آیین گل هاکنی

آیین گِل هاکُنی در شهر مُجن سمنان که به صورت پلکانی ساخته شده اجرا می‌شود و یکی از آیین‌های کهن سمنان به‌شمار می‌آید. این رسم هر ساله در روزهای پایانی اسفند ماه توسط زنان بر پا می‌گردد. آنان با تهیهٔ خاک سرخ و سفید از ارتفاعات البرز شرقی در پیرامون شهر، خانه‌های گلی خود را تجدید نما نموده و اینگونه از بهار استقبال می‌نمایند.

 جغرافیای مجن 

شهر مُجن که بخاطر زیبایی‌هایش به ماسوله کویری ایران معروف شده، در استان سمنان و ۳۳ کیلومتری شمال غرب شهرستان شاهرود قرار دارد. این شهر زیبا در منطقه ای کوهستانی قرار دارد و دارای مرز مشترک با استان گلستان و شاهرود، یعنی در بین دو منطقه خوش آب و هوای ایران قرار دارد. بافت منطقه این شهر شباهت بسیار زیادی به روستای مشهور و زیبای ماسوله در استان گیلان دارد، به همین دلیل نام ماسوله کویر را به این شهر نسبت داده‌اند. این شهر به لطف طبیعت سرسبز و خرم و رودخانه‌های پرآب به باغی زیبا در حاشیه کویر تبدیل شده است. باران‌های سیل آسا و شدید این منطقه از دیگر ویژگی‌های مهم مجن است.

مجن به گفته مردم بومی این منطقه، برگرفته از واژه جنت، به معنی بهشت است. دلیل چنین نامگذاری هم به خاطر وجود طبیعت زیبا و سرسبز و درختان سر بلند شهر مجن است. مجن از نظر تاریخی و باستانی هم دارای ارزش بسیار زیادی است و در عصر امروزی، همچنان سنت‌های دیرینه خود را حفظ کرده است. تمام خانه‌های شهر مجن با بنای سنگ و چوب ساخته شده‌اند و روی آنها نیز بافتی از کاه گل کشیده شده. در برخی خانه‌ها نیز با استفاده از سنگ‌هایی قرمز رنگ، طرح‌هایی زیبا برروی کاه گل و چوب به وجود آورده‌اند.

 مراسم 
بندانگشتی|آیین گِل هاکُنی
مراسم یا آیین گل هاکنی در شهر مجن، رسمی است که هرساله براساس آداب کهن، توسط زنان شهر انجام می‌شود. برای اجرای این مراسم زنان شهر مجن به تهیه خاکی‌هایی سرخ رنگ و سفید رنگ می‌پردازند که از ارتفاعات البرز شرقی، در نزدیکی‌های شهر، به دست می‌آید.

در اجرای آیین گل هاکنی، با استفاده از خاک‌های رنگی به دست آمده، گِل درست می‌شود و محیط دیوارهای بیرونی خانه با این خاک‌های رنگی تزئین می‌شوند. قسمت‌های بالایی دیوار به رنگ سفید و قسمت‌های پایینی نیز به رنگ قرمز رنگ می‌شوند. در این میان برخی هم تنها به رنگ قرمز اکتفا می‌کنند و از رنگ سفید به صورت ترکیبی استفاده نمی‌کنند.

انجام این کار مستلزم تهیه گل گِلو (سفید) و گِل سرخو (سُرخ) از ارتفاعات پیرامون شهر می‌باشد. مردم مجنی در اصطلاح محلی و بومی خود گِل مالیدن به دیوار خانه را آیین گل هاکنی می‌نامند. این فرایند در شهر مجن لزوماً با همکاری و مشارکت زنان این منطقه صورت می‌گیرد و از مهم‌ترین آداب نیک و رایج در این شهر است.

در سال ۱۳۹۱ نیز با توجه به جنبه‌های زیبایی و فرهنگی این مراسم، آیین گل هاکنی به صورت رسمی در فهرست میراث معنوی و ملی کشور به ثبت رسید تا بیشتر شناخته شود. آیین گل هاکنی نمادی برای کدبانویی و سلیقه بانوان است و باعث می‌شود در نظر همسر و آشنایان و فامیل از ارزش و احترام و تحسین بیشتری برخوردار شوند.

با اینکه اطلاعات تاریخی دقیق و مشخصی وجود ندارد، اما براساس گفته‌های اهالی این منطقه، آیین گل هاکنی دارای قدمتی به درازای ۳۰۰ سال است. البته برخی شواهد نیز عمر ۳۰۰ ساله آیین گل هاکنی را به اثبات رسانده و آن را تأیید می‌کند. این مراسم در استقبال از عید نوروز برگزار می‌شود و نوعی خوش آمد گویی به نوروز و تعطیلات باستانی عید است.

بوی عطر گل‌ها و رطوبت ناشی از گل‌کاری خانه‌ها، روشن کردن آتش با هیزم و بوی دود سپند و تابش نور خورشید ماه پایانی سال بر روی خانه‌های یاقوت فام پلکانی مجن که در زیر نور آفتاب مانند نگینی در سینه پر مهر رشته کوه‌های البرز شرقی می‌درخشد و دل بر کویر بی‌انتها و سخاوتمند دارد، نوید آمدن بهاری پر از خیر و برکت را برای اهالی این منطقه به ارمغان می‌آورد.

 منابع 

رده:آیین‌های ایرانی
رده:آیین‌ها