جنبش دانشجویی ۱۴۰۴ ایران

جنبش دانشجویی ۱۴۰۴ ایران مجموعه‌ای از اعتراضات دانشجویی است که از دی‌ماه ۱۴۰۴ آغاز شد. این اعتراضات از ۲ اسفند ۱۴۰۴ (۲۱ فوریه ۲۰۲۶) همزمان با بازگشایی حضوری دانشگاه‌ها در تهران و مشهد و همزمان با چهلمین روز کشته‌شدگان خیزش ۱۴۰۴ ایران شکل گرفت و در برخی دانشگاه‌ها، از جمله دانشگاه صنعتی شریف و پلی‌تکنیک تهران به درگیری میان دانشجویان معترض و بسیج دانشجویی انجامید.

در جریان سرکوب اعتراضات خیابانی، به‌ویژه در روزهای اوج اعتراضات (۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴)، دست‌کم ۱۰۰ دانشجو کشته شدند و صدها نفر بازداشت یا مجروح گردیدند.

 پیش‌زمینه 

خیزش ۱۴۰۴ ایران در شهرهای مختلف ایران با سرکوب نیروهای امنیتی همراه بود و گزارش‌هایی از کشته‌شدن و بازداشت معترضان منتشر شد. در پی آن، برخی گروه‌های دانشجویی و تشکل‌ها فراخوان‌هایی برای برگزاری مراسم چهلمین روز کشته‌شدگان منتشر کردند. همزمان، دانشگاه‌ها پس از یک دوره آموزش غیرحضوری، فعالیت خود را به‌صورت حضوری از سر گرفتند.

 گاه‌شمار 
دانشجویان از روزهای اولیه (به‌ویژه از حدود ۹ دی ۱۴۰۴) به صف معترضان پیوستند و در دانشگاه‌های کلیدی مانند دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه امیرکبیر، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه تهران و دانشگاه‌های علوم پزشکی تجمعات اعتراضی برگزار کردند.‏

در پی اعتراضات گسترده، دانشگاه‌ها تعطیل شدند. پس از این تعطیلی، دانشجویان با صدور بیانیه‌های مشترک و فراخوان اعتصاب سراسری (مانند اعتصاب ۲۸ و ۲۹ بهمن ۱۴۰۴ در همبستگی با خانواده‌های دادخواه) به فعالیت سیاسی خود ادامه دادند.
 ۲ اسفند: روز شنبه، در اولین روز بازگشایی دانشگاه‌ها پس وقایع دی‌ماه و با بازگشایی حضوری دانشگاه‌ها پس از تعطیلی طولانی‌مدت، تجمعات دانشجویی در چندین دانشگاه شکل گرفت که دانشجویان در این تجمعات شعارهایی علیه حکومت و در دفاع از پهلوی سر دادند.
 ۳ اسفند: اعتراضات دانشجویی در دانشگاه‌های ایران برای دومین روز متوالی ادامه یافت و دانشجویان در مراکز کلیدی مانند دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه شهید بهشتی، دانشگاه علم و صنعت تهران، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه تهران تجمع‌های اعتراضی برگزار کردند..
 ۴ اسفند: سومین روز متوالی اعتراضات دانشجویی در دانشگاه‌های ایران بود. تجمعات گسترده در دانشگاه‌های تهران ، امیرکبیر، صنعتی شریف، علوم و صنعت، شهید بهشتی، الزهرا، خواجه نصیر و تربیت مدرس برگزار شد. در برخی دانشگاه‌ها الزهرا پرچم جمهوری اسلامی به آتش کشیده شد و پرچم شیر و خورشید بالا برده شد. اعتراضات در دانشگاه فردوسی، علوم پزشکی، غیرانتفاعی سجاد، دانشگاه صنعتی اصفهان و برخی دانشگاه‌های دیگر با شعارهای مشابه ضد حکومتی و حمایت از پهلوی و درگیری با بسیج دانشجویی ذکر شده است. در دانشگاه‌هایی مانند شریف، علم و صنعت و امیرکبیر درگیری میان دانشجویان معترض و بسیج دانشجویی رخ داد؛ نیروهای امنیتی و حراست دانشگاهی حضور سنگین داشتند و در مواردی با هل دادن، درگیری و ایجاد حائل سعی در برهم زدن اعتراضات کردند. پرچم شیر و خورشید نیز در برای سومین روز پیاپی در چندین دانشگاه برافراشته یا در دست دانشجویان بوده است.
 ۵ اسفند: در این روز اعتراضات دانشجویی در دانشگاه‌های ایران برای چهارمین روز متوالی ادامه یافت و به اوج گستردگی رسید؛ دانشجویان در دانشگاه‌های متعددی از جمله شریف، شهید بهشتی، امیرکبیر، علم و صنعت، هنر، خواجه نصیر، تربیت مدرس، سوره و برخی دانشگاه‌های مشهد و اصفهان تجمع کردند، در حالی که درگیری‌هایی با بسیج دانشجویی و نیروهای حراست (با استفاده از گاز اشک‌آور و شوکر در مواردی) رخ داد، نمادهایی مانند پرچم شیر و خورشید برافراشته شد و شعارهای تند ضد حکومتی و شعارهای حمایت از رضا پهلوی شنیده شد؛ مقامات حکومتی بر رعایت «خطوط قرمز» تأکید کردند و فشار برای تعلیق و ممنوع‌الورودی دانشجویان افزایش یافت.
 ۶ اسفند: اعتراضات دانشجویی در دانشگاه‌های ایران برای پنجمین روز متوالی ادامه یافت و با وجود جو شدید امنیتی، احضار گسترده دانشجویان به کمیته‌های انضباطی، ممنوع‌الورودی ده‌ها نفر، تهدید به برخورد قضایی و مجازی کردن کلاس‌ها در برخی دانشگاه‌ها (مانند خوارزمی و واحدهای آزاد)، تجمعات و تحصن‌ها در دانشگاه‌های هنر تهران با برافراشتن پرچم شیر و خورشید، هنر و معماری پارس، شهید بهشتی، فردوسی مشهد، صنعتی اصفهان، خوارزمی تهران، پردیس مرکزی تهران، شیراز و برخی دیگر برگزار شد؛ دانشجویان شعارهای تند ضدحکومتی و حمایت از رضا پهلوی سر دادند. 

 گستردگی برگزاری تجمعات 
 تهران 
در تهران، دانشجویان دانشگاه‌های صنعتی شریف، امیرکبیر و شهید بهشتی تجمعاتی برگزار کردند.

 دانشگاه صنعتی شریف 
تجمع در محوطه دانشگاه صنعتی شریف (آریامهر) برگزار شد. گزارش‌ها حاکی از آن است که درگیری زمانی آغاز شد که اعضای بسیج دانشجویی مانع حرکت دانشجویان معترض به سمت سردر دانشگاه شدند. در پی این تنش، میان دو گروه درگیری فیزیکی رخ داد و بنا بر برخی گزارش‌ها، درهای دانشگاه برای مدتی بسته شد.

در تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، رئیس دانشگاه صنعتی شریف، در جمع دانشجویان حضور یافته و بر ضرورت «مدیریت دانشگاه» و «برخورد با اقدامات غیرقانونی» تأکید می‌کند. او همچنین با اشاره به شرایط منطقه‌ای و تهدیدهای خارجی، بر تداوم فعالیت حضوری دانشگاه تأکید کرد.

 دانشگاه امیرکبیر 
دانشجویان دانشگاه امیرکبیر (پلی تکنیک) با پوشیدن لباس مشکی در تجمعی به یاد کشته‌شدگان دی‌ماه شرکت کردند. برخی گزارش‌های دانشجویی حاکی از طرح مطالباتی از جمله آزادی دانشجویان بازداشت‌شده بود. دانشجویان معترض در دانشگاه امیرکبیر روز یک‌شنبه ۳اسفند۱۴۰۴ برای دومین روز متوالی دست به اعتراض زده و شعار «آزادی آزادی» سر دادند.

 دانشگاه شهید بهشتی 
بنا بر گزارش منابع دانشجویی، تحصنی در دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی (دانشگاه ملی) برگزار شد. شرکت‌کنندگان ضمن گرامی‌داشت کشته‌شدگان، یاد برخی فارغ‌التحصیلان جان‌باخته را نیز گرامی داشتند و سرودهایی اجرا کردند. در دانشگاه بهشتی تهران شعارهایی همچون «قسم به خون یاران، ایستاده‌ایم تا پایان، مرگ بر دیکتاتور، حسین‌حسین شعارشون، جنایت افتخارشون و امسال سال خونه، سیدعلی سرنگونه» سر دادند.

 دانشگاه خواجه‌نصیر 
دانشجویان دانشگاه خواجه‌نصیر در تجمع روز یک‌شنبه سوم اسفند۱۴۰۴ شعارهای «جاویدشاه» و «پهلوی برمی‌گرده» سر داده‌اند.

 دانشگاه علم و صنعت 
دانشجویان معترض در دانشگاه علم و صنعت روز یک‌شنبه ۳اسفند۱۴۰۴ درحالی که دانشجویان بسیجی در مقابلشان صف‌آرایی کرده‌اند شعار «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند.

 دانشگاه هنر 

 دانشگاه الزهرا 

 دانشگاه تهران 

 دانشگاه علم و فرهنگ 

 دانشگاه هنر و معماری پارس 

 دانشگاه خوارزمی 

 مشهد 
 دانشگاه علوم پزشکی 
در دانشگاه علوم پزشکی مشهد نیز تجمعی اعتراضی در محوطه دانشگاه برگزار شد. بر اساس گزارش‌های منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی، دانشجویان شعارهایی در حمایت از آزادی و حقوق دانشجویی سر دادند.

 دانشگاه دانشگاه فردوسی 
دانشجویان معترض روز یک‌شنبه ۳ اسفند۱۴۰۴ در دانشگاه فردوسی مشهد شعار «امسال سال خونه سید علی سرنگونه» سر می‌دهند.

 اصفهان 

 دانشگاه صنعتی اصفهان 

 شیراز 

 دانشگاه شیراز 

 شعارها و مطالبات 
در تجمعات برگزارشده، شعارهایی در انتقاد از حاکمیت و در یادبود کشته‌شدگان اعتراضات دی‌ماه سر داده شد. همچنین برخی از دانشجویان خواستار آزادی دانشجویان بازداشت‌شده شدند.

در تجمع دانشجویان معترض در صحن این دانشگاه شعارهایی از جمله «جاوید شاه»، «تا آخوند کفن نشود، این وطن وطن نشود»، و «مرگ بر دیکتاتور» سرداده شد.

 بازتاب و پیامدها 
 افشای مشخصات دانشجویان 

در جریان اعتراضات و پس از آن، تعدادی کانال در تلگرام با پخش کردن مشخصات دانشجویان معترض اقدام به تهدید آنها می‌کردند. این مشخصات که در برخی موارد نادرست و اشتباه بود باعث ایجاد مزاحمت و ناامنی برای تعداد قابل توجهی از دانشجویان و خانواده‌های آنها شد. بخشی از مشخصات منتشر شده مربوط به اطلاعات شخصی و خصوصی دانشجویان، نظیر ریز نمرات دوران کارشناسی آنها بوده که دقیقاً مشخص نیست که به چه شیوه‌ای فاش شده است.

 اخراج دانشجویان 
تعدادی از دانشجویانی که در اعتراضات دانشگاه‌های مختلف شرکت کرده بودند به دلایل مختلف تحت پیگرد قرار گرفته و از ادامه تحصیل منع یا تعلیق شدند.

 جستارهای وابسته 
 اعتراضات دانشجویی
 اعتراضات دانشجویی ۱۳۸۲ ایران
 اعتراضات دانشجویی ۱۳۹۷ ایران
 جنبش دانشجویی
 حمله به کوی دانشگاه تهران (۱۳۷۸)

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 برگزاری تجمعات اعتراضی دانشجویان در چند دانشگاه تهران
 تجمع دانشجویان در تهران و مشهد به یاد کشته‌شدگان دی
 آنچه گذشت: اولین تجمع گسترده ضد حکومتی دانشجویی

 
رده:جنبش دانشجویی در ایران
رده:اعتراضات دانشجویی در ایران
رده:اعتراضات دانشجویی