انواع مدل های کسب و کار الکترونیکی

بندانگشتی|انواع مدل های کسب و کار.
مدل های کسب و کار یا مدل کسب و کار الکترونیکی شرکت‌ها و افراد خلاق این حوزه برای خودنمایی در این بازار و از همه مهم‌تر برای ارائه بهتر خدمات خود طرح‌های جدیدی مطرح کرده که ایجاد ارزش، را شرح می‌دهد.Business Model Generation, Alexander Osterwalder, Yves Pigneur, Alan Smith, and 470 practitioners from 45 countries, self-published, 2010 مدل‌های کسب و کار در تجارت الکترونیک عبارتست از خرید، فروش، مبادله کالا، خدمات و اطلاعات از طریق شبکه های رایانه ای از جمله اینترنت می باشد. ارتباطات تجارت الکترونیک از زاویه دیگر تحت عنوان کسب و کار الکترونیکی مطرح می شود. به طور کلی در سال 1990 با ظهور کسب و کارهای مبتنی بر فناوری اطلاعات واژه " مدل کسب و کار" بیش از پیش مورد توجه و اهمیت قرار گرفت. علت استفاده زیاد از این واژه رشد سریع فناوری های اطلاعاتی و ارتباطی می باشد که باعث شده علاقه مندی برای تغییر مدل های کسب و کار سنتی و ایجاد مدل های کسب و کار جدید جهت استفاده بهتر از فرصت های ناشی از نوآوریهای الکترونیکی افزایش یابد.
{تهیه کنندگان:علی نکونام - زهره شوقی - لیلا صفری - ابوالفضل عباسی فرد/دانشگاه آزاد یادگار امام}

 مدل‌های کسب وکار الکترونیکی 
مدل کسب و کار یک تعریف در فضای کسب و کار است. شرکت‌ها و افراد خلاق این حوزه برای خودنمایی در این بازار و از همه مهم‌تر برای ارائه بهتر خدمات خود طرح‌های جدیدی مطرح کردند. مدل‌های کسب و کار و یا مدل‌های تجاری که صرفا وصل کننده یک کسب و کار به یک مشتری یا مصرف کننده نبودند. مدل کسب و کار یک موضوع چند لایه است و با بررسی و ریختن یک طرح می‌توان به مدل‌های مختلفی برای ارائه خدمات رسید.

مزایای کسب و کار الکترونیک را می‌توان به دو دسته مزایای محسوس و مزایای نامحسوس کسب و کار به شرح زیر تقسیم نمود:
 افزایش فروش و درنتیجه افزایش درآمد از طریق محصولات جدید، بازارهای جدید، تکرار خرید مشتریان فعلی و همچنین خریدهای موازی.
 کاهش هزینه‌های بازاریابی از طریق صرفه‌جویی در زمان، فروش بهنگام و کاهش هزینه‌های ارتباط بازار و توزیع.
 1-مدل کسب و کار به مصرف کننده (B2C) Business to Consumer :مدل کسب و کار B2C یعنی یک کسب و کار که محصول و خدمات خود را به‌صورت مستقیم به مصرف کننده (مشتری) ارائه می‌دهد.
 2-مدل کسب و کار به کسب و کار (B2B) Business to Business :پشت پرده فروشگاه‌های اینترنتی مدل B2C ، یک مدل B2B وجود دارد که عمده‌فروش وظیفه فروش محصولات را به یک کسب و کار دارد. در این حال عمده فروش یا تولید کننده محصول یا خدمات خود را به یک کسب کار ارائه میکند.
 3-مدل مصرف کننده به کسب و کار (C2B) Consumer to Business :در این مدل یک کسب و کار از مشتری چیزی خریداری میکند. صرفا خرید نیست بلکه ممکن است خدمتی را به آن‌ها ارائه شود. یکی از شیوه‌های شناخته شده مدل کسب و کار C2B مربوط به امور گردشگری می باشد.
 4-مدل مصرف کننده به مصرف کننده (C2C) Consumer to Consumer :مدل C2C یا همان مصرف کننده به مصرف کننده بستری است تا کاربران یا به‌عبارت دیگر مصرف کننده خودشان با یک‌دیگر معامله کنند.
 5-مدل کسب و کار به کسب و کار به مصرف کننده (B2B2C) Business to Business to Consumer :این مدل کسب و کار به تامین کنندگان کالا توجه دارد ، یعنی شرکت‌های تولیدکننده‌ای که به‌صورت مستقیم با یک فروشگاه وارد همکاری می‌شوند ابتدا یک مدل B2B را شکل می‌دهند.
 6-مدل دولت به کسب و کار (G2B) Government to Business :دولت هم می‌تواند از طریق مدل‌های کسب و کار درآمدزایی داشته باشد. دولت با دادن تسهیلات و یا ابزارهای مورد نیاز به شرکت‌ها می‌تواند یک مدل کسب و کار G2B را شکل دهد.
 7-مدل دولت به مصرف کننده (G2C) Government to Consumer :مدل G2C مدل کسب و کاری است که در آن دولت به‌صورت مستقیم به مردم چیزی را ارائه می‌دهد و بابت آن هزینه دریافت می‌کند.
 8-مدل دولت به شهروند (G2C) Government to Citizen :برخی از خدمات دولت که به صورت رایگان ارایه می شود و شهروندان با دولت در ارتباط بوده و از این سرویس ها بهره می برند ، در اینجا شهروند به عنوان عضوی از جامعه حق استفاده از سرویس های دولت الکترونیک را دارد.

نکته مهمی توانایی‌های منحصر به فرد فضای وب که امکان ایجاد روش‌های جدید کسب و کاربرای مشتری و منابع متعدد برای شرکت‌ها را مهیا می‌کند. 

 نمونه بوم مدل کسب و کار 
بندانگشتی|مثالی از بوم الگوی کسب و کار
تعدادی از خصوصیات فضای وب درج شده‌است.این خصوصیات ماهیت «باز» وب مربوط بوده که در آن هر کاربر اینترنت در هر زمان و هر مکان می‌تواند خود یک تهیه‌کننده (provider) اطلاعات و محصولات جدید باشد و بعضی از خصوصیات به ماهیت ابررسانه‌ای اینترنت مربوط می‌شود:
 شبکه توزیع شده غیرمتمرکز کامپیوترها– شبکه شبکه‌ها
 ساختار باز، در دسترس بودن اطلاعات همه
 هر کاربر خود می‌تواند یک تولیدکننده باشد
 قابلیت دسترسی در هر مکان و در هر زمان
 دیجیتالی بودن اطلاعات
 امکان ثبت و پیگیری عملکرد مشتری
 پاسخ‌های رفتاری لزوماً به مشخص شدن هویت کاربر منجر نمی‌شوند
 افزایش نقش ارتباط شفاهی (Word-of-mouth)
 ارتباط هم‌زمان (همگامی) و غیر همزمان (Asynchronous)
 سهولت در دسترسی و بازیابی اطلاعات

در بین این برخی مهم‌تر و کارآمدتر به نظر‌می ایند. بعضی از این مشخصات برای سازمان‌ها جزء موقعیت‌ها دانست؛ این امر ذاتی نبوده و بسته به موقعیت و وضعیت بنگاه می‌باشد. 

 الگوی کسب و کار 
 الگوی کسب و کار استروالدر: یکی از معروفترین و مشهورترین تعاریف مربوط به آقای الکساندر استروالدر می‌باشد. طبق تعریف استروالدر؛ الگوی کسب و کار ابزاری مفهومی که شامل مجموعه‌ای از عناصر و ارتباط آن‌ها بوده و منطق شرکت جهت درآمدزایی را نشان می‌دهد. این توصیف ارزشی است که شرکتی به یک یا بخشی از مشتریان می‌دهد و معماری یک بنگاه و شبکه شرکایش جهت خلق، بازاریابی و تحویل ارزش ارتباط سرمایه‌ای یک یا بخشی از مشتریان برای ایجاد جریان‌های درآمدی پایدار و سودآور. تعریف استروالدر و بوم الگوی کسب و کار پیشنهادی وی از توجه و استقبال قابل توجهی برخوردار شده‌است. به‌طوری‌که امروزه در اکثر شرکت‌های موفق جهان و رویدادهای استارتاپی از این بوم به عنوان تابلوی راهنمایی برای جهت دهی مسیر کسب و کار استفاده می‌کنند.الگوی کسب و کار به زبان ساده

الگوهای کسب و کار فراوانی در مقالات مختلف منتشر و مورد بررسی قرار گرفته شده‌است، به عنوان مثال، هدمن و کللینگ (۲۰۰۳)، جورج و بوک (۲۰۱۱)، بوومن و همکاران (۲۰۰۸). بنابر تحقیقات سلیمانی (۲۰۱۴) الگوهای کسب و کار از ساختار و ماهیت انتزاعی و کلی نگر برخوردار هستند و بدین سان عموماً در ابداع و طراحی بیش از حد خوشبین (optimistic) و ساده نگر (oversimplification)، و بر اساس دیدگاهی محدود (bounded rationality) پایه‌گذاری شده‌اند. پیشنهاد سلیمانی (۲۰۱۴) بررسی فرایند پیاده‌سازی (implementation) الگوی کسب و کار در همان مراحل اولیه طراحی مدل می‌باشد. با لحاظ کردن جزئیات پیاده‌سازی، به عنوان مثال هماهنگ‌سازی مدل مورد نظر با فرایندهای تجاری و سازمانی، دیدگاهی جامع‌تر، دقیق‌تر و واقع بینانه‌تر فراهم می‌شود، و از این رو امکان کارگر واقع شدن الگوی کسب و کار مورد نظر افزایش خواهد یافت.

 منابع 

 Rappa, Michael (۲۰۰۳), “Business Models on the web”, http://digitalenterprise.org/models/models.html
 Osterwalder, Alexander, Pigneur, Yves (۲۰۰۲), “An e-Business Model Ontology for Modeling e-Business”
 Rayport, J.F. , Jaworski, B.J. (۲۰۰۱) “An introduction to e-Commerce”, New York: McGraw-Hill/Irwin
 Hoffman, Donna L. , Novak, Thomas P. (۲۰۰۳), “A Conceptual Framework for Considering Web-Based Business Models and Potential Revenue Streams”
 Hedman, J. , & Kalling, T. (2003). "The business model concept: theoretical underpinnings and empirical illustrations. European journal of information systems, 12(1), 49-59"
 George, G. , & Bock, A. J. (2011). "The business model in practice and its implications for entrepreneurship research. Entrepreneurship theory and practice, 35(1), 83-111"
 Bouwman, H. , de Vos, H. , & Haaker, T. (Eds.). (2008). "Mobile service innovation and business models. Springer Science & Business Media"
 Solaimani, S. (2014). "The alignment of business model and business operations within network-enterprise environments. PhD Dissertation, Delft University of Technology, The Netherlands"

 جستارهای وابسته 
 مهندسی فناوری اطلاعات
 الگوهای کسب و کار
 فناوری اطلاعات
 مدیریت فناوری اطلاعات
 تاریخ فناوری
 مدلهای کسب و کار تبلیغات اینترنتی
 مدیریت طراحی
 مدیریت طراحی کسب و کار
 تفهیم‌نامه
 تفهیم‌نامه نوآوری
 مدیریت نوآوری
 مدل کسب‌وکار آبونمانی

رده:انواع بازاریابی
رده:بازرگانی
رده:مدل‌های کسب‌وکار
رده:مدیریت
رده:مدیریت راهبردی
رده:مهندسی فناوری اطلاعات
رده:ویکی‌سازی رباتیک