مرکز الهیات تطبیقی و مطالعات فرهنگی

مرکز الهیات تطبیقی و مطالعات فرهنگی (Zentrum für Komparative Theologie und Kulturwissenschaften، به‌اختصار ZeKK) در نوامبر ۲۰۰۹ به‌عنوان یک مؤسسهٔ پژوهشی میان‌رشته‌ای در دانشگاه پادربورن تأسیس شد. اندیشهٔ بنیادین آن، همکاری الهیات‌های گوناگون و مطالعات فرهنگی در قالب یک اتحادیهٔ پژوهشی است که در گفتمان، به‌عنوان شرکایی برابر، از طریق دیدگاه‌ها، تجربه‌ها و روش‌های متفاوت خود یکدیگر را غنا می‌بخشند.

 سازمان 

این مرکز به‌طور گسترده در دانشکدهٔ مطالعات فرهنگی دانشگاه پادربورن پایه‌گذاری شده است. در کنار مؤسسه‌های الهیات پروتستان و الهیات کاتولیک در بخش الهیات، از زمان تأسیس این مرکز، سمینار پنینا ناوه لوینسون برای مطالعات یهود (Pnina Navè Levinson-Seminar für Jüdische Studien) و مؤسسهٔ الهیات اسلامی پادربورن (Paderborner Institut für Islamische Theologie؛ PIIT) نیز، همراه با تقریباً همهٔ رشته‌های مطالعات فرهنگی حاضر، از فعالیت‌های ZeKK حمایت می‌کنند.

یکی از محورهای اصلی این مرکز گفت‌وگو میان مسیحیت، اسلام و یهودیت است. افزون بر این، برنامه‌هایی در زمینهٔ مطالعات بودیسم و دیگر ادیان جهان به‌عنوان طرف‌های گفت‌وگو ارائه می‌شود. در همین راستا، این مرکز با خانهٔ ایکو برای فرهنگ ژاپنی (EKŌ-Haus der Japanischen Kultur) در دوسلدورف همکاری دارد.

ZeKK از سوی بخش اقتصادی محلی حمایت می‌شود؛ برای نمونه، انجمن «Paderborn überzeugt» به‌عنوان حامی حیات اقتصادی و فرهنگی شهر از آن پشتیبانی می‌کند. این مرکز در سطح فرامنطقه‌ای با جوامع دینی گوناگون شبکه‌سازی کرده است؛ برای مثال، از طریق انجمن ادیان پادربورن (Paderborner Forum der Religionen) و «شورای پادربورن» (Schura Paderborn)، یعنی سازمان چتری نمایندگان انجمن‌های مسلمان در پادربورن.
ZeKK به‌وسیلهٔ یک هیئت‌مدیره اداره می‌شود و مدیریت اجرایی از آن پشتیبانی می‌کند. از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۱، الهی‌دان کاتولیک و از بنیان‌گذاران اصلی این مرکز، کلاوس فون اشتوش، ریاست این مرکز را بر عهده داشت. او پس از انتقال به دانشگاه بن، مرکز بین المللی الهیات تطبیقی و معضلات اجتماعی‏ (CTSI) را در آن دانشگاه بنیان نهاد. از سال ۲۰۲۱، ذیشان غفار، الهی‌دان مسلمان، رئیس ZeKK است.

 اهداف 

این مؤسسهٔ پژوهشی، در چارچوب رویکرد الهیات تطبیقی، در جهت تقویت توانایی ادیان برای گفت‌وگو و شکل‌گیری تعاملی مبتنی بر احترام و ارج‌گذاری متقابل فعالیت می‌کند. گفت‌وگوی ادیان و الهیات‌ها در این میان خود را متعهد به عقل می‌داند و در پی آن است که ظرفیت‌های رهایی‌بخش را برای نظام‌های دموکراتیک ما آزاد سازد، انسجام اجتماعی را از طریق تلاش برای حمایت از محرومان تقویت کند و توانایی همزیستی مسالمت‌آمیز را ارتقا دهد.

همکاری پژوهشگران این امکان را فراهم می‌کند که دیدگاه‌های الهیاتی ادیان گوناگون وارد گفت‌وگو شوند و به شیوه‌ای نو و گفت‌وگوپذیر مورد بررسی قرار گیرند. ازاین‌رو، هدف محوری ZeKK آن است که سهم هر یک از ادیان و تأثیرات متقابل رشته‌های گوناگون را بر جامعهٔ ما آشکار سازد. برای این منظور، ZeKK همکاری‌های پژوهشی، سمینارهای گفت‌وگومحورِ تدریس مشترک، مدارس تابستانی، سفرهای مطالعاتی، سلسله‌سخنرانی‌های عمومی، نشست‌های میزگرد و همایش‌های بین‌المللی برگزار می‌کند.

این مرکز در عین حال اهمیت فراوانی برای انتقال دانش به جامعه قائل است. این مرکز حضوری فعال در جامعهٔ مدنی پادربورن دارد. این فعالیت‌ها، افزون بر برنامه‌های بین‌ادیانی مانند نشست‌های میزگرد یا جلسات کتاب‌خوانی در مرکز شهر، سلسله‌سخنرانی‌های عمومی برای شهروندان را نیز شامل می‌شود که از طریق رسانه‌های اجتماعی خود مرکز اطلاع‌رسانی می‌شوند. ZeKK با مشارکت همهٔ اعضای خود یک وبلاگ مشترک اداره می‌کند و همچنین قالب گفت‌وگومحور «ZeKK live – 45 Minuten mit …» را با حضور مهمانانی از عرصهٔ عمومی، از حوزه‌های دین، سیاست و جامعه، برگزار می‌کند.

 تحصیل 

از نیم‌سال زمستانی ۲۰۰۹–۲۰۱۰، تحصیل در رشتهٔ «الهیات تطبیقی ادیان» در قالب دورهٔ کارشناسی دورشته‌ای دانشگاه پادربورن امکان‌پذیر شده است. از نیم‌سال زمستانی ۲۰۱۴–۲۰۱۵ نیز دورهٔ کارشناسی ارشدِ متعاقب آن با عنوان «الهیات‌ها در گفت‌وگو» به‌عنوان یکی از رشته‌های فرعی در چارچوب دورهٔ کارشناسی ارشد دورشته‌ای «فرهنگ و جامعه» ارائه می‌شود. دانشجویان می‌توانند رشته‌های فرعی خود را با تمرکزهای گوناگون بگذرانند یا گواهی‌نامه‌هایی در زمینهٔ شایستگی گفت‌وگوی الهیاتی دریافت کنند.

دانشجویان رشته‌های تربیت‌معلم در حوزهٔ الهیات نیز از این برنامه بهره می‌برند؛ آنان با شرکت در درس‌های دیگر شاخه‌های الهیاتی، می‌توانند در مدارس به‌عنوان انتقال‌دهندگان اندیشهٔ مفهومیِ گفت‌وگومحوری در الهیات تطبیقی عمل کنند.
 مفهوم 

الهیات تطبیقی به معنای پیشبرد گفت‌وگوی بین‌ادیانی از دیدگاه درون‌دینی ادیان است. هدف ZeKK آن است که الهی‌دانان را بر مبنایی علمی دربارهٔ موضوعات مشخص با یکدیگر وارد گفت‌وگو کند. بدین‌ترتیب، کار مشترک بر روی یک موضوع و امکان آموختن از یکدیگر، و در عین حال به‌رسمیت‌شناختن و محترم‌شمردن تفاوت‌ها، در کانون توجه قرار می‌گیرد. رویکرد الهیات تطبیقی از این جهت با رویکرد دین‌پژوهی تطبیقی تفاوت دارد که در دومی، ادیان از دیدگاهی برون‌دینی با یکدیگر مقایسه می‌شوند. با ادغام جنبه‌ها و دیدگاه‌های مطالعات فرهنگی، رویکرد الهیات تطبیقی به‌گونه‌ای گسترش می‌یابد که حوزه‌های موضوعی اجتماعی و فرهنگی نیز بیش از پیش در کانون توجه قرار می‌گیرند و بدین‌سان می‌توان تأثیرات متقابل را آشکار ساخت. به این ترتیب، الهیات‌های ادیان گوناگون که در ZeKK به یکدیگر پیوند خورده‌اند، در تنشی ثمربخش میان دیدگاه‌های برون‌دینی و درون‌دینی تحول می‌یابند. مطالعات فرهنگی به پرسش‌های مرتبط با دین می‌پردازد که در غیر این صورت اغلب نادیده گرفته می‌شوند و بدین‌سان حوزه‌های پژوهشی نوینی در ارتباط با دین می‌گشاید؛ برای مثال، اسلام در ادبیات.

 انجمن الهیات تطبیقی 

انجمن الهیات تطبیقی بستر مشترک همکاری دیجیتال ZeKK و CTSI دانشگاه بن است؛ دو مرکزی که مکان‌های اصلی الهیات تطبیقی در آلمان به‌شمار می‌روند.

در فرایندی مشترک برای توسعهٔ دانش و جست‌وجو، با مشارکت همکارانی از جهان ادیان، از جمله House of One در برلین، قالب‌های متنوعی برای دیدارهای بین‌ادیانی و نیز مواد آموزشی و یادگیری فراهم می‌شود. انجمن الهیات تطبیقی در چارچوب پروژه‌ای مشترک میان دانشگاه پادربورن و دانشگاه بن برای انتقال الهیات تطبیقی به جامعه، از سوی وزارت فرهنگ و علوم ایالت نوردراین-وستفالن (MKW NRW) حمایت مالی می‌شود.

 انتشارات 

 Reinhold Bernhardt، Klaus von Stosch (ویراستاران): Komparative Theologie. Interreligiöse Vergleiche als Weg der Religionstheologie. Zürich 2009.
 Norbert Otto Eke و دیگران (ویراستاران): Das Heilige (in) der Kultur. Unverfügbarkeit – Latenz – Widmung. Paderborn 2021.
 Zishan Ghaffar: Der historische Muhammad in der islamischen Theologie. Zur Kriterienfrage in der Leben-Muhammad-Forschung («مساهماتی در الهیات تطبیقی»، جلد ۳۱). Paderborn 2018.
 Jochen Schmidt، Idris Nassery (ویراستاران): Moralische Vortrefflichkeit in der pluralen Gesellschaft. Tugendethik aus philosophischer, christlicher und muslimischer Perspektive. Paderborn 2016 («مساهماتی در الهیات تطبیقی»، جلد ۲۵).
 Klaus von Stosch: Komparative Theologie als Wegweiser in der Welt der Religionen. Paderborn 2012 («مساهماتی در الهیات تطبیقی»، جلد ۶).
 Klaus von Stosch: Einführung in die komparative Theologie، Paderborn 2021.
 Muna Tatari، Klaus von Stosch (ویراستاران): Gott und Befreiung. Befreiungstheologische Konzepte in Islam und Christentum. Paderborn 2012 («مساهماتی در الهیات تطبیقی»،جلد ۵).

 Muna Tatari، Klaus von Stosch (ویراستاران): Trinität – Anstoß für das islamisch-christliche Gespräch. Paderborn 2013 («مساهماتی در الهیات تطبیقی»، جلد ۷).
 Muna Tatari، Klaus von Stosch: Prophetin – Jungfrau – Mutter. Maria im Koran. Freiburg 2021.

 جستارهای وابسته 

 گفت‌وگوی بین‌ادیانی
 مرکز مطالعات دینی

 پیوند به بیرون 

 وبگاه ZeKK
 مجموعهٔ «مساهماتی در الهیات تطبیقی»
 انتشارات پادربورن در چارچوب همکاری در ZeKK
 کتاب‌شناسی الهیات تطبیقی

 پانویس‌ها 

Universität Paderborn: Eröffnung des Zentrums für Komparative Theologie und Kulturwissenschaften. بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳ (آلمانی).
ZeKK – Was ist das ZeKK (Universität Paderborn). بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
Partner. در: Universität Paderborn. Zentrum für Komparative Theologie und Kulturwissenschaften، 2023، بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
Vorstand. در: Universität Paderborn. Zentrum für Komparative Theologie und Kulturwissenschaften، 2023، بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
Neues Zentrum zur komparativen Theologie. بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
Neuaufbruch am Zentrum für Komparative Theologie und Kulturwissenschaften der Universität Paderborn. بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
BloKK | Der Blog des Zentrums für Komparative Theologie und Kulturwissenschaften. ۸ دسامبر ۲۰۲۳، بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
ZeKK – ZeKK Live (Universität Paderborn). بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
ZeKK – Übersicht Studienangebot (Universität Paderborn). بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
Produktive Verflechtung der Religionen. بازیابی‌شده در ۱۴ دسامبر ۲۰۲۳.
برگرفته از «https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Zentrum_für_Komparative_Theologie_und_Kulturwissenschaften&oldid=252793912»