قطارهای حومه‌ای در ایران

راه‌آهن حومه به راه‌آهنی گفته می‌شود که میان مرکز شهر و شهرک‌ها، مناطق اطراف و حومهٔ آن ساخته شده‌است. طول این راه‌آهن معمولاً تا ۱۵ کیلومتر بوده و سرعت قطار آن ۵۰ تا ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت است. استفاده‌کنندگان راه‌آهن حومه بیشتر افرادی هستند که محل کار آن‌ها در مرکز شهر و محل زندگیشان مناطق حومه است.

درواقع قطارهای حومه‌ای، قطارهایی هستند به منظور صرفه‌جویی در هزینه‌ها و همچنین به منظور کاهش آلودگی‌های ترافیکی و زیست‌محیطی برای دسترسی راحت‌تر ساکنان شهرهای حومهٔ یک کلان‌شهر به آن شهر، فعالیت می‌کنند.

هزینهٔ استفاده از قطارهای حومه‌ای، مشابه مترو و بسیار ارزان‌تر از قطارهای مسافرتی است. درواقع می‌توان قطارهای حومه‌ای را به متروی برون‌شهری با فاصلهٔ نسبتاً زیادتر تشبیه کرد.

 قطارهای حومه‌ای ایران 
خطوط حومه‌ای در ایران مدت زمان زیادی نیست که معرفی شده و به بهره‌برداری رسیده‌اند، اما در همین بازهٔ کوتاه با استقبال زیادی از سوی ساکنان حومه قرار گرفته‌اند.

تعریف قطارها و خطوط حومه‌ای در ایران نسبت به دیگر کشورها کمی متفاوت‌تر بیان می‌شود، چرا که قطارهای حومه‌ای در ایران صرفاً نه فقط برای اتصال شهرک‌ها و حومهٔ کلانشهر، بلکه برای اتصال شهرهای کوچک و بزرگ اطراف به کلان‌شهر نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

درحال حاضر خطوط حومه‌ای در 7 ناحیهٔ کشور در حال بهره‌برداری هستند که عبارت‌اند از:
 تهران
 آذربایجان
 خراسان
 جنوب
 شمال
 جنوب شرق
 لرستان-زاگرس

 خطوط حومه‌ای ایران 
 تهران 
بندانگشتی|305x305پیکسل|خطوط حومه‌ای تهران

ناحیهٔ تهران با بیشترین تعداد خطوط و قطارهای حومه‌ای، بیشترین مسافران حومه‌ای را دارد. خطوط این ناحیه دسترسی آسان‌تر ساکنان شهرهای اطراف تهران از ۴ استان را به پایتخت فراهم می‌کنند.

خطوط تهران شامل:
+خطوط حومه‌ای تهرانعنوان خطمسیر(ها)موقعیت نسبت به پایتختقطار(ها)تهران-پرند۱ مسیر (تهران-پرند)جنوب غرب۱۴تهران-کرج-هشتگرد*۱ مسیر (تهران-هشتگرد)غرب۴تهران-قزوین-تاکستان*۲ مسیر
(تهران-قزوین)

(تهران-تاکستان)شمال غرب۳تهران-قم۲ مسیر
(تهران-قم)

(تهران-جمکران)جنوب۶تهران-پیشوا-گرمسار۲ مسیر
(تهران-پیشوا-امام‌زاده)

(تهران-گرمسار)شرق۱۰تهران-فیروزکوه۱ مسیر (تهران-فیروزکوه)شمال شرق۱
*خط حومه ای غرب و شمالغرب تهران، تحت عنوان کلی تهران-هشتگرد-قزوین-تاکستان توسط راه آهن معرفی شده است.

اما با توجه به اینکه ۲ مسیر دیگر مربوط به استان قزوین می باشند، در این مقاله خط هشتگرد و خط قزوین-تاکستان از هم جدا در نظر گرفته شده،چون عملا شرکت راه آهن حومه این دو خط را مجزا می داند.

 ایستگاه ها 
بندانگشتی|442x442پیکسل

 آذربایجان 
در ناحیهٔ آذربایجان، ۲ خط حومه‌ای، کلانشهر تبریز را به جلفا و دانشگاه شهید مدنی متصل می‌کنند.
+خطوط حومه آذربایجانعنوان خطمسیر(ها)قطار(ها)تبریز-دانشگاه شهید مدنیتبریز-دانشگاه شهید مدنی۵تبریز جلفاتبریز جلفا۱

 خراسان 
در این ناحیه، یک خط حومه‌ای سرخس را به کلانشهر مشهد متصل می‌کند و دارای دو قطار در یک مسیر است.
+خطوط حومه خراسانعنوان خطمسیر(ها)قطار(ها)مشهد-سرخسمشهد-سرخس۲

 جنوب 
خطوط حومه‌ای جنوب، شهرهای اطراف کلانشهر اهواز را به آن و شهرهای دیگر خوزستان را به‌هم متصل می‌کنند.
+خطوط حومه‌ای جنوبعنوان خطمسیر(ها)قطار(ها)اهواز-اندیمشکاهواز-اندیمشک۲اهواز-خرمشهراهواز-خرمشهر۱اندیمشک-دروداندیمشک-درود۲کارون-سربندر-ماهشهر۲ مسیر
(کارون-سربندر)(کارون-ماهشهر)۳

 شمال 
خطوط حومه‌ای شمال ایران، شهرهای استان‌های مازندران و گلستان را به هم متصل می‌کنند.
+خطوط حومه شمالعنوان خطمسیر(ها)قطار(ها)گرگان-پل سفیدگرگان-ساری-پل سفید۳گرگان-اینچه‌برونگرگان-اینچه‌برون۱

 جنوب شرق 
خطوط حومه‌ای جنوب شرق، شهرهای استان سیستان و بلوچستان را به هم متصل می‌کنند.
+خطوط حومه جنوب شرقعنوان خطمسیر(ها)قطار(ها)زاهدان-خاشزاهدان-خاش۱

 لرستان-زاگرس 
این خط استان خوزستان(اندیمشک) را به لرستان(دورود) متصل میکند.
+عنوان خطمسیر(ها)قطار(ها)اندیمشک-دوروداندیمشک-دورود۲

 منابع 
 مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Commuter rail». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۰

*
رده:ترابری ریلی در ایران