میرزا پاشای وکیل

میرزا عبدالوهاب وکیل الرعایا معروف به میرزا پاشای وکیل درگذشت ۱۲۴۰-۱۲۳۹ خورشیدی (۱۲۷۷ هـ.ق)، وکالت تپریز را بر عهده داشت.

پدرش میرزا محمد جعفر (وکیل الرعایا)، پدربزرگش حاجی میرزا عبدالوهاب (وکیل مالیات) و فرزندان پسر وی حاج میرزا کاظم اعتضادالممالک،حاج میرزا نصیر خان، میرزا علیخان، میرزا عبدالغفار، میرزا محمود و میرزا عبدالکریم بودند.

نادر میرزا قاجار که خود در جوانی او را دیده بود، جریان فرارش از تبریز را از قول وی نقل میکند. روسها در آبان ۱۲۰۶ خورشیدی این شهر را اشغال کرده و کنترل آن را به میرفتاح سپرده بودند. پس از انتشار اخباری مبنی بر شروع مذاکرات صلح و اندک آشوبی در شهر، میرفتاح اقدام به بستن دروازه ها و دستگیری مخالفین کرد. میرزا پاشا که در باطن تن به ذلت نمیداد با کمک دوستان فرار کرده و خود را به نایب السلطنه عباس میرزا در دهخوارقان میرساند و او را از اوضاع شهر آگاه میکند. میرفتاح از ژنرال پاسکویج میخواهد که در مذاکراتش با عباس میرزا خواهان استرداد او شود تا درس عبرتی برای سایر بزرگان شهر شود. عباس میرزا به درخواست پاسکویچ او را به محل مذاکرات میبرد و وی در پاسخ به سوال ژنرال روس در مورد بازگشت به تبریز میگوید که میخواهد در خدمت نایب السلطنه باقی بماند و باز نمیگردد. و در اینجا نادر میرزا میگوید: "چون صلح بانجام رسید وکیل را بدان نیکو خدمتی کار بالا گرفت نایب السلطنه او را بر کشید قورخانه و شهر تبریز و دهخوارقان بدو داد و سخت وجیه شد". در همین کتاب رونوشتی از فرمان نایب السلطنه عباس میرزا در مورد قریه امیردیزج میباشد که از میرزا عبدالوهاب به عنوان ناظم امور دیوانی محال دهخوارقان یاد شده است.

اما وی بعدها در ۳۰ اردیبهشت ۱۲۳۶ و در زمان ماموریت میرزا فضل‌الله وزیر نظام، به علت ناآرامی‌های تبریز مورد موأخذه قرار گرفت و او را بهمراه حاجی آقاخان و میرزا مهدی کدخدا که قلعه بیگی و کلانتر بودند به دارالخلافه بردند. بعد از چند ماه آنها با احترام به زندگی و کار خود بازگشتند. بر طبق یکی از گزارشهای روزنامه وقایع اتفاقیه وی تا دی ماه سال ۱۲۳۸ هنوز در تبریز مشغول به کار بوده است. اخبار آذربایجان، وقایع اتفاقیه، شماره ۴۰۹، ۲۲ دی ۱۲۳۸ (۱۸ جمادی الاخر ۱۲۷۶)، https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101045059555&seq=147 اما سرانجام، از آنجا که از خدمت دلسرد شده بود تبریز را ترک کرده به کربلا و نجف رفت و مدت کوتاهی پس از آن در همانجا درگذشت.

 پانویس 

 منابع 
 حبیب‌آبادی، محمدعلی (۱۳۵۲)، مکارم الآثار در احوال رجال دوره قاجار، اصفهان، انجمن کتابخانه‌های عمومی اصفهان
 نادر میرزا قاجار (۱۳۶۰)، تاریخ و جغرافی دارالسلطنهٔ تبریز، تهران، انتشارات اقبال 
 عبدالعلی ادیب الملک (۱۳۴۹)، دافع الغرور، تهران،‏ انتشارات خوارزمى
 نقيب زاده مشایخ، حسينعلي (۱۳۳۱)، هدية لآل عبا، تهران، چاپخانه مجلس
 سليمانى، كريم (۱۳۷۹)، القاب رجال دورۀ قاجاريه‏ (ص ۱۸۵)، تهران، نشرنى، شابک 9789643124847