رده‌بندی زندگی

رده‌بندی زندگی (؛ به‌اختصار CoL) یک پایگاه داده آنلاین است که فهرستی از گونه‌های شناخته‌شدهٔ جانوران، گیاهان، قارچ‌ها و ریزاندامگان را فراهم می‌کند. این پروژه در ژوئن ۲۰۰۱ از همکاری سازمان جهانی اسپیشیز ۲۰۰۰ و سامانه اطلاعات آرایه‌شناسی یکپارچه آمریکا پدید آمد. رده‌بندی زندگی داده‌های خود را از ۱۶۵ پایگاه داده آرایه‌شناسی داوری‌شده گردآوری می‌کند که توسط نهادهای تخصصی در سراسر جهان نگهداری می‌شوند.

از این فهرست پژوهشگران، دانشمندان شهروندی، آموزگاران و سیاست‌گذاران بهره می‌برند. همچنین پروژه‌هایی چون کتابخانه میراث تنوع زیستی، سامانه داده‌های بارکد زندگی، دانشنامه زندگی و تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی از آن به‌عنوان ستون فقرات آرایه‌شناسی خود بهره‌گیری می‌کنند. تا سپتامبر ۲۰۲۲، این فهرست بیش از ۲٬۰۶۷٬۹۵۱ گونه از نزدیک به ۲٫۲ میلیون گونه زندهٔ شناخته‌شده در جهان را پوشش می‌داد.

 ساختار 
رده‌بندی زندگی از ساختار داده‌ای ساده‌ای بهره می‌گیرد تا آگاهی‌هایی دربارهٔ هم‌معناها (مترادف‌ها)، گروه‌بندی در چارچوب یک سلسله‌مراتب آرایه‌شناسی، نام‌های رایج، پراکنش و محیط بوم‌شناختی فراهم کند. این پایگاه داده دو نسخه ارائه می‌دهد: یک نسخهٔ پویا که ماهانه به‌روزرسانی می‌شود و یک فهرست وارسی سالانه () که تصویری ثابت و تاریخ‌دار از داده‌ها ارائه می‌کند و برای استناد در انتشارات علمی مناسب است.

یکی از چالش‌های بنیادین در فرآوری داده‌های آرایه‌شناسی، سرشت پویای نام‌های علمی است. در عمل، برای یک واحد زیستی واحد ممکن است چندین نام (هم‌معنا) در کاربرد باشد و آرایه‌شناسان مختلف دربارهٔ نام معتبر اتفاق‌نظر نداشته باشند. برای رفع این دشواری، در آغاز از شناسه‌های علوم زیستی (؛ LSID) بهره گرفته شد که هر آرایه را به‌طور یکتا شناسایی می‌کرد. از سال ۲۰۲۱، رده‌بندی زندگی از شناسه‌های پایدار اختصاصی خود () بهره می‌گیرد و شناسه‌های LSID دیگر به‌کار نمی‌روند.

توسعهٔ رده‌بندی زندگی از راه پروژه‌های اروپایی اسپیشیز ۲۰۰۰ اروپا ()، 4d4Life و i4Life در سال‌های ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۳ تأمین مالی شد و سپس مرکز تنوع زیستی ناتورالیس در لایدن هلند و گروه اسپیشیز فایلز در بررسی تاریخ طبیعی ایلینوی پشتیبانی مالی آن را بر عهده گرفتند.

 کاربرد 
بیشترین کاربرد رده‌بندی زندگی فراهم کردن ستون فقرات آرایه‌شناسی برای دیگر درگاه‌های جهانی داده‌های زیستی و مجموعه‌های زیست‌شناختی است. از راه پروژهٔ i4Life، این فهرست مشارکت رسمی با تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی، بایگانی نوکلئوتیدی اروپا ()، دانشنامه زندگی، کنسرسیوم اروپایی بارکد زندگی، فهرست سرخ آی‌یوسی‌ان و لایف‌واچ دارد. رابط عمومی آن هم جست‌وجو و هم مرور را پشتیبانی می‌کند و خدمات چندزبانه ارائه می‌دهد.

همچنین رده‌بندی زندگی داده‌های نام‌گذاری را از زوبنک برای نام‌های جانوران، از برای نام‌های گیاهان و از برای نام‌های قارچ‌ها گردآوری می‌کند.

 روند رشد 
این فهرست تا سال ۲۰۰۳ حدود ۳۰۰٬۰۰۰ گونه، تا ۲۰۰۵ نزدیک به ۵۰۰٬۰۰۰ گونه و تا ۲۰۰۶ بیش از ۸۰۰٬۰۰۰ گونه را دربرمی‌گرفت. تا سال ۲۰۱۹ شمار گونه‌های ثبت‌شده به ۱٫۹ میلیون (شامل گونه‌های زنده و منقرض‌شده) رسید. تا دسامبر ۲۰۲۵، فهرست وارسی ۲٬۲۳۹٬۲۹۸ گونه زنده و ۱۶۲٬۴۲۶ گونه منقرض‌شده را دربر داشت. برآورد می‌شود که نزدیک به ۱۴ میلیون گونه عمدتاً توصیف‌نشده وجود دارد؛ هرچند این رقم نامعلوم است زیرا داده‌های کافی دربارهٔ شمار حشرات، نماتدها، باکتری‌ها، قارچ‌ها و بسیاری گروه‌های دیگر توصیف‌نشده در دست نیست.

 رده‌بندی زندگی پلاس 
در سال ۲۰۱۵، گروهی از کارشناسان یک رده‌بندی هرمی اجماعی از موجودات زنده ارائه کردند که بخش‌هایی را دربرمی‌گرفت که هنوز در فهرست منتشرشده نبودند. در همان سال، رده‌بندی زندگی، سامانه داده‌های بارکد زندگی، کتابخانه میراث تنوع زیستی، دانشنامه زندگی و تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی گرد هم آمدند تا ایجاد یک زیرساخت مشترک معتبر نام‌گذاری و آرایه‌شناسی به نام «رده‌بندی زندگی پلاس» (؛ COL+) را بررسی کنند.

هدف COL+ ایجاد یک مرکز تهاتر برای نام‌های علمی در سراسر حیات، ارائه یک دیدگاه آرایه‌شناختی واحد و فراهم کردن مسیری برای بازخورد از مراجع محتوایی است. رده‌بندی زندگی همچنین با گروه کاری فهرست جهانی گونه‌ها () همکاری می‌کند تا از دوباره‌کاری جلوگیری شود و به‌سوی یک فهرست جهانی معتبر گونه‌ها پیش رود.

 جستارهای وابسته 
 دانشنامه زندگی
 تنوع زیستی جهانی
 تسهیلات اطلاعات تنوع زیستی جهانی
 سامانه اطلاعات آرایه‌شناسی یکپارچه
 ویکی‌گونه
 فهرست جهانی گونه‌های دریایی

 منابع 

 
 
 
 

 پیوند به بیرون 
 وبگاه رسمی رده‌بندی زندگی
 بارگیری فهرست‌های وارسی پیشین
 فهرست پایگاه‌های داده مشارکت‌کننده

رده:وبگاه‌های زیست‌شناسی
رده:پایگاه داده‌های تنوع زیستی
رده:متعلقات اینترنت بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۰۱ (میلادی)
رده:تبارزایی
رده:آرایه‌شناسی (زیست‌شناسی)
رده:نام‌گذاری جانوری
رده:پایگاه داده‌های برخط آرایه‌شناسی