جرایم سایبری در ایران

معرفی و مقدمه 

جرایم سایبری در ایران به هر گونه فعالیت مجرمانه دیجیتال در فضای اینترنت و فنّاوری‌های اطلاعاتی در جمهوری اسلامی ایران اشاره دارد؛ از جمله نفوذ به سیستم‌ها، سرقت داده‌ها، کلاهبرداری آنلاین،فیشینگ، خرابکاری شبکه‌ای و حمله های گسترده.

 پیشینه و چارچوب قانونی 
قانون جرایم رایانه‌ای (مصوب ۱۳۸۸/۱۳۸۷ و تأیید شده توسط شورای نگهبان در سال ۲۰۰۹ میلادی) اولین قانون جامع در ایران برای جرم‌انگاری جرایم سایبری است، که شامل دسترسی غیرمجاز، شنود، جعل، کلاهبرداری و نشر مطالب مخل اخلاق و نظم عمومی می‌شود.Article 19: Iran’s Computer Crimes Law approved January 2009.
Council of Europe: Computer Crime Act (Law No. 71063) of 2010 in Iran. 
علاوه بر آن، قانون تجارت الکترونیک (۲۰۰۴) و قانون انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات (۲۰۱۰) نیز نقش حمایتی و تنظیمی در حوزه امنیت تجارت آنلاین ایفا می‌کنند.Legal review: E-commerce Law and Computer Crimes Iran. 
پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات فراجا (پلیس فتا) در سال ۲۰۱۱ به دستور سرتیپ اسماعیل احمدی مقدم تأسیس شد و مسئول پیشگیری و رسیدگی به جرایم اینترنتی است؛ریاست این اداره هم اکنون بر عهده سرتیپ وحید مجید می باشد.

پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Credit_card_theft.jpg|چپ|بی‌قاب

 نمونه‌های برجسته و تهدیدهای شناخته‌شده 

 حمله های سایبری داخلی 
 در فوریه ۲۰۲۰، با حمله‌ای گسترده از نوع DDoS شبکه‌ی مخابراتی ایران مختل و با استفاده از سامانه‌ای به نام "قلعه دیجیتال" مهار شد.
 اکتبر ۲۰۲۱، حمله‌ای به سامانه سوخت‌رسانی ایران رخ داد که سبب اختلال در ۴۳۰۰ جایگاه سوخت و نمایش پیام‌های معترضانه در بیلبوردها شد.
 در آگوست ۲۰۲۴، گروه «IRLeaks» با حمله‌ای گسترده به بانک‌ها، موجب پرداخت میلیون‌ها دلار باج توسط دولت ایران شد؛ ۲۰ بانک از ۲۹ بانک هدف قرار گرفتند.
 بدافزار Flame در سال ۲۰۱۲ توسط Kaspersky و CERT ملی ایران کشف شد که برای نفوذ به وزارت نفت طراحی شده بود.

 تهدیدهای فرامرزی و حمله های مرتبط 
 گروه‌های هکتیویستی ایرانی، همچنین APTهای مرتبط با سپاه، هدفشان زیرساخت‌های حساس حتی خارج از کشور بوده‌اند؛ شامل DDoS، بدافزارهای پاک‌کننده و سرقت داده.Palo Alto Unit42: Iran’s cybersecurity threatscape 2021–H1 2024.
CISA & FBI advisory: Iran-based ransomware-enabled cyber actors. 

 تحلیل‌ها حاکی از این‌اند که «تهدیدسازان مطابق با دولت ایران» از آسیب‌پذیری‌های قدیمی و رمزهای پیش‌فرض برای حملات استفاده کرده‌اند.
 گزارش‌ها همچنین از گروه‌هایی مثل CyberAv3ngers خبر می‌دهند که سیستم‌های آبیاری و کنترل صنعتی را هدف قرار داده‌اند.IndustrialCyber research: Iranian hackers hijack cameras.

 آسیب‌های اجتماعی و نظارتی 
گزارش Article 19 از قانون جرایم رایانه‌ای انتقاد کرده و آن را ابزاری برای سرکوب آزادی بیان معرفی کرده است؛ قوانین مبهم و تعاریف گسترده از "اخلال در اخلاق عمومی"‌ را مشکل‌ساز خوانده‌است.Article 19 report: Iran’s Computer Crimes Law.

 آمار اخیر 
طی درگیری جنگ دوازده روزه بین ایران و اسراییل در تابستان ۱۴۰۴، پلیس فتا بیش از ۵۷۰۰ مورد جرم سایبری از جمله کلاهبرداری آنلاین را بررسی کرد.Reuters: More than 5,700 cybercrime cases handled during conflict.

 جستارهای وابسته 
 امنیت اطلاعات
 قانون جرایم رایانه‌ای
 قانون تجارت الکترونیک
 پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات فراجا

 منابع 

رده:قوانین ایران
رده:اینترنت در ایران
رده:جنگ سایبری در ایران
رده:دوره هشتم مجلس شورای اسلامی