یوهان گورلیتس

یوهان گورلیتس (به آلمانی: Johann von Görlitz) تنها دوکِ دوک‌نشین گورلیتس و یکی از اعضای برجسته خاندان لوکزامبورگ در اواخر قرن چهاردهم میلادی بود. او که فرزند امپراتور کارل چهارم بود، در دوران کوتاه حکمرانی خود نقشی حیاتی در سیاست‌های پیچیده امپراتوری مقدس روم و دفاع از تاج‌وتخت برادرش، ونتسل، ایفا کرد. گورلیتس در تاریخ به عنوان حاکمی مقتدر شناخته می‌شود که دوران زندگی‌اش با وفاداری‌های متناقض و مرگی زودهنگام و مشکوک گره خورده است.

 سال‌های آغازین و میراث خاندان لوکزامبورگ 
یوهان که فرزند چهارم امپراتور مقتدر، کارل چهارم، و همسرش الیزابت پومرانی بود، در قلب سیاسی اروپا یعنی پراگ چشم به جهان گشود. او به عنوان عضوی از خاندان بانفوذ لوکزامبورگ، از بدو تولد در مسیر قدرت قرار داشت؛ به طوری که در سن هفت سالگی، پدرش قلمرو «گورلیتس» را از اراضی براندنبورگ و لوساتیا جدا کرد و آن را به عنوان یک دوک‌نشین مستقل برای یوهان پدید آورد. این اقدام نه تنها جایگاه یوهان را به عنوان یک حاکم تثبیت کرد، بلکه نشان‌دهنده استراتژی کارل چهارم برای تقسیم قدرت میان پسرانش و حفظ نفوذ خاندان در مناطق استراتژیک آلمان شرقی و بوهم بود تا ثبات مرزهای شمالی پادشاهی تضمین شود.

 دوران حکمرانی و سرکوب شورش‌های یهودی‌ستیزانه 
یوهان در دوران کوتاه‌مدت حکمرانی خود بر گورلیتس، به عنوان حاکمی قاطع و قانون‌مدار شناخته شد. یکی از وقایع شاخص دوران او، برخورد تند با آشوب‌های ضد یهودی در شهر گورلیتس در سال ۱۳۸۹ بود؛ جایی که او برخلاف بسیاری از حاکمان هم‌عصر خود، از حقوق اقلیت‌ها دفاع کرد و مسببان خشونت را به سختی مجازات نمود. او همچنین به عنوان صدراعظم دربار برادر ناتنی‌اش، ونتسل، نقشی کلیدی در مدیریت بحران‌های پادشاهی بوهم ایفا کرد. تلاش‌های او برای میانجی‌گری میان پادشاه و اشراف متمرد نشان از نبوغ دیپلماتیک او داشت، هرچند که پیچیدگی‌های سیاسی آن دوران و جبهه‌بندی‌های تند اشراف، قدرت مانور او را به شدت محدود می‌کرد.

 بحران وفاداری و رویارویی با ونتسل 
رابطه یوهان با برادر بزرگترش، ونتسل چهارم (پادشاه آلمان و بوهم)، همواره با تلاطم همراه بود. در پی دستگیری ونتسل توسط اشراف در سال ۱۳۹۴، یوهان با گردآوری ارتشی وفادار به سمت پراگ حرکت کرد و موفق شد برادرش را از زندان آزاد کند. با این حال، ونتسل به جای پاداش، به نفوذ و محبوبیت روزافزون یوهان مشکوک شد و او را از مناصب دولتی برکنار کرد. این بی‌مهری سیاسی، یوهان را به سمت انزوا سوق داد و او را وادار کرد تا به قلمرو خود در گورلیتسبازگردد. این شکاف در قلب خاندان لوکزامبورگ، نه تنها قدرت یوهان را تضعیف کرد، بلکه زمینه‌ساز هرج‌ومرج‌های بعدی در پادشاهی بوهم و تضعیف جایگاه خاندان در سطح امپراتوری شد.

 مرگ مشکوک و پایان دوک‌نشین گورلیتس 
مرگ ناگهانی یوهان در سن ۲۵ سالگی در صومعه نویزله، همچنان یکی از معماهای حل‌نشده تاریخ قرون وسطی باقی مانده است. بسیاری از وقایع‌نگاران معاصر او بر این باور بودند که او به دستور مخالفان سیاسی یا حتی با توطئه دربار مسموم شده است، زیرا سلامت جسمانی او تا پیش از آن زبانزد بود. با درگذشت او در سال ۱۳۹۶، دوک‌نشین گورلیتس که تنها برای او پدید آمده بود، منحل گردید و اراضی آن مجدداً به تاج‌وتخت بوهم پیوست. تنها فرزند او، الیزابت، بعدها به دوشیزه لوکزامبورگ تبدیل شد و میراث او را در اروپای غربی دنبال کرد، اما با مرگ یوهان، رویای تشکیل یک ایالت مستقل و پایدار در منطقه گورلیتس برای همیشه به خاک سپرده شد.

 جستارهای وابسته 

 تاریخ آلمان
 گاه‌شمار تاریخ آلمان

 منابع 

رده:زادگان ۱۳۷۰ (میلادی)
رده:درگذشتگان ۱۳۹۶ (میلادی)
رده:خاک‌سپاری‌ها در کلیسای جامع ویتوس مقدس
رده:دوک‌های آلمان
رده:خاندان لوکزامبورگ
رده:پسران امپراتورها
رده:پسران شاهان