دودمان زلمز

بندانگشتی|Haus Solms, Karlsruhe
خاندان زولمز (به آلمانی: ) یکی از خاندان‌های اشرافی قدیمی و بلندپایه آلمانی است که خاستگاه آن به منطقه هسن بازمی‌گردد. این خاندان برای قرن‌ها بر قلمروهای وسیعی در دره رود لان حکومت می‌کرد و نقش مهمی در ساختار سیاسی امپراتوری مقدس روم ایفا نمود. اعضای این خاندان در طول تاریخ به عناوین مختلفی از جمله کنت (به آلمانی: ) و بعدتر شاهزاده دست یافتند. مرکز اصلی قدرت این خاندان در ابتدا کاخ براون‌فلز بود که از اواسط قرن سیزدهم میلادی به عنوان مقر اصلی شاخه اصلی خاندان شناخته می‌شد.

 ریشه‌ها و تاریخچه اولیه 
نام این خاندان برای نخستین بار در سال ۱۱۲۹ میلادی در اسناد تاریخی با ذکر نام «مارکواردوس د سولمسه» ظاهر شد. قلمرو اولیه آن‌ها در منطقه «سولمسه» واقع شده بود. در سال ۱۲۵۰ میلادی، این خاندان به دلیل گسترش نفوذ و املاک، به شاخه‌های مختلفی تقسیم شد که مهم‌ترین آن‌ها شاخه زولمز-براون‌فلز و زولمز-بورگ‌زولمز بودند. این تقسیم‌بندی‌ها به منظور مدیریت بهتر اراضی و حفظ قدرت در برابر رقبا، به‌ویژه خاندان ناسو، صورت می‌گرفت.

 شاخه‌های اصلی و القاب 
در طول قرون وسطی و عصر جدید اولیه، خاندان زولمز به چندین شاخه فرعی تقسیم شد که هر کدام بر بخشی از ایالت هسن فعلی حکم می‌راندند. شاخه زولمز-براون‌فلز در سال ۱۷۴۲ میلادی توسط چارلز هفتم، امپراتور مقدس روم به مقام «شاهزادگان امپراتوری» ارتقا یافت. شاخه‌های دیگر مانند زولمز-لاوباخ و زولمز-لیش نیز هر کدام مراکز قدرت و کاخ‌های اختصاصی خود را در شهرهایی به همین نام بنا کردند. این شاخه‌ها علی‌رغم تقسیم اراضی، در مسائل دفاعی و سیاست‌های کلی امپراتوری معمولاً هماهنگ عمل می‌کردند.

 نقش سیاسی و مذهبی 
خاندان زولمز در دوران اصلاحات پروتستان نقش فعالی ایفا کرد. بسیاری از اعضای این خاندان به مذهب لوترانیسم گرویدند و از حامیان سرسخت آن در برابر فشارهای کلیسای کاتولیک بودند. در جریان جنگ‌های سی‌ساله، قلمروهای زولمز به دلیل حمایت از پروتستان‌ها بارها مورد تاخت و تاز قرار گرفت و کاخ‌های آن‌ها اشغال شد. علاوه بر فعالیت‌های نظامی، اعضای خاندان زولمز به عنوان دیپلمات، اسقف و فرماندهان ارشد در دربار امپراتوری مقدس روم و بعدها در کنفدراسیون آلمان خدمت کردند.

 وضعیت در دوران معاصر 
با فروپاشی امپراتوری مقدس روم در سال ۱۸۰۶ و تشکیل کنفدراسیون راین، حاکمیت مستقل شاخه‌های خاندان زولمز به پایان رسید و قلمروهای آن‌ها در ایالت‌های بزرگ‌تری مانند دوک‌نشین بزرگ هسن ادغام شد (مدیاتیزاسیون). با این حال، آن‌ها جایگاه اجتماعی و املاک خصوصی خود را حفظ کردند. امروزه، نوادگان این خاندان همچنان در کاخ‌های تاریخی خود از جمله کاخ براون‌فلز و کاخ لاوباخ ساکن هستند و به عنوان متولیان میراث فرهنگی و هنری این بناها فعالیت می‌کنند.

 جستارهای وابسته 

 کاخ براون‌فلز
 اشرافیت آلمان
 هسن

 منابع