غار-دژ کیجاکرچال

غار-دژ کیجاکرچال یکی از محوطه‌های تاریخی و استحکامات صخره‌ای در شهرستان سوادکوه، استان مازندران است. این محوطه در محدودهٔ دربند کولا و در پیوند با شبکهٔ گذرگاه‌های کوهستانی البرز مرکزی قرار دارد و در برخی پژوهش‌های باستان‌شناسی به‌عنوان بخشی از ساختارهای دفاعی مرتبط با غار-دژ اسپهبد خورشید بررسی شده‌است.

 موقعیت جغرافیایی 
غار-دژ کیجاکرچال در منطقهٔ کوهستانی سوادکوه و در محدودهٔ تنگه کولا واقع شده‌است. این منطقه در مسیر راه‌های تاریخی میان نواحی مرکزی ایران و تبرستان قرار داشته و از نظر ارتباطی و نظامی دارای اهمیت بوده‌است.

 ویژگی‌های معماری 
کیجاکرچال از جمله محوطه‌های صخره‌ای منطقه است که با بهره‌گیری از عوارض طبیعی کوهستان شکل گرفته‌است. موقعیت مرتفع، دسترسی دشوار و ارتباط بصری با دیگر استقرارهای دفاعی منطقه از جمله ویژگی‌هایی است که در بررسی‌های میدانی به آن اشاره شده‌است.

 جایگاه تاریخی 
برخی پژوهشگران، مجموعهٔ تنگه کولا را به‌عنوان بخشی از شبکهٔ دفاعی کوهستانی تبرستان معرفی کرده‌اند. در این چارچوب، غار-دژ کیجاکرچال در کنار آثاری مانند قلعه رواتسر [باج‌گیران] و غار-دژ کیلی[تاقِ فرامرز]، به‌عنوان بخشی از ساختار دفاعی منطقه مورد توجه قرار گرفته‌است.

 پژوهش‌های باستان‌شناسی 
در پژوهش‌های میدانی مرتبط با غار-دژ اسپهبد خورشید و گذرگاه‌های پیرامونی آن، از محوطه‌های وابسته در تنگه کولا نیز یاد شده‌است. این مطالعات بیشتر بر ساختار دفاعی، موقعیت جغرافیایی و ارتباط محوطه‌ها با راه‌های تاریخی منطقه تمرکز داشته‌اند.

 جستارهای وابسته 
 غار-دژ سه تاق
 غار-دژ اسپهبد خورشید
 قلعه رواتسر
 دربند کولا
 غار-دژ دیوخانه
 قلعه کنگلو
 سامان توفیق

 منابع 

رده:محوطه‌های تاریخی استان مازندران
رده:غارهای تاریخی ایران
رده:دژهای تاریخی شهرستان سوادکوه
رده:تاریخ طبرستان