نظریه دولت

نظریه دولت به تعاریف ممکن، پیدایش، اشکال، وظایف و اهداف احتمالی دولت و همچنین شرایط و محدودیت‌های نهادی، اجتماعی، اخلاقی و حقوقی آن می‌پردازد. نظریه‌های دولت، به عنوان زیرشاخه‌ای از فلسفه سیاسی و مصداق عینی و تجسمی از نظریه عمومی دولت، اغلب به مسائلی می‌پردازند که همزمان به چندین رشته علمی مجزا مربوط می‌شوند، از جمله: فلسفه، الهیات، علوم سیاسی، حقوق، جامعه‌شناسی و اقتصاد سیاسی.

 شرح مختصر 
نظریهٔ دولت می‌تواند از رویکردهای بسیار متفاوتی نشأت بگیرد:
 از نظام‌های دولتی تاریخی یا فعلی، که به توصیف، مشروعیت‌بخشی یا نقد آنها می‌پردازد،
 از آرمان یک نظم سیاسی، مانند یک آرمان‌شهر (یوتوپیا)،
 از ساختارهای قدرت اقتصادی یا سیاسی-اجتماعی،
 از یک ایده اخلاقی، که از آن جمله حقوق بشر و تفکیک قوا مشتق می‌شود،
 از یک نظم از پیش تعیین‌شده، خواه «الهی»، مبتنی بر قانون طبیعی یا مورد توافق قراردادی.

بسته به دوران تاریخی و رویکرد نظری، کنش‌گران نظریهٔ دولت می‌توانند این‌ها باشند:
 فرمانروا (حاکم مطلق)،
 دولت به خودی خود به عنوان یک موجودیت انتزاعی،
 یک ملت،
 فرد،
 طبقه اجتماعی، یا
 مجموعهٔ واحدهای اقتصادی.

این سوژه‌ها به‌طور همزمان، ابژه‌های مطالعاتی نظریه‌های دولت نیز هستند، تا آنجا که آزادی‌های فردی و نظم در ساختار دولت به نحوری در نسبت با یکدیگر متعادل می‌شوند (یا باید بشوند): به عنوان مثال، به صورت یک دولت قدرت‌مدار، دولت قانون‌محور،Rechtsstaat دولت رفاه یا جامعه بی‌طبقه. همچنین موضوع بررسی و تأمل در این شاخه، مرزبندی و تخصیص وظایف و قوای مختلف دولتی — به عنوان مثال قوهٔ مقننه، مجریه و قضاییه - و نیز «توازن منافعِ» ممکن و واقعیِ گروه‌های مختلفی است که در درون دولت با هم زیست می‌کنند.

 واژگان 

رده:فلسفه سیاسی
رده:سیاست