ذخیره‌گاه زیست‌کره میانکاله

بندانگشتی|تصویر ماهواره‌ای میانکاله توسط ناسا در ۳۰ دسامبر ۱۹۸۴‏.
بندانگشتی|تصویر ماهواره‌ای دیگری از سال ۱۹۹۵.
ذخیره‌گاه زیستکره میانکاله یک ذخیره‌گاه زیست‌کره است که در منطقه جنوب شرقی دریای خزر واقع شده است. ذخیره‌گاه زیست کره میانکاله از دو محیط آبی با وسعت ۴۵۰۰۰ هکتار شامل خلیج و تالاب میانکاله و خشکی با وسعت ۲۳۸۰۰ هکتار شامل شبه جزیره میانکاله، ساحلی و جزایر کوچک است که ۸/۲ درصد مساحت کل استان مازندران را به خود اختصاص داده است. بخش خشکی با سیمای دشتی به‌صورت نوار باریکی از شمال به سواحل جنوب شرقی دریای خزر و از جنوب به آب‌های خلیج و تالاب میانکاله محدوده می‌شود.زیستگاه‌های اصلی شامل تالاب‌ها، گل و لای بین‌المللی با سواحل شنی و آب‌های دریایی کم عمق است. جنگل‌ها، تالاب‌ها و مناطق کشاورزی نیز وجود دارد. میانکاله در سال ۱۹۷۵ به عنوان یک سایت رامسر تعیین شد.

پناهگاه حیات وحش میانکاله شامل دو اکوسیستم، آبزی و زمینی است. تپه‌های شنی که بخش مهمی از اکوسیستم زمینی هستند، به تدریج از غرب به شرق در امتداد خط ساحلی دریای مازندران سرازیر می‌شوند. تفاوت نسبی در ارتفاع از ۳ متر تا ۵ متر در سراسر شبه جزیره میانکاله متغیر است. این ذخیره‌گاه یکی از غنی‌ترین و ارزشمندترین مناطق زمین‌شناسی است که در امتداد دریای خزر واقع شده است. انواع اکوسیستم‌ها، تالاب‌ها و تپه‌های شنی در این منطقه وجود دارد که میزبان طیف متنوعی از پرندگان آب و زمین مهاجر، خزندگان، پستانداران و انواع مختلف جوامع گیاهان موجود در سراسر ذخیره‌گاه زیست کره‌ای است. این ذخیره گاه همچنین به عنوان یک منطقه بزرگ برای میلیون‌ها پرنده مهاجر عمل می‌کند. برخی از گونه‌ها در کتاب داده‌های قرمز IUCN از حیوانات در معرض تهدید، از جمله عقاب دم سفید (Haliaeetus albicilla)، پلیکان (Pelecanus Crispus) و اردک سر سفید (Oxyura lecocephala) ذکر شده است. تالاب میانکاله معیارهای کنوانسیون رامسر را در نتیجه تعداد و توزیع پرندگان آب مهاجر و حضور زمین‌های تخم‌ریزی و مسیرهای رشد و مهاجرت ماهی‌های بومی و تجاری برآورده می‌کند.

ذخیره گاه زیست‌کره میانکاله زیستگاه زمستان گذرانی و جوجه آوری انواع گوناگونی از پرندگان آبزی و کنارآبزی است که نزدیک به ۱۰۰ گونه می‌باشند را شامل می‌شود. علاوه بر این عرصه خشکی میانکاله زیستگاه مهمی برای گونه‌های بومی قرقاول خزری و دراج محسوب می‌شود و در مجموع نزدیک به ۲۵۰ گونه پرنده خشکی زی و آبزی به صورت بومی و مهاجر در پناهگاه زیست می‌کنند که نزدیک به ۵۰ درصد پرندگان ایران را شامل می‌شود.

هیچ روستایی در هسته میانکاله و مناطق حائل وجود ندارد. تنها یک روستای متروکه به نام خوش‌نشین وجود دارد که در جزیره آشوراده واقع شده است. اکثریت ساکنان ذخیره‌گاه زیست کره میانکاله دامدارانی هستند که اکثر آن‌ها به‌طور دائم در منطقه ساکن شده‌اند. جمعیت محلی واقع در منطقه انتقال ذخیره عمدتاً از چهار ریشه قومی مشتق شده است: ترکمن، کرد، ترک و مازندرانی. معیشت آن‌ها شامل دامداری، کشاورزی و تعاونی‌های ماهیگیری است. تورهای ماهیگیری در تمام طول خط ساحلی پراکنده شده‌اند و دامداران در طول ذخیره‌گاه دام‌ها را پرورش می‌دهند. فعالیت‌های گردشگری نیز در این منطقه صورت می‌گیرد. گردشگران با قایق‌هایی که در بندر ترکمن توقف می‌کنند، از آشوراده می‌گذرند. تالاب‌های میانکاله جاذبه‌های طبیعی متعددی از جمله کلونی‌های عظیم پرندگان مهاجر را فراهم می‌کنند که در طول فصول پاییز و زمستان، گردشگران طبیعت‌گرد را جذب می‌کنند.
مردم محلی درآمد خود را از کشاورزی، باغبانی و دامداری به دست می‌آورند. سایر معیشت‌ها شامل صنایع دستی، قالی باف، کشاورزی سنتی طیور و گردشگری است. چالش‌های مدیریت شامل چرای بیش از حد، شکار غیرقانونی و ماهیگیری و جنگل‌زدایی و همچنین گسترش برنامه‌ریزی نشده روستاها است.

 منابع 

رده:میانکاله
رده:ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره ایران
رده:مناطق حفاظت‌شده استان مازندران