تایاما کاتای

تایاما کاتای (به ژاپنی: Tayama Katai ،田山花袋) زاده ۲۲ ژانویهٔ ۱۸۷۲ (سال چهارم میجی) – درگذشت ۱۳ مهٔ ۱۹۳۰ (سال پنجم شووا)؛ با نام اصلی تایاما رُکویا (به ژاپنی: Tayama Rokuya ،田山録弥) نویسنده و رمان‌نویس ژاپنی بود. تایاما با رمان «تشک蒲団 [Futon]» به یکی از نویسندگان برجسته ناتورالیسم ژاپنی تبدیل شد.همچنین او در کنار شیمازاکی توسون از چهره‌های مهم در پایه‌گذاری سبک ادبی I-novel 私小説 [Shishōsetsu] به‌شمار می‌رود؛ سبکی که بر خودنگری دقیق و روایت اعتراف‌گونهٔ نویسنده از زندگی خود تمرکز دارد.

 سرگذشت 

 سال های آغازین 
تایاما کاتای در تاریخ ۲۲ ژانویه ۱۸۷۲ به عنوان دومین پسر در خانواده‌ای شیزوکو士族 [یک طبقه اجتماعی در ژاپن متشکل از سامورایی‌های سابق که پس از اصلاحات میجی از ۱۸۶۹ تا ۱۹۴۷ به وجود آمد.] (سامورایی سابق) در شهر تاته‌بایاشی، استان گونما زاده شد. پدرش، تایاما شوجورو鋿十郎 ، پس از لغو امتیازات طبقه سامورایی برای تأمین مخارج خانواده وارد نیروی پلیس توکیو شد، اما در سال ۱۸۷۷ میلادی در جریان جنگ سینان کشته شد. بنابراین خانواده تایاما که به سبب شغل پدر به توکیو نقل‌مکان کرده بودند، پس مرگ او، درحالی که کاتای پنج‌ساله بود به تاته‌بایاشی بازگشتند.
تایاما بار دیگر در سال ۱۸۸۱ و در حالی‌که تحصیل ابتدایی‌اش ناتمام مانده بود، برای کمک به معاش خانواده به توکیو رفت و در آنجا به‌عنوان شاگرد در یک کتاب‌فروشی مشغول به کار شد؛ با این حال، یک سال بعد به دلیل مشکلاتی نامعلوم به زادگاهش بازگشت. تجربه‌های زیسته تایاما از فضای توکیو، بعدها مبنای نگارش اثر «سی‌سال در توکیو東京の三十年 » قرار گرفت؛ اثری که به‌عنوان روایتی مبتنی بر تجربهٔ شخصی، دگرگونی‌های پایتخت ژاپن از دوره‌ میجی تا تایشو را ثبت می‌کند.

 تجربه‌های اولیهٔ ادبی 
پس از بازگشت به تاته‌بایاشی، کاتای تحصیل را از سر گرفت. او در سن دوازده‌سالگی در مدرسه کانگاکو (مدرسه مطالعات چینی. بعدها برادر بزرگترش مدیر این مدرسه شد) نزد یوشیدا روکِن吉田陋軒 ، دانشمند کنفوسیوسی، به فراگیری شعر و نثر کلاسیک چینی پرداخت و اشعار واکا و کانشی خود را در نشریاتی چون اِی‌سای شین‌شی穎才新誌 منتشر کرد. او همچنین در ١۴ سالگی مجموعه‌ای از اشعار چینی‌اش را گردآوری نمود.

 مهاجرت به توکیو و گرایش به ادبیات 
سرانجام در سال ۱۸۸۶، به دنبال اشتغال برادرش میاتو実弥登 در ادارهٔ تدوین تاریخ، خانواده تایاما به توکیو مهاجرت کردند. در این دوره، کاتای زبان انگلیسی را از نوجیما کینپاچیرو野島金八郎 ، یک سامورایی سابق از قلمرو تاته‌بایاشی که در دوره آمادگی دانشگاه توکیو大学予備門 تحصیل می‌کرد، آموخت و از این طریق به ادبیات غرب علاقه‌مند شد. او در ابتدا آرزوی مشاغل نظامی و سیاسی را داشت، اما به‌سبب تنگنای مالی ناچار شد در همان سال اول از مدرسهٔ حقوق انصراف بدهد. پیش از آن نیز، آرزوی مشاغل نظامی هم به‌سبب ضعف بینایی از میان رفته بود. بدین سبب، در حدود سال ۱۸۸۹ با پیوستن به حلقه ادبی کویوکای紅葉会 ، شرکت در کلاس های شعر ماتسورا تاتسوئو松浦辰男، (桂園派)شاعر واکای ژاپنی در دورهٔ میجی و از چهره‌های وابسته به مکتب سنتی کی‌اِن و آشنایی با شخصیت هایی چون یاناگیتا کونیو، سرانجام مسیر ادبیات را برگزید.

 آغاز فعالیت حرفه‌ای 
او با پیوستن به حلقه ادبی «کن‌یوشا硯友社(به معنی انجمن دوستان دوات‌سنگی) »، در سال ۱۸۹۱ از اوزاکی کویو尾崎紅葉/ داستان‌نویس، مقاله‌نویس و شاعر هایکوسرای ژاپنی و از پیشگامان ادبیات نوین ژاپن. دیدار کرد و به شاگردی او درآمد؛ همچنین به توصیهٔ کویو، آموزش مستقیم را نزد اِمی سوئین江見水蔭 ادامه داد. سپس در سال ۱۹۰۱، اولین اثر داستانی خود را با نام «مزرعه خربزه瓜畑 » در مجله سِنشی‌بانکو千紫万紅 تحت نام مستعار «کوتو-کن شوجین古桐軒主人[Kotōken Shujin] » منتشر کرد و یک سال بعد، نام مستعار «کاتای花袋 » را برگزید. اگرچه کاتای در ابتدا تحت تأثیر کن‌یوشا بود، اما در سال ۱۸۹۴ به مجله ادبی «بونگاکوکای文学界 » پیوست.او در همین دوران با شیمازاکی توسون آشنا شد و سپس در سال ۱۸۹۶ دوستی مهمی با کونیکیدا دوپو国木田独歩 برقرار کرد که تأثیر عمیقی بر مسیر ادبی او گذاشت. او سپس در سال ١٨٩٧، همراه با دوپو و چند تن دیگر مجموعه‌ای به نام «اشعار غنایی抒情詩 » منتشر کرد که حاوی چهل شعر از خود او بود. کاتای در فوریه سال ۱۸۹۹ با ریسا، خواهر دوست شاعرش اوتا گیوکومِی太田玉茗 ، ازدواج کرد و در ماه آگوست همان سال نیز مادرش را از دست داد. کاتای با وجود فعالیت‌های ادبی، زندگی‌اش با فقر و تنگدستی همراه بود و همین شرایط باعث شد برای آرامش روحی به سفر روی بیاورد. حاصل این تجربه‌ها، مجموعهٔ سفرنامهٔ «نانسن‌هوکوبا南船北馬 » بود که توجه اوهاشی اوتووا大橋乙羽 [رمان نویس و مالک انتشارات هاکوبونکان در دوره میجی] را جلب کرد و با معرفی او وارد انتشارات هاکوبونکان博文館 شد و از طریق تصحیح و ویرایش و بعدها سفرنامه‌نویسی، امرار معاش می‌کرد.او تا سال ۱۹۱۲ در این انتشارات به فعالیت خود ادامه داد.

 گرایش به جریان ادبی ناتورالیسم 
کاتای که در اواسط دهه ١٨٩٠ به سبب دوستی با کونیکیدا دوپو با آثار نویسندگان ناتورالیست اروپایی، به‌ویژه گی دو موپاسان، آشنا شده بود، نگاه ادبی او به سوی بازنمایی واقع‌گرایانه و بی‌پردهٔ زندگی روزمره سوق پیدا کرد. وی با تأثیرپذیری شدید از موپاسان، در سال ۱۹۰۲ داستان «مرگ جوئه‌مون重右衛門の最期 » را به‌عنوان پنجمین جلد از مجموعه‌ی آکاتسوکی سوشوアカツキ叢書 نوشت و منتشر کرد. این اثر، توانایی او را به عنوان یک نویسنده به اثبات رساند.

با آغاز جنگ روسیه و ژاپن، او به‌عنوان خبرنگار جنگی در واحد عکاسیِ ارتش دوم به جبهه اعزام شد. ۲۹ مارس ١٩٠۴ در اقامتگاهی در اوته‌ماچی شهر هیروشیما برای نخستین بار با موری اوگای که در آن زمان رئیس بخش پزشکی ارتش دوم بود، دیدار کرد. کاتای تا ۲۰ سپتامبر که به خانه‌اش بازگشت، بارها با اوگای ملاقات داشت. یادداشت‌های این دوره بعدها با عنوان «دفتر خاطرات همراهی با ارتش دوم第二軍従征日記 » در تاریخ ژانویهٔ ۱۹۰۵ منتشر شد. او بعدها در سپتامبر ۱۹۰۸ در مجله ادبی بونشو سکای文章世界 نوشت:

«… من به‌ طور ویژه‌ای به آقای اوگای علاقه‌مندم و مباحث زیبایی‌شناختی ایشان، مانند آنچه در « ساکوسوشی柵草紙 » آمده، را با اشتیاق فراوان خوانده‌ام. نتیجهٔ این مطالعهٔ مشتاقانه آثار آقای اوگای آن بود که خود من نیز تحت تأثیر او قرار گرفتم.»

کاتای از همان دوره، آگاهانه به ادبیات ناتورالیسم گرایش پیدا کرد. او در پی آن بود که شیوه‌ای تازه برای نوشتن بیابد که بتواند واقعیت را ساده‌تر و صادقانه‌تر بازنمایی کند. بنابرین مقاله‌ای انتقادی با عنوان «توصیف صریح露骨なる描写 » در سال ۱۹۰۴ و در سن ۳۳ سالگی منتشر ساخت و به‌عنوان یکی از چهره‌های نسل جدید ادبیات مطرح شد. در سال ۱۹۰۶، با راه‌اندازی مجلهٔ «بونشو سکای文章世界 »(دنیای نثر) توسط هاکوبونکان، کاتای سردبیر اصلی آن شد و تحت تأثیر فعالیت‌های نویسندگانی چون کاتای، به یخشی از جنبش ادبیات ناتورالیستی ژاپن تبدیل شد.

 شهرت با «تشک» و تثبیت جایگاه ادبی 
در سال‌های آغازین قرن بیستم، کاتای درگیر رابطه‌ای شد که بعدها به ایده اصلی یکی از مهم‌ترین آثار او تبدیل شد. در سال ۱۹۰۳، زنی جوان به نام اوکادا میچی‌یو، که از خوانندگان و تحسین‌کنندگان آثار او بود، با او مکاتبه کرد و کاتای—که در آن زمان تحت تاثیر نمایشنامهٔ «مردمان تنهاEinsame Menschen » اثر گرهارت هاوپتمان بود—به او اجازه داد برای شاگردی ادبی به توکیو بیاید. اوکادا در ۱۹۰۴ به توکیو آمد، اما اقامتش با اعزام کاتای به جنگ روسیه و ژاپن هم‌زمان شد و پس از بازگشت کاتای، این رفت‌وآمدها تا ۱۹۰۶ ادامه یافت. هرچند این رابطه به پیوند عاشقانهٔ‌ای نینجامید، اما تنشی عاطفی در زندگی کاتای ایجاد کرد که به انتشار رمان «تشک蒲団» در سال ۱۹۰۷ انجامید؛ اثری که نخست در مجلهٔ شین‌شوسِتسو新小説 به چاپ رسید و سپس به صورت کتاب منتشر شد. «تشک» با روایت بی‌پردهٔ کشمکش‌های درونی نویسنده‌ای میانسال در ازدواجی بدون عشق و دلبستگی او به شاگرد زن جوانش، بازتاب گسترده‌ای در محافل ادبی برانگیخت و جایگاه کاتای را به‌عنوان یکی از چهره‌های اصلی ناتورالیسم ژاپنی تثبیت کرد. همچنین این اثر، با وجود آن‌ که توسط سوم‌شخص روایت می‌شود، به سبب نزدیکی آشکار به تجربهٔ زیستهٔ او، از آثار برجسته و عموماً به عنوان نمونه اولیه سبک ادبی I-novel شناخته می‌شود.

 گسترش کارنامهٔ ادبی 
بندانگشتی|293x293پیکسل|کاتای در سپتامبر ۱۹۱۵
پس از شهرت تشک، جموعه‌ای از آثار I-novel که در قالب یک سه‌گانهٔ یاد می‌شوند، نوشت: رمان «زندگی生» که از ۱۳ آوریل تا ۱۹ ژوئیهٔ ۱۹۰۸ در روزنامهٔ یومی‌ئوری شیمبون منتشر شد، سپس «همسر妻» در سال ۱۹۰۹، و «سرنوشت縁» در ۱۹۱۰ که به فرزندخواندگی اوکادا میچی‌یو توسط کاتای، پس از طرد شدن میچی‌یو توسط خانواده‌اش می‌پردازد. از دیگر آثار شاخص او در این دوران، رمان بلند «معلم روستا田舎教師 » است که در سال ۱۹۰۹ منتشر شد. با کمرنگ شدن جریان ناتورالیسم و ظهور نویسندگان جدید در دوره تایشو، او به تدریج از صحنه‌ی ادبی جریان اصلی خارج شد، با اینحال به نوشتن ادامه داد. او در نوشتن سفرنامه نیز مهارت بالایی داشت و آثاری مانند «نان‌سن‌هوکوبا南船北馬 » و «کوه‌پیمایی و آب‌پیمایی山行水行» را به نگارش درآورد. افزون بر این، با سفر به چشمه‌های آب گرم سراسر ژاپن، کتاب‌های متعددی درباره‌ی آنها بر جای گذاشت. او همچنین در نگارش هر ۱۲ جلد «جغرافیای مناظر دیدنی ژاپن新撰名勝地誌» انتشارات هاکوبونکان مشارکت داشته است.

 درگذشت 
بندانگشتی|موزه یادبود تایاما کاتای، تاته‌بایاشی، گونما
کاتای در سال‌های پایانی عمر خود بیش از پیش به دین و معنویات گرایش یافت و آثار معنوی بسیاری خود بر جای گذاشت. او در پایان سال ۱۹۲۸ (سال سوم شووا) بر اثر خونریزی مغزی در بیمارستان بستری شد و هم‌زمان از سرطان حنجره نیز رنج می‌برد. از آوریل ۱۹۳۰ (سال پنجم شووا) وضعیت جسمانی او رو به وخامت گذاشت. سرانجام کاتای در ۱۳ مه همان سال در خانهٔ خود در یویوهاتاماچی ( یویوگی امروزی) توکیو درگذشت و بنا بر وصیت خود او، به خاک سپرده شد. آرامگاه او هم‌اکنون در گورستان تاما شهر توکیو قرار دارد.
بندانگشتی|منزل قدیمی کاتای در شهر تاته‌بایاشی

 آثار برجسته 
 رمان و داستان‌‌های کوتاه 
عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشارمزرعه خربزه瓜畑 [Uribatake]۱۸۹۱زادگاهふる郷 [Furusato]۱۸۹۹مرگ جوئه‌مون重右衛門の最期 [Jūemon no Saigo]۱۹۰۲بیماری دخترانه少女病 [Shōjobyō]۱۹۰۷تشک \ فوتونّّّ蒲団 [Futon]۱۹۰۷خانه کنار خاکریز土手の家 [Dote no Ie]۱۹۰۸زندگی生 [Sei]۱۹۰۸همسر妻 [Tsuma] ۱۹۰۹معلم روستا田舎教師 [Inaka Kyōshi] ۱۹۰۹سرنوشت縁 [En]۱۹١٠زمان می‌گذرد時は過ぎ行く [Toki wa Sugiyuku]۱۹١۶تیرباران یک سرباز ساده一兵卒の銃殺 [Ippeisotsu no Jūsatsu]۱۹١٧خانه‌ای در کنار رود河ぞひの家 [Kawazohi no Ie]۱۹١٧برف مانده残雪 [Zansetsu]۱۹١٧بهار در کنار رود河ぞひの春 [Kawazohi no Haru]۱۹١٩دوباره در علفزار再び草の野に [Futatabi Kusa no No ni]۱۹۱۹جوانه تازه新しい芽 [Atarashii me]۱۹۲۰صد شب百夜 [Hyakuya]۱۹۲۷

 رمان‌ها و روایت‌های تاریخی 
عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشارمیناموتو نو یوشیموتو源義朝 [Minamoto no Yoshitomo]۱۹۲۴میناموتو نو یوشی‌تسونه源義経 [Minamoto no Yoshitsune]نامعلومهمسر میچیموری通盛の妻 [Michimori no Tsuma]۱۹۲۶
 سفرنامه 
عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشارخاطرات همراهی با ارتش دوم第二軍従征日記 [Dainigun Jūsei Nikki]۱۹۰۵سفری به دورِ ژاپن日本一周 [Nihon Isshū]۱۹۱۴-۱۹۱۶مثل های کوه و آب山水小話 [Sansui Kobanashi]۱۹۱۷اونسن‌گردی温泉めぐり [Onsen Meguri]۱۹۱۸
 مقاله انتقادی 
عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشارتوصیف صریح露骨なる描写[Rokotsu naru Byōsha]۱۹۰۴

 مجموعه خاطرات 
عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشارسی سال در توکیو東京の三十年[Tōkyō no Sanjūnen]۱۹۱۷

 گزارش 
عنوان فارسیعنوان اصلی ژاپنیسال انتشاریادداشت‌های زلزلهٔ بزرگ توکیو東京震災記[Tōkyō Shinsaiki]۱۹۲۴

 یادداشت‌ها 

 منابع 

رده:نویسندگان اهل ژاپن
رده:زادگان ۱۸۷۲ (میلادی)
رده:خبرنگاران جنگی در جنگ روسیه و ژاپن
رده:درگذشتگان ۱۹۳۰ (میلادی)