نهضت اسلامی افغانستان

پیش‌زمینه 
افغانستان در دهه چهل خورشیدی شاهد تحولات سیاسی و فکری قابل توجهی بود. در این دوره، جریان‌های مختلف سیاسی از جمله گروه‌های چپ‌گرا مانند حزب خلق، پرچم و شعله جاوید در محیط‌های دانشگاهی و شهری فعال بودند. این جریان‌ها در میان برخی از دانشجویان و روشنفکران نفوذ داشتند.

در همین زمان، تعدادی از جوانان مسلمان افغانستان که محصل پوهنتون بودند نسبت به گسترش ایدئولوژی‌های غیر دینی واکنش نشان داد و زمینه برای شکل‌گیری نهضت اسلامی به نام جوانان مسلمان فراهم شد.

 تأسیس 
نهضت اسلامی افغانستان در ۱۳ ماه حمل سال ۱۳۴۸ خورشیدی در کابل شکل گرفت. این نهضت در میان گروهی از دانشجویان ، در پوهنتون کابل، آغاز شد.

بر اساس روایات دقیق و مستند، نخستین فعالیت‌های این نهضت با انتشار شب‌نامه‌هایی همراه بود که در آن‌ها بر ضرورت بازگشت به ارزش‌های اسلامی و مقابله با جریان‌های فکری رقیب تأکید شده بود.

 بنیان‌گذاران 
بر اساس برخی منابع، این نهضت توسط گروهی از فعالان اسلامی که تعداد آنان به دوازده تن می‌رسید، پایه‌گذاری شد. از جمله افرادی که در این زمینه نام برده می‌شود می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

 عبدالرحیم نیازی
 حبیب‌الرحمن
 سیف‌الدین نصرتیار
 محمد عمر
 عبدالقادر توانا
 غلام ربانی عطیش
 سید عبدالرحمن
 گل محمد
 عبدالحی حنفی
 محفوظ منصور
 گلبدین حکمتیار

 اهداف 
اهداف این نهضت در منابع مختلف به‌گونه‌های متفاوت بیان شده است، اما به‌طور کلی شامل موارد زیر دانسته می‌شود:

 ترویج ارزش‌های اسلامی
 مقابله با ایدئولوژی‌های چپ‌گرا
 تلاش برای ایجاد نظام سیاسی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی
 تأکید بر وحدت میان مسلمانان

 فعالیت‌های اولیه 
در سال‌های نخست، فعالیت‌های این نهضت بیشتر در قالب فعالیت‌های فکری و فرهنگی در محیط‌های دانشگاهی و مذهبی صورت می‌گرفت. اعضای این جریان تلاش می‌کردند از طریق بحث‌های فکری، نشر آثار و برگزاری نشست‌ها دیدگاه‌های خود را گسترش دهند.

 درگیری‌ها و تحولات 
در ادامه، با افزایش تنش میان گروه‌های سیاسی مختلف، درگیری‌هایی میان اعضای جریان‌های اسلامی و گروه‌های چپ‌گرا صورت گرفت . این تحولات در بستر فضای سیاسی پرتنش افغانستان در آن دوره رخ می‌داد.

پس از کودتای داود خان در 24 سرطان 1352 اعضای نهضت اسلامی مورد فشار های مختلف رژیم داود خان قرار گرفت و نهضت مجبور به قیام علیه داود خان شد که این قیام پس از شکست منتج به مهاجرت اعضای نهضت گردید.

 جهاد و تحولات بعدی 
پس از کودتای سال ۱۳۵۷ و ورود نیروهای شوروی به افغانستان، نهضت اسلامی به جهاد مسلحانه علیه رژیم کودتایی و سپس علیه قوای اشغالگر شوروی سابق ادامه داد تا اینکه به شکست قوای شوروی و سقوط رژیم کمونیستی منتج شد .

 وضعیت بعدی 
در دهه های بعدی توطئه ها ودسایس پیدا و پنهان از داخل و خارج علیه نهضت اسلامی به راه افتاد که این توطئه ها مانع تاسیس نظام نیرومند اسلامی مبتنی بر ارای مردم وقانون اساسی در کشور گردید