فهرست آهنگ‌سازان فیلم اهل ایران

بندانگشتی|مرتضی حنانه، نخستین آهنگ‌ساز فیلم ایرانی

موسیقی فیلم یا موسیقی متن به موسیقی‌ای گفته می‌شود که منحصراً برای یک فیلم سینمایی یا مجموعهٔ تلویزیونی نوشته شده و بخشی از ساندتِرَک یا مجموعه صداهای ضبط‌شده بر روی یک فیلم است.

اولین فیلم ناطق سینمای ایران که موسیقی داشت، شیرین و فرهاد (۱۳۱۳) ساختهٔ عبدالحسین سپنتا بود. در این فیلم از قطعات ویولن مصطفی نوریانی به‌عنوان موسیقی متن استفاده شد. در سال‌های بعد، آهنگ‌سازان دیگری از قبیل علینقی وزیری برای فیلم لیلی و مجنون (۱۳۱۶)، روح‌الله خالقی و ابوالحسن صبا برای فیلم طوفان زندگی (۱۳۲۷) قطعاتی را نوشتند؛ اما بیست سال طول کشید تا به‌صورت حرفه‌ای برای فیلمی ایرانی موسیقی متن ساخته شود. عروس دجله به کارگردانی نصرت‌الله محتشم اولین فیلمی بود که موسیقی متن اختصاصی داشت. موسیقی این فیلم را مرتضی حنانه ساخت.

تا سال‌ها بعد، نگاه کارگردانان و البته تهیه‌کنندگان ایرانی به موسیقی فیلم همچنان تزئینی و کم‌اهمیت بود و اغلب ترجیح می‌دادند از قطعات موسیقی شناخته‌شده و ترانه‌های مشهور در فیلم‌هایشان استفاده کنند. در این دوره، موسیقی فیلم ملغمه‌ای بود از موسیقی کلاسیک غربی، قطعات معروفی از امین‌الله حسین و امیرف و آهنگسازان یونانی نظیر تئودوراکیس و حاجی‌داکیس. از موسیقی متن فیلم زد، ساختهٔ کوستا گاوراس به‌کرات در فیلم‌های تجاری ایرانی استفاده می‌شد.

در سال‌های اول دههٔ ۱۳۴۰، در اغلب فیلم‌ها صحنه‌ای وجود داشت که شخصیت داستان پا به کافه یا کاباره‌ای می‌گذاشت و به این ترتیب فرصتی دست می‌داد تا کارگردان چند ترانه و تصنیف را در فیلم بگنجاند. عارف، آغاسی، و عهدیه از خوانندگان محبوب آن دوره بودند.

در نیمهٔ دوم دههٔ ۱۳۴۰، دو آهنگساز شاخص، اسفندیار منفردزاده با فیلم قیصر و فرهاد فخرالدینی با فیلم شوهر آهو خانم، که هر دو در سال ۱۳۴۷ ساخته شدند، با ساختن آثاری متفاوت، تحولی در موسیقی فیلم ایجاد کردند.

پیش از انقلاب ۱۳۵۷، در پنج دوره از شش دوره جشنواره سینمایی سپاس تهران، برندگان جایزهٔ بهترین موسیقی متن معرفی شدند. پس از انقلاب جشنواره فیلم فجر، جشن خانه سینما و جشن حافظ جشنواره‌های ایرانی‌ای هستند که در رشتهٔ موسیقی متن جایزه می‌دهند. در میان برندگان سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن، حسین علیزاده، مجید انتظامی و محمدرضا علیقلی با چهار سیمرغ بیشترین جایزه را از جشنوارهٔ فیلم فجر دریافت کرده‌اند.

در این فهرست، مجموعه‌ای از آهنگسازان فیلم اهل ایران آمده است که در یک یا چند اثر شاخص سازندهٔ موسیقی متن بوده‌اند.

+ نام تصویر تولد مرگ آثار جوایز جایگزین=|120px ۱۳۴۴ جایگزین=|120px ۱۳۳۳ ۱۳۸۹ ۱۳۶۷ جایگزین=|120px ۱۳۴۹ جایگزین=|120px ۱۳۲۶ جایگزین=|120px ۱۳۶۵برنده سیمرغ بلورین و تندیس حافظ برای فیلم پوست، برنده تندیس حافظ برای مغزهای کوچک زنگ‌زده جایگزین=|120px ۱۳۲۶ برنده ۴ سیمرغ بلورین بهترین موسیقی متن برای بای سیکل ران، روز واقعه، آژانس شیشه‌ای و دیوانه‌ای از قفس پرید، ۲ دیپلم افتخار از جشنواره فجر برای از کرخه تا راین و راز خنجر، ۲ تندیس زرین جشن خانه سینما برای نورا و دیوانه‌ای از قفس پرید، لوح زرین جشنواره فیلم فجر برای فیلم ترن ۱۳۴۱ جایگزین=|120px ۱۳۴۸ ۱۳۰۴ جایگزین=|120px جایگزین=|120px ۱۳۴۳ جایگزین=|120px ۱۳۲۵ ۱۳۸۵برنده سه سیمرغ بلورین برای عروس، سرزمین خورشید، مردی شبیه باران ۱۳۶۴ جایگزین=|120px ۱۳۶۰ ۱۳۶۳ جایگزین=|120px ۱۳۱۹ ۱۳۷۴ جایگزین=|120px ۱۳۱۴ جایگزین=|120px ۱۳۰۵ ۱۳۸۰ ۱۳۵۲ جایگزین=|120px ۱۳۲۷ ۱۳۳۶ جایگزین=|120px ۱۳۵۹ ۱۳۴۷ ۱۳۰۸ جایگزین=|120px ۱۳۲۹ ۱۳۹۷ جایگزین=|120px ۱۳۱۶ جایگزین=|120px ۱۳۰۱ ۱۳۶۸ جایگزین=|120px ۱۲۹۸ ۱۳۶۹ جایگزین=|120px ۱۳۵۲ جایگزین=|120px ۱۳۴۳ جایگزین=|120px ۱۳۶۳ ۱۳۵۷ جایگزین=|120px ۱۳۴۱ جایگزین=|120px ۱۳۲۹ جایگزین=|120px ۱۳۳۴ جایگزین=|120px ۱۳۴۴ جایگزین=|120px ۱۳۴۴ تندیس خانه سینما برای ماهی و گربه، تندیس حافظ برای در دنیای تو ساعت چند است، برنده سیمرغ بلورین برای نگار، برنده تندیس جشن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران برای ناگهان درخت جایگزین=|120px۱۳۱۸ جایگزین=|120px۱۳۲۸ ۱۳۳۷ ۱۳۲۵ جایگزین=|120px۱۳۶۳ ۱۳۳۳۱۴۰۲ ۱۳۳۸ جایگزین=|120px۱۳۳۳ جایگزین=|120px۱۳۲۱ جایگزین=|120px۱۳۲۱ جایگزین=|120px۱۳۴۰ جایگزین=|120px۱۳۴۵جایزه جشنواره فیلم زنان رم برای فیلم جنبل جایگزین=|120px۱۳۴۹ جایگزین=|120px۱۳۵۲ جایگزین=|120px۱۳۳۰ جایگزین=|120px۱۳۳۹ جایگزین=|120px۱۳۱۶ جایگزین=|120px۱۳۰۷۱۴۰۰ جایگزین=|120px۱۳۵۰ جایگزین=|120px۱۳۲۰ جایگزین=|120px۱۳۳۹ جایگزین=|120px۱۳۴۲ ۱۳۵۳ جایگزین=|120px۱۳۵۸ ۱۳۲۶ ۱۳۲۸ جایگزین=|120px۱۳۲۹ جایگزین=|120px۱۳۱۹ جایگزین=|120px۱۳۵۴ جایگزین=|120px۱۳۲۴۱۳۸۴ جایگزین=|120px۱۳۳۵ ۱۳۰۹۱۳۸۴ ۱۳۱۴ ۱۳۸۶ جایگزین=|120px۱۳۱۵۱۳۵۶ جایگزین=|120px۱۳۴۷ سیمرغ بلورین بهترین موسیقی فیلم برای به وقت شام،جرم، زادبوم، جشن خانه سینما برای فیلم‌های اروند، بادیگارد، جرم، خاک‌آشنا و ژانی گه‌ل، برنده تندیس بهترین موسیقی متن ازانجمن منتقدان سینمای ایران برای فیلم همه چیز برای فروش جایگزین=|120px۱۳۶۰ جایگزین=|120px۱۳۴۷ مجتبی تیموریthumbجایگزین=|120px۱۳۴۸ 

 منابع 

رده:آهنگسازان فیلم
رده:فهرست‌های آهنگسازان
رده:فهرست‌های افراد بر پایه پیشه فیلم‌سازی