کوه بوجه

کوه بوجه، یکی از شاخص‌ترین نمادهای طبیعی شهرستان خمین در استان مرکزی، با شکل زنگوله‌ای و جایگاه ویژه‌اش در فرهنگ محلی، طی سال‌های اخیر به دلیل ویژگی‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی، به فهرست آثار ملی ایران افزوده شده است. این اقدام، گامی مهم در راستای حفاظت از میراث طبیعی و باستانی منطقه محسوب می‌شود.

کوه بوجه در سال ۱۳۸۶ در سفر هیئت دولت به عنوان منطقه نمونه گردشگری مصوب شد.
 شناخت اجمالی از کوه بوجه 
کوه بوجه که در جنوب شهر خمین قرار دارد، یک کوه مستقل و تک‌افتاده است که در میان دشتی وسیع و نسبتاً مسطح قد علم کرده و در نگاه نخست، جلوه‌ای منحصر به‌فرد دارد. این کوه به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص و ویژگی‌های زمین‌ساختی‌اش، همواره در معرض توجه طبیعت‌گردان، محققان و مردم محلی بوده است.
 ثبت در فهرست آثار ملی 
فرایند ثبت کوه بوجه در فهرست آثار ملی، پس از انجام مطالعات میدانی و باستان‌شناسی انجام شد. کارشناسان سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری استان مرکزی، در بررسی‌های خود نشانه‌هایی از زیست انسانی، سنگ‌چین‌های آیینی و ساختارهایی با احتمال تعلق به دوره ساسانی را در این منطقه شناسایی کردند.

این نشانه‌ها، همراه با جایگاه فرهنگی و طبیعی کوه، موجب شد تا بوجه به عنوان اثری طبیعی-تاریخی با ارزش، شایسته ثبت در فهرست آثار ملی ایران شناخته شود.
 اهمیت فرهنگی و اجتماعی کوه بوجه 
برای مردم خمین، کوه بوجه نه‌تنها یک نماد جغرافیایی، بلکه بخشی از هویت فرهنگی و تاریخی آنان است. این کوه همواره محل برگزاری آیین‌ها، صعودهای گروهی و تفریحگاه عمومی بوده و در ذهن جمعی شهروندان خمین جایگاه ویژه‌ای دارد.
 چالش‌ها و ضرورت حفاظت 
با ثبت رسمی کوه بوجه به عنوان میراث ملی، موضوع حفاظت، ساماندهی گردشگری و آموزش عمومی درباره ارزش‌های آن اهمیت بیشتری پیدا کرده است. چالش‌هایی مانند دست‌ اندازی‌ های احتمالی، تخریب طبیعی یا انسانی و بی‌توجهی به ظرفیت گردشگری پایدار، از جمله موضوعاتی هستند که نیاز به توجه مدیریتی و سیاست‌گذاری دقیق دارند.

منابع