انتقاد داخلی در لبنان از حزب‌الله (۲۰۲۶)

انتقاد داخلی در لبنان از حزب‌الله در سال ۲۰۲۶، به نارضایتی گسترده داخلی و انتقاد سیاسی در لبنان نسبت به حزب‌الله در اوایل مارس ۲۰۲۶، پس از حملات حزب‌الله به اسرائیل اشاره دارد. این حملات توسط حزب‌الله به عنوان حمایت از ایران در بحبوحه تشدید تنش‌های منطقه‌ای گسترده‌تر با مشارکت اسرائیل و ایالات متحده توصیف شد.

این تشدید تنش، لبنان را بیش از پیش به درگیری منطقه‌ای کشاند و باعث حملات هوایی تلافی‌جویانه اسرائیل در سراسر کشور شد که منجر به تخلیه غیرنظامیان، تلفات و خسارات زیرساختی شد. دخالت حزب‌الله در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، سرخوردگی عمومی قابل توجهی را در میان بخش‌هایی از جامعه لبنان ایجاد کرد. دولت لبنان با اعلام فعالیت‌های نظامی حزب‌الله غیرقانونی و درخواست از این گروه برای تحویل سلاح‌های خود به دولت، به این اقدام واکنش نشان داد.

 پیشینه 
 نقش حزب‌الله در سیاست و امنیت لبنان 
حزب‌الله در اوایل دهه ۱۹۸۰ با حمایت ایران تشکیل شد و از آن زمان به یک بازیگر قدرتمند در سیاست و امنیت لبنان تبدیل شده است. قدرت نظامی حزب‌الله پس از عقب‌نشینی اسرائیل از جنوب لبنان در سال ۲۰۰۰ افزایش یافت و مشارکت آن در جنگ ۲۰۰۶ لبنان، جایگاه آن را به عنوان یک بازیگر اصلی منطقه‌ای بیش از پیش تثبیت کرد. این گروه علیرغم قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت که خواستار خلع سلاح بازیگران غیردولتی بود، به تقویت قابلیت‌های نظامی خود ادامه داد.

ایران حامی اصلی حزب‌الله بوده و بودجه، آموزش و سلاح‌های پیشرفته را در اختیار آنها قرار داده است. حزب‌الله اغلب به عنوان یکی از اجزای کلیدی «محور مقاومت» ایران، شبکه‌ای از شبه‌نظامیان مخالف اسرائیل و نفوذ غرب در خاورمیانه، توصیف می‌شود.

 تشدید تنش‌ها و افزایش وابستگی به ایران در سال ۲۰۲۴ 
مرگ سید حسن نصرالله، رهبر دیرینه حزب‌الله در سپتامبر ۲۰۲۴، این گروه را به‌طور قابل توجهی تضعیف کرد و آن را برای حمایت بیشتر به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران وابسته کرد. این تغییر، استقلال عملیاتی حزب‌الله را کاهش و نفوذ تهران بر تصمیمات آن را افزایش داده است.

از نظر مالی، فروپاشی مسیرهای قاچاق از طریق سوریه، به ویژه مسیرهای مرتبط با تجارت فنیتیلین، پس از سقوط بشار اسد در اواخر سال ۲۰۲۴، یک منبع درآمد حیاتی برای حزب‌الله را از بین برد. در نتیجه، این گروه اکنون تقریباً به‌طور کامل به حمایت مالی ایران وابسته است. این فشارهای سیاسی و اقتصادی ترکیبی، انعطاف‌پذیری حزب‌الله را محدود کرده و این سازمان را به سمت دخالت عمیق‌تر در درگیری‌های منطقه‌ای سوق داده و جلوگیری از تشدید بیشتر آن را دشوارتر کرده است.

 جنگ ۲۰۲۶ اسرائیل و حزب‌الله 

در اوایل مارس ۲۰۲۶، حزب‌الله در تلافی کشته شدن سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی ایران، در بحبوحه درگیری‌های مداوم بین ایران، آمریکا و اسرائیل، حملاتی را به شمال اسرائیل آغاز کرد. در پاسخ، جت‌های اسرائیلی پس از صدور دستور تخلیه برای غیرنظامیان در ۵۰ روستا در سراسر جنوب لبنان و بقاع، حملات هوایی را به بیروت انجام دادند.

در ۳ مارس، حزب‌الله حملات موشکی و پهپادی را به سه پایگاه اسرائیلی انجام داد: پایگاه هوایی رمات دیوید، پایگاه نظارتی مرون و کمپ ییتژاک. به نیروهای اسرائیلی دستور داده شد تا مواضعی را در جنوب لبنان تصرف کنند. اسرائیل اعلام کرد که «مناطق استراتژیک» در منطقه را تصرف کرده و دستور تخلیه شهرهای لبنانی مجاور را صادر کرد.

در ۴ مارس، حزب‌الله حملاتی را به اسرائیل آغاز کرد و پایگاه‌های نظامی و همچنین زیرساخت‌های نفت و گاز را هدف قرار داد. اسرائیل با انجام حملات هوایی، مراکز ارتباطی حزب‌الله، از جمله ایستگاه تلویزیونی المنار و ایستگاه رادیویی النور را نابود کرد. حملات دیگری نیز روستاهایی در جنوب لبنان را که گفته می‌شود توسط حزب‌الله مورد استفاده قرار می‌گیرند، هدف قرار داد.

در ۵ مارس، اسرائیل حملات هوایی در بیروت انجام داد که منجر به کشته شدن یک مقام حماس و همچنین چندین حمله دیگر در اوایل همان روز شد. حملات دیگری نیز تأسیسات و عوامل حزب‌الله را هدف قرار داد، در حالی که اسرائیل هشدار تخلیه ساکنان جنوب لبنان در نزدیکی اهداف بالقوه را تمدید کرد. در ظهر، ارتش اسرائیل دستور تخلیه فوری حومه جنوبی بیروت، به ویژه برج البراجنه، حدث، حاره حریک و شیاح را صادر کرد. به ساکنان توصیه شد برای حفظ امنیت به شمال و شرق نقل مکان کنند.

در ۶ مارس، پس از صدور هشدارهای قبلی برای کاهش تلفات غیرنظامیان، اسرائیل مجموعه‌ای از حملات هوایی را به مقرهای حزب‌الله واقع در ساختمان‌های بلند در بیروت انجام داد. این حملات همچنین انبارهایی را هدف قرار داد که گمان می‌رود محل نگهداری پهپادهای مورد استفاده در حملات به اسرائیل باشند.

 واکنش داخلی 
 نارضایتی عمومی 
بسیاری از ساکنان لبنان ابراز نگرانی کردند که اقدامات این گروه، کشور را در زمانی که لبنان با بحران‌های شدید اقتصادی و سیاسی روبرو بود، به خطر کشاندن آن به یک جنگ منطقه‌ای گسترده‌تر می‌اندازد. برخی از شهروندان لبنانی با اظهاراتی مانند «آنها به لبنان اهمیتی نمی‌دهند» و اشاره به اقدامات آنها به عنوان «خودخواهانه» استدلال کردند که تصمیمات حزب‌الله تحت تأثیر اتحادهای منطقه‌ای است تا اولویت‌های داخلی. برخی با ابراز سردرگمی اظهار داشتند که حزب‌الله هنگام کشته شدن سید حسن نصرالله سکوت کرد اما در مورد ترور رهبران ایران با زور پاسخ داد. نظراتی از این دست نه تنها از سوی روستاییان آواره، بلکه از سوی هواداران حزب‌الله نیز دیده می‌شود که ابراز ناامیدی می‌کنند.

واکنش‌ها در میان ساکنان آواره جنوب بیروت متفاوت است، برخی خوابیدن در خیابان‌ها را نوعی فداکاری و همبستگی می‌دانند. برخی دیگر، حملاتی را که جنوب و حومه جنوبی بیروت را ویران کرد، به شدت مورد انتقاد قرار می‌دهند. ساکنان جنوب لبنان علناً وفاداری خود را به دولت لبنان و ارتش آن ابراز کردند. زنی گفت که مبارزه آنها ماندن در سرزمینشان است و از ارتش حمایت می‌کنند زیرا نمایانگر سرزمین و شرف آنهاست. زن دیگری در تلویزیون به‌طور مشابه از ارتش اعلام حمایت کرد. در مجموع، این اظهارات نشان می‌دهد که بسیاری از جنوبی‌ها با موضع «اول لبنان» همسو هستند و به جای حمایت از حزب‌الله، از دولت و ارتش لبنان حمایت می‌کنند، حزب‌اللهی که به نظر آنها ایران را در اولویت قرار داده و به عنوان «دولتی در دولت» عمل می‌کند. دیگری کشاندن لبنان به جنگ منطقه‌ای توسط حزب‌الله را «عملی جنایتکارانه علیه مردم جنوب» توصیف کرد.

یک محقق ارشد در مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس اظهار داشت که خشم فعلی متوجه حزب‌الله و اقدامات آن، بیشترین میزانی است که از زمان تأسیس این گروه مشاهده کرده است. وی افزود که بسیاری، به ویژه در جامعه شیعه، تصمیم حزب‌الله برای ورود به جنگ را بی‌ملاحظه و کشاندن لبنان به درگیری‌ای می‌دانند که هیچ ارتباطی با آنها ندارد.

 انتقاد سیاسی 

چهره‌های سیاسی و احزاب مخالف حزب‌الله بار دیگر درخواست‌های خود را برای واگذاری سلاح‌های این گروه و ادغام قابلیت‌های نظامی آن در نیروهای مسلح لبنان تکرار کردند. پس از جلسه اضطراری کابینه که اوایل امروز در بحبوحه تشدید حملات برگزار شد، نواف سلام، نخست‌وزیر لبنان، ممنوعیت کامل هرگونه فعالیت نظامی حزب‌الله را اعلام کرد. او از این گروه خواست که سلاح‌های خود را به دولت تحویل دهد و خود را به فعالیت‌های سیاسی محدود کند. سلام تأکید کرد که تصمیم‌گیری در مورد جنگ و صلح تنها مسئولیت دولت است و هرگونه اقدام غیرمجاز از خاک لبنان را رد کرد. سلام حملات موشکی و پهپادی حزب‌الله از جنوب لبنان را محکوم کرد و آنها را اقدامات غیرمسئولانه خارج از اختیارات دولت لبنان خواند که امنیت ملی را به خطر می‌اندازد.

در ۵ مارس، دولت لبنان اعلام کرد که هر کسی را که با سپاه پاسداران ایران ارتباط داشته باشد، «دستگیر و به کشورش بازخواهد گرداند». به گفته آکسیوس و چندین منبع دیگر، این امر منجر به خروج ده‌ها افسر ایرانی از بیروت در دو روز گذشته شد. گمان می‌رود اکثر کسانی که بیروت را ترک می‌کنند، اعضای نیروی قدس باشند که به عنوان مشاوران نظامی حزب‌الله خدمت می‌کردند و بر عملیات آن تأثیر می‌گذاشتند.

 واکنش حزب‌الله 
نعیم قاسم، دبیرکل حزب‌الله، درخواست‌ها برای خلع سلاح را رد کرد و اظهار داشت که این گروه به مقابله با آنچه تجاوز اسرائیل و آمریکا توصیف می‌کند، ادامه خواهد داد.

 جستارهای وابسته 
 خلع سلاح حزب‌الله لبنان
 کابینه نواف سلام
 طرح سپر میهن

 منابع 

رده:حزب‌الله لبنان
رده:فهرست‌های مربوط به ایران
رده:لبنان در ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:واکنش‌ها به جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:هیئت دولت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:جنگ ۲۰۲۶ لبنان