کتابخانه شهر واسا

کتابخانه شهر واسا یک کتابخانه عمومی در شهر واسا فنلاند است. این کتابخانه بین سال‌های ۱۹۶۷ تا ۲۰۱۷ به‌عنوان کتابخانه منطقه‌ای اوستروبوتنیا فعالیت می‌کرد. از آغاز سال ۲۰۱۸، کتابخانه شهر واسا وظیفه توسعه منطقه‌ای کتابخانه‌های عمومی را به دستور وزارت آموزش و فرهنگ فنلاند در مناطق اوستروبوتنیا، اوستروبوتنیای جنوبی و اوستروبوتنیای مرکزی بر عهده دارد.

علاوه بر کتابخانه مرکزی، این مجموعه شامل شش کتابخانه محلی، کتابخانه سیار «هیلدا» و یک کتابخانه بیمارستانی است. مدیریت کتابخانه را سانا بونداس، مدیر امور فرهنگی و کتابخانه‌ای شهر، بر عهده دارد.

 تاریخچه 
نخستین کتابخانه امانتی فنلاند با نام Vaasan Luku-kirjasto در ۲ اوت ۱۷۹۴ به‌وسیله اعضای انجمن مطالعه واسا تأسیس شد. این کتابخانه در ابتدا برای «سرگرمی و گذران وقت» اعضا ایجاد شده بود، اما کتاب‌ها به افراد خارج از انجمن نیز امانت داده می‌شدند. این مرکز به‌سرعت به کتابخانه‌ای عمومی برای همه شهروندان تبدیل شد. فعالیت این کتابخانه به‌تدریج کاهش یافت و در سال ۱۸۴۴ پایان یافت.

کتابخانه جدید شهر واسا در سال ۱۸۵۱ آغاز به کار کرد. با وجود امیدها، این کتابخانه به مرکز همگانی مطالعه تبدیل نشد و به همین دلیل ایده تأسیس کتابخانه مردمی مطرح شد. کتابخانه مردمی در سال ۱۸۶۳ افتتاح شد و در سال ۱۹۱۱ نام آن به کتابخانه شهر تغییر یافت.

 کتابخانه مرکزی 
بندانگشتی|کتابخانه در شکل اولیه خود در سال ۱۹۳۶

کتابخانه شهر واسا در آغاز در مکان‌های مختلفی فعالیت می‌کرد؛ از جمله در کنار کتاب‌فروشی‌ها، تالار شهر واسا و حتی در خانه کتابداران. ساختمان کنونی کتابخانه مرکزی در خیابان Kirjastonkatu در سال ۱۹۳۶ ساخته شد و طراحی آن بر عهده معماران Carl Schoultz، Einar Flinckenberg و Ingvald Serenius بود. این ساختمان در آغاز محل بایگانی منطقه‌ای نیز بود.

از نظر معماری، بخش قدیمی ترکیبی از کلاسیسیسم دهه ۱۹۲۰ و فانکشنالیسم است. ساختمان در سال ۲۰۰۱ پس از توسعه و بازسازی دوباره افتتاح شد. در مراسم افتتاح رسمی، رئیس‌جمهور تاریا هالونن نیز حضور داشت. طراحی بخش توسعه‌یافته را دفتر معماری Lahdelma & Mahlamäki انجام داد و طراحی داخلی توسط Gullsten & Inkinen صورت گرفت.

امروزه فضای کتابخانه حدود ۵۲۴۵ متر مربع است و مجموعه‌ای از آثار هنری، عمدتاً امانت‌گرفته از موزه اوستروبوتنیا، در آن نگهداری می‌شود.

 کتابخانه‌های محلی 
کتابخانه Palosaari در سال ۱۹۰۱ تأسیس شد و در سال ۱۹۲۹ ساختمان اختصاصی خود را دریافت کرد. این کتابخانه نخستین مرکز در واسا بود که فعالیت «سگ‌های مطالعه» را آغاز کرد و ورود سگ‌ها به آن مجاز است.

کتابخانه سوندوم نیز در سال ۱۹۰۱ افتتاح شد و در سال ۲۰۱۷ به کتابخانه خودکار تبدیل شد که کاربران می‌توانند در ساعات گسترده‌تری از آن استفاده کنند.

کتابخانه هووتونیمی در سال ۱۹۵۸ تأسیس شد و از سال ۲۰۱۶ همراه با خدمات جوانان با نام «Huudi» فعالیت می‌کند.

کتابخانه سووی‌لاهتی از سال ۱۹۸۰ فعال است و در سال ۲۰۰۷ به ساختمان جدید مدرسه Suvilahti منتقل شد.

کتابخانه واریسکا در سال ۱۹۹۰ در منطقه ریستی‌نومی افتتاح شد و همکاری فعالی با مهدکودک‌ها و انجمن‌های محلی دارد.

پس از ادغام شهری سال ۲۰۱۳، کتابخانه وهه‌کورو نیز به مجموعه کتابخانه شهر واسا پیوست. این کتابخانه که در سال ۱۸۵۱ بنیان‌گذاری شده، از قدیمی‌ترین کتابخانه‌های فنلاند به‌شمار می‌رود.

کتابخانه شهر واسا یک کتابخانه مخصوص بیماران در تامیکارتانو دارد. کتابخانه شهر واسا همچنین خدمات خانگی به افراد عادی و موسسات مراقبتی ارائه می‌دهد. این کتابخانه به زندان واسا نیز خدمات ارائه می‌دهد.

کتابخانه بیماران در بیمارستان قدیمی واسا در دسامبر ۲۰۲۱ تعطیل شد.

 کتابخانه سیار 
واسا نخستین کتابخانه سیار خود را در سال ۱۹۶۷ دریافت کرد. جدیدترین کتابخانه سیار با نام «هیلدا» در سال ۲۰۲۵ جایگزین خودروی قبلی «رُلی» شد. طراحی ظاهری هیلدا توسط هنرمند Terese Bast انجام شده است. نام هیلدا از هیلدا هلمن، یکی از چهره‌های مهم توسعه کتابخانه‌های واسا، گرفته شده است.

 کابینت سم — کتاب‌های ممنوعه 
thumb|قفسه ممنوع در کتابخانه واسا، ژوئن ۲۰۲۶
در کتابخانه مرکزی کمدی وجود دارد که به «کابینت سم» معروف است. پس از جنگ جهانی دوم و در دوره‌ای که به «سال‌های خطر» مشهور شد، اعضای روسی کمیسیون نظارت متفقین خواستار حذف کتاب‌های ضدشوروی از کتابخانه‌های فنلاند شد. کتابداران تصمیم می‌گرفتند چه آثاری کنار گذاشته شوند. کتاب‌ها در جعبه‌هایی بسته‌بندی می‌شدند که توسط پلیس مهر و موم شده بودند. بعداً، در سال ۱۹۵۸، جعبه‌ها و کتاب‌ها اجازه داده شد که به مجموعه‌های کتابخانه‌ها بازگردانده شوند، اگرچه نه برای امانت توسط مشتریان. در بسیاری از کتابخانه‌ها، آنها در انبارها و زیرزمین‌ها، در کابینت‌های به اصطلاح سمی، مانند کتابخانه شهر واسا، قرار داده می‌شدند.

کابینت سم واسا در انبار کتابخانه نگهداری می‌شد تا اینکه ایده نمایش کابینت به عنوان یک مجموعه فرهنگی و تاریخ کتابخانه در طول برنامه‌ریزی ساختمان فعلی مطرح شد. مجموعه موجود در کابینت، یک مجموعه کتابخانه مرجع است، به این معنی که کتاب‌ها را نمی‌توان در خانه امانت گرفت، اما می‌توان آنها را در کتابخانه مطالعه کرد. با این حال، نسخه‌های امانتی بسیاری از کتاب‌ها یا در همین کتابخانه یا در سایر کتابخانه‌های فنلاند وجود دارد. برخی از آثار نیز تجدید چاپ شده‌اند، بنابراین بار دیگر در دسترس خوانندگان قرار دارند. 

قفسه‌ی سم بخش جالبی از تاریخ کتابخانه‌های فنلاند است، و قفسه‌ی واسا یکی از معدود مجموعه‌های کتاب‌های ممنوعه‌ای است که تا به امروز دست‌نخورده باقی مانده است.

منابع 

رده:کتابخانه‌های واسا
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در واسا
رده:کتابخانه‌های عمومی فنلاند
رده:ساختمان‌های طراحی‌شده توسط ایلماری لاهدلما