دولت اول محمدعلی فروغی

کابینه اول محمدعلی فروغی در تاریخ ۲۸ آذر ۱۳۰۴ آغاز به کار کرد و تا ۱۵ خرداد ۱۳۰۵ ادامه داشت. این کابینه نخستین دولت پس از انقراض پادشاهی قاجار و آغاز پادشاهی پهلوی بود که توسط محمدعلی فروغی (ذُکاءُ المُلک) به عنوان کفیل ریاست وزرا تشکیل شد.

 زمینه و ماموریت 
فروغی از جمله دولتمردانی بود که نقش تعیین‌کننده‌ای در انقراض پادشاهی قاجار و انتقال قدرت به رضاخان ایفا کرد. پس از تصویب قانون انقراض پادشاهی قاجار در مجلس مؤسسان و انتخاب رضاخان به عنوان پادشاه جدید ایران، فروغی به پیشنهاد رضاخان و با رای اعتماد مجلس شورای ملی مامور تشکیل اولین دولت در دوره پهلوی شد.

مهم‌ترین ماموریت این دولت تثبیت نظام نوپای پهلوی و برگزاری مراسم تاجگذاری رضاشاه بود. همچنین مدیریت اوضاع سیاسی کشور در فضای انتقال قدرت از دیگر وظایف این کابینه به شمار می‌رفت.

 ترکیب کابینه 
کابینه اول فروغی متشکل از ۹ وزیر بود که در ۲۹ آذر ۱۳۰۴ به مجلس شورای ملی معرفی شدند. ترکیب این کابینه به شرح زیر بود:

 سمت وزیر تصویر تاریخ شروع تاریخ پایان کفیل ریاست وزرا محمدعلی فروغی (ذکاءالملک) 80px ۲۸ آذر ۱۳۰۴ ۱۵ خرداد ۱۳۰۵ وزیر امور خارجه حسن مشار (مشارالملک) ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵ وزیر جنگ سرلشکر عبدالله امیرطهماسبی ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵ وزیر عدلیه مهدی مشیر فاطمی (عمادالسلطنه) 80px ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵ وزیر مالیه مرتضی‌قلی بیات (سهام‌السلطان) 80px ۲۹ آذر ۱۳۰۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ وزیر پست و تلگراف جعفرقلی‌خان سردار بهادر ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵ وزیر داخله حسین دادگر (عدل‌الملک) 80px ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵ وزیر فوائد عامه و تجارت علی‌اکبر داور 80px ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵ کفیل وزارت معارف، اوقاف و صنایع مستظرفه یوسف مشار (مشار اعظم) ۲۹ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۶ وزیر دربار (مستقیماً زیر نظر شاه) عبدالحسین تیمورتاش (سردار معززالملک) 80px ۲۸ آذر ۱۳۰۴ ۱۳۰۵

 اقدامات اصلی 
بندانگشتی|رضاشاه بنیانگذار دودمان پهلوی که تاجگذاری وی توسط کابینه فروغی مدیریت شد.

کابینه اول فروغی در کوتاه مدت خود دست به اقدامات مهمی زد که زمینه‌ ساز تحولات بعدی در دوره پهلوی شد. مهم‌ترین دستاورد این دولت تثبیت پایه‌های حکومت پهلوی و اعطای مشروعیت قانونی به آن در داخل و خارج از کشور بود.

برگزاری رسمی مراسم تاجگذاری رضاشاه در تاریخ ۴ اردیبهشت ۱۳۰۵ از مهم‌ترین رویدادهای این دوران کوتاه به شمار می‌رود. از اولین اقدامات این دولت اعلام رسمی سیاست ترک مخاصمه و اعزام هیئت‌های دیپلماتیک برای کسب مشروعیت بین‌المللی بود.

در این دوره مقدمات اولیه برای اقدامات گسترده ناسیونالیستی بعدی از جمله کشف حجاب و یکپارچه‌سازی قضایی فراهم شد و دولت فروغی در سرکوب واقعه مسجد گوهرشاد نقش داشت.

 پایان کار کابینه 
پس از برگزاری مراسم تاج‌گذاری و تثبیت نسبی حاکمیت پهلوی رضاشاه به تدریج خواهان تغییر در ساختار دولت شد. سرانجام در ۱۵ خرداد ۱۳۰۵ محمدعلی فروغی استعفا داد و کابینه خود را منحل اعلام کرد. پس از وی، حسن مستوفی مامور تشکیل کابینه جدید شد.

 منابع 

فروغی ۵
رده:نخست‌وزیری محمدعلی فروغی