بحر متدارک

بحرِ مُتدارِک در اصطلاح عروضی، به بحر شعری گفته می‌شود که ارکان آن از تکرار «فاعِلُن» (- U -) یا زحافات آن تشکیل شده و از بحور متّفق‌الارکان است. متدارک به معنی دریابنده و درک کننده است زیرا سبب‌های آن وتدها را در می‌یابند. (متدارک - سبب خفیف و وتد مقرون «°|°°|/– ᴗ –»)

مشهورترین وزن آن:
 فاعلن فاعلن فاعلن فاعلن (– ل – |– ل – |– ل – |– ل –): بحر متدارک مثمن سالم
 ای صبا صبحدم چون رسی سوی او / حال من عرضه ده با سگ کوی او (مشتاق اصفهانی)

 زحافات 
زحافات (تغییرات) مشهور بحر متدارک: (خبن- قطع - تخلیع - حذذ):بعلاوه در عروض سنتی برای بحر متدارک زحاف: قَصر (فعول: مقصور) درنظر گرفته شده‌است که بجهت عروض علمی در وزن شعر هیچگونه نقش و کاربرد مؤثری ندارد.
 فَعِلن: مخبون
 فع لن: مقطوع
 فَعَل: مخلّع
 فَع: احذّ

 اوزان 
اوزان پرکاربرد بحر متدارک (با ترتیب افاعیل):
 فاعلن فاعلن فاعلن فاعلن (متدارک مثمن سالم)*
 فَعِلن فَعِلن فَعِلن فَعِلن (متدارک مثمن مخبون)*
 فع لن فع لن فع لن فع لن (متدارک مثمن مقطوع)*
 فع لن فَعِلن فع لن فَعِلن (متدارک مثمن مقطوع مخبون)*
 فاعلن فاعلن فاعلن فع (متدارک مثمن اَحذّ)*
 فَعِلن فَعِلن فَعِلن (متدارک مسدس مخبون)*هم‌وزن: متفاعل مفتعلن
 فع لن فع لن فع لن (متدارک مسدس مقطوع)*هم‌وزن: مفعولن مفعولن
 فاعلن فعل فاعلن فعل (متدارک مثمن مخلّع))ترجیحاً در بحر متدارک وزن دوری است. (نیز هم‌وزن: مستفاعلن مستفاعلن)
 فَعِلن فع لن فَعِلن فع لن (متدارک مثمن مخبون مقطوع)هم‌وزن: متفاعیلن متفاعیلن

 پانویس 
* اوزان پرکاربرد

 منابع 

 عروض و قافیه؛ نگاهی تازه به اوزان و ضراب‌آهنگ شعر فارسی، مؤلف: حسن مددی، تهران: تیرگان، پ نخست: ۱۳۸۵.
 عروض فارسی؛ شیوه‌ای نو برای آموزش عروض و قافیه، مؤلف: عباس ماهیار، مشاور مجموعه: حسن انوری، تهران: نشر قطره، چاپ پنجم: ۱۳۷۹.

رده:بحور عروضی
رده:وزن‌های عروضی