گاردن هلسینکی

گاردن هلسینکی () (پیش‌تر هلسینکی گاردن) یک سالن چندمنظوره برنامه‌ریزی‌شده در منطقه تولوی بالا، هلسینکی در فنلاند است. این سالن در امتداد خیابان نوردنسکیولدین‌کاتو (Nordenskiöldinkatu)، در قطعه زمینی در شمال سالن هاکی روی یخ هلسینکی و ورزشگاه تولون پالوکنتا که در حال حاضر به عنوان پارکینگ استفاده می‌شود، قرار خواهد گرفت. آرنای برگزاری رویدادها همراه با سالن‌های تمرین هاکی روی یخ و فضاهای پارکینگ در زیر زمین ساخته می‌شوند و گنجایش تماشاگران آن حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر خواهد بود. گاردن قادر به میزبانی مسابقات سطح قهرمانی اروپا (EM) و قهرمانی جهان (MM) در تمامی ورزش‌های توپی داخل سالن خواهد بود.

برنامه‌ریزی این پروژه از سال ۲۰۱۰ آغاز شده است و توسط شرکت پروژه "Projekti GH" در حال طراحی است که مالکان آن شامل اچ‌آی‌اف‌کی هاکی (HIFK Hockey)، فین‌کپ (Fincap) و فرندز آف گاردن (Friends Of Garden) هستند. این پروژه مدت‌ها با مشکلات مالی مواجه بوده است، اما در بهار ۲۰۲۴، شهر هلسینکی اعلام کرد که در حال آماده‌سازی برای فروش قطعه زمینی به مساحت تقریبی ۲٫۵ هکتار در امتداد خیابان نوردنسکیولدین‌کاتو است. همزمان، شهر اعلام کرد که در سریع‌ترین حالت ممکن، این آرنا می‌تواند در سال ۲۰۲۹ مورد بهره‌برداری قرار گیرد. برآورد هزینه کل این پروژه ۸۰۰ میلیون یورو است که سهم ساخت‌وساز بدون در نظر گرفتن هزینه زمین، ۶۵۳ میلیون یورو تخمین زده می‌شود. شهر همچنین قصد دارد سالن هاکی روی یخ هلسینکی را به فروش برساند.

در ژوئن ۲۰۲۴، شورای شهر هلسینکی تصمیم گرفت این زمین را به شرکت Projekti GH بفروشد. در ژانویه ۲۰۲۵، شرکت ساختمانی SRV که پیش‌تر در ساخت آرنای تامپره نیز مشارکت داشت، اعلام کرد که به پروژه گاردن هلسینکی می‌پیوندد. در بهار ۲۰۲۵ اعلام شد که دولت با اختصاص ۳۵ میلیون یورو از این پروژه حمایت می‌کند، اما نام تصمیم‌گیرندگان یا دلایل اعطای این کمک در اسناد در دسترس عموم ذکر نشده است.

در ابتدا، آپارتمان‌ها، فضاهای اداری و یک هتل برای بخش روی زمین ساختمان برنامه‌ریزی شده بود. با این حال، در سال ۲۰۲۶ اعلام شد که این پروژه با مقیاسی کوچکتر از قبل پیش می‌رود: گاردن تنها در بخش آرنا و پارکینگ توسعه خواهد یافت. جدول زمانی هدف‌گذاری‌شده برای پروژه اصلاح‌شده، آغاز ساخت‌وساز در اواخر سال ۲۰۲۷ است و بدین ترتیب سالن در اواخر سال ۲۰۳۰ یا اوایل ۲۰۳۱ آماده بهره‌برداری خواهد بود.

 تاریخچه پروژه 
نخستین صحبت‌ها پیرامون ساخت یک آرنای جدید توسط باشگاه HIFK در بهار ۲۰۰۸ و زمانی آغاز شد که هاری توهیما (Harri Tuohimaa)، یک بانکدار، ریاست باشگاه را بر عهده داشت. این باشگاه از پروژه ساخت آرنای بزرگ پاسیلا (هارتوال آرنای پیشین که امروزه با نام هلسینکی هال شناخته می‌شود) که در بهار ۱۹۹۷ به پایان رسید کنار گذاشته شده بود و از همین رو نیاز به داشتن یک سالن اختصاصی رو به افزایش گذاشت. پس از کناره‌گیری توهیما، تیمو اِوری (Timo Everi) رهبری پروژه را در فصل ۲۰۰۸–۲۰۰۹ بر عهده گرفت. وی برای مدت طولانی شناخته‌شده‌ترین چهره این پروژه بود و تا سال ۲۰۲۵ به عنوان رئیس هیئت مدیره شرکت Projekti GH فعالیت کرد، تا اینکه یان واپاووری (Jan Vapaavuori) که یک سال در هیئت مدیره حضور داشت، جانشین او شد. اِوری همچنان به عنوان یکی از مالکان عمده شرکت باقی ماند. فرایند طراحی واقعی از سال ۲۰۱۰ ادامه یافت.

گاردن هلسینکی مجوز برنامه‌ریزی اولیه خود را در سال ۲۰۱۵ دریافت کرد. در نوامبر ۲۰۱۸، شرکت ساختمانی YIT به عنوان سازنده این پروژه انتخاب شد.

شورای شهر هلسینکی در ۱۲ فوریه ۲۰۲۰ با ۷۰ رأی موافق در برابر ۱۲ رأی مخالف، تغییر طرح جامع برای امکان‌پذیر ساختن ساخت آرنا را تصویب کرد. این پروژه پیش از آن در کمیته محیط شهری (با ۱۱ رأی موافق در برابر ۲ رأی مخالف) و در هیئت اجرایی شهر (با ۱۳ رأی موافق در برابر ۲ رأی مخالف) تصویب شده بود. سازمان میراث فنلاند (Museovirasto) و انجمن معماران فنلاند (SAFA) به دلیل اندازه بسیار بزرگ ساختمان و عدم تناسب آن با محیط پیرامون، با این پروژه مخالفت کردند.

سازمان میراث فنلاند به دادگاه اداری هلسینکی علیه این طرح جامع شکایت کرد. دیوان اداری این شکایت را در ژانویه ۲۰۲۱ رد کرد. دادگاه در استدلال‌های خود بیان نمود که هرچند منطقه مورد نظر دارای اهمیت فرهنگی-تاریخی و منظر شهری است و بخش کوچکی از آن در فهرست محیط‌های فرهنگی ساخته‌شده با اهمیت ملی تحت عنوان «ساختمان‌های المپیک» قرار دارد، اما ارزش‌های منطقه به اندازه کافی از طریق مقررات طرح جامع محافظت شده و این تصمیم ناقض الزامات ماده ۵۴ قانون کاربری اراضی و ساخت‌وساز نبوده است. سازمان میراث درخواست تجدیدنظر به دیوان عالی اداری ارائه نکرد و در نتیجه، طرح جامع در سال ۲۰۲۱ اعتبار قانونی یافت.

امید می‌رفت که ساخت‌وساز در سال ۲۰۲۰ آغاز شود، اما این پروژه با موانع متعددی روبرو گردید. در اوت ۲۰۲۲، شرکت YIT از نقش خود به عنوان سرمایه‌گذار و سازنده پروژه کناره‌گیری کرد. دنیاگیری کووید-۱۹، حمله روسیه به اوکراین، افزایش نرخ بهره، بالا رفتن هزینه‌های ساخت‌وساز و افزایش انتظارات سودآورانه سرمایه‌گذاران املاک و مستغلات، تأمین مالی پروژه را با دشواری مواجه ساخت.

تا ماه مه ۲۰۲۴، توسعه این پروژه حدود ۲۲ میلیون یورو هزینه دربرداشت که حدود نیمی از آن مربوط به هزینه‌های تأمین مالی بود. این سرمایه از طریق سهامداران و وام‌های دریافتی از شرکت‌های خصوصی فنلاندی جمع‌آوری شده بود.

 فروش زمین و انتخاب سازنده 
در بهار ۲۰۲۴، شهر هلسینکی و شرکت Projekti GH بر سر معامله املاک و مستغلات به توافق رسیدند. این پیشنهاد شامل فروش منطقه‌ای به وسعت تقریبی ۲٫۵ هکتار در امتداد خیابان نوردنسکیولدین‌کاتو با قیمت خرید حداقل ۲۱ میلیون یورو بود. شورای شهر هلسینکی در ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴ فروش این زمین را به Projekti GH تصویب کرد. شورا پیشنهاد متقابلی را که خواستار تأیید سازگاری قیمت خرید با مقررات کمک‌های دولتی اتحادیه اروپا از طریق رویه اعلان به اتحادیه (notifikaatiomenettely) بود، نپذیرفت. در نوامبر ۲۰۲۴، طرفین یک توافق‌نامه اولیه برای خرید ملک امضا کردند. بر اساس این توافق‌نامه، خریدار علاوه بر زمین، سالن هاکی قدیمی و در مجموع ۲۰۰٬۰۰۰ متر مربع حقوق ساخت‌وساز دریافت می‌کرد، اما فروش نهایی زمین تنها زمانی انجام می‌شد که اجرای پروژه و تأمین مالی آن قطعی شده باشد.

در ژانویه ۲۰۲۵، شرکت ساختمانی SRV که پیش‌تر آرنای تامپره را ساخته بود، به عنوان مجری پروژه انتخاب شد.

 کوچک‌سازی طرح در سال ۲۰۲۶ 
در ماه مه ۲۰۲۶، شرکت Projekti GH اعلام کرد که این پروژه در ابعادی کوچکتر از طرح اولیه پیش خواهد رفت. آپارتمان‌ها، فضاهای اداری و هتل از طرح حذف شدند و تنها آرنا به همراه پارکینگ‌ها باقی ماند. مساحت ناخالص کل ساختمان از حدود ۱۶۵٬۰۰۰ متر مربع به حدود ۱۰۰٬۰۰۰ متر مربع کاهش یافت و برآورد هزینه‌ها از ۷۰۰–۸۰۰ میلیون یورو پیشین، به گفته یان واپاووری، به «حدود عددی که با ۴ شروع می‌شود»، یعنی حدود ۴۰۰ میلیون یورو تنزل یافت. با این حال، امکان ساخت حدود ۳۰٬۰۰۰ متر مربع فضای اضافی (مثلاً برای آپارتمان‌های حذف‌شده کنونی) در آینده باز گذاشته شد.

به گفته واپاووری، مجموعه قبلی به دلیل هزینه‌های ساخت‌وساز و محیط نرخ بهره دیگر قابل اجرا نبود و طرح کوچکتر شده از نظر تأمین مالی قابل‌قبول‌تر و دارای ریسک کمتری بود. این در حالی است که واپاووری حتی در سال ۲۰۱۹، در زمان ریاست به عنوان شهردار هلسینکی، ساخت‌وساز مسکونی را برای بقای پروژه حیاتی می‌دانست و معتقد بود بدون آن «معادله مالی پروژه غیرممکن است». بر اساس جدول زمانی جدید، ساخت‌وساز در اواخر سال ۲۰۲۷ آغاز شده و سالن در اواخر سال ۲۰۳۰ یا اوایل ۲۰۳۱ آماده بهره‌برداری خواهد بود. شهر هلسینکی اعلام کرد که به‌طور خاص از پروژه آرنا حمایت می‌کند و امیدوار است ارزیابی مدل‌های تأمین مالی طرح تا پایان سال ۲۰۲۶ انجام شود.

در اوایل ژوئیه ۲۰۲۶، شرکت Projekti GH نخستین تصاویر مفهومی را از پروژه کوچکتر منتشر کرد. در همان زمان، برنامه زمانی هدف مشخص‌تر شد؛ بدین صورت که مجوز ساخت تا اواخر سال ۲۰۲۷ دریافت خواهد شد، ساخت‌وساز در اواخر سال ۲۰۲۷ یا اوایل ۲۰۲۸ آغاز شده و آرنا در نیمه نخست سال ۲۰۳۱ افتتاح خواهد گردید. کار طراحی توسط شرکت SRV (که در ژانویه ۲۰۲۵ انتخاب شد) همراه با تیم سازنده شرکت پروژه هدایت شد. به گفته توماس سیلونوئینن، معمار ارشد پروژه، برخورد با محیط اطراف ورزشگاه المپیک هلسینکی «با احترام فراوان» صورت گرفته است.

کوچک‌سازی پروژه همچنین توافق‌نامه اولیه فروش زمین را که در نوامبر ۲۰۲۴ امضا شده بود و ساخت حدود ۱۵٬۰۰۰ متر مربع فضای مسکونی را الزامی می‌کرد، پیچیده نمود. به دلیل حذف آپارتمان‌ها، شهر و شرکت سازنده مجبور به مذاکره برای توافق جدیدی شدند که مجدداً نیازمند تصویب شورای شهر بود. ایلپو کوکیلا، سهامدار اصلی شرکت سازنده SRV، باور نداشت که این پروژه محقق شود، چرا که آن را بسیار گران و اجرای آن را دشوار می‌دانست.

 وضعیت مالی شرکت توسعه‌دهنده 
شرکت پشتیبان این پروژه که در سال ۲۰۱۳ تأسیس شد، حتی یک سال مالی سودآور نداشته و عملاً هیچ درآمدی ندارد؛ به‌طوری‌که فعالیت‌های آن کاملاً وابسته به بودجه‌های خارجی است. تا پایان سال مالی منتهی به آوریل ۲۰۲۵، این شرکت ۳٫۴ میلیون یورو ضرر انباشته داشت، حقوق صاحبان سهام آن منفی بود و ترازنامه آن حدود ۲۶ میلیون یورو بدهی را نشان می‌داد. در ژوئیه ۲۰۲۶، روزنامه ایلتالهتی این شرکت را «آماده برای ورشکستگی» (konkurssikypsäksi) توصیف کرد، ادعایی که توسط امیلیا اوتلا، مدیر عملیاتی پروژه رد شد. به گفته آری رایالا، تحلیلگر روزنامه کاوپالهتی در گفتگو با ایلتالهتی، حدود ۱۳٫۲ میلیون یورو از بدهی‌های شرکت در طی یک سال سررسید می‌شد، در حالی که دارایی‌های نقدی آن تنها حدود ۱۶۲٬۰۰۰ یورو بود.

بستانکاران شرکت از جمله YIT، صندوق توسعه املاک و مستغلات تالری (Taalerin Kiinteistökehitysrahasto)، اچ‌آی‌اف‌کی (HIFK)، شرکت هلدینگ خانواده کولویک (Gulls Holdings) و شرکت Garden SPV، در اواخر سال ۲۰۲۵ موافقت کردند که مطالبات خود را کاهش دهند؛ اقدامی که هیئت مدیره شرکت آن را برای ادامه فعالیت ضروری می‌دانست. علاوه بر این، پروژه در سال‌های ۲۰۲۵–۲۰۲۶ از طریق انتشار سهام منابع مالی جدیدی را جذب کرد که در آن چهره‌هایی چون HIFK، سرمایه‌گذار کاری کاروینن (Kari Karvinen)، ادوارد پائولیگ و شرکت سرمایه‌گذاری یان واپاووری مشارکت داشتند. با وجود حال، نیاز این شرکت به سرمایه در گردش در فوریه ۲۰۲۶ همچنان بحرانی بود. این شرکت در نهایت سهامدار خود یعنی فین‌کپ (Fincap) را که به دلیل مشکلات مالی مرتبط با بانک پس‌انداز اوما (Oma Säästöpankki) دچار دردسر شده بود، از پروژه خارج کرد.

 کمک‌های دولتی به پروژه 
در بررسی‌های میان‌دوره‌ای بهار ۲۰۲۵، کابینه اورپو تصمیم گرفت به این پروژه کمک ۳۵ میلیون یورویی مشروط اعطا کند. قرار بود این بودجه در طی چهار سال توزیع شود، به طوری که سالانه حدود ۸٫۷ میلیون یورو به پروژه اختصاص یابد. این کمک‌ها نیازمند تصویب مجلس فنلاند در بودجه دولتی و همچنین تأیید کمیسیون اروپا بود؛ بدین منظور دولت در فوریه ۲۰۲۶ یک ابلاغیه به اتحادیه اروپا ارسال نمود. به گفته مدیریت Projekti GH، این حمایت دولتی اعتبار پروژه را به طرز چشمگیری افزایش داد. طبق یادداشت وزارت آموزش و فرهنگ فنلاند، هزینه‌های سرمایه‌گذاری آرنای کوچک‌شده ۳۸۸ میلیون یورو برآورد شد و پروژه با کسری بودجه ۱۵۶ میلیون یورویی روبرو بود. این یادداشت تأکید داشت که نزدیک به ۱۵ سال برای پیشبرد پروژه مبتنی بر شرایط بازار تلاش شده است و اجرای آن بدون کمک‌های عمومی ممکن نخواهد بود.

نحوه شکل‌گیری تصمیم برای اعطای این کمک‌ها در ژوئن ۲۰۲۶ و پس از آن به یک بحث عمومی تبدیل شد که مشخص گردید پروژه مشابهی با بودجه خصوصی به نام آرنا ۳٫۳ در منطقه کیویستوی وانتا که در مرحله آماده‌تری برای ساخت قرار داشت، هیچ‌گونه حمایت مشابهی دریافت نکرده است. روزنامه‌های هلسینگین اوتیست و وانتان سانومات سعی کردند از طریق مصاحبه با وزرا و درخواست‌های اطلاعات عمومی چگونگی این تصمیم را روشن کنند، اما مشخص نشد چه کسی این تصمیم را اتخاذ کرده است. میکو هلاسووتی، مشاور ارشد ساختمانی در وزارت آموزش و فرهنگ، بیان کرد که این تصمیم نه بر اساس یک پیشنهاد اداری (توسط کارمندان دولت) بلکه یک تصمیم کاملاً سیاسی بوده و هیچ مسیر رسمی برای درخواست آن وجود نداشته است. ساندرا برگکویست، وزیر وقت ورزش، فعالیت‌های بدنی و جوانان، اظهار داشت که تصمیم‌گیری در خصوص این کمک از طریق وزارتخانه وی انجام نشده است. نخست‌وزیر پتری اورپو نیز از انجام مصاحبه دربارهٔ این موضوع خودداری نمود.

ساکاری روکانن (Sakari Rokkanen)، رئیس شورای شهر وانتا و پکا تیمونن (Pekka Timonen)، شهردار این شهر، این حمایت دولتی را ناعادلانه و مصداق احتمال کمک غیرقانونی دولتی دانستند. آن‌ها از دولت خواستند معیارهای اعطای این حمایت را شفاف‌سازی کند تا با پروژه‌ها به‌طور برابر و منصفانه برخورد شود. امیلیا اوتلا، مدیر عملیاتی Projekti GH، تأیید این حمایت توسط اتحادیه اروپا را محتمل دانست و آن را با کمک ۱۸ میلیون یورویی دولتی که به آرنای تامپره اختصاص یافته بود مقایسه کرد. با این حال، برخلاف پروژه گاردن هلسینکی، حمایت از آرنای تامپره از محل درآمدهای شرط‌بندی پرداخت شد و در آن زمان هیچ پروژه آرنای رقیبی در مجاورت آن وجود نداشت.

در ۲۶ ژوئن ۲۰۲۶، نمایندگان مجلس از احزاب اپوزیسیون شامل سارا هیرکو (از حزب سبزها) و هری هارکیمو (از حزب جنبش اکنون) با طرح پرسش‌هایی کتبی از دولت، خواستار ارائه توضیحاتی دربارهٔ نحوه شکل‌گیری این حمایت مالی و همچنین نقش پتری اورپو، نخست‌وزیر، در این مسئله شدند. هارکیمو در پرسش کتبی خود مستقیماً پرسید که آیا اورپو و واپاووری به‌طور پنهانی بین خودشان برای این حمایت دولتی توافق کرده‌اند یا خیر.

نخست‌وزیر اورپو بعدها توضیح داد که این پروژه در جریان بررسی‌های میان‌دوره‌ای، بدون طی کردن مراحل معمول ارزیابی توسط وزارت آموزش و فرهنگ، و از «سبد» پیشنهادی حزب ائتلاف ملی وارد دستور کار شده است. این حمایت مالی مشروط بود و تا زمانی که آغاز روند ساخت‌وساز قطعی نشود پرداخت نخواهد شد؛ و چنانچه ساخت‌وساز در سال ۲۰۲۷ آغاز نگردد، باید تصمیم جدیدی دربارهٔ این کمک مالی اتخاذ شود. تا تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۶، دفتر صدراعظم دادگستری هفت شکایت در این باره دریافت کرد که نخستین آن‌ها در ۲۵ ژوئن ثبت شده بود.

آنتی سیکا-آهو (Antti Siika-aho)، دبیرکل حزب مرکز، در پی بروز این رسوایی خواستار اصلاح فوری سیستم ثبت شفافیت لابی‌گری شد؛ بدین صورت که تعهد به گزارش‌دهی پیرامون لابی‌گری نه‌تنها لابی‌گران، بلکه مقامات مورد لابی (مانند وزرا و دستیاران آنها) را نیز در بر بگیرد. سیکا-آهو به شدت از سکوت وزرای هلسینکی‌نشین کابینه در قبال پشت‌پرده این تصمیم‌گیری انتقاد کرد.

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 وبگاه پروژه

رده:تاکا-تولو
رده:ساختمان‌ها و سازه‌های برنامه‌ریزی‌شده در هلسینکی