صفیه بنت ابو عبید

صفیه بنت ابوعبید ثقفی (به عربی: صفیة بنت ابي عُبید الثقفّیة) از زنان تابعی و راوی حدیث در صدر اسلام بود. وی خواهر مختار ثقفی فرماندار کوفه و همسر عبدالله بن عمر نیز بود. او در منابع رجالی به عنوان فردی عقیله و دارای فضیلت شناخته می شود. 

 خانواده و ازدواج 
صفیه دختر ابوعبید ثقفی و دومه بنت عمرو از اشراف و بزرگان طائف بود. او دو برادر به نام های جبر و مختار داشت که همواره بر برادرانش تسلط داشت.

در سال شانزدهم هجری قمری خلیفه وقت عمر بن خطاب صفیه را برای پسرش عبدالله بن عمرخواستگاری کرد ، صفیه نیز پذیرفت و اینگونه به خانه خلافت راه یافت. این ازدواج در شرایطی صورت گرفت که عمر بن خطاب، پدر عبدالله در اوج قدرت خود به عنوان خلیفه مسلمین قرار داشت. این ازدواج نشان‌دهنده تلاش برای تقویت روابط سیاسی و اجتماعی بین خانواده عمر و قبیله ثقیف بود.

پس از آغاز فتوحات اسلامی سپاه اسلام به فرماندهی ابوعبید ثقفی به کرانه رود فرات لشکر کشی کرد، طی این نزاع ابو عبید و پسرش جبر (برادر صفیه) در نبرد پل در سال سیزدهم هجری توسط سپاه شاهنشاهی ساسانی کشته شدند.

 زندگی زناشویی 
صفیه تا حد زیادی بر همسرش عبدالله تسلط داشت و خواستار دوری از سیاست‌های خلیفه گری او در حجاز بود. مانند مانع شدن عبدالله در برابر حسین بن علی برای جلوگیری از رفتن او به کوفه و عدم بیعت عبدالله بن عمر با خلیفه وقت یزید بن معاویه.همچنین صفیه و همسرش در شروع جنگ جمل مانع مداخله ی حفصه و همکاری او با عایشه شدند.

 قیام مختار 
زمانی که مختار ثقفی به خواست فرماندار کوفه عبیدالله بن زیاد به زندان افتاده بود، به خواهرش صفیه نامه نوشت و او نیز موضوع را با همسرش در میان گذاشت. سر انجام عبدالله بن عمر به خلیفه نامه نوشت و خواستار آزادی مختار از زندان شد، خلیفه نیز با این موضوع موافقت کرد و آزادی حاصل شد.

در جریان قیام مختار صفیه و همسرش اعلام بی طرفی کردند و خود را درگیر ماجرا های کوفه و عراق نکردند.

 نقل حدیث 
از ویژگی های مهم و کلیدی صفیه نقل حدیث از برخی صحابه بزرگ مانند: عایشه بنت ابوبکر ، حفصه بنت عمر و عمر بن خطاب است که روایت های او توسط تابعین و راویان معتبر از جمله: نافع (مولای ابن عمر) سالم بن عبدلله بن عمر و برخی منابع رجالی مانند: آثار ابن حبان و عجلی به عنوان راوی قابل اعتماد معرفی شده است. این موضوع نشان می دهد که او نه تنها در فضای خانوادگی صحابه حضور داشت بلکه در انتقال دانش دینی نیز نقش داشته است.

 فرزندان 
برای صفیه فرزندانی به نام های: سالم، حمزه، عبدالله مثنی، بلال، واقد، عبیدالله، زید، عمر، زینب و عایشه ذکر شده است.

 در رسانه 
در سریال مختارنامه آفرین عبیسی در نقش صفیه بنت ابوعبید ثقفی و خواهر مختار ثقفی نقش آفرین کرده است.

 منابع 

تهذیب الکمال فی اسما الرجال (اثر جمال الدین مزی)

الاصابه فی تمییز الصحابه (اثر ابن حجر عسقلانی) 

اسد الغابه فی معرفه الصحابه (اثر ابن کثیر) 

الطبقات الکبری (اثر محمد بن سعد)