۴ تک‌خال

۴ تک‌خال یک مجموعه داستان مصور بلژیکی است که توسط فرانسوا کرانهالس طراحی و توسط ژرژ شوله نوشته شده است. این داستان‌ها ماجراهای چهار نوجوان و سگشان را روایت می‌کنند.

۴ تک‌خال در ابتدا مجموعه‌ای شامل شش رمان برای کودکان بود که توسط شوله نوشته و بین سال‌های ۱۹۵۷ تا ۱۹۶۲ توسط انتشارات کسترمن منتشر شد.

از سال ۱۹۶۴، این مجموعه به صورت داستان مصور در انتشارات کسترمن منتشر شد. سناریو بر عهده ژرژ شوله و طراحی بر عهده فرانسوا کرانهالس بود. موفقیت داستان‌های مصور به سرعت از رمان‌ها پیشی گرفت. چهلمین جلد در سال ۲۰۰۳ توسط کرانهالس به تنهایی خلق شد و او طراحی جلد بعدی را به ژاک دبورین سپرد.

پس از مرگ کرانهالس در سال ۲۰۰۴، شوله یک داستان نهایی نوشت و سپس مجموعه را برای همیشه رها کرد. بازنشر این اثر توسط سرژیو سالما (سناریو‌نویس) و آلن موری (طراح) در سال ۲۰۰۷ تنها یک جلد به همراه داشت.

در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، این مجموعه مصور به صورت قسمت‌های دنباله‌دار در مجله فرانک-ژو پیش‌انتشار می‌یافت که توسط انتشارات سودل (متعلق به لیگ آموزش) چاپ و به طور رایگان در مدارس ابتدایی دولتی توزیع می‌شد؛ همین امر، آن را به نمونه‌ای مشابه پرلین و پین‌پین تبدیل کرد، یعنی یکی از نادرترین مجموعه‌های فرانسوی‌زبان پس از جنگ که موفقیتش مدیون «سه غول» کامیکس فرانسوی-بلژیکی، یعنی اسپیرو، تن‌تن و پیلوت نبود.

 شخصیت‌های اصلی 
قهرمانان این مجموعه چهار نوجوان هستند که سگی آن‌ها را همراهی می‌کند:
 لاستیک (Lastic) - در جلد ۴۳ با نام «مارکو»: مو مشکی، ورزشکار و شیفتهٔ مکانیک. او نمونهٔ کهن‌الگوی قهرمانان دههٔ ۱۹۶۰ است (چیزی شبیه به نسخهٔ کوچک «میشل وایان»). لاستیک در واقع رهبر غیررسمی گروه است و به‌طور مکرر از تکیه‌کلام «Diablevert!» (معادل: ای دادِ بیداد! یا لعنتی!) استفاده می‌کند.
 دینا (Dina): دختری زیبا با موهای حنایی که تمام ویژگی‌های یک «دختر ساده‌لوحِ دوست‌داشتنی» را در خود دارد: علاقهٔ شدید به مد و لوازم آرایشی، بی‌خیالی و ترس‌های مهارناپذیری که باعث می‌شود ناگهان خود را در آغوش رفقایش بیندازد. سادگی او باعث شده لاستیک به او لقب‌هایی مثل «تارتِ جوان» یا «آبکشِ دیپلمه» (کنایه از حواس‌پرتی) بدهد.
 داک یا دوکت (Doc/Doct) - در جلد ۴۳ با نام «تئو»: روشنفکر گروه که پاپیون می‌بندد و ماجراها را با نقل‌قول‌های لاتین (یا جملاتی که شبیه لاتین به نظر می‌رسند) جذاب می‌کند. اصطلاح «گاینوئید» (معادل زنانه برای اندروید/ربات انسان‌نما) در آلبوم ۴ تک‌خال و ربات خرابکار از ابداعات اوست.
 بوفی (Bouffi) - در جلد ۴۳ با نام «ژان-لویی»: غولی همیشه گرسنه که فقط برای خوردن زنده است و استعداد عجیبی در آشپزی دارد.
 اسکار (Oscar): شکست‌طلب‌ترین سگ در تاریخ داستان‌های مصور! برخلاف میلو (در تن‌تن) یا «ایده‌فیکس» (در آستریکس)، او به ندرت به همراهانش کمک می‌کند. حضور او عمدتاً برای ابراز تردید و بدبینی نسبت به اقدامات «۴ تک‌خال» است.

جلد ۴۳، گشت‌وگذار ۴ تک‌خال، بر پایه این فرضیه استوار است که داستان‌های قبلی در واقع رویای لاستیک بوده‌اند و این نام‌ها در حقیقت تنها نام‌های مستعار بوده‌اند.

در مقاله‌ای در مجله‌ی ادبی (Magazine Littéraire)، ژوئل اچ. گریسوارد، متخصص قرون‌وسطی، در مجموعه‌ی ۴ تک‌خال ساختار فرضیه سه کارکردی ژرژ دومزیل را بازشناسی می‌کند که شامل کارکرد جادویی-مذهبی (دوکت و نقل‌قول‌هایش)، کارکرد دفاعی (لاستیک، ورزشکار شجاع) و کارکرد تولیدی (بوفیِ شکم‌پرست) است. خودِ دومزیل نیز این تحلیل را تأیید کرد، هرچند دقیقاً نمی‌دانست چگونه علت آن را توضیح دهد.

 شخصیت‌های ثانویه 
 برودکن: کمیسر کوتاه قامتی با سبیل که بسیار از خود راضی است. او دست‌وپا چلفتی است (تقریباً در هر قسمت در یک پهنه آبی سقوط می‌کند) و ذکاوت کمی دارد؛ او تمام اشتباهاتش را با این ادعا توجیه می‌کند که از قبل آن‌ها را پیش‌بینی کرده بود یا تعمدی بوده‌اند.
 لکاردونوا: معاون برودکن که به شدت مافوق خود را تحسین می‌کند و هیچ فرصتی را برای ستایش او از دست نمی‌دهد. ممکن است نام او بازی با کلمات شرکت حمل‌ونقل "Les cars Dunois" در منطقه مرکزی فرانسه باشد. فرضیه دیگر این است که او به اندازه «یک‌چهارم یک غاز» (le quart d'une oie) نادان است.
 پروفسور توب: دانشمند و دوست ۴ تک‌خال که آن‌ها را از اختراعات خود بهره‌مند می‌سازد.
 ویلیام اس. کنتان‌بانک: میلیاردر آمریکایی و دوست ۴ تک‌خال. برادر دوقلوی او در آلبوم «باند کلاه‌سفیدها» ظاهر می‌شود.
 فراکا (Les Fracas): بدل‌های شرور ۴ تک‌خال که نام‌های دامنا، بافرو، پلاستیک و دراک را بر خود دارند (در داستان «شاتل فضایی»، ۴ تک‌خال بدل‌های دیگری نیز دارند؛ فضانوردانی که با نام‌های دینا، بوفین، لاستیکین و دوکترین شناخته می‌شوند).
 دکتر هارنیون: دانشمند بدذات و رقیب پروفسور توب. در آلبوم «کوروکو»، او برای یک قدرت خارجی کار می‌کند که سرهنگ استروگوت نماینده آن است. او بعدها به یکی از دشمنان اصلی مجموعه تبدیل می‌شود و سرهنگ نیز بدون اینکه علت این پیوند جدید توضیح داده شود، او را یاری می‌دهد.
 سرهنگ استروگوت: شریک دکتر هارنیون. او در ابتدا مأمور یک قدرت خارجی خیالی به نام پارامسی است.
 امیر پترول بن زین: غول نفتی و رئیس کشور امارت گازول که برادر شروری به نام عبدول دارد.
 داستان‌ها 

۱ - ۴ تک‌خال و مار دریایی، ۱۹۶۴.
۲ - ۴ تک‌خال و هاورکرافت، ۱۹۶۴.
۳ - ۴ تک‌خال و گاو مقدس، ۱۹۶۴.
۴ - ۴ تک‌خال و مهمان نیمه‌شب، ۱۹۶۵.
۵ - ۴ تک‌خال و کوروکو، ۱۹۶۶.
۶ - ۴ تک‌خال و جام طلا، ۱۹۶۷.
۷ - ۴ تک‌خال و اژدهای برف‌ها، ۱۹۶۸.
۸ - ۴ تک‌خال و رالی المپیک، ۱۹۶۹.
۹ - ۴ تک‌خال و جزیره رابینسون، ۱۹۷۰.
۱۰ - ۴ تک‌خال و دیکتاتور، ۱۹۷۱.
۱۱ - ۴ تک‌خال و هجوم برای طلا، ۱۹۷۳.
۱۲ - ۴ تک‌خال و پیکاسوی دزدیده‌شده، ۱۹۷۴.
۱۳ - ۴ تک‌خال و بمب اف، ۱۹۷۵.
۱۴ - ۴ تک‌خال و سوسیس پرنده، ۱۹۷۶.
۱۵ - ۴ تک‌خال و باند کلاه‌سفیدها، ۱۹۷۷.
۱۶ - ۴ تک‌خال و کشتی ارواح، ۱۹۷۸.
۱۷ - ۴ تک‌خال و الماس آبی، ۱۹۷۹.
۱۸ - ۴ تک‌خال و تک‌شاخ، ۱۹۸۰.
۱۹ - ۴ تک‌خال و کوه یخ، ۱۹۸۱.
۲۰ - ۴ تک‌خال و قلعه شیطانی، ۱۹۸۲.
۲۱ - ۴ تک‌خال و گنج تزارها، ۱۹۸۳.
۲۲ - ۴ تک‌خال و سرقت از بیگ‌بنک، ۱۹۸۴.
۲۳ - ۴ تک‌خال و جادوگر، ۱۹۸۵.
۲۴ - ۴ تک‌خال و راز کوهستان، ۱۹۸۷.
۲۵ - ۴ تک‌خال و الهه دریاها، ۱۹۸۸.
۲۶ - ۴ تک‌خال و شاتل فضایی، ۱۹۸۹.
۲۷ - ۴ تک‌خال و کوسه غول‌آسا، ۱۹۹۰.
۲۸ - ۴ تک‌خال و امپراتوری پنهان، ۱۹۹۱.
۲۹ - ۴ تک‌خال و معمای جنگل، ۱۹۹۲.
۳۰ - ۴ تک‌خال و فرازمینی‌ها، ۱۹۹۳.
۳۱ - ۴ تک‌خال و شبح کوه سن-میشل، ۱۹۹۴.
۳۲ - ۴ تک‌خال و ربات خرابکار، ۱۹۹۵.
۳۳ - ۴ تک‌خال و آتلانتیس، ۱۹۹۶.
۳۴ - ۴ تک‌خال و جادوگران، ۱۹۹۷.
۳۵ - ۴ تک‌خال و دایناسورها، ۱۹۹۸.
۳۶ - ۴ تک‌خال و مومیایی، ۱۹۹۹.
۳۷ - ۴ تک‌خال و ارواح، ۲۰۰۰.
۳۸ - ۴ تک‌خال و هیولای اقیانوس‌ها، ۲۰۰۱.

 ۳۹– ۴ تک‌خال و هالووین، ۲۰۰۲.
 ۴۰– ۴ تک‌خال و گرگ تاسمانی، ۲۰۰۳.
 ۴۱– ۴ تک‌خال و عالی‌جناب بزرگ، ۲۰۰۴.
 ۴۲ - مأموریت مریخ، ۲۰۰۵.

 ۴۳ - گشت‌وگذار ۴ تک‌خال، ۲۰۰۷.
 منابع 

‌کتاب‌شناسی 

رده:داستان‌های مصور بلژیک