محدودیت‌های دینی بر حقوق زنان

محدودیت‌های دینی بر حقوق انسانی زنان به بررسی حقوقی می‌پردازد که در ادیان مختلف از زنان سلب یا محدود شده است. این محدودیت‌ها بیشتر در زمینه‌های آزادی پوشش، حق ارث، شهادت زنان، حق طلاق، حق مسافرت، حق مسکن و مشارکت اجتماعی و مذهبی دیده می‌شود.

 یهودیت 
 شهادت – در دادگاه‌های شرعی یهودی، زنان معمولاً به‌عنوان شاهد معتبر پذیرفته نمی‌شدند مگر در موضوعات خاص.
 حق طلاق – تنها مرد می‌تواند با صدور «گت» طلاق بدهد؛ امتناع مرد باعث می‌شود زن به وضعیت «آگونا» گرفتار شود.
 مسافرت – بر اساس مقررات سنتی «ییچود»، زن متأهل نمی‌تواند با مرد غریبه سفر یا خلوت داشته باشد.
 پوشش – زنان متأهل ارتدوکس ملزم به پوشاندن مو هستند (با کلاه‌گیس یا شال).

 مسیحیت 
 رهبری مذهبی – از قرون وسطی به بعد، زنان از کشیش‌شدن و رهبری کلیسا محروم شدند.
 شهادت و اقتدار اجتماعی – در نوشته‌های پدران کلیسا، شهادت زنان از اعتبار کمتری برخوردار بوده است.
 پوشش – بر اساس رساله اول قرنتیان، زنان باید هنگام عبادت سر خود را بپوشانند.
 حق ارث و مسکن – در برخی کشورها (مانند هند)، قانون شخصی مسیحیان ارث زن متأهل را محدود به بخشی از دارایی شوهر می‌کند و اغلب زن باید در خانهٔ خانوادهٔ شوهر سکونت کند.

 اسلام 
 شهادت – شهادت دو زن برابر با یک مرد دانسته شده است (بقره:۲۸۲).
 ارث – سهم زن از ارث در بسیاری از موارد نصف مرد است (نساء:۱۱).
 دیه – در فقه سنتی، دیه زن نصف مرد در نظر گرفته می‌شود.
 مسافرت – در برخی کشورها مانند ایران و عربستان زنان متأهل برای گرفتن گذرنامه یا سفر خارجی نیاز به اجازه همسر یا ولی دارند، اگرچه این قوانین در کشورهایی مانند عربستان اخیراً اصلاح شده است.
 مسکن – در حقوق خانواده بسیاری از کشورهای اسلامی، تعیین محل سکونت مشترک با مرد است و زن نیاز به اجازه شوهر برای تغییر محل دارد.
 پوشش – رعایت حجاب برای زنان مسلمان الزام شرعی و در برخی کشورها الزام قانونی است.
 خروج از منزل - بعد از ازدواج زن بدون اجازه شوهر اجازه خروج از منزل را ندارد.
 حق کار - زن پس از ازدواج بدون اجازه شوهرش حق کار کردن ندارد مگر در شرایطی و با حکم دادگاه.

 هندوئیسم 
 آیین ساتی – در گذشته، بیوه‌ها به خودسوزی بر جسد شوهر مجبور می‌شدند؛ این عمل در قرن ۱۹ رسماً ممنوع شد.
 حق ارث – قانون ارث هندوها در سال ۲۰۰۵ اصلاح شد و به دختران متأهل حقوق مساوی با پسران در اموال پدری داد، اما در عمل عرف هنوز محدودیت‌هایی ایجاد می‌کند.
 مسکن – زن پس از ازدواج معمولاً ملزم به زندگی در خانه شوهر یا خانواده او است؛ این عرف همچنان در بسیاری مناطق روستایی برقرار است.

 بودیسم 
 رهبری مذهبی – زنان راهبه (بیکشونی‌ها) تابع قوانین سخت‌تری نسبت به راهبان مرد بوده و همواره از نظر مرتبه پایین‌تر قرار گرفته‌اند.
 محدودیت اجتماعی – اگرچه بودا اجازهٔ پیوستن زنان به جامعه راهبان را داد، اما در سنت‌های مختلف آسیایی، زنان غالباً از تصمیم‌گیری مستقل برای زندگی پس از ازدواج یا انتخاب محل سکونت محروم بوده‌اند.

 جمع‌بندی 
بررسی ادیان نشان می‌دهد که محدودیت‌هایی بر حقوق زنان، به‌ویژه پس از ازدواج، در حوزه‌هایی چون مسافرت، سکونت، مالکیت، طلاق، شهادت و پوشش دیده می‌شود. شدت و نوع این محدودیت‌ها در هر دین متفاوت است، اما در همهٔ موارد، جنبش‌های نوین حقوق زنان و اصلاحات قانونی تلاش کرده‌اند این محدودیت‌ها را کاهش دهند یا برطرف کنند.

 منابع 

رده:آزادی
رده:تبعیض جنسی
رده:تبعیض
رده:زنان
رده:زن‌ستیزی
رده:مردسالاری
رده:مطالعات جنسیت
رده:مطالعات زنان