نهر شاویار

رود شاویار یا رود شاه‌گدار به آباره یا کانال‌های آب‌رسانی دورۀ ساسانیان در قصر شیرین و خانقین گقته می‌شود. این رود در مرز ایران–عراق و استان‌های کرمانشاه ایران و دیالۀ عراق قرار دارد.

 موقعیت 
رود شاویار به‌صورت یک کانال آب‌رسانی بر روی رودخانۀ الوند احداث شده است. شاخۀ اصلی این کانال از ۲ کیلومتری روستای سید ایاز آغاز می‌شود. رودخانۀ الوند در این محل وارد پیچ تندی شده و با شدت زیادی وارد کانال آب‌رسانی می‌شود.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): یک کیلومتر از کانال آب‌رسانی ساسانی طی ۱۷ سال مرمت شد، نوشته‌شده در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. رود شاویار پس از مشروب کردن بخش‌های شمالی شهر قصر شیرین و گذر از آثار تاریخی واقع در این محدوده، از استان کرمانشاه خارج و خانقین در استان دیالۀ عراق وارد می‌شود.خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): کانال ساسانی قصرشیرین با یک میلیارد ریال اعتبار مرمت می‌شود، نوشته‌شده در ۲۹ آبان ۱۴۰۰؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳.

 کاربری 
هدف از ساختن رود شاویار در دورۀ ساسانی از یک سو آبیاری مزارع و باغ‌های منطقۀ قصر شیرین و خانقین و از سوی دیگر آب‌رسانی به مجموعۀ کاخ‌ها و عمارت‌های پادشاهان ساسانی در این منطقه بوده است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): یک کیلومتر از کانال آب‌رسانی ساسانی طی ۱۷ سال مرمت شد، نوشته‌شده در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. نهر شاویار آب رودخانۀ الوند را به استخر کاخ خسرو
انتقال می‌داده‌است.خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): بزرگترین سامانۀ آب‌رسانی دورۀ ساسانی در شهرستان قصرشیرین شناسایی شد، نوشته‌شده در ۸ اسفند ۱۳۸۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. برای مدتی طولانی کشاورزان و باغداران منطقه از رود شاویار برای آبیاری مزارع و باغ‌های خود استفاده می‌کرده‌اند. با ورود آبیاری قطره‌ای و مکانیزه‌شدن کشاورزی در دهه‌های گذشته، بخش زیادی از رود شاویار بدون استفاده مانده و هم‌اکنون تنها حدود یک کیلومتر از آن مورد استفادۀ کشاورزان قرار می‌گیرد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): یک کیلومتر از کانال آب‌رسانی ساسانی طی ۱۷ سال مرمت شد، نوشته‌شده در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳.

 مشخصات 
طول رود شاویار در گذشته بین ۴۰ تا ۵۰ کیلومتر برآورد شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): یک کیلومتر از کانال آب‌رسانی ساسانی طی ۱۷ سال مرمت شد، نوشته‌شده در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. به‌گونه‌ای که در بخش غربی به بنای حوش کوری در نزدیکی خانقین در استان دیاله عراق می‌رسیده‌است. شاخۀ اصلی رود شاویار حدود ۱۰ کیلومتر طول دارد که تا حدود زیادی سالم مانده‌است. علاوه بر این انشعابات زیادی از این کانال ایجاد شده که بخش زیادی از آن‌ها از بین رفته یا در زیر خاک مدفون شده‌اند.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): یک کیلومتر از کانال آب‌رسانی ساسانی طی ۱۷ سال مرمت شد، نوشته‌شده در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. عرض نهر شاویار به‌طور متوسط ۳/۴خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): از نهر شاهگدار چه می‌دانید؟، نوشته‌شده در ۱۰ بهمن ۱۳۹۳؛ بازدید در ۲۷ شهریور ۱۴۰۳. و در برخی قسمت‌ها ۴۰ سانتی‌متر است.خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا): بزرگترین سامانۀ آب‌رسانی دورۀ ساسانی در شهرستان قصرشیرین شناسایی شد، نوشته‌شده در ۸ اسفند ۱۳۸۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. عمق کانال در برخی قسمت‌ها در حدود یک متر است که ظاهراً در گذشته بیشتر بوده‌است. عرض دیوارۀ کانال ۷۰ سانتی‌متر است و برای استحکام بیشتر دیواره در فواصل معین پشتبندهای دوقلو ساخته شده است. ارتفاع دیوارهای رود شاویار در برخی قسمت‌‌ها حدود ۷ متر است و به همین دلیل برای انتقال آب و آبیاری زمین‌های کشاورزی در دو طرف کانال، در حد فاصل پشتبندها دریچه‌هایی ایجاد کرده‌اند.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): از نهر شاهگدار چه می‌دانید؟، نوشته‌شده در ۱۰ بهمن ۱۳۹۳؛ بازدید در ۲۷ شهریور ۱۴۰۳.

مهندسی رود شاویار به‌گونه‌ای‌ست که تنها با نیروی ثقل مرکزی رودخانه آب را از جنوب شهر قصر شیرین با حداقل ۱۵ متر اختلاف ارتفاع به شمال این شهر می رساندخبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کانال آب‌رسانی ساسانی قصرشیرین مرمت می‌شود، نوشته‌شده در ۲۱ مهر ۱۴۰۰؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳. و در طول مسیر از پستی و بلندی‌های زیاد عبور می‌دهد. مصالح استفاده‌شده برای ساخت رود شاویار سنگ‌های ماسه‌ای مارون و ملات گچ بوده‌است.خبرگزاری مهر: مرمت کانال آب‌رسانی ساسانی در قصرشیرین ادامه می یابد، نوشته‌شده در ۱۶ آذر ۱۳۸۷؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳.

 مرمت 
رود شاویار در طول زمان آسیب فراوانی دیده‌است. همزمان با دورۀ پهلوی اول، تحت نظارت حسینعلی‌خان هندسی گورانهندسی، ایرج، فرزند فرهنگ‌دوست کرمانشاه، در هفته‌نامۀ‌ نقد حال، چاپ کرمانشاه، شمارۀ ۷۷۲، سال شانزدهم، شنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۹؛ بازدید در ۲۰ مهر ۱۴۰۳. بخش‌های آسیب‌دیدۀ این کانال با لاشه‌سنگ و ملاط گچ بازسازی و احیاء و بخش‌هایی از آن نیز تکمیل شد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): از نهر شاهگدار چه می‌دانید؟، نوشته‌شده در ۱۰ بهمن ۱۳۹۳؛ بازدید در ۲۷ شهریور ۱۴۰۳. فصل اول مرمت شاویار پس از انقلاب نیز در سال ۱۳۸۶ آغاز شد. تاکنون شش فصل کار مرمت بر روی آن انجام شده است. در شهریور ۱۴۰۳ اعلام شد که پس از ۱۷ سال تنها یک کیلومتر از شاخۀ اصلی رود شاویار مرمت شده و ۹ کیلومتر دیگر آن هنوز باقی مانده است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): یک کیلومتر از کانال آب‌رسانی ساسانی طی ۱۷ سال مرمت شد، نوشته‌شده در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۶ شهریور ۱۴۰۳.

 جستارهای وابسته 
 رود الوند
 کاخ خسرو

 منابع 

رده:آب و فاضلاب در ایران
رده:تاریخ استان کرمانشاه
رده:جاذبه‌های گردشگری استان کرمانشاه
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در استان کرمانشاه
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در ایران
رده:ساختمان‌ها و سازه‌ها در قصر شیرین
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های کامل‌شده در سده ۴ (میلادی)
رده:قصر شیرین
رده:علم و فناوری در ایران
رده:معماری ساسانی
رده:معماری سده ۴ (میلادی)
رده:کانال‌های آبیاری
رده:آباره‌ها در ایران
رده:آبیاری در ایران
رده:آثار دوره ساسانیان در شهرستان قصر شیرین
رده:بناهای تاریخی شهرستان قصر شیرین
رده:جاذبه‌های گردشگری قصر شیرین