مرکز معلومات افغانستان

مرکز معلومات افغانستان (ACKU) مرکزی تحقیقاتی و آرشیوی در دانشگاه کابل است که ابتدای ۱۳۹۲ (۲۷ مارچ ۲۰۱۳) از سوی نانسی هچ دوپری بازگشایی شد. دوپری این مرکز را در ۱۹۸۹ با نام دیگری بنیان گذاشته بود. مرکز معلومات افغانستان با گردآوری بیش از ۴۰۰,۰۰۰ سند شامل کتاب، مجله، و اسناد تاریخی به زبان‌های دری، پشتو، و انگلیسی، به حفظ میراث فرهنگی و تاریخی افغانستان و حمایت از تحقیقات علمی می‌پردازد. ACKU از طریق دیجیتال‌سازی اسناد، برنامه‌های آموزشی مانند کتابخانه‌های سیار توانا (ABLE)، و برگزاری کنفرانس‌های علمی، به ترویج سوادآموزی و تقویت هویت ملی کمک کرده و منبعی کلیدی برای محققان و دانشجویان در منطقه محسوب می‌شود.

 زمینه و انگیزه 
نانسی هچ دوپری (۱۹۲۷–۲۰۱۷) مورخ و پژوهشگر آمریکایی بیش از پنج دهه از زندگی‌اش را در افغانستان گذراند و به‌عنوان «مادربزرگ افغانستان» شناخته می‌شود. او در سال ۱۹۶۲ به کابل آمد و با لوئیس دوپری، باستان‌شناس مشهور آمریکایی، آشنا شد. این آشنایی به ازدواج و همکاری علمی آن‌ها انجامید. آن‌ها در دهه ۱۹۸۰ میلادی در پیشاور پاکستان «مرکز منابع و اطلاعات آژانس هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه افغانستان» (ACBAR) را تأسیس کردند. پس از بازگشت دوپری به کابل در سال ۲۰۰۵، این مجموعه به دانشگاه کابل منتقل شد و ۷ حمل ۱۳۹۲ (۲۷ مارچ ۲۰۱۳) با نام «مرکز معلومات افغانستان»(ACKU) فعالیت خود را آغاز نمود.

 فعالیت‌ها 
مرکز معلومات افغانستان (ACKU) با هدف ترویج سوادآموزی، تسهیل تحقیقات علمی، و حفظ میراث فرهنگی افغانستان فعالیت‌های خود را در چهار حوزه اصلی انجام می‌دهد:

 کتابخانه و آرشیو: ACKU مجموعه‌ای با بیش از ۲۰۰,۰۰۰ سند شامل کتاب، مجله، روزنامه، پوستر، نقشه، عکس، و اسناد صوتی و تصویری را گردآوری، فهرست‌نویسی، و دیجیتال‌سازی کرده و از طریق پایگاه‌های آنلاین مانند کاتالوگ کتابخانه، مخزن دیجیتال، و مجموعه قوانین در دسترس قرار داده است. بیش از ۷۰ درصد این اسناد دیجیتال‌سازی شده‌اند و برای محققان و دانشجویان قابل دسترسی هستند. این مرکز همچنین اسناد نادر از دوران جهاد و میراث فرهنگی افغانستان را حفظ می‌کند.
 برنامه توانا (ABLE): این برنامه از سال ۱۹۹۶ با هدف ترویج فرهنگ مطالعه و توسعه کتابخانه‌ها در سراسر افغانستان آغاز شد. ACKU تاکنون ۲۵۰ کتابخانه کوچک در ولایات مختلف تأسیس کرده و کتاب‌هایی با موضوعات علمی، ادبی، اجتماعی، و آموزشی توزیع کرده است. این کتابخانه‌ها توسط معلمان، کسبه‌کاران، و بزرگان محلی اداره می‌شوند و هر سال با کتاب‌های جدید به‌روزرسانی می‌شوند.
 تحقیقات علمی: واحد تحقیق ACKU با برگزاری کارگاه‌های آموزشی در زمینه روش‌های تحقیق کمی و کیفی، تحلیل اسناد، و استفاده از منابع آرشیوی، از محققان جوان حمایت می‌کند. این مرکز میزبان سمینارها، کنفرانس‌ها، و گفت‌وگوهای علمی در موضوعات فرهنگی، اقتصادی، و اجتماعی است و شبکه‌ای از محققان داخلی و بین‌المللی را برای تبادل تجارب ایجاد کرده است.
 فعالیت‌های فرهنگی و ارتباطی: ACKU برنامه‌های فرهنگی مانند نمایشگاه‌های عکس، جشنواره‌های فیلم، و کنفرانس‌های ملی و بین‌المللی را سازمان‌دهی می‌کند تا منابع آرشیوی خود و آثار محققان و هنرمندان را معرفی کند. این مرکز همچنین با انتشار کتاب‌های کودکان، مانند «دختر آفتاب و دیو سیاه»، به ترویج فرهنگ صلح، برابری، و حقوق بشر کمک می‌کند.

 جایگاه و اهمیت 
مرکز معلومات افغانستان (ACKU) در دانشگاه کابل به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مراکز آرشیوی و تحقیقاتی منطقه شناخته می‌شود که در سال ۱۹۸۹ تأسیس شد. این مرکز با گردآوری بیش از ۴۰۰,۰۰۰ سند، شامل کتاب، مجله، اسناد تاریخی، و مواد دیداری و شنیداری، منبعی جامع برای مطالعه تاریخ، فرهنگ، و توسعه افغانستان فراهم کرده است که حدود ۴۰ درصد آن به زبان‌های محلی دری، پشتو، و ازبکی است. ACKU از طریق دیجیتال‌سازی اسناد و ارائه دسترسی رایگان به منابع، نقش مهمی در حمایت از تحقیقات علمی و آموزش در افغانستان ایفا می‌کند. برنامه‌هایی مانند کتابخانه‌های سیار توانا (ABLE) با تأسیس بیش از ۲۵۰ کتابخانه در ولایات، به گسترش سوادآموزی و دسترسی به منابع آموزشی در مناطق دورافتاده کمک کرده است. این مرکز همچنین با برگزاری دوره‌های آموزشی پژوهش و میزبانی کنفرانس‌های علمی، بستری برای تبادل دانش میان محققان داخلی و بین‌المللی فراهم کرده و به تقویت ظرفیت‌های علمی در افغانستان یاری رسانده است. ACKU به‌عنوان مرکزی برای حفظ اسناد در دوران جنگ و بازسازی فرهنگی، اهمیت ویژه‌ای در مستندسازی تاریخ معاصر افغانستان دارد.

 منابع 

 سایت رسمی مرکز معلومات افغانستان https://afghandata.org/farsi
 مرکز معلومات افغانستان در سایت دانشگاه کابل.

رده:مراکز داده
رده:نهادها
رده:نهادهای پژوهشی
رده:آرشیوهای اینترنتی
رده:آرشیوهای دسترسی-باز