نهال انار

نهال انار، جوانه یا گیاهچه‌ای از گونه Punica granatum L. است که برای احداث باغ‌های انار یا تجدید کشت درختان مسن به‌کار می‌رود. انار از گیاهان خزان‌دار و خشکی‌دوست مناطق گرم و نیمه‌خشک است و به‌طور طبیعی به صورت درختچه یا درخت کوچکی با ارتفاع ۳ تا ۶ متر رشد می‌کند.

 ویژگی‌های گیاه‌شناسی 
انار دارای ریشه‌ای عمیق، برگ‌های ساده و براق، و گل‌هایی قرمز یا نارنجی است. میوه آن از نوع سته و دارای پوسته چرمی با دانه‌های شفاف و آبدار است که «آریل» نامیده می‌شوند. این گونه یکی از مقاوم‌ترین درختان میوه نسبت به کم‌آبی به شمار می‌آید، هرچند در شرایط ماندابی دچار ضعف رشد می‌شود.

 اقلیم و نیاز اکولوژیک 
درخت انار در مناطق با تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های معتدل بهترین عملکرد را دارد. دمای مناسب برای رشد آن در حدود ۲۵ تا ۳۵ درجهٔ سانتی‌گراد است. سرمای کمتر از ۱۰- درجه می‌تواند به شاخه‌های جوان آسیب برساند، اگرچه برخی واریته‌ها مقاومت نسبی به سرما نشان می‌دهند. بررسی‌های دانشگاه کالیفرنیا (UCANR) نشان داده‌است که انارها در خاک‌های متنوع رشد می‌کنند و از درختان نسبتاً مقاوم به خشکی و آفات به شمار می‌روند.

 ارقام و واریته‌ها 
در ایران، ارقام متعددی از نهال انار پرورش داده می‌شود که هرکدام با اقلیم‌های خاص سازگارند. برخی از واریته‌های پرکشت عبارت‌اند از:

 انار ساوه: رقم دیرگل با بازارپسندی بالا، سازگار با اقلیم‌های سردتر و شروع باردهی از سال دوم.
 انار ژله‌ای: رقم شیرین و سازگار با مناطق کوهستانی سرد، با مقاومت نسبی به دماهای پایین.
 انار سردشت: رقم پربازده با میوه‌هایی مناسب صادرات و درخت کوتاه‌قامت برای برداشت آسان‌تر.

 خاک و کاشت 
انار در خاک‌های لومی شنی با زهکشی مناسب عملکرد بالایی دارد. خاک‌های سنگین و ماندآب‌دار برای رشد آن نامطلوب‌اند.

کاشت نهال معمولاً در پاییز یا اواخر زمستان انجام می‌شود، به‌ویژه در مناطقی که خطر یخبندان شدید زمستانی وجود ندارد. فاصله کاشت بسته به روش تربیت درختان بین ۴×۵ تا ۵×۵ متر توصیه می‌شود.

 آبیاری و تغذیه 
انار گیاهی نسبتاً مقاوم به خشکی است، اما تأمین یکنواخت آب در فصل رشد برای جلوگیری از ترکیدگی میوه اهمیت دارد. معمولاً در شرایط باغی، آبیاری هر ۷ تا ۱۰ روز یک‌بار صورت می‌گیرد. خاک غنی از مادهٔ آلی و دارای تعادل عناصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم، برای رشد نهال انار مناسب است.

 هرس و باردهی 
نهال‌های جوان معمولاً به‌صورت چندساقه‌ای یا با فرم جامی تربیت می‌شوند تا نور به‌طور یکنواخت به شاخه‌ها برسد. دورهٔ آغاز باردهی بسته به رقم از سال دوم تا سوم است و عمر اقتصادی درخت می‌تواند بیش از ۲۰ سال ادامه یابد.

 آفات و بیماری‌ها 
انار در مقایسه با سایر درختان میوه، آفات و بیماری‌های کمتری دارد، اما در برخی مناطق حملات شته‌ها، سفیدبالک‌ها و پوسیدگی میوه گزارش شده‌است. تنظیم آبیاری و تهویهٔ مناسب تاج درخت برای پیشگیری از ترکیدگی و پوسیدگی میوه مؤثر است.

 اهمیت اقتصادی 
ایران یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان انار در جهان است. بسیاری از باغ‌های جدید با استفاده از نهال‌های اصلاح‌شده و مقاوم به سرما احداث می‌شوند. بخش قابل‌توجهی از محصول برای تازه‌خوری و مابقی برای صنایع فرآوری نظیر آب انار، رب و کنسانتره مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 منابع 

رده:انارها