ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان

ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان به سیاست‌ها، عملکردها و مسائل مرتبط با ریاست‌جمهوری مسعود پزشکیان و دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. مسعود پزشکیان در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ پیروز شد. مسعود پزشکیان در دور اول انتخابات با رأی ۱۰٬۴۱۵٬۹۹۱ نفر اول دور نخست شد اما به دلیل اینکه نتوانست اکثریت رأی را بگیرد انتخابات با جلیلی به دور دوم انتخابات رفت. در دور دوم انتخابات مسعود پزشکیان با ۱۶ میلیون و ۳۸۴ هزار و ۴۰۳ رأی توانست برنده انتخابات شده و به عنوان نهمین رئیس‌جمهور انتخاب شود.

 انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۴۰۳ 
مسعود پزشکیان در دور اول انتخابات با رأی ۱۰٬۴۱۵٬۹۹۱ نفر اول دور نخست شد اما به دلیل اینکه نتوانست اکثریت رأی را بگیرد انتخابات با سعید جلیلی به دور دوم انتخابات رفت. در دور دوم مسعود پزشکیان با ۱۶ میلیون و ۳۸۴ هزار و ۴۰۳ رأی توانست برنده شود و نهمین رئیس‌جمهور شود. در پی اعلام پیروزی مسعود پزشکیان در رقابت‌های دور دوم انتخابات، شاخص بورس در ۱۶ تیر ماه ۱۴۰۳، به دو میلیون و ۱۶۱ هزار واحد صعود کرد که نشان از رشد ۲٫۹ درصدی داشت. همچنین دلار در بازار آزاد ایران نیز به ۵۸ هزار و ۷۰۰ تومان معامله شد که نسبت به روز گذشته خود ۶۵۰ تومان ریزش داشته است. بازار رمز ارز‌ها هم با روند کاهشی قیمت مواجه شد و قیمت تتر که همواره یکی از مولفه‌های مؤثر بر نرخ دلار است، شیب تند کاهش قیمت را تجربه کرد و با افت حدود سه هزار تومانی، در محدوده ۵۹ هزار و ۷۴۰ تومان قرار گرفت.

 عملکرد 
 اقتصادی 
تقریباً از همان آغاز ریاست‌جمهوری وی گرانی و تورم به شکل بی‌سابقه‌ای شدت یافت، در ششمین ماه دولت وی دلار از ۵۹ تومان به ۸۳ تومان، سکه از ۳۷ میلیون به ۵۷ میلیون، طلا از ۳ میلیون ۴۰۰ تومان به ۵ میلیون و ۵۰۰ تومان، گوشت از ۷۲۰ به ۸۰۰ و برنج از ۱۰۰ به ۱۲۰ تومان افزایش یافت، سایر اقلام و اجناس نیز با افزایش قیمت روبرو شدند. عملکرد اقتصادی دولت باعث شد مجلس در اسفند ۱۴۰۳ عبدالناصر همتی را از وزارت امور اقتصادی و دارایی استیضاح کند، این استیضاح نیز فقط تا چند روز به بازار آرامش داد.

مکانیسم ماشه در ۵ مهر ۱۴۰۴ فعال شد، با این که احتمال بازگشت ماشه بازار ارز را آشفته کرده بود اما برخلاف انتظار، فعال شدن مکانیسم ماشه جهش قابل توجهی در بازار نگذاشت و حتی بورس تهران با رشد مواجه شد، با این حال زمزمه گرانی قیمت بنزین در آذر ماه بازار را به هم ریخت، در پی خبر قطعی شدن افزایش بنزین، قیمت دلار در شانزدهمین ماه دولت، دو برابر را رد کرد و به ۱۲۷ تومان رسید، قیمت طلا از مرز سه و نیم برابر گذشت و به ۱۲ میلیون و ۷۰۰ تومان رسید، افزایش قیمت بنزین و سپس حذف ارز ترجیحی، اقتصاد ایران را به مرز فروپاشی رساند، قیمت طلا، دلار، سکه و ماشین لحظه‌ای افزایش یافتند و قیمت تمام اقلام و اجناس از جمله برنج، روغن، گوشت، مرغ، تخم مرغ، حبوبات در طی چند روز دو و حتی سه برابر شدند، این بحران اقتصادی از ۷ دی منجر به شکل‌گیری تجمعات و اعتصابات در بازار بزرگ تهران و مراکز تجاری اطراف آن شد و در ادامه به سراسر کشور گسترش یافت و تبدیل به خیزش ۱۴۰۴ ایران شد.

در خرداد ۱۴۰۵ و پس از سه ماه تنش و درگیری بین ایران و آمریکا تفاهم‌نامه‌ای بین روسای جمهور دو کشور امضا شد این تفاهم‌نامه به طور موقت قیمت ارز را کمی کاهش داد، برخلاف انتظار مردم که منتظر کنترل تورم با این تفاهم‌نامه بودند در آستانه دومین سالگرد ریاست جمهوری پزشکیان دولت وی در میانه بحران‌های اقتصادی و امنیتی کشور و فشارهای روزافزون بر مردم قیمت نان را ۱۴۰ درصد افزایش داد و نارضایتی را بیش از پیش گسترش داد.

 اینترنت 
پزشکیان که در کارزار انتخاباتی خود بر آزادسازی اینترنت و «اصلاح نظام ناکارآمد فیلترینگ» تأکید کرده بود، پس از آغاز به کار دولت با چالش‌هایی در تحقق این وعده‌ها مواجه شد. پس از اعتراضات دی ۱۴۰۴، ایران با قطع سراسری اینترنت مواجه شد؛ به خصوص پس از آغاز جنگ ایران. به‌دلیل قطعی اینترنت، انتشار روایت‌های مردمی محدود شده بود. دولت در ابتدا بر حق دسترسی شهروندان به اینترنت تأکید داشت، اما در ادامه اعلام کرد که دسترسی گسترده تنها برای افرادی فراهم می‌شود که با روایت رسمی جمهوری اسلامی هم‌سو باشند. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز در پاسخ به انتقادها، شرایط کشور را «جنگی» توصیف کرد.

پس از طرح انتقادها نسبت به رانت اینترنت موسوم به «سفید»، سازوکار دیگری با عنوان اینترنت «پرو» یا «طبقاتی» معرفی شد. این نوع دسترسی که در ابتدا برای کسب‌وکارها در نظر گرفته شده بود، به‌دلیل تخصیص آن به افراد غیرمرتبط و پرداخت مبالغ بالا، با واکنش منفی افکار عمومی و دستور پیگیری از سوی رئیس قوه قضائیه مواجه شد. با افزایش فشارها، پزشکیان در هفتادوپنجمین روز محدودیت اینترنت، محمدرضا عارف، معاون اول خود را با حفظ سمت به ریاست «ستاد ویژهٔ ساماندهی و راهبری فضای مجازی کشور» منصوب کرد. مأموریت این ستاد، طبق دستور رئیس‌جمهور، ایجاد ساختاری چابک برای بهبود خدمات دولت و تحقق وعده‌های مرتبط با اینترنت بود. با این حال، برخی رسانه‌ها این ستاد را یکی از «مبهم‌ترین و پرحاشیه‌ترین ساختارهای سیاست‌گذاری دیجیتال» توصیف کردند. کمتر از دو هفته پس از تشکیل ستاد، تصمیم بازگشت به اینترنت جهانی و بازگشت به وضعیت پیش از اعتراضات دی ۱۴۰۴ از سوی رئیس‌جمهور ابلاغ شد. اما در ۵ خرداد ۱۴۰۵، هم‌زمان با اعلام مقام‌های دولتی دربارهٔ آغاز اتصال کامل اینترنت، دیوان عدالت اداری اجرای مصوبه تشکیل ستاد را به‌دلیل دریافت شکایات، متوقف کرد. مرکز رسانه قوه قضائیه نیز اعلام کرد که مصوبات ستاد تا زمان بررسی قانونی، قابلیت اجرا ندارد. با وجود این چالش‌ها، گزارش‌های رسانه‌ای در همان روز نشان داد که کاربران سرویس‌های پهن‌باند ثابت—از جمله FTTH, VDSL و ADSL—به اینترنت جهانی بدون محدودیت دسترسی یافته‌اند و «اتصال کامل» اینترنت بین‌الملل در مخابرات ایران برقرار شده است. با این حال، پایداری این وضعیت و میزان وابستگی آن به تصمیم‌های حکومتی همچنان نامشخص باقی ماند.

قطع اینترنت در پی حملات مشترک آمریکا و اسرائیل به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بیش از ۲۰۹۳ ساعت (۸۸ روز) ادامه داشت. افشین کلاهی، رئیس کمیسیون اقتصاد دانش‌بنیان اتاق بازرگانی ایران، خسارت مستقیم ناشی از اختلال اینترنت را روزانه ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار برآورد کرد و گفت که با احتساب خسارت‌های غیرمستقیم، این رقم می‌تواند به حدود ۸۰ میلیون دلار در روز برسد. محرومیت سه‌ماههٔ شهروندان از اینترنت، واکنش‌های گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی برانگیخت. گزارش‌های شهروندی نیز از فشارهای روانی بر گروه‌های مختلف سنی و آسیب جدی به کسب‌وکارها حکایت داشت. کاربران فارسی‌زبان داخل کشور نوشتند که باید منتظر روایت‌های دست‌اول از حدود ۹۰ روز «خاموشی دیجیتال» بود؛ دوره‌ای که با سرکوب اعتراضات، نگرانی‌های امنیتی و فشارهای اقتصادی همراه بود.

 گاه‌شمار ریاست‌جمهوری 
 پیش از آغاز به کار رسمی 
در ۱۶ تیر ۱۴۰۳، پزشکیان قرار بود در ساعت ۱۵، نشست خبری با حضور خبرنگاران خارجی و داخلی داشته باشد ولی این نشست لغو شد چرا که در همان ساعت نزد رهبر ایران، سید علی خامنه‌ای رفت. وی حوالی عصر، در حرم امام خمینی در کنار محمد جواد ظریف و محمد جواد آذری جهرمی حاضر شد و بیانیه‌ای را در جمع طرفدارانش خواند.

در ۱۷ تیر سید محمد خاتمی با حضور در خانه پزشکیان، پیروزی او را تبریک گفت.

در ۱۸ تیر پزشکیان در پیامی به سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان گفت: «حمایت از مقاومت با قدرت تداوم خواهد داشت.» روز بعد پزشکیان به محمد مخبر گفت در وزارتخانه‌ها و معاونت‌های ریاست‌جمهوری از عزل و نصب نیروی جدید خودداری شود.

 پس از تنفیذ و تحلیف 
مراسم تنفیذ و تحلیف پزشکیان به‌ترتیب در ۷ و ۹ مرداد ۱۴۰۳ برگزار شد.

در ۱۰ مرداد در چهارمین روز کاری پزشکیان، اسماعیل هنیه رهبر سیاسی حماس که برای مراسم تحلیف پزشکیان به ایران آمده بود در تهران ترور و کشته شد. در همان روز تصویب‌نامه هیئت وزیران در خصوص اختصاص اعتبار به وزارت کشور برای پیشگیری از حوادث غیر محتمل در ارتباط با زائران اربعین توسط محمدرضا عارف معاون اول رئیس‌جمهور ابلاغ شد. بر این اساس، مبلغ ۴ هزار میلیارد ریال در اختیار وزارت کشور قرار می‌گیرد تا پس از مبادله موافقت‌نامه با سازمان برنامه و بودجه کشور، هزینه شود.

در ۲۳ مرداد در راستای رفع کمبود معلم در کشور، پزشکیان مجوز به‌کارگیری ۷۰ هزار معلم بازنشسته را ابلاغ کرد. این اولین ابلاغیه پزشکیان در دولت چهاردهم محسوب می‌شود.

در ۱۱ مهر ۱۴۰۳، پزشکیان با دعوت رسمی امیر قطر، شیخ تمیم بن حمد آل ثانی عازم قطر شد. این سفر درست بعد از حمله ایران به اسرائیل بود. پزشکیان در پاسخ به خبرنگاری که از او دربارهٔ خطرناک بودن این سفر پرسید، اظهار کرد: «فکر نمی‌کنم خطرناک باشد، خطرناک هم باشد مهم نیست. مرگ با شهادت بهتر از این است که انسان در بستر بمیرد.» مقامات عالی‌رتبه ایران و قطر ۶ سند همکاری مشترک در حوزه‌های مختلف به امضا رساندند. همکاری در طرح توسعه بند دیر، بهداشت، رفاه و تجارت زنده، برنامه اجرایی همکاری‌های فرهنگی تا پایان سال ۱۴۰۵ و برنامه اجرایی همکاری‌های ورزشی تا سال ۲۰۲۶ از جمله مهم‌ترین اسناد همکاری میان دو کشور بود که توسط وزرای نیرو، امور خارجه و ورزش و جوانان جمهوری اسلامی ایران با همتایان قطری به امضا رسید.

 منابع 

 
رده:دولت چهاردهم جمهوری اسلامی ایران
رده:ریاست‌جمهوری در ایران
رده:سران کشور ایران در ۱۴۰۳
رده:سیاست در ایران
رده:مسعود پزشکیان