سنای واسا

135px|بندانگشتی|نشان شهر واسا

مجلس سنای واسا () (همچنین با نام دولت واسا یا Vaasan hallitushttps://www.finna.fi/Record/museovirasto.601A8ECDA6FA7320866ABEDF1AAA4719?sid=3481537516) دولتی بود که در جریان جنگ داخلی فنلاند از ۲۹ ژانویه تا ۳ مه ۱۹۱۸ در شهر واسا فعالیت می‌کرد و در این مدت، واسا عملاً پایتخت نیروهای سفید فنلاند محسوب می‌شد. این سنا فعالیت رسمی خود را در واسا در آغاز فوریه ۱۹۱۸ شروع کرد.

 ترکیب اعضا 
220px|چپ|بندانگشتی|تالار شهر واسا

سنای واسا از آن دسته از اعضای سنای اول سوینهوفود تشکیل شده بود که در اواخر ژانویه ۱۹۱۸، به عنوان یک اقدام پیشگیرانه به واسا فرستاده شدند، زیرا گمان می‌رفت که گاردهای سرخِ انقلابی قصد به دست گرفتن قدرت را دارند. در آن زمان تصور می‌شد که منطقه اوستروبوتنیا محکم‌ترین پایگاه در کنترل نیروهای دولتی، یعنی گارد سفید است که این ارزیابی در نهایت درست از آب درآمد.

تصمیم برای انتقال به واسا در جلسه غیرعلنیِ ۲۶ ژانویه که هیچ صورتجلسه‌ای برای آن تنظیم نشد، اتخاذ گردید. در این جلسه تمام سناتورها حضور داشتند، به استثنای یوهانی آرایروی (Juhani Arajärvi) که به دلایل شخصی در تامپره به سر می‌برد. در این نشست، آرتور کاسترن (Arthur Castrén)، هیکی رنوال (Heikki Renvall) و اونی تالاس (Onni Talas) تأکید کردند که حداقل پنج سناتور باید فوراً به واسا سفر کنند، زیرا اطمینان داشتند که روز بعد تلاشی برای دستگیری دولت صورت خواهد گرفت. در مقابل، ای. ان. ستالا (E. N. Setälä) و اُسکاری ویلهو لوهیووری (Oskari Wilho Louhivuori) خوش‌بین بودند و معتقد بودند فرستادن تنها یک سناتور به شمال فنلاند کافی است. آن‌ها همچنین استدلال می‌کردند که خروج دولت از پایتخت نشانه بزدلی خواهد بود. در نهایت، در پی این بحث‌ها نتیجه گرفته شد که سه سناتور همان شب با قطار عازم واسا شوند. بدین ترتیب، رنوال، الکساندر فری (Alexander Frey) و ای. وای. پهکونن (E. Y. Pehkonen) سوار قطاری به مقصد واسا شدند و آریاروی نیز پس از سوار شدن به این قطار در ایستگاه آلاووس، به آن‌ها پیوست. سناتورها پی. ای. سوینهوفود، اُ. تالاس، اِی. کاسترن، یالمار کاسترن، کیوستی کالیو و اُ. دبلیو. لوهیووری در هلسینکی ماندند. سناتور ستالا روز بعد به منطقه پروو (Porvoo) سفر کرد.
بندانگشتی|سوینهوفود و کاسترن در مسیر واسا، در منطقه تورنیو (Tornio) - ۲۳ مارس ۱۹۱۸.
بنابراین، سنای واسا در ابتدا از یوهانی آریاروی، الکساندر فری، ای. وای. پهکونن و هیکی رنوال تشکیل شد که رنوال ریاست آن را بر عهده داشت. در تقسیم کار مقرر شد که رنوال به امور خارجه، بازرگانی و صنعت و همچنین امور کلیسا و آموزش رسیدگی کند؛ آریاروی مسئولیت امور مالی و ارتباطات را بر عهده بگیرد؛ فری به امور داخلی، قضایی و نظامی بپردازد؛ و پهکونن اداره امور کشاورزی و تأمین مواد غذایی را عهده‌دار شود. با آغاز جنگ داخلی، سناتورهایی که در هلسینکی مانده بودند مجبور به مخفی شدن گشتند. پی. ای. سوینهوفود و یالمار کاسترن در ۳ مارس موفق شدند با کشتی یخ‌شکن تارمو که ربوده شده بود، از هلسینکیِ تحت کنترل سرخ‌ها فرار کنند و از مسیر غیرمستقیم و از طریق استونی، آلمان و سوئد به واسا سفر کردند. با پیوستن آن‌ها به سنای واسا در ۲۵ مارس، تعداد اعضای آن به بیشترین حد خود، یعنی شش سناتور رسید.

 فعالیت‌ها 

 ترتیبات موقت 
محل برگزاری جلسات سنا در تالار شهر واسا قرار داشت و سنا در اوایل ماه مه ۱۹۱۸ به نشانه قدردانی، حق ویژه‌ای (Augmentti) به این شهر اعطا کرد تا نشان افتخار صلیب آزادی (Vapaudenristi) همراه با شمشیرها را به عنوان یک افزونه افتخاری به نشان واسا اضافه کند. پیش از انتقال به تالار شهر، سنا در آپارتمان مدرسه صنعتی واقع در ساختمان اقامتی فرماندار فعالیت می‌کرد.

دفتر استانی واسا وظایف خزانه‌داری دولتی را بر عهده گرفت؛ اداره پست واسا به عنوان اداره کل پست و اداره گمرک این شهر نیز به عنوان اداره کل گمرک شروع به کار کردند. علاوه بر این، هیئت‌های موقتی برای مدیریت امور تأمین مواد غذایی، دریانوردی و جنگل‌داری تأسیس شد.

 اقدامات ناشی از جنگ داخلی 

در ۱ فوریه، سنای واسا بیانیه‌ای که توسط رنوال تهیه شده بود را منتشر کرد که در آن اعلام شد سوسیالیست‌ها کودتا کرده‌اند و کسانی که در مقابل دولت می‌ایستند خائن به کشور محسوب می‌شوند. سنا تصریح کرد که تنها دولت قانونیِ فنلاند است که از سوی پارلمان مجاز و انتخاب شده است. این بیانیه همچنین نیروهای گارد سفید را به عنوان نیروهای تحت امر دولت اعلام کرد.

در ۱۸ فوریه، سنا سربازی اجباری را به اجرا گذاشت و مردان ۲۱ تا ۴۰ ساله را که توانایی حمل سلاح داشتند به خدمت فراخواند. این تصمیم بر اساس قانون سربازی مصوب سال ۱۸۷۸ اتخاذ شده بود.

در ۲۵ فوریه، بدنه اصلی یگرها به واسا بازگشتند که این رویداد برای رنوال لذت‌بخش‌ترین اتفاقِ آن بهار بود.

در ۲ مارس، ویلهلم تسلف (Wilhelm Thesleff) که از آلمان به فنلاند بازگشته بود، سنا را از کمک‌های آتی آلمان مطلع ساخت و پس از آن سناتورهای شگفت‌زده به دیدار کارل گوستاو امیل مانرهایم، فرمانده کل ارتش، رفتند. سناتورها که ظاهراً در آن زمان از موضع سوینهوفود و درخواست کمک ارائه‌شده به ادوارد یلت (Edvard Hjelt) بی‌اطلاع بودند، از مانرهایم پرسیدند که آیا فنلاند می‌تواند بدون حضور نیروهای آلمانی از این جنگ سربلند بیرون آید یا خیر. مانرهایم با اطمینان پاسخ داد که این امر قطعی است و استقلال کشور در صورتی که نیازی به کمک قدرت‌های خارجی نباشد، بر پایه‌های محکم‌تری استوار خواهد شد. سناتورها از پاسخ مانرهایم قانع شدند و به تسلف اعلام کردند که دولت کمک‌های ارائه‌شده را رد می‌کند. با این حال، پس از بحث و بررسی، سنا در نهایت از تصمیم خود عقب‌نشینی کرده و تصمیم گرفت کمک‌های آلمان را بپذیرد. مانرهایم با شنیدن تصمیم سنا تهدید به استعفا کرد، اما هانس ایگناتیوس (Hannes Ignatius)، فرمانده ارشد تدارکات، و گوستا ماوریتس تورنگرن (Gösta Mauritz Törngren)، رئیس ستاد، او را برای پس گرفتن استعفایش تحت فشار قرار دادند. پس از گوش دادن به استدلال‌ها و تأمل در وضعیت، مانرهایم ورود آلمانی‌ها را پذیرفت و از استعفای خود صرف‌نظر کرد. با این حال، او شرط کرد که نیروهای آلمانی تحت فرماندهی فرمانده کل ارتش درآیند و در امور داخلی فنلاند مداخله نکنند، بلکه منحصراً به فنلاند در مبارزه با دشمن خارجی کمک کنند. در ۱۸ مارس، رافائل اریش (Rafael Erich) توافق‌نامه‌های امضا شده با آلمان در تاریخ ۷ مارس را به سنا ارائه داد. در همان روز، سنای واسا تصمیم رسمی برای ضمیمه کردن کارلیا به فنلاند از طریق یک عملیات نظامی اشغال‌گرایانه اتخاذ کرد. به پیشنهاد سنا، مانرهایم در ۲۰ مارس سرهنگ دوم هارالد آکرمان (Harald Åkerman) را به عنوان رابط خود با سنا منصوب کرد.

در ۳ مارس، آلمان و روسیه توافقنامه صلحی امضا کردند که بر اساس آن روسیه متعهد می‌شد نیروهای خود را از جنگ داخلی فنلاند خارج کند. در ۳۰ مارس، آلمان یادداشتی به دولت بلشویک ارسال کرد و نسبت به ورود مستمر گاردهای سرخ روس از سمت سن پترزبورگ هشدار داد و تهدید کرد که اگر این روند متوقف نشود، اقداماتی انجام خواهد داد. در ۱ آوریل، لنین سرانجام دستور منع اعزام نیروهای روسِ بیشتر از سن پترزبورگ به فنلاند را صادر کرد. در ۳ آوریل، نیروهای سفید به حومه تامپره رسیدند و آلمانی‌ها در هانکو (Hanko) پیاده شدند.

در ۴ آوریل، سنا بیانیه‌ای منتشر کرد که در آن اعلام شد نیروهای نظامی آلمان به درخواست دولت در فنلاند فرود آمده‌اند تا در بیرون راندن نیروهای نظامی روسیه و بلشویک‌ها کمک کنند. با این بیانیه، ماهیت جنگ داخلی از منظر سیاست خارجی تغییر کرد: فنلاند عملاً وارد جنگ با روسیه شوروی شد.

 بازگشت به هلسینکی 
پس از آنکه لشکر دریای بالتیکِ آلمان، هلسینکی را در ۱۳ آوریل از دست نمایندگان خلقِ سرخ‌ها پس گرفت، چهار سناتوری که در هلسینکی مانده بودند یک "سنای هلسینکی" به ریاست کیوستی کالیو تشکیل دادند و ای. ان. ستالا نیز به عنوان نفر پنجم به آن‌ها پیوست. این دو سنا به مدت چند هفته به موازات یکدیگر فعالیت می‌کردند، زیرا مسیرهای ارتباطی مستقیم بین واسا و هلسینکی هنوز در کنترل نیروهای سرخ بود. مهم‌ترین تصمیم سنای هلسینکی، تأیید ضمیمه کردن منطقه قلعه ویاپوری به فنلاند از طریق فرمانی در ۱۷ آوریل بود. با بازگشایی مسیرهای ارتباطی، ابتدا کاسترن و سپس فری در اواخر آوریل به هلسینکی فرستاده شدند. در نهایت، کل سنای واسا در ۴ مه به هلسینکی سفر کرد و سنا دوباره یکپارچه شد.Juhani Piilonen: ”Sisäinen rakennustyö”, s. 156–159 teoksessa Itsenäistymisen vuodet 1917–1920: 3. Katse tulevaisuuteen (toim. Ohto Manninen). Valtionarkisto, Helsinki 1992. نخستین جلسه کامل سنای سوینهوفود پس از جنگ، در ۶ مه ۱۹۱۸ در هلسینکی برگزار گردید.

 منابع 

رده:سیاست فنلاند در دهه ۱۹۱۰ (میلادی)
رده:جنگ داخلی فنلاند
رده:تاریخ اوستروبوتنیای جنوبی
رده:تاریخ واسا
رده:مجلس‌های سنای فنلاند