ماده ۱۱ طرح مقابله با اقدامات اسرائیل 
مجلس طرحی ۱۴ ماده‌ای را به‌منظور تنظیم چارچوب اقدامات ایران علیه اسرائیل تدوین کرده بود که بر اساس ماده ۱۱ آن طرح، ورزشکاران ایرانی از حضور در هر رقابت ورزشی که حریف آنان نماینده‌ای از اسرائیل باشد، منع شده‌اند.

همچنین ماده ۱۱ این طرح، فدراسیون‌های ورزشی را موظف می‌کرد تمام ظرفیت‌ها و ارتباطات خود را برای جلوگیری از مجازات یا تحریم ورزشکارانی که از رقابت با حریفان اسرائیلی خودداری می‌کنند به کار گیرند. همچنین در این ماده بر اختصاص منابعی برای تشویق و حمایت از این ورزشکاران تأکید شده بود.

سرانجام ماده ۱۱ این طرح با توافق وزارت ورزش و اعضای کمیسیون حذف شد

 واکنش‌ها 
موج حمایت‌های مردمی و بازتاب‌های خبری محرومیت‌های حاج‌صفی و شجاعی موجب شد که مسعود سلطانی‌فر، وزیر ورزش و جوانان در نامه‌ای به شورای عالی امنیت ملی، خواستار تعیین تکلیف برای رویارویی غیرمستقیم در برخی رشته‌های ورزشی با ورزشکاران اسراییل شد.

اندکی بعد، باخت مصلحتی علیرضا کریمی در مسابقات قهرمانی امیدهای جهان در لهستان که با دستور مستقیم و تکرار چندبارهٔ عبارت «علی! بباز» و «علیرضا باید ببازی» توسط مربیان کنار تشک رقم خورد. پس از انتشار گستردهٔ خبر و حمایت‌های مردمی از کریمی، فدراسیون کشتی ایران، بیانیه پر کنایه‌ای در حمایت از وی صادر کرد که در بخشی از آن به کنایه از این‌گونه عدم رویارویی‌ها عنوان شده است: «این دومین باری است که تو با گذشتن از حق خودت، در مظلومیت تمام، از مظلومیت مردم فلسطین دفاع می‌کنی … مردمی که شاید هیچ‌گاه در جریان این فداکاری تو نباشند».

رسول خادم، رئیس فدراسیون کشتی در انتقاد از این وضعیت، خواستار تغییر رویکرد در مواجهه با ورزشکاران اسرائیلی شد: «امروز مهم‌ترین مشکل این است که غیر از خود ورزشکاران اسراییلی، کسی در دنیا متوجه نمی‌شود که چرا ورزشکاران ایرانی در برابر نمایندگان اسراییل مبارزه نمی‌کنند و در نتیجه نه در ابعاد بین‌المللی برد لازم را دارد و نه در داخل تأثیرگذاری گذشته را. برای همین به نظر می‌رسد اگر تصمیم به ادامه این سیاست است، باید به‌روز شود و راهکار دیگری برای این موضوع اندیشید».

 منابع