تفکیک زباله در ایتالیا

بندانگشتی|300x300پیکسل|ظرف‌های جمع‌آوری تفکیک زباله در تریسته
تفکیک زباله در ایتالیا تقریباً در کل ایتالیا فعال است، اگرچه با تفاوت‌های جغرافیایی چشمگیر، که نتیجهٔ یک روند تاریخی ناهماهنگ است. روز ۱۸ مارس به عنوان روز جهانی بازیافت، که در سال ۲۰۱۸ توسط بنیاد جهانی بازیافت تأسیس شد، گرامی داشته می‌شود.

 تاریخچه 
 دوره پیش از اتحاد 
اولین آیین‌نامه‌ها در ۱۴۳۰ صادر شدند، زمانی که در شهر پالرمو آیین‌نامه‌هایی در خصوص تمیزی مکان‌های عمومی نصب شد و صاحبان مغازه‌ها را موظف به حفظ نظم در فضای جلوی مغازه‌هایشان می‌کرد.

اولین نشانه‌های جمع‌آوری تفکیک‌شده زباله در تاریخ معاصر در ناپل بوربون‌ها دیده می‌شود، پایتخت پادشاهی دو سیسیل تحت مدیریت فردیناندو دوم، که قانونی صادر کرد: با فرمان ۳ مه ۱۸۳۲، امضا شده توسط فرماندار پلیس ناپل، جنارو پیسکوپو، نخستین مجازات‌های زندانی برای متخلفان اعمال شد. پادشاه فردیناندو نخستین کسی بود که به این شکل مردم را موظف به حفظ بهداشت خیابان‌ها می‌کرد؛ فرماندار در این باره دستوراتی صادر کرد و در متن نوشت: «تمامی مالکین یا مستأجران خانه‌ها، مغازه‌ها، باغ‌ها، حیاط‌ها و مکان‌های ثابت یا موقت، موظف‌اند سطح خیابان مقابل محل سکونت، مغازه یا حیاط خود را جارو کنند و در فاصله‌ای حداقل ده «پالمو» از دیوار یا محل مربوطه، این جارو کردن باید هر صبح قبل از طلوع آفتاب انجام شود، با این توصیه که زباله‌ها در کنار محل خود جمع شوند و تمامی قطعات شیشه یا کریستال جدا شده و در توده‌ای جدا قرار داده شوند». سپس اضافه می‌شد که «باید به محل‌های سانتا ماریا این پورتیکو مراجعه کنند، جایی که همه وسایل مورد نیاز برای راحتی عمومی موجود است» و همچنین ممنوعیت «ریختن هرگونه مواد از بالکن‌ها» اعلام شد.

 دوره پس از اتحاد 
تا زمان معجزه اقتصادی ایتالیا پس از جنگ جهانی دوم، زباله‌های شهری به میزان قابل توجهی کمتر از امروز تولید می‌شد و عمدتاً از مواد آلی تشکیل می‌شدند و بنابراین، به ویژه در مناطق روستایی، دوباره برای تولید کمپوست یا تغذیه دام استفاده می‌شدند. بیشتر محصولات موجود در بازرگانی به صورت فله‌ای یا در بسته‌بندی‌های قابل تجزیه زیستی (کاغذ) یا قابل استفاده مجدد (ظروف با بازگشت ظرف) فروخته می‌شدند. محصولات یک‌بار مصرف (نوارهای بهداشتی، پوشک‌ها، دستمال‌ها و غیره) هنوز رایج نبودند و کالاهای مصرفی فقط زمانی دور ریخته می‌شدند که کاملاً غیرقابل استفاده شده بودند. برخی مواد، مانند آهن و پارچه‌ها، به صورت جداگانه جمع‌آوری و برای بازیافت مورد استفاده قرار می‌گرفتند، زیرا ارزش اقتصادی داشتند. مواد دیگر، مانند چوب و کاغذ، دوباره به عنوان سوخت استفاده می‌شدند و با خاکستر مادهٔ لسیویا تولید می‌شد؛ بنابراین، مشکل دفع زباله‌ها بسیار محدودتر از امروز بود.

جمع‌آوری، حمل و نقل و دفع زباله‌های شهری برای اولین بار توسط قانون ۳۶۶ سال ۱۹۴۱ تنظیم شد. در آن زمان، زباله‌ها تنها به عنوان یک مشکل بهداشتی برای گسترش بیماری‌های واگیردار و زیبایی‌شهری (تخریب مناظر، بوها و حیوانات مزاحم) در نظر گرفته می‌شدند. هنوز توجهی به تأثیر زیست‌محیطی (یا آلودگی) زباله‌ها نشده بود و دفن و سوزاندن غیرکنترلی زباله‌ها روش‌های رایج و پذیرفته شده بودند.

با ظهور رونق اقتصادی و گسترش مصرف‌گرایی، از دهه‌های پنجاه و شصت، استفاده از محصولات یک‌بار مصرف و بسته‌بندی‌های تک‌بار افزایش یافت و میزان تولید زباله‌ها به‌طور قابل توجهی افزایش پیدا کرد و کیفیت زباله‌ها تغییر کرد (به ویژه گسترش گستردهٔ مواد پلاستیکی که تجزیه‌پذیر نیستند و در صورت سوزاندن مضر هستند). در نتیجه، مشکل دفع این حجم عظیم زباله‌ها شدیدتر شد.

از دهه ۱۹۷۰، حساسیت مردم و جامعه علمی نسبت به مسائل محیط‌زیستی افزایش یافت و روشن شد که روش‌های سنتی دفع زباله (دفن در محل‌های دفن یا سوزاندن غیرکنترلی) باعث آلودگی خاک، آب و هوا می‌شوند؛ بنابراین نیاز به کاهش میزان زباله تولیدی، بازیافت بخشی از آن و استفاده از روش‌های دفع زیست‌محیطی‌تر (محل‌های دفن کنترل شده و زباله‌سوزهای مجهز به فیلتر) احساس شد.

در اجرای دستورالعمل اتحادیه اروپا ۷۵/۴۴۲ سال ۱۹۷۵، DPR 915 سال ۱۹۸۲،DECRETO DEL PRESIDENTE DELLA REPUBBLICA 10 settembre 1982, n. 915 - Attuazione delle direttive (CEE) n. 75/442 relativa ai rifiuti, n. 76/403 relativa allo smaltimento dei policlorodifenili e dei policlorotrifenili e n. 78/319 relativa ai rifiuti tossici e nocivi.(GU n.343 del 15-12-1982) تکالیفی در زمینهٔ بازیافت، استفاده مجدد و بازیابی تعیین کرد. قانون ۴۷۵ سال ۱۹۸۸Legge ordinaria del Parlamento nº 475 del 09/11/1988 - Conversione in legge, con modificazioni, del D.L. 9 settembre 1988, n. 397, recante disposizioni urgenti in materia di smaltimento dei rifiuti industriali (GU n.264 del 10/11/1988) جزئیات بیشتری داشت و مجموعه‌ای از کنسرسیومهای اجباری برای بازیافت زباله ظروف پلاستیکی، شیشه‌ای و فلزی ایجاد کرد و جمع‌آوری تفکیک‌شده زباله‌های شهری را به صراحت اجباری کرد.

پس از آن، موضوع به‌طور مشخص‌تر ابتدا توسط D.Lgs. 22 سال ۱۹۹۷ ("اجرای دستورالعمل‌های ۹۱/۱۵۶/CEE دربارهٔ زباله‌ها، ۹۱/۶۸۹/CEE دربارهٔ زباله‌های خطرناک و ۹۴/۶۲/CE دربارهٔ بسته‌بندی‌ها و زباله‌های بسته‌بندی") که به "دستور رونکی" معروف است، و سپس توسط D.Lgs. 152 سال ۲۰۰۶ ("قوانین محیط‌زیست") که به «متن واحد محیط‌زیست» مشهور است و پس از اصلاحات متعدد هنوز معتبر است، تنظیم شد. همچنین در سال ۱۹۹۷ کنسرسیوم CONAI (کنسرسیوم ملی بسته‌بندی‌ها) برای بازیافت زباله‌های بسته‌بندی تأسیس شد که از طریق شش کنسرسیوم ملی مختلف، هر کدام برای یک نوع ماده خاص فعالیت می‌کردند:
 کنسرسیوم ملی بازیابی و بازیافت بسته‌بندی‌های سلولزی (Comieco) (ایتالیایی)
 کنسرسیوم ملی جمع‌آوری، بازیافت و بازیابی بسته‌بندی‌های پلاستیکی (Corepla) (ایتالیایی)
 کنسرسیوم بازیابی شیشه (Coreve) (ایتالیایی)
 کنسرسیوم بسته‌بندی آلومینیوم (Cial) (ایتالیایی)
 کنسرسیوم ملی بازیافت و بازیابی بسته‌بندی‌های فولادی (Ricrea) (ایتالیایی)
 Rilegno (ایتالیایی) چوب.

مادهٔ ۱۸۳ فرمان قانون‌گذاری ۳ آوریل ۲۰۰۶، شمارهٔ ۱۵۲، که شامل قوانین محیط‌زیست است، جمع‌آوری تفکیک‌شده را این‌گونه تعریف می‌کند:

جمع‌آوری تفکیک‌شده زباله‌های بسته‌بندی علاوه بر الزام قانونی، یک ضرورت اقتصادی و سازمانی نیز هست. همان فرمان قانون‌گذاری در عنوان دوم به مدیریت بسته‌بندی‌ها اختصاص یافته و تعیین می‌کند که تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان بسته‌بندی‌ها باید به‌طور اجباری در کنسرسیوم‌ها سازماندهی شوند تا بسته‌بندی‌ها پس از مصرف بازیابی شوند. هزینه‌های نهایی محصولات برای مصرف‌کننده شامل هزینه‌های لازم برای بازیابی بسته‌بندی‌ها نیز می‌شود.

در سال ۲۰۰۹ الزام شد که تمامی شهرداری‌ها حداقل ۳۵٪ از زباله‌ها را به صورت تفکیک‌شده جمع‌آوری کنند (این درصد در ابتدا برای رسیدن به سال ۲۰۰۳ تعیین شده بود).

قوانین جدید الزام کردند که این میزان باید تا سال ۲۰۱۲ به ۶۵٪ برسد. با این حال، در سال ۲۰۱۳ درصد جمع‌آوری تفکیک‌شده در سطح ملی تنها ۴۲٫۳٪ بودhttp://www.catasto-rifiuti.isprambiente.it/index.php?pg=nazione و هدف ۶۵٪ تنها در ۲۰۲۲ محقق شد.

بر اساس مادهٔ ۲۰۵، بند ۶-چهارم، از D.Lgs. 152/2006، همان‌طور که با D.Lgs. 116/2020 اصلاح شده و از ۱ ژانویهٔ ۲۰۲۲ اجرایی شد، برای شهرداری‌ها الزامی است که حداقل برای انواع زیر زباله‌های شهری، جمع‌آوری تفکیک‌شده را سازماندهی کنند:
 کاغذ؛
 فلزات؛
 پلاستیک؛
 شیشه؛
 چوب؛
 منسوجات؛
 زباله‌های آلی؛
 بسته‌بندی‌ها؛
 زباله‌های تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی؛
 زباله‌های باتری و ذخیره‌کننده‌ها؛
 زباله‌های حجیم شامل تشک‌ها و مبلمان.

 سطح جمع‌آوری 
در سطح ملی، درصد جمع‌آوری تفکیک‌شده سال به سال افزایش یافته و در سال ۲۰۲۲ به حد ۶۵٪ که توسط قانون تعیین شده بود، رسید:
 ۲۰۰۱: ۱۷٫۳۹٪
 ۲۰۰۲: ۱۹٫۲۲٪
 ۲۰۰۳: ۲۱٫۱۱٪
 ۲۰۰۴: ۲۲٫۶۹٪
 ۲۰۰۵: ۲۴٫۲۲٪
 ۲۰۰۶: ۲۵٫۷۶٪
 ۲۰۰۷: ۲۷٫۵۳٪
 ۲۰۰۸: ۳۰٫۶۱٪
 ۲۰۰۹: ۳۳٫۵۶٪
 ۲۰۱۰: ۳۵٫۳۰٪
 ۲۰۱۱: ۳۷٫۷۵٪
 ۲۰۱۲: ۳۹٫۹۸٪
 ۲۰۱۳: ۴۲٫۲۸٪
 ۲۰۱۴: ۴۵٫۲۰٪
 ۲۰۱۵: ۴۷٫۴۹٪
 ۲۰۱۶: ۵۲٫۵۵٪
 ۲۰۱۷: ۵۵٫۵۴٪
 ۲۰۱۸: ۵۸٫۱۶٪
 ۲۰۱۹: ۶۱٫۲۸٪
 ۲۰۲۰: ۶۳٫۰۰٪
 ۲۰۲۱: ۶۴٫۰۴٪
 ۲۰۲۲: ۶۵٫۱۶٪
 ۲۰۲۳: ۶۶٫۶۳٪
در ایتالیا، بسیاری از شهرداری‌ها نتایج بسیار خوبی در جمع‌آوری تفکیک‌شده دارند و بیش از ۸۰٪ مواد را تفکیک می‌کنند. در میان شهرهای بزرگ با بیش از نفر جمعیت، مقام اول متعلق به میلان است که در سال ۲۰۱۵، ۴۸٫۹۳٪ جمع‌آوری تفکیک‌شده داشته است. تورین در ۲۰۱۵ به ۴۲٫۸٪ جمع‌آوری تفکیک‌شده رسید.Dati del Comune di Torino su fonte Amiat در سال ۲۰۰۹، سالرنو رکورددار بیشترین درصد جمع‌آوری تفکیک‌شده در میان شهرهای اصلی ایتالیا شد (۷۲٪)Salerno Primo Capoluogo d'Italia per Raccolta Differenziata و در پایان اکتبر همان سال به ۷۴٫۱۶٪ رسید.Aumento percentuale differenziata Salerno

 کد رنگی 
اگرچه استاندارد EN 16403:2012 (مدیریت زباله - عناصر بصری زباله) در سال ۲۰۱۲ به موضوع کدگذاری رنگ‌ها در زباله‌ها در بند ۵ می‌پردازد، اما استانداردسازی رنگ برای جمع‌آوری تفکیک‌شده در ایتالیا رعایت نمی‌شود و هر شهرداری یا شرکت به‌طور مستقل تصمیم می‌گیرد، که برخی آن را مانعی برای انجام صحیح جمع‌آوری تفکیک‌شده می‌دانند. در ۲۸ سپتامبر سال ۲۰۲۱ استاندارد فنی UNI 11686:2017 اجرا شد، اما برخی کنسرسیوم‌ها آن را رعایت نمی‌کنند (برای مثال، پلاستیک را با رنگ آبی و کاغذ را با رنگ زرد اختصاص می‌دهند).

 تفاوت‌های منطقه‌ای 
بندانگشتی|منبع: ISPRA
در مورد پراکندگی جغرافیایی روش‌های جمع‌آوری تفکیک‌شده، سیستم «چند ماده سنگین» (بسته‌بندی‌های فلزی، شیشه، پلاستیک) که در توسکانی، امیلیا-رومانیا، لاتزیو و ونتو رایج است، تا جمع‌آوری قوطی و شیشه که در پیمونته، لیگوریا، بخشی از لمباردی و بخشی از کالابریا (به‌طور مشخص فقط منطقه رجیو کالابریا) اجرا می‌شود، و تا جمع‌آوری فقط بسته‌بندی‌های فلزی در بخش‌هایی از امیلیا-رومانیا، ترنتینو-آلتو آدیجه، و نهایتاً جمع‌آوری نوآورانه «چند ماده سبک» (بسته‌بندی‌های فلزی و پلاستیکی) که در بخشی از لمباردی، فریولی-ونزیا جولیا، ونتو، پوگلیا، کالابریا، سیسیل، کامپانیا، مارکه و بخشی از پیمونته اجرا می‌شود، متفاوت است.

 شهرهای بزرگ 
در مورد شهرهای بزرگ، برخی اطلاعات خلاصه ارائه می‌شود:
 در میلان جمع‌آوری تفکیک‌شده با روش «در خانه به خانه» در کل محدودهٔ شهرداری اجرا می‌شود؛ شرکت مدیریت، سطل‌های چرخ‌دار مشترکی (سبز برای شیشه و سفید برای کاغذ و مقوا) و کیسه‌هایی (زرد برای پلاستیک و فلز و شفاف برای زبالهٔ غیرتفکیک‌شده) در اختیار ساکنان قرار داده است؛ جمع‌آوری تفکیک‌شدهٔ زباله‌های آلی به تدریج معرفی شد و از سال ۲۰۱۴ برای همه اجباری شد.
 در رم برای جمع‌آوری تفکیک‌شده از سطل‌های خیابانی با چند دهانه استفاده می‌شود (آبی برای کاغذ، زرد برای پلاستیک و فلز، قهوه‌ای برای زبالهٔ آلی، سبز برای شیشه) یا با یک دهانهٔ تک‌پوش (خاکستری برای زبالهٔ غیرتفکیک‌شده)؛ جمع‌آوری خانه به خانه که تا سال ۱۹۸۲ معمول بود، سپس با جمع‌آوری مکانیزه جایگزین شد و از سال ۲۰۱۱ دوباره در برخی محله‌ها آغاز شد.
 در ناپل که مشکلاتی در زمینهٔ جمع‌آوری زبالهٔ غیرتفکیک‌شده وجود داشته است، سیستم جمع‌آوری در خانه به خانه در برخی محله‌ها فعال است؛ زباله‌ها در پنج دسته تقسیم می‌شوند: کاغذ، شیشه، چند ماده (پلاستیک و فلز)، آلی و غیرتفکیک‌شده. در بخش باقی‌مانده و عمدهٔ شهر، جمع‌آوری خیابانی با سطل‌های زرد برای پلاستیک و قوطی‌ها، سبز برای شیشه، سطل‌های سفید برای کاغذ، خاکستری برای غیرتفکیک‌شده و قهوه‌ای برای آلی انجام می‌شود.NaPulita - جمع‌آوری تفکیک‌شدهٔ جدید، برای شما 
 در تورین جمع‌آوری تفکیک‌شدهٔ در خانه به خانه به تدریج در بخش وسیعی از شهر گسترش یافته استAmiat SpA - اجرای سیستم جمع‌آوری تفکیک‌شده در خانه به خانه در مناطق شهری؛ تجربهٔ تورین ؛ در محله‌هایی که جمع‌آوری خیابانی ادامه دارد، پنج نوع سطل وجود دارد: غیرتفکیک‌شده، آلی، کاغذ، پلاستیک و شیشه و قوطی‌ها.Comune di Torino - جمع‌آوری زباله‌های خیابانی (دسترسی 23-08-2011)
 در فلورانس جمع‌آوری تفکیک‌شده با روش‌های متنوع انجام می‌شودQuadrifoglio - جمع‌آوری زباله‌ها - فلورانس (دسترسی 23-08-2011) و بسته به منطقه از سطل‌ها، سطل‌های کوچک، جمع‌آوری در خانه به خانه و حتی ایستگاه‌های زیرزمینی استفاده می‌شود.Quadrifoglio - ایستگاه‌های زیرزمینی
 در پالرمو جمع‌آوری تفکیک‌شده در مرکز شهر و برخی محله‌های مسکونی با روش در خانه به خانه انجام می‌شود، در حالی که در سایر مناطق سطل‌های خیابانی با چهار دسته وجود دارد: کاغذ، پلاستیک، شیشه+فلز و غیرتفکیک‌شده.
 در بولونیا جمع‌آوری تفکیک‌شده با سطل‌های زرد برای پلاستیک، آبی برای کاغذ، قهوه‌ای برای زباله‌های آلی، سبز برای شیشه و فلز و خاکستری برای غیرتفکیک‌شده انجام می‌شود (این آخرین نوع فقط با کارت مغناطیسی قابل باز شدن است). برای خانه‌های پراکنده، جمع‌آوری در منزل برای کاغذ (کیسه آبی)، پلاستیک (کیسه زرد)، آلی (سطل کوچک قهوه‌ای) و غیرتفکیک‌شده (سطل کوچک خاکستری) فعال است؛ شیشه و فلز در سطل‌های خیابانی سبز جمع‌آوری می‌شوند.

در این خلاصه، داروهای تاریخ گذشته، باتری‌های تمام‌شده، روغن‌های آشپزی و زباله‌های حجیم حذف شده‌اند، زیرا در همهٔ شهرها روش‌های ویژه‌ای برای جمع‌آوری یا تحویل آن‌ها وجود دارد. در برخی شهرها همچنین سطل‌های خاصی برای جمع‌آوری لباس‌های کهنه موجود است.

 تفکیک بر اساس نوع ماده 
 فولاد 
بازیافت فلزات آهنی (و فلزات به‌طور کلی) از دیرباز انجام می‌شده است، زیرا این مواد دارای ارزش اقتصادی هستند و تولید فلز با ذوب ضایعات فلزی نسبت به مواد خام اولیه مقرون به صرفه‌تر است.

در حال حاضر، جمع‌آوری تفکیک‌شده و بازیافت بسته‌بندی‌های فولادی در ایتالیا به‌طور ملی توسط کنسرسیوم ملی بازیافت و جمع‌آوری بسته‌بندی‌های فولادی (RICREA) که بخشی از سیستم کنسرسیوم ملی بسته‌بندی‌ها تأسیس‌شده توسط D.lgs. 22/1997 است، مدیریت می‌شود.

در سال ۲۰۲۳، کنسرسیوم RICREA امکان بازیافت ۴۲۸٫۰۴۳ تن بسته‌بندی فولادی را فراهم کرد، که معادل ۸۷٫۸٪ از مقدار واردشده به مصرف در سراسر کشور است. این کنسرسیوم در حال حاضر با ۵٫۹۶۸ شهرداری ایتالیایی، معادل ۷۶٪ از کل شهرداری‌ها، قرارداد دارد که نمایندهٔ ۸۵٪ جمعیت ایتالیا هستند.

در بیشتر شهرداری‌های ایتالیا، بسته‌بندی‌های فولادی همراه با سایر مواد قابل بازیافت جمع‌آوری می‌شوند، در آنچه به «جمع‌آوری چند ماده‌ای» معروف است. علاوه بر بسته‌بندی‌ها (قوطی‌ها، کنسروها، اسپری‌ها، درپوش‌ها و غیره)، می‌توان اشیاء کوچک آلومینیومی مانند قابلمه‌های کوچک، ابزار کوچک، میخ‌ها، پیچ‌ها و مهره‌ها را نیز در جمع‌آوری تفکیک‌شده قرار داد، در حالی که اشیاء حجیم، دستگاه‌های الکتریکی یا الکترونیکی یا ظروف فولادی حاوی مواد خطرناک باید در مراکز جمع‌آوری تحویل داده شوند.

 آلومینیوم 
به منظور ترویج جمع‌آوری تفکیک‌شده و بازیافت آلومینیوم، به ویژه قوطی‌ها، قانون ۴۷۵/۱۹۸۸ «کنسرسیوم اجباری آلومینیوم و محیط زیست» (COALA) را تأسیس کرد، که در سال ۱۹۹۷ و مطابق D.lgs. 22/1997 با «کنسرسیوم بسته‌بندی‌های آلومینیوم» (CIAL) جایگزین شدCiAL - پروفایل کنسرسیوم و به بخشی از سیستم کنسرسیوم ملی بسته‌بندی‌ها تبدیل شد.

تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۳، این کنسرسیوم ۵٫۴۸۱ شهرداری ایتالیایی را تحت پوشش داشت، معادل ۶۹٪ از کل، برای جمعیتی بالغ بر ۴۴٫۸ میلیون نفر (۷۶٪ از کل جمعیت). در سال ۲۰۲۳، بازیافت آلومینیوم به ۷۰٫۳٪ از کل بسته‌بندی‌های آلومینیومی واردشده به مصرف رسید، با وزن کل ۵۹٫۳۰۰ تن. علاوه بر این، ۳٫۲۰۰ تن بسته‌بندی نازک نیز در نیروگاه‌های بازیافت انرژی مورد استفاده قرار گرفت.

در بیشتر شهرداری‌های ایتالیا، آلومینیوم همراه با سایر مواد قابل بازیافت جمع‌آوری می‌شود، در قالب جمع‌آوری چند ماده‌ای. علاوه بر بسته‌بندی‌ها (قوطی‌ها، کنسروها، اسپری‌ها، درب پیچ‌شونده، سینی‌ها، فویل آلومینیومی و غیره)، می‌توان اشیاء کوچک آلومینیومی مانند قهوه‌جوش‌ها، قابلمه‌ها و ابزار آشپزخانه را نیز در جمع‌آوری تفکیک‌شده قرار داد، در حالی که اشیاء حجیم باید در مراکز جمع‌آوری تحویل داده شوند.

 کاغذ و کارتن 
در سطح ملی، جمع‌آوری تفکیک‌شده و بازیافت زباله‌های سلولزی (کاغذ و کارتن) توسط کنسرسیوم ملی بازیافت و جمع‌آوری بسته‌بندی‌های سلولزی (COMIECO) مدیریت می‌شود. این کنسرسیوم در سال ۱۹۸۵ به عنوان یک نهاد خصوصی توسط گروهی از شرکت‌های فعال در صنعت کاغذ با هدف ترویج مفهوم «بسته‌بندی سازگار با محیط زیست» تأسیس شد و از سال ۱۹۹۷، مطابق D.lgs. 22/1997، به عنوان کنسرسیوم ملی برای بازیافت این ماده شناخته شد و در سیستم بسته‌بندی جای گرفت.

از سال ۲۰۰۳، جمع‌آوری تفکیک‌شده کاغذ و کارتن شامل بسته‌بندی‌های چندلایه با غالبیت کاغذ (مانند کارتن‌های نوشیدنی تتراپک و برخی کیسه‌های مواد غذایی که حداقل ۶۰٪ محتوای آن‌ها کاغذی باشد) نیز شد، زیرا این مواد در کارخانه‌های مدرن قابل بازیافت هستند.

در سال ۲۰۲۳، جمع‌آوری تفکیک‌شده زباله‌های سلولزی در سطح ملی به ۳٫۷ میلیون تن رسید.

 بسته‌بندی‌ها و کارتن‌های نوشیدنی 
این بسته‌بندی‌ها در ابتدا به دلیل ترکیب چند ماده‌ای (کاغذ، پلی‌اتیلن و آلومینیوم) و دشواری در بازیافت، جزو زباله‌های غیرقابل تفکیک محسوب می‌شدند، اما با توافقی با کنسرسیوم ملی توسعه جمع‌آوری و بازیافت بسته‌بندی‌های سلولزی، از سال ۲۰۰۳ جمع‌آوری تفکیک‌شده کاغذ و کارتن در ایتالیا به تدریج شامل کارتن‌های نوشیدنی نیز شد (۷۴٪ از بسته‌بندی‌های کاغذی).

این بسته‌بندی‌ها معمولاً همراه با کاغذ یا کارتن جمع‌آوری می‌شوند و در موارد نادر همراه با «چند ماده‌ای» (پلاستیک، آلومینیوم، شیشه و غیره) قرار می‌گیرند.

کارتن‌های نوشیدنی در یک کارخانه بازیافت کاغذ جدا شده و بازیافت می‌شوند. با یکنواختی مواد ورودی، کاغذ جدید عمدتاً برای استفاده گرافیکی تولید می‌شود که از بسته‌بندی‌های نوشیدنی بازیافت شده است. این کاغذ می‌تواند دو نوع باشد: کارتالاته به رنگ سفید-کرم و کارتافرِتا به رنگ آوانا. در این کارخانه، بر خلاف سایر کارخانه‌هایی که کارت‌های نوشیدنی جمع‌آوری‌شده را بازیافت می‌کنند، امکان بازیابی بخش پلی‌اتیلن و آلومینیوم نیز وجود دارد و با تولید مادهٔ پلاستیکی ثانویه‌ای به نام اکوآلن، می‌توان آن را در زمینه قالب‌گیری پلاستیک استفاده کرد.

 پلاستیک 
قانون ۴۷۵/۱۹۸۸، کنسرسیوم ریپلاستیک را تأسیس کرد که به‌طور ویژه به جمع‌آوری و بازیافت پلاستیک مایعات (بطری‌ها و بطریچه‌ها) می‌پرداخت و در سال ۱۹۹۷، مطابق D.lgs. 22/1997، جای خود را به کنسرسیوم ملی جمع‌آوری، بازیافت و بازیابی بسته‌بندی‌های پلاستیکی (COREPLA) داد که بخشی از سیستم ملی بسته‌بندی است. در سال ۲۰۰۱، COREPLA جمع‌آوری تفکیک‌شده و بازیافت تمام بسته‌بندی‌های پلاستیکی را گسترش داد.

در سال ۲۰۲۳، کورپلا تعداد ۱٫۰۴۱٫۹۷۱ تن بسته‌بندی پلاستیکی را در سراسر کشور به بازیافت رساند، از مجموع ۱٫۸۷۲٫۶۷۲ تن بسته‌بندی پلاستیکی واردشده به مصرف. علاوه بر این، ۵۱۶٫۲۵۳ تن مواد ترکیبی عمدتاً به بازیابی انرژی هدایت شد، شامل بسته‌بندی‌های پلاستیکی سخت بازیافت‌ناپذیر و زباله‌های اشتباه‌آمیز جمع‌آوری‌شده در میان بسته‌بندی‌های پلاستیکی.

مهم است که تنها بسته‌بندی‌ها در جمع‌آوری تفکیک‌شده پلاستیک قرار گیرند و سایر اشیاء پلاستیکی باید در زباله‌های غیرقابل تفکیک (اگر کوچک هستند) یا مراکز بازیافت (اگر بزرگ و حجیم هستند) قرار داده شوند. در برخی از شهرداری‌ها، در مرکز بازیافت، محفظه‌ای ویژه برای مواد پلاستیکی سخت حجیم وجود دارد.

 شیشه 
جمع‌آوری تفکیک‌شده و بازیافت شیشه برای اولین بار با قانون ۴۷۵/۱۹۸۸ وضع شد و از سال ۱۹۹۷ در ایتالیا توسط کنسرسیوم بازیافت شیشه (COREVE) مدیریت می‌شود، که مطابق D.lgs. 22/1997 تأسیس شده است.

در سال ۲۰۲۳، در سطح ملی، ۲٫۰۴۵٫۷۶۸ تن بسته‌بندی شیشه‌ای (بطری‌ها و شیشه‌بانک‌ها) بازیافت شد که معادل ۷۷٫۴٪ از مصرف واردشده است، و این باعث صرفه‌جویی در ۳٫۹ میلیون تن مواد اولیه و ۴۱۴ میلیون مترمکعب گاز، همچنین کاهش انتشار CO2 به میزان ۲٫۴ میلیون تن شد، در مقایسه با تولید این مقدار شیشه از مواد اولیه تازه.

در جمع‌آوری شیشه، تنها بسته‌بندی‌ها (بطری‌ها، شیشه‌بانک‌ها و غیره) باید قرار گیرند، زیرا سایر اشیاء شیشه‌ای (لیوان‌ها، ظروف فر، وسایل تزئینی، آینه‌ها، شیشه پنجره‌ها، لامپ‌ها و غیره) ممکن است حاوی مواد خارجی (مانند سرب) باشند یا نقطه ذوب بالاتری داشته باشند و کیفیت شیشه بازیافت‌شده جدید را کاهش دهند؛ بنابراین این مواد باید در زباله‌های غیرقابل تفکیک یا جزایر بازیافت قرار داده شوند.

 چوب و چوب پنبه 
از سال ۱۹۹۷ در ایتالیا جمع‌آوری تفکیک‌شده و بازیافت چوب توسط کنسرسیوم ملی جمع‌آوری، بازیابی و بازیافت بسته‌بندی‌های چوبی مدیریت می‌شود که مطابق D.lgs. 22/1997 و در چارچوب سیستم کنسرسیوم ملی بسته‌بندی‌ها تأسیس شده است.

در سال ۲۰۲۳، امکان بازیافت ۱٫۶۴۱٫۹۳۸ تن چوب و بازگردانی ۹۰۹٫۲۱۰ تن بسته‌بندی چوبی (پالت‌ها) به مصرف را فراهم کرد که موجب صرفه‌جویی ۱٫۸ میلیون تن CO2 شد.

معمولاً زباله‌های چوبی (به‌ویژه جعبه‌ها و پالت‌ها) به مراکز جمع‌آوری تحویل داده می‌شوند یا از فعالیت‌های تجاری جمع‌آوری می‌شوند.

همچنین نقاط جمع‌آوری برای درپوش‌های چوب‌پنبه وجود دارد که برای بازیافت چوب‌پنبه در نظر گرفته شده‌اند.

 ضایعات نساجی 
از ۱ ژانویه ۲۰۲۲، همه شهرداری‌های ایتالیا موظف به راه‌اندازی جمع‌آوری تفکیک‌شده برای ضایعات نساجی هستند (که پیش از آن در بسیاری از شهرها انجام می‌شد)، که این الزام ۳ سال قبل از الزام اتحادیه اروپا از ۱ ژانویه ۲۰۲۵ اعمال شد.

در سال ۲۰۲۳ در ایتالیا، ۱۷۱٫۶۰۰ تن ضایعات نساجی جمع‌آوری شد که نسبت به ۱۶۰٫۳۰۰ تن در ۲۰۲۲ و ۱۵۴٫۲۰۰ تن در ۲۰۲۱ (قبل از الزام) افزایش داشته است.

جمع‌آوری ضایعات نساجی شامل لباس‌های قابل استفاده مجدد و همچنین لباس‌های پاره و پارچه‌ها (در صورت تمیز بودن، در غیر این صورت در زباله‌های غیرقابل تفکیک) می‌شود که می‌توانند برای بازیابی ماده مورد استفاده قرار گیرند.

 ضایعات آلی 
بخش عمده‌ای از زباله‌های شهری شامل بخش آلی قابل تجزیه (مانند باقی‌مانده‌های غذایی، زباله‌های باغ و باغچه، دستمال‌های استفاده‌شده، کیسه‌ها و ظروف کمپوست‌پذیر، اشیاء کوچک چوبی و غیره) است که معمولاً جداگانه جمع‌آوری می‌شوند زیرا برای تولید کمپوست و بیومتان قابل استفاده‌اند و همچنین مناسب دفن در زباله‌دان یا بازیابی انرژی نیستند.

جمع‌آوری تفکیک‌شده ضایعات غذایی و سبز (مانند بقایای باغ یا باغچه)، که در بسیاری از مناطق سال‌هاست انجام می‌شود، از ۱ ژانویه ۲۰۲۲ به صورت ملی اجباری شد، که ۲ سال زودتر از الزام اتحادیه اروپا از ۱ ژانویه ۲۰۲۴ است. با این حال، در سال ۲۰۲۲، ۶۷۵ شهرداری ایتالیا (جمعیت حدود ۹۰۰٬۰۰۰ نفر) این الزام را رعایت نکردند.

جمع‌آوری و کمپوست کردن بخش آلی زباله‌های شهری در سطح ملی توسط کنسرسیوم ایتالیایی کمپوسترها (CIC) مدیریت می‌شود؛ سازمانی غیرانتفاعی که هدف آن ترویج و ارزش‌گذاری فعالیت‌های بازیافت بخش آلی زباله‌ها و تولید کمپوست و بیومتان است.

 زباله‌های تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی (RAEE) 
جمع‌آوری تفکیک‌شده زباله‌های تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی (RAEE) اهمیت دارد زیرا امکان بازیابی مواد اولیه ارزشمند، به ویژه فلزات و پلاستیک‌ها را فراهم می‌کند و از آلوده شدن محیط‌زیست توسط مواد خطرناک موجود در برخی تجهیزات قدیمی (مانند کلروفلوئوروکربن‌ها، پلی کلروبایفنیل‌ها یا آزبست، جیوه در لامپ فلورسنت، یا لیتیوم، سرب و کادمیوم در برخی باتری‌ها) جلوگیری می‌کند.

به همین دلیل، D.lgs. 151/2005، مطابق با دستورالعمل‌های اروپایی ۲۰۰۲/۹۵/CE، ۲۰۰۲/۹۶/CE و ۲۰۰۳/۱۰۸/CE، جمع‌آوری تفکیک‌شده این نوع زباله‌ها را برقرار کرده است.

شهروندان می‌توانند RAEE را به روش‌های زیر تحویل دهند:
 تحویل به مرکز جمع‌آوری یا ایکو موبایل (در شهرداری‌هایی که این سرویس وجود دارد)؛
 جمع‌آوری در محل پس از تعیین وقت با ارائه‌دهنده خدمات جمع‌آوری زباله شهری (معمولاً برای تجهیزات حجیم)؛
 سیستم یک‌به‌یک (از ۱۸/۰۶/۲۰۱۰ - D.M. 65/2010): تحویل دستگاه قدیمی به فروشنده هنگام خرید دستگاه جدید؛
 سیستم یک‌به‌صفر (از ۲۲/۰۷/۲۰۱۶ - D.M. 121/2016): فقط برای تجهیزات با اندازه کمتر از ۲۵ سانتی‌متر، تحویل در نقاط فروش با مساحت بالای ۴۰۰ مترمربع حتی بدون خرید دستگاه جدید.

جمع‌آوری و بازیافت RAEE در سطح ملی توسط کنسرسیوم مرکز هماهنگی RAEE (CDC RAEE) مدیریت می‌شود که در سال ۲۰۲۳، ۵۱۰٫۷۰۸ تن RAEE را در ۱۰۷۱ تأسیسهٔ مجاز مدیریت کرده است.

 باتری‌ها 
جمع‌آوری تفکیک‌شدهٔ باتری‌ها از هر نوع (از باتری خودرو تا باتری‌های قلمی یا دکمه‌ای برای استفاده خانگی) بسیار مهم است، زیرا این باتری‌ها در صورت دفع نادرست حاوی مواد خطرناک برای محیط‌زیست و سلامت هستند. علاوه بر این، سرب که عمدتاً در باتری‌های خودرو یافت می‌شود، علاوه بر سمیت، قابلیت بازیافت نیز دارد.

قانون ۴۷۵/۱۹۸۸ برای اولین بار جمع‌آوری تفکیک‌شدهٔ باتری‌های سربی را الزامی کرد و برای این منظور کنسرسیوم اجباری باتری‌های سربی مستعمل و ضایعات حاوی سرب را تأسیس نمود.

در حال حاضر، جمع‌آوری همهٔ انواع باتری‌ها و ذخیره‌کننده‌ها توسط کنسرسیوم‌های مختلف که برای این منظور تشکیل شده‌اند، مطابق D.lgs. 188/2008 که دستورالعمل اروپایی ۲۰۰۶/۶۶/CE دربارهٔ باتری‌ها، ذخیره‌کننده‌ها و ضایعات مربوطه را اجرا می‌کند، مدیریت می‌شود. این دستورالعمل جایگزین دستورالعمل قبلی ۹۱/۱۵۷/CEE شده است.

در بسیاری از فروشگاه‌ها و مکان‌های عمومی، مخازنی برای تحویل باتری‌های کوچک وجود دارد، در حالی که باتری‌های بزرگ مانند باتری خودرو و موتورسیکلت باید به مراکز جمع‌آوری تحویل داده شوند.

 داروها 
پخش داروها در محیط‌زیست می‌تواند اثرات منفی داشته باشد، زیرا اغلب در زمان کوتاه تجزیه زیستی نمی‌شوند و در صورت داروهای حاوی آنتی‌بیوتیک یا هورمون، ممکن است مقاومت باکتری‌ها در برابر داروهای ضد میکروبی افزایش یابد، سیستم‌های اندوکرین انسان و حیوانات مختل شود و حساسیت‌هایی به ویژه در کودکان و سالمندان ایجاد گردد.

به همین دلیل، داروهای منقضی یا غیرقابل استفاده نباید در زباله‌های غیرقابل تفکیک، زباله‌های آلی یا فاضلاب دور ریخته شوند، بلکه باید در مخازن مخصوص که معمولاً در نزدیکی داروخانه‌ها یا مراکز جمع‌آوری قرار دارند، تحویل داده شوند.

در این مخازن هرگز نباید بسته‌بندی خارجی، برگه‌های راهنما و ظروف خالی قرار داده شوند، زیرا این موارد باید بر اساس جنس تفکیک شوند.

 منابع 

رده:پسماندها