فهرست حاکمان صفوی گیلان

فهرست حاکمان صفوی گیلان دربرگیرندهٔ حاکمانی است که در ایران صفوی (۱۱۴۸–۹۰۷) بر گیلان فرمان راندند. گیلان در دوران صفوی، به تعبیر حزین لاهیجی، «اغلب در میانهٔ سه پادشاهِ صاحب‌دستگاه، انقسام داشت». حکومت‌های سه‌گانهٔ گیلان از شرق به غرب به‌ترتیب بیه‌پیش، بیه‌پس و تالش نام داشتند که بیه‌پیش به مرکزیت لاهیجان و توسط کیاییان، بیه‌پس به مرکزیت فومن و توسط اسحاقوندان، و بالاخره تالش به مرکزیت آستارا و توسط مهرانیان اداره می‌شد. به جز دوره‌ای کوتاه که در اثر دخالت حکومت مرکزی، بیه‌پس به بیه‌پیش ملحق شد، تلاش‌های متعدد این دو برای غلبه بر یکدیگر، نافرجام بود. گیلان در سال ۱۰۰۰ ه‍.ق توسط شاه عباس یکم () از حالت استقلال نسبی خارج شد. بیه‌پیش در ۶ شوال ۱۰۰۰ فتح شد و به فرهادخان قرامانلو سپرده شد. همزمان، بیه‌پس نیز به تصرف قزلباشان درآمد. تصرف تالش به دلیل مقاومت حاکم آن تا صفر ۱۰۰۱ طول کشید. با فتح گیلان، شاه عباس حکومت‌های موروثی را برانداخت با این حال، مهرانیان با اجازهٔ شاه از سال ۱۰۲۱ ه‍.ق دوباره حکومت موروثی را به دست آورده و تا پایان دولت صفوی حفظ نمودند.

 فهرست حاکمان 
منبع

 راهنما

 بیه‌پیش بیه‌پس تالش کشور ایران کارکیا میرزا علی۹۱۰–۸۸۳ امیره حسام‌الدین۹۲۲–۹۰۷ سلطان محمد؟–قبل از ۹۰۵ شاه اسماعیل یکم۹۳۰–۹۰۷ سلطان حسن یکم۹۱۱–۹۱۰ خان‌احمد یکم۹۴۰–۹۱۱ امیره دباج۹۴۲–۹۲۲ شاه تهماسب یکم۹۸۴–۹۳۰ سلطان علی دوم۹۴۱–۹۴۰ سلطان حسن دوم۹۴۳–۹۴۱ امیره حاتم کوهدمی ۹۴۳–۹۴۲ قبادخان۹۴۶–قبل از ۹۴۳ ق. رستم فومنی۹۴۳ خان‌احمد دوم۹۴۴–۹۴۳ امیره محمد کوهدمی ۹۴۵–۹۴۳ بهرام میرزا صفوی۹۴۴ خان‌احمد دوم۹۷۵–۹۴۴ پیوستن به بیه‌پیش از ۹۴۵ تا ۹۷۳. بایندرخان یکمبعد از ۹۸۹–۹۴۶ امیره شاهرخ۹۵۷–۹۵۰ امیره محمود ۹۷۰–۹۶۵ تقسیم بین امرای قزلباش از ۹۷۵ تا ۹۸۵. جمشیدخان ۹۸۸–۹۷۳ سلطان هاشم۹۷۶ کارکیا حسین۹۷۹–۹۷۸ امام‌قلی میرزا صفوی۹۸۰–۹۷۹ شاه اسماعیل دوم۹۸۵–۹۸۴ خان‌احمد دوم۱۰۰۰–۹۸۵ کامران میرزا کوهدمی ۹۸۹–۹۸۸ شاه محمد خدابنده۹۹۶–۹۸۵ سلطان محمود بیه‌پسی۹۸۹ محمدامین‌خان ۹۹۴–۹۹۰ حمزه‌خان یکم۱۰۰۰–قبل از ۹۹۳ ابراهیم‌خان ۹۹۴–۹۹۳ محمدامین‌خان ۹۹۹–۹۹۴ ابراهیم‌خان ۱۰۰۰–۹۹۴ شاه عباس یکم۱۰۳۸–۹۹۶ پیوستن رشت و توابع به فومن. مهدی‌قلی‌خان شاملو۱۰۰۱–۱۰۰۰ علی‌خان فومنی۱۰۰۰ شاه‌ملک فومنی۱۰۰۱–۱۰۰۰ فرهادخان قرامانلو۱۰۰۴–۱۰۰۱ علی‌خان فومنی۱۰۰۲–۱۰۰۱ ذوالفقارخان قرامانلو۱۰۰۷–۱۰۰۱ تقسیم بین امرای قزلباش از ۱۰۰۲ تا ۱۰۰۷. درویش محمدخان روملو۱۰۰۵–۱۰۰۴ اغورلو سلطان چگینی۱۰۰۷–۱۰۰۵ در سال ۱۰۰۷، به جز تالش، شاه عباس تمام تیول‌های گیلان را از تیول‌داران گرفت و به اراضی خاصه ملحق کرد و خواجه محمدشفیع خراسانی به عنوان وزیر گیلان منصوب شد. در سال ۱۰۰۹، وزارت آستارا و گسکر نیز به او محول شد. در سال ۱۰۱۴ آستارا و گسکر از تیول ذوالفقارخان قرامانلو خارج شده و جزو اراضی خاصه شدند. میرزا مسعود خراسانی۱۰۱۳–۱۰۰۹ بهزاد بیگ استرآبادی ۱۰۱۲–۱۰۰۷ اصلان بیگ شاملو ۱۰۱۲–۱۰۰۷ بدون حاکم.تیول برای ذوالفقارخان قرامانلو از ؟ تا ۱۰۱۴. کارکیا فتحی۱۰۱۲ بهزاد بیگ استرآبادی۱۰۱۹–۱۰۱۳ بهزاد بیگ استرآبادی۱۰۱۹–۱۰۱۲ بهزاد بیگ استرآبادی۱۰۱۹–۱۰۱۴ عزل بهزاد بیگ استرآبادی و خالی ماندن منصب وزارت در گیلان از ۱۰۱۹ تا ۱۰۲۱. میرزا تقی اصفهانی۱۰۲۳–۱۰۲۱ اصلان بیگ شاملو۱۰۳۲–۱۰۲۱ بایندرخان دوم۱۰۳۷–۱۰۲۱ اولیا بیگ۱۰۲۳ علی‌قلی بیگ۱۰۲۳ اصلان بیگ شاملو۱۰۳۲–۱۰۲۳ اصلان بیگ شاملو۱۰۳۲–۱۰۲۳ میرزا عبدالله اصفهانی۱۰۳۹–۱۰۳۲ اسماعیل بیگ شاملو۱۰۳۸–۱۰۳۲ ساروخان۱۰۶۳–۱۰۳۷ کالنجار سلطان۱۰۳۹–۱۰۳۸ شاه صفی یکم۱۰۵۲–۱۰۳۸ ساروخان۱۰۴۰–۱۰۳۹ میرزا تقی اصفهانی (ساروتقی اعتمادالدوله)۱۰۴۴–۱۰۴۰ میرزا تقی دولت‌آبادی اصفهانی۱۰۴۶–۱۰۴۴ آقا زمان اصفهانی؟–۱۰۴۴ میرزا صالح ترکمان؟–۱۰۴۶ لاچین آقاحداقل در ۱۰۵۲ میرزا جعفر قزوینی۱۰۶۴–؟ نظام‌الملکحداقل در ۱۰۵۹ شاه عباس دوم۱۰۷۷–۱۰۵۲ قلیچ‌خانبعد از ۱۰۷۴–۱۰۶۳ میرزا هاشم؟–۱۰۶۴ عوض بیگ۱۰۷۴–۱۰۷۰ وزیران ناشناخته. وزیران ناشناخته. شاه سلیمان یکم۱۱۰۵–۱۰۷۷ حمزه‌خان دوم۱۱۰۹–؟ میرزا محمدکریمحداقل در ۱۱۰۷ شاه سلطان‌حسین۱۱۳۵–۱۱۰۵ میرزا محمدحسینحداقل در ۱۱۲۲ عباس‌قلی‌خان۱۱۲۶–۱۱۰۹ کلب‌علی‌خانقبل از ۱۱۲۴ محمدعلی‌خانحداقل در ۱۱۳۵ حیدرخان۱۱۳۷–قبل از ۱۱۳۵ شاه تهماسب دوم۱۱۴۵–۱۱۳۵ سبحان‌وردی‌خان۱۱۳۸–؟ یحیی‌خان۱۱۳۹–؟ سرلشکر واسیلی یاکوولویچ لواشوف۱۱۴۲–۱۱۳۶ محمودشاه هوتکی۱۱۳۷–۱۱۳۵ اشرف‌شاه هوتکی۱۱۴۲–۱۱۳۷ سرلشکر یوهان استیرشانتس۱۱۴۰–۱۱۳۹ موسی‌خانبعد از ۱۱۴۸–۱۱۴۰ سرلشکر ایگور ایوانوویچ فامینتسین۱۱۴۳–۱۱۴۲ محمدرضاخان عبدل‌لو قورچی‌باشیحداقل در ۱۱۴۴ شاه عباس سوم۱۱۴۸–۱۱۴۵

 جستارهای وابسته 

 فهرست حاکمان قاجاری گیلان
 فهرست استانداران گیلان

 یادداشت 

 پانویس 

 منابع 

 

 

 
گیلان صفوی