دوک‌نشین یولیش برگ

دوک‌نشین یولیش-برگ (به آلمانی: Herzogtum Jülich-Berg) یکی از واحدهای سیاسی قدرتمند و تاثیرگذار در قلمرو غربی امپراتوری مقدس روم بود که از اتحاد شخصی دو سرزمین یولیش و برگ در سده پانزدهم میلادی شکل گرفت. این قلمرو که در قلب منطقه راین‌لند قرار داشت، با پایتختی شهر دوسلدورف، به یکی از مراکز مهم اداری، نظامی و فرهنگی در مرزهای غربی آلمان تبدیل شد. یولیش-برگ به دلیل موقعیت ژئوپلیتیک خود میان فرانسه و هلند از یک سو و ایالت‌های داخلی امپراتوری از سوی دیگر، همواره در کانون رقابت‌های دودمانی و مذهبی، به‌ویژه در جریان بحران جانشینی یولیش در اوایل سده هفدهم قرار داشت. این دوک‌نشین متحد تا زمان تحولات ناشی از انقلاب فرانسه و جنگ‌های ناپلئونی، هویت سیاسی نیمه‌مستقل خود را حفظ کرد و در نهایت راه را برای نفوذ پادشاهی پروس در منطقه راین هموار ساخت.

 پیشینه و تکوین دوک‌نشین‌های متحد 
شکل‌گیری واحد سیاسی یولیش-برگ محصول فرآیندهای پیچیده جانشینی و وصلت‌های دودمانی در اواخر قرون وسطی بود. در سال ۱۴۲۳ میلادی، با انقراض شاخه اصلی خاندان یولیش، آدولف هفتم از خاندان برگ با اتحاد این دو قلمرو، شالوده یک قدرت منطقه‌ای مستحکم را بنا نهاد که از کرانه غربی رود رور تا بلندی‌های منطقه برگ گسترده شده بود. این تمرکز قدرت به حکام یولیش-برگ اجازه داد تا در برابر توسعه‌طلبی شاهزاده-اسقف‌های کلن مقاومت کرده و استقلال داخلی خود را در چارچوب امپراتوری مقدس روم حفظ کنندWhaley, Joachim, Germany and the Holy Roman Empire, 978-0198731306, p. 78. در این دوره، ساختارهای اداری واحدی برای مدیریت مالیات‌ها و امور نظامی در هر دو سرزمین ایجاد شد که به انسجام بیشتر این ایالت کمک شایانی کرد.

 شکوفایی اقتصادی و عصر اصلاحات مذهبی 
در سده شانزدهم، یولیش-برگ تحت حاکمیت «خاندان مارک» به دوران شکوفایی اقتصادی خود رسید. دوسلدورف به عنوان اقامتگاه رسمی انتخاب شد و به مرکزی برای هنر و سیاست رنسانسی تبدیل گشت. از نظر مذهبی، این دوک‌نشین رویکردی نسبتاً تسامح‌آمیز داشت که با عنوان «راه سوم» شناخته می‌شد؛ رویکردی که تلاشی برای تعدیل میان کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها بود تا از بروز درگیری‌های خونین جلوگیری شودWilson, Peter H., Heart of Europe: A History of the Holy Roman Empire, 978-0674051058, p. 156. موقعیت ژئوپلیتیک این قلمرو در حوضه راین علیا و سفلی، آن را به قطب تولید فلزات و نساجی تبدیل کرد، به‌طوری که ماتریکل امپراتوری در سال ۱۵۲۲، توان نظامی و مالی قابل توجهی را برای این دوک‌نشین ثبت کرده است که نشان‌دهنده وزن سیاسی آن در میان ایالت‌های امپراتوری است.

 بحران جانشینی و انتقال به خاندان پالاتینات 
مرگ یوهان ویلیام در سال ۱۶۰۹ بدون بر جا گذاشتن وارث، به «بحران جانشینی یولیش-کلو» دامن زد که اروپا را تا آستانه یک جنگ فراگیر پیش برد. پس از سال‌ها منازعه و مداخله قدرت‌های بزرگ از جمله اسپانیا و جمهوری هلند، طبق پیمان گزانتن در سال ۱۶۱۴، یولیش و برگ تحت حاکمیت ولفگانگ ویلیام از خاندان پالاتینات-نویبورگ قرار گرفتDarby, Graham, The Thirty Years' War, 978-0415226080, p. 42. تحت حاکمیت این خاندان، دوسلدورف به یکی از درخشان‌ترین پایتخت‌های باروک در آلمان تبدیل شد. الحاق بعدی این سرزمین‌ها به انتخابگرنشین پالاتینات در سال ۱۶۸۵ و سپس به بایرن در سال ۱۷۷۷، یولیش-برگ را به بخشی از یک ساختار سیاسی عظیم‌تر تبدیل کرد که نفوذ آن از مونیخ تا کرانه‌های راین گسترش یافته بود.

 سقوط در برابر ارتش انقلابی و انحلال نهایی 
پایان عمر سیاسی یولیش-برگ با وزش طوفان‌های انقلاب فرانسه در اواخر سده هجدهم رقم خورد. در سال ۱۷۹۴، نیروهای فرانسوی کرانه چپ راین، از جمله تمام قلمرو دوک‌نشین یولیش را اشغال کردند. با معاهده لون‌ویل در سال ۱۸۰۱، این بخش رسماً به فرانسه ملحق شد. بخش‌های باقی‌مانده در کرانه راست راین (دوک‌نشین برگ) نیز دوام چندانی نیافتند و در سال ۱۸۰۶، ناپلئون با ادغام آن‌ها، «دوک‌نشین بزرگ برگ» را به عنوان یک ایالت دست‌نشانده در کنفدراسیون راین ایجاد کردBlanning, T. C. W., The French Revolutionary Wars, 978-0340569146, p. 245. با شکست ناپلئون در سال ۱۸۱۵، طبق مصوبات کنگره وین، کل این منطقه به پادشاهی پروس واگذار شد و به عنوان بخشی از «استان راین» در ساختار اداری پروس ادغام گردید.

 جستارهای وابسته 

 تاریخ آلمان
 گاه‌شمار تاریخ آلمان

 منابع 

رده:تاریخ آلمان
رده:ایالات امپراتوری آلمان
رده:تاریخ آلمان بر پایه مکان
رده:امپراتوری مقدس روم
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه مکان
رده:تاریخ امپراتوری مقدس روم بر پایه دوره
رده:سرزمینهای امپراتوری مقدس روم
رده:جغرافیای آلمان
رده:فهرست‌های شاهزاده‌ها
رده:ایالت‌ها و قلمروهای منحل‌شده در ۱۹۱۸ (میلادی)