الأدب الوجیز

الأدب الوجیز (که با نام‌های الأدب الصغیر و رساله الوجیزه نیز شناخته می‌شود) رساله‌ای کوتاه اما پرمحتوا در باب اخلاق عملی و تدبیر نفس، اثر ابن مقفع، نویسنده و مترجم بزرگ ایرانی سده دوم هجری است. این کتاب در واقع عصاره‌ای از حکمت‌های سیاسی و اخلاقی ایران پیش از اسلام (عصر ساسانیان) است که به زبان عربی برگردانده شده و تأثیری بنیادین بر شکل‌گیری نثر فنی و ادبِ سیاسی در تمدن اسلامی داشته است.

 محتوا و ساختار 
نام کتاب (الصغیر یا الوجیز) به حجم اندک آن اشاره دارد، اما محتوای آن شامل قواعد زرین برای زندگی مدنی و سیاسی است. ابن مقفع در این اثر به موضوعاتی نظیر «اصلاح نفس»، «آداب همنشینی با حاکمان»، «انتخاب دوستان» و «سنجیدگی در سخن» می‌پردازد.

 تحلیل اخلاقی و رفتاری 
ابن مقفع در این رساله بر خصلت «خردورزی» (عقل) به عنوان زیربنای تمام فضایل تأکید می‌کند. او معتقد است که انسان برای بقا در اجتماع، نیازمند «ادب» (به معنایِ انضباطِ رفتاری) است. از نظر او، تندی در کلام و بی‌ثباتی در دوستی، نشانه‌هایی از ضعفِ شخصیتِ فردی هستند. او در این کتاب، «وفای به عهد» و «راستی» را نه تنها فضیلت، بلکه ضرورتِ پایداریِ جامعه می‌داند.

 اهمیت تاریخی 
این اثر به همراه کتاب بزرگتر نویسنده (**الأدب الکبیر**)، نخستین نمونه‌های «اندرزنامه‌نویسی» در دوره اسلامی هستند که پل ارتباطی میان اندیشه سیاسی ایران باستان و جهان جدید به شمار می‌روند.

 جستارهای وابسته 
 الأدب الکبیر
 کلیله و دمنه
 اندرزنامه
 فهرست دیدگاه‌ها و تحلیل‌ها درباره خلقیات ایرانیان

رده:کتاب‌های سده ۸ (میلادی)
رده:کتاب‌های عربی سده‌های میانه
رده:آثار ابن مقفع
رده:کتاب‌های اخلاق