نبرد کاخک

نبرد کاخک در جریان دومین لشکرکشی درانی‌ها به خراسان در ماه مه ۱۷۵۴ روی داد. نیروهای افغان سپاه علی مراد خان را در کاخک شکست دادند و این نبرد به عنوان یکی از خونین‌ترین نبردها در تاریخ ایران توصیف شده است.

 پیش‌زمینه 
در سال‌های ۱۷۵۰–۱۷۵۱، نخستین لشکرکشی احمدشاه به خراسان بزرگ با موفقیت‌هایی همراه بود. در پی آن، احمدشاه در سال ۱۷۵۴ تدارک لشکرکشی دوم را آغاز کرد. در این زمان، نیشابور به وسیله عالم خان، نائب پیشین افشاری در خراسان، در محاصره بود.

با آگاهی از آغاز حرکت احمدشاه به سوی خراسان، سپاه عالم خان از هم پاشید و کردهای چمشگزک به احمدشاه پیوستند. آنان عالم خان را که به سبزوار گریخته بود دستگیر کرده و با پشتیبانی احمدشاه گردن زدند.

 پیش‌درآمد 
احمدشاه در مه ۱۷۵۴ حرکت خود را آغاز کرد. نیروهای افغان از هرات به سوی تون رهسپار شدند. احمدشاه، سردار جهان خان و نصیر خان کلات را مأمور کرد تا با لشکر خود به ویران‌سازی نواحی اطراف بپردازند.

 نبرد 
نیروهای افغان با ایجاد رعب و ویرانی در منطقه پیشروی کردند و سپس به سوی علی مراد خان، حاکم طبس، حرکت کردند که برای مقابله با آنان بیرون آمد. دو سپاه در کاخک در شمال‌شرق فردوس با یکدیگر روبه‌رو شدند و نبردی درگرفت که از آن به عنوان «یکی از سرسختانه‌ترین و خونین‌ترین نبردها در تاریخ ایران» یاد شده است.

حضور علی مراد خان در میدان نبرد موجب افزایش چشمگیر روحیه و شدت درگیری شد. هنگامی که مهمات هر دو طرف پایان یافت، جنگجویان شمشیر کشیده و تن‌به‌تن با یکدیگر درگیر شدند. نبرد تا مدتی بی‌نتیجه بود و پیروزی قطعی به دست نیامد؛ اما ناگهان علی مراد خان کشته شد و درانی‌ها به پیروزی دست یافتند. سپاه او متلاشی شد و شهرهای تون و طبس به تصرف افغان‌ها درآمد.

 پیامدها 
بیشتر اعتبار این پیروزی به نصیر خان و بلوچ‌های او نسبت داده شده است که «چون قهرمانان» جنگیدند. شهرهای تون و طبس غارت و ویران شدند و افغان‌ها با غنایم فراوان به نزد احمدشاه در مشهد بازگشتند.

 منابع 

 منابع کتابشناسی 

 
 
 

رده:جنگ‌های افغانستان
رده:جنگ‌های قاجاریان
رده:درگیری‌های دهه ۱۷۵۰ (میلادی)
رده:نبردهایی که سلطنت درانی در آن دخیل بود