وضعیت اپیدمیولوژیک هاری در ایران

وضعیت اپیدمیولوژیک هاری در ایران به بررسی الگوهای بروز، توزیع جغرافیایی، مخازن حیوانی و اقدامات کنترلی بیماری هاری در جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد. 

هاری یک بیماری ویروسی مشترک بین انسان و حیوان (زیونوز) است که دستگاه عصبی مرکزی را درگیر می‌کند و پس از بروز علائم بالینی، تقریباً همواره کشنده است.

 شیوع و بروز 
ایران در زمره کشورهای اندمیک هاری قرار دارد و بیماری به‌طور پایدار در جمعیت حیوانات اهلی و وحشی کشور گردش دارد.
مطالعات اپیدمیولوژیک ملی نشان می‌دهد سالانه صدها هزار مورد حیوان‌گزیدگی در کشور ثبت می‌شود که بخش عمده آن‌ها ناشی از گزش سگ‌هاست.

 توزیع جغرافیایی 
بیشترین میزان حیوان‌گزیدگی در استان‌های شمالی، شمال‌شرقی و جنوب‌شرقی ایران گزارش شده است. این توزیع با تراکم جمعیت سگ‌ها، شرایط اقلیمی و تماس بیشتر انسان با حیوانات در مناطق روستایی ارتباط دارد.

 مخازن حیوانی 
سگ‌ها مهم‌ترین مخزن ویروس هاری در ایران محسوب می‌شوند و بیش از ۹۰ درصد موارد مواجهه انسانی به آن‌ها نسبت داده می‌شود.
علاوه بر سگ، برخی گونه‌های حیات وحش از جمله روباه و شغال نیز در چرخه انتقال بیماری نقش دارند.

 مرگ‌ومیر انسانی 
اگرچه اجرای گسترده پیشگیری پس از مواجهه موجب کاهش مرگ‌ومیر شده است، موارد مرگ انسانی ناشی از هاری همچنان هر سال گزارش می‌شود. بررسی داده‌های ملی نشان می‌دهد اغلب موارد مرگ به تأخیر در مراجعه درمانی یا عدم دریافت کامل اقدامات پیشگیرانه مرتبط بوده است.

 اقدامات پیشگیری و کنترل 
شبکه مراقبت هاری در ایران شامل مراکز متعدد پیشگیری است که خدمات واکسیناسیون و ایمن‌سازی پس از مواجهه را ارائه می‌دهند. این اقدامات در چارچوب برنامه‌های وزارت بهداشت و با همکاری سازمان دامپزشکی کشور اجرا می‌شود.

در سطح راهبردی، ایران همسو با برنامه جهانی «حذف مرگ انسانی ناشی از هاری تا سال ۲۰۳۰» فعالیت می‌کند که بر کنترل جمعیت سگ‌ها، واکسیناسیون حیوانات و رویکرد «سلامت واحد» (One Health) تأکید دارد.

 منابع 

رده:هاری