مغالطه خلط علت و دلیل

مغالطه خلط علت و دلیل یا مغالطه خلط مقام ثبوت و اثبات مغالطه‌ای غیرصوری است که در آن گوینده علت چیزی را به‌جای دلیل آن به‌کار بگیرد. تفاوت علت و دلیل عبارت است از:
 علت همواره در برابر معلول قرار می‌گیرد و دربارهٔ پدیده‌های عالم خارج به‌کار می‌رود؛ مثلاً «علت دود، وجود آتش است.»
 دلیل دربارهٔ مفاهیم ذهنی انسان به‌کار می‌رود چگونگی علم فرد و در آن رابطه دلالت بین دال و مدلول برقرار می‌شود. برای مثال «به‌دلیل وجود دود می‌توانیم به وجود آتش پی ببریم.»

مغالطه خلط علت و دلیل وقتی اتفاق می‌افتد که هر یک از این دو به جای دیگری به کار گرفته شود. برای مثال:

این مغالطه در مباحث فلسفی به نام خلط مقام ثبوت و مقام اثبات شناخته می‌شود. مقام ثبوت همان جنبه وجود پدیده‌ها در عالم خارج است، مانند رابطه علّی پدیده‌ها و مقام اثبات جنبه ذهنی و روابط میان مفاهیم گزاره است؛ مانند رابطه مقدمات و نتیجه یک استدلال.

 منابع 

رده:استدلال
رده:معرفت‌شناسی
رده:مغالطه‌های منطقی
رده:منطق