آشوت آبراهامیان (زبان‌شناس)

آشوت آرسنی آبراهامیان (به ارمنی: Աշոտ Արսենի Աբրահամյան)؛ (زاده ۱۹۱۸ - درگذشته ۱۹۸۵)، زبان‌شناس، استاد دانشگاه (۱۹۶۴)، عضو مکاتبه‌ای فرهنگستان علوم ارمنستان شوروی، خادم علمی برگزیده (۱۹۶۵) و پداگوژ اهل ارمنستان بود.

 زندگینامه 
وی در روستای شاهریز (در حال حاضر گقاموان) در استان گغارکونیک متولد شد. از سال ۱۹۳۷ به عنوان معلم در مدارس منطقه هرازدان مشغول به کار شد و سمت‌های معاونت آموزشی و مدیریتی را نیز بر عهده داشت. وی تحصیلات عالی خود را در مؤسسه پرورشی مکاتبه‌ای ایروان به پایان رساند. در سال ۱۹۴۸ از پایان‌نامه خود دفاع کرد و مدرک نامزدی علوم فیلولوژی را دریافت نمود و از سال ۱۹۴۳ تا پایان عمر در همان مؤسسه به تدریس پرداخت.

در سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۵۹ در مؤسسه زبان فرهنگستان علوم ارمنستان شوروی به عنوان مدیر بخش فعالیت کرد و از سال ۱۹۶۰ رئیس کرسی زبان ارمنی در مؤسسه پرورشی دولتی خاچاطور آبوویان ایروان بود. در سال ۱۹۶۳ از پایان‌نامه دکتری خود دفاع کرد. وی دوره‌های دانشگاهی زبان ارمنی مدرن، گرابار و مقدمات زبان‌شناسی را تدریس می‌کرد. وی سهم قابل‌توجهی در بررسی ساخت‌واژه فعل در زبان ارمنی، به ویژه در زبان ادبی معتبر مدرن و ویژگی‌های صرفی مقوله‌های فعلی داشت. کتاب راهنمای گرابار که او تألیف کرده، آشکارا به آموزش زبان ادبی کهن ارمنی کمک نموده است. وی مقالات ارزشمند متعددی منتشر کرد که در آن‌ها به مسائل واج‌شناسی تاریخی ارمنی، ریشه‌شناسی و مسائل علمی-روش‌شناختی آموزش زبان پرداخته بود. ترجمه او (از گرابار به ارمنی نو) از کتاب «انکار فرقه‌ها» اثر یزنیک کوغباتسی در سال ۱۹۷۲ منتشر شد. وی در ایروان درگذشت.

در ۱۰ آوریل ۱۹۸۱، آشوت آبراهامیان، عضو مکاتبه‌ای فرهنگستان (۱۹۷۷) و خادم علمی برگزیده، به پاس مدیریت پروژه‌های تدوین واژه‌نامه‌های متون کلاسیک ارمنی در مؤسسه زبان، لوح سپاس خود را از دستان ویکتور آمبارتزومیان، رئیس فرهنگستان علوم دریافت کرد.

در سال‌های مختلف و به مناسبت‌های گوناگون، آشوت آبراهامیان مقالاتی را به چهره‌های برجسته هنر و ادبیات از جمله مارتیروس ساریان، آرنو باباجانیان، موشق گالشویان و دیگران تقدیم کرده است.

آشوت آبراهامیان در جوانی تعدادی شعر سروده است که مجموعاً ۲۰ قطعه هستند و در آرشیو شخصی او با عنوان «لیریک زندگی» نگهداری می‌شوند. همه این اشعار موزون هستند و در مرکز آن‌ها ستایشی از محبوب‌ترین موجود قلب و روحش، «زفیور»، قرار دارد.

و این‌گونه در سکوت و تنهایی
بال‌های دلتنگی فرود می‌آیند
و با آتش سیری‌ناپذیر خود
اقیانوس احساساتم را شعله‌ور می‌کنند.

قلبم لحظه‌ای باز می‌ایستد،
نفسی لطیف را حس می‌کنم،
و ناگاه بر آستانه کهن
نگاهی شیرین می‌درخشد.

او آمد، به دیدارم آمد؛
با خود هم خورشید آورد و هم زندگی،
ابرهای اندوه پراکنده شدند؛
همچون وهمی فراموش‌شده.
۲۲.۰۳.۱۹۴۰

 ترجمه‌ها 
بزرگترین خدمت آشوت آبراهامیان به ارمنی‌شناسی، ترجمه دو اثر بسیار ارزشمند قرون وسطای ارمنی به زبان ارمنی نو بوده و هست.

 «انکار فرقه‌ها» اثر یزنیک کوغباتسی 
در سال ۱۹۷۱، کتاب «انکار فرقه‌ها» (یا «پیشگیری از فرقه‌ها») اثر یزنیک کوغباتسی با ترجمه آشوت آبراهامیان منتشر شد که به آن مقدمه علمی و یادداشت‌های ماهرانه‌ای پیوست شده بود. این ترجمه با بررسی تطبیقی ترجمه‌های زبان‌های دیگر و یادداشت‌های پیوست آن‌ها انجام شده است. آبراهامیان هنگام انجام این ترجمه، با ادبیات علمی مربوط به دین زرتشتی، آموزه‌های فیلسوفان یونان باستان و تفاسیر پدران مخیتاریست بر آثار یزنیک کوغباتسی آشنا شد.

 «تاریخ استان سیونیک» اثر استپانوس اوربلیان 
در مقدمه این اثر، آشوت آبراهامیان درباره ترجمه‌های این تاریخ به زبان‌های دیگر سخن گفته است. «تاریخ استان سیونیک» اثر استپانوس اوربلیان نخستین بار به زبان لاتین (۱۷۱۷، برلین) ترجمه شد. مترجمان فرانسوی آن سن-مارتن و ماری بروسه بودند. اثر اوربلیان به زبان‌های روسی و گرجی نیز ترجمه شده است. ترجمه به ارمنی مدرن سال‌ها پس از این انتشارات چندزبانه انجام شد. یادداشت‌های این ترجمه صفحات ۴۰۵ تا ۵۴۹ کتاب را در بر می‌گیرد و تعداد آن‌ها به ۱۷۷۸ مورد می‌رسد. اساس این یادداشت‌ها بر توضیحات مترجمان نسخه‌های زبان‌های دیگر استوار است.

 آثار علمی 
 راهنمای گرابار، ایروان، ۱۹۵۲–۱۹۷۶.
 وجه‌های وصفی ارمنی و اهمیت صرفی آن‌ها، ایروان، ۱۹۵۳.
 فعل در ارمنی نو، ایروان، ۱۹۶۲.

 افتخارات و جوایز 
به پاس فعالیت‌های علمی-آموزشی و اجتماعی فعال، در سال ۱۹۶۵ عنوان «خادم علمی برگزیده ارمنستان شوروی» به آشوت آبراهامیان اعطا شد. در سال ۱۹۷۷ به عنوان عضو مکاتبه‌ای فرهنگستان علوم ارمنستان شوروی انتخاب گردید.

آشوت آبراهامیان همچنین برنده جوایزی همچون نشان پرچم سرخ کار، مدال‌های مختلف و چندین تقدیرنامه از سوی شورای عالی شده است.

 یادداشت 

 جستارهای وابسته 
 فهرست دانشمندان و فیلسوفان ارمنی

 منابع 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 https://digilib.aua.am/am/-/library/345

رده:اعضای حزب کمونیست اتحاد شوروی
رده:اعضای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان
رده:اعضای مکاتبه‌ای فرهنگستان ملی علوم ارمنستان
رده:درگذشتگان ۱۹۸۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۹۱۸ (میلادی)
رده:زبان‌شناسان اهل ارمنستان
رده:کارشناسان آموزش و پرورش اهل ارمنستان