منافذ پوستی

منافذ پوستی ساختارهایی میکروسکوپی در سطح اپیدرم هستند که دهانهٔ خروج سبوم، عرق و ترشحات فولیکول‌های مو را تشکیل می‌دهند. منافذ بخشی طبیعی از پوست انسان‌اند و وجود آن‌ها برای عملکرد سالم پوست ضروری است. اندازهٔ ظاهری منافذ تحت تأثیر عوامل ژنتیکی، هورمونی، ساختاری و محیطی تغییر می‌کند؛ اما منافذ دارای قابلیت «باز و بسته شدن» فعال نیستند و فقط ممکن است به دلیل تجمع سبوم یا کاهش استحکام پوست، بزرگ‌تر دیده شوند.Dreno B, Araviiskaia E, Berardesca E, et al. Large pores: Definition, causes, and treatment options. Journal of Cosmetic Dermatology. 2015;14(4):291–297.

 ساختار 
منافذ، دهانهٔ فولیکول مو هستند و خود یک عضو مستقل محسوب نمی‌شوند. ساختار فولیکول شامل بخش‌های زیر است:
 غدد سباسه که سبوم تولید می‌کنند و نقش محافظتی بر سطح پوست دارند.Zouboulis CC. Acne and sebaceous gland function. Clinics in Dermatology. 2009;27(1):17–23.
 غدد عرق اکرین که در برخی نواحی به فولیکول‌ها راه دارند.
 فولیکول مو که مسیر اصلی خروج سبوم است.

غدد سباسه در نواحی صورت، بینی، پیشانی و چانه متراکم‌ترند و منافذ در این نواحی معمولاً قابل مشاهده‌تر هستند.

 عملکرد 
منافذ پوستی برای عملکرد طبیعی پوست ضروری‌اند و نقش‌هایی شامل موارد زیر دارند:
 تنظیم خروج سبوم و حفظ سد هیدرولیپیدی
 کمک به حفظ رطوبت سطح پوست
 دفع بخشی از حرارت و مواد از طریق عرق

 عوامل مؤثر در بزرگ‌تر دیده شدن منافذ 
علت بزرگ‌تر «دیده شدن» منافذ با بزرگ‌تر شدن «واقعی» آن‌ها متفاوت است. پژوهش‌ها چند عامل اصلی را مطرح می‌کنند:

 تولید بیش از حد سبوم 
فعالیت زیاد غدد سباسه باعث انبساط دهانه فولیکول شده و منافذ قابل مشاهده‌تر می‌شوند.Zouboulis CC. Acne and sebaceous gland function. Clinics in Dermatology. 2009;27(1):17–23.

 عوامل ژنتیکی و هورمونی 
اندازهٔ منافذ تا حد زیادی وراثتی است و آندروژن‌ها نقش مهمی در فعالیت غدد چربی دارند.

 کاهش کلاژن و الاستین (افزایش سن) 
با افزایش سن، ساختار حمایتی پوست ضعیف می‌شود و منافذ کشیده‌تر به نظر می‌آیند.Luebberding S, Krueger N, Kerscher M. Mechanical properties of human skin in vivo: A comparative evaluation in 300 men and women. Skin Research and Technology. 2014;20(1):127–135.

 آسیب ناشی از نور خورشید 
پرتو فرابنفش (UV) الیاف کلاژن را تجزیه می‌کند و باعث کاهش استحکام بافت اطراف منافذ می‌شود.

 انسداد منافذ 
تجمع سبوم، آلودگی و سلول‌های مرده سبب تشکیل کومدون و برجسته‌تر دیده شدن منافذ می‌شود.Dreno B, Araviiskaia E, Berardesca E, et al. 2015.

 روش‌های مبتنی بر شواهد برای بهبود ظاهر منافذ 
پژوهش‌ها نشان می‌دهد که اندازه ذاتی منافذ قابل حذف نیست، اما روش‌هایی وجود دارد که به «کاهش ظاهر» آن‌ها کمک می‌کند.Jacob CI, Dover JS, Kaminer MS. Skin aging and its treatment. Dermatologic Surgery. 2012;38(10):1556–1568.

 رتینوئیدها 
رتینوئیدهای موضعی با افزایش نوسازی سلولی و تحریک کلاژن، انسداد منافذ را کاهش می‌دهند. 
توجه: بسیاری از رتینوئیدها در دوران بارداری و شیردهی ممنوع هستند. 

 اسیدهای لایه‌بردار (AHA و BHA) 
 اسید سالیسیلیک (BHA) درون منافذ نفوذ کرده و به پاک‌سازی سبوم کمک می‌کند.
 گلیکولیک اسید (AHA) باعث بهبود بافت سطحی پوست می‌شود.

 کنترل ترشح سبوم 
مواد مؤثر شامل نیاسینامید و ترکیبات حاوی زینک PCA هستند که می‌توانند میزان سبوم را کاهش دهند.

 درمان‌های کلینیکی 
در برخی شرایط و با نظر متخصص پوست:
 لیزرهای فرکشنال 
 میکرونیدلینگ 
 دستگاه‌های غیرابلیتیو تحریک کلاژن 

این روش‌ها بیشتر بر بهبود بافت پوست اثر دارند تا «کوچک کردن» واقعی منافذ.

 بارداری و شیردهی 
براساس منابع علمی، روش‌های زیر عموماً کم‌خطرتر محسوب می‌شوند:
 نیاسینامید 
 پاک‌کننده‌های ملایم 
 ضدآفتاب‌های فیزیکی (مینرال) 
 محصولات غیرکومدوژنیک 

 نکات مهم 
 منافذ «باز و بسته» نمی‌شوند. آنچه تغییر می‌کند میزان چربی، آلودگی و حالت بافت اطراف منفذ است. 
 آب سرد یا بخار تأثیر موقت دارد و موجب تغییر ساختاری منافذ نمی‌شود. 
 هیچ روشی منافذ را به طور دائمی حذف نمی‌کند، اما می‌توان ظاهر آن‌ها را کاهش داد. 

 جستارهای وابسته 
 پوست
 غدد سباسه
 آکنه
 مراقبت از پوست

 منابع 

رده:پوست