جاویدنام

جاویدنام (به معنای «نام جاودان» یا «نام ابدی») واژه‌ای ایرانی-فارسی است که به شکلی گسترده از واپسین روزهای دی‌ماه ۱۴۰۴ در جریان خیزش ۱۴۰۴ ایران برای یادبود و گرامیداشت افراد کشته‌شده در جریان اعتراضات به کار گرفته شد. 

این اصطلاح به عنوان جایگزینی برای واژهٔ «شهید»، که منشأ آن در زبان فارسی فرهنگ و عقاید عربی-اسلامی است، رواج یافت. جاویدنام، توسط خانواده‌ها، معترضان و رسانه‌های اپوزیسیون برای تأکید بر جاودانگی نام کشته‌شدگان بدون وابستگی به روایت رسمی حکومت مذهبی استفاده می‌شود. کاربرد آن بیشتر در مراسم یادبود، سنگ‌مزارها، گزارش‌های حقوق بشری و پروژه‌های مستندسازی جان‌باختگان دیده می‌شود، و حکومت جمهوری اسلامی در مواردی مانند ممنوعیت نگاشتن آن روی سنگ‌قبرها با آن مخالفت کرده است و همچنین عیسی مراد ویسی تحلیلگر ایران اینترنشنال نام جاویدنامان را با فرزند ایران و جان فدای میهن در آخر برنامه اش می خواند و نام جاویدنامان را زنده نگه می دارد.

 در ادبیات 
در ادبیات کلاسیک فارسی، مفهوم «نام جاوید» یا «جاویدنام» ریشه در آثار حماسی و اخلاقی دارد. ابوالقاسم فردوسی در شاهنامه بارها بر اهمیت «نام نیک جاوید» تأکید کرده و آن را برتر از قدرت و ثروت گذرا می‌داند؛ چنان‌که می‌گوید:سعدی شیرازی نیز در بوستان، در ستایش نیکوکاران و عدالت‌پیشگان، از «پسندیده‌کاران جاویدنام» سخن می‌گوید که به مال عام دست‌اندازی نکردند:

 جستارهای وابسته 
 کشتار دی ۱۴۰۴
 کشته‌شدگان خیزش دی ۱۴۰۴

 منابع 

رده:واژه‌های فارسی
رده:خیزش ۱۴۰۴ ایران