عمارت سلطنتی کرسهلم

وسط|باروهای کرسهلم، مرکز املاک سلطنتی عظیم کرسهلم را تشکیل می‌دادند، که شامل املاکی از والگراند تا لای‌هیا می‌شد.

عمارت سلطنتی کرسهلم (، ) در دهه ۱۵۵۰ توسط گوستاو واسا (۱۴۹۶–۱۵۶۰) تأسیس شد. وظیفه این عمارت سلطنتی که در منطقه واسای قدیم واقع شده بود، این بود که به عنوان یک مزرعه نمونه برای دهقانان منطقه عمل کند. در سال ۱۸۵۸، مدرسه کشاورزی سوئدی‌زبان کرسهلم (Korsholms lantmannaskola) در این مکان تأسیس شد.Öst، ص. ۳۵.

عمارت سلطنتی کرسهلم در اوایل قرن شانزدهم میلادی در محل قلعه کرسهلم که امروزه با نام خاکریزهای کرسهلم (Korsholms vallar) شناخته می‌شود، تأسیس شد. این عمارت در پریش موستاساری (Mustasaari) در منطقه تاریخی اوستروبوتنیا، درست خارج از مرکز آن به همین نام قرار داشت (مرکزی که در سال ۱۶۰۶ حقوق شهری دریافت کرد و در سال ۱۶۱۱ به واسا تغییر نام داد). عمارت سلطنتی دقیقاً در بیرون دروازه عوارضی جنوبی شهر واقع شده بود و محل اقامت ضابطان (fogde)، کنت‌ها و فرمانداران اوستروبوتنیا بود.

قلعه کرسهلم از ساختمان‌های چوبی در پشت یک حصار دفاعی (پالیساد) تشکیل شده بود، اما با بالا آمدن سطح خشکی، این استحکامات اهمیت نظامی خود را از دست داد و در عوض به عنوان عمارت سلطنتی به فعالیت خود ادامه داد. از آن زمان، زمین‌های وسیع اطراف خاکریزهای کرسهلم با نام «عمارت سلطنتی» (kungsgården) شناخته می‌شوند؛ منطقه‌ای که امروزه به شکل «پردیس عمارت سلطنتی» (Campus Kungsgården) درآمده و آکادمی حرفه‌ای اوستروبوتنیا (Yrkesakademin i Österbotten) در آن آموزش‌های حرفه‌ای ارائه می‌دهد.

 تاریخچه 
 عمارت سلطنتی و مزرعه پرورشی 
برای تأمین مواد غذایی مورد نیاز فرماندار و زیردستان قلعه، در همان اوایل یک انبار و مزرعه دامپروری در کنار قلعه ایجاد شد. در دورانی که این منطقه به عنوان عمارت سلطنتی فعالیت می‌کرد، اغلب به دو یا چند بخش تقسیم می‌شد که گاهی مستأجران متفاوتی داشتند. این بخش‌ها معمولاً با نام‌های مزرعه جنوبی و مزرعه شمالی شناخته می‌شدند. خاکریزهای کرسهلم و ساختمان‌های اداری واقع در آن، مرکز مزرعه جنوبی را تشکیل می‌دادند. مزرعه شمالی ظاهراً زمانی شکل گرفت که گوستاو واسا در سال ۱۵۵۶ پروژه مزارع پرورشی (مزارع نمونه برای تولیدات بالا) را آغاز کرد و کرسهلم را نیز در این سیستم گنجاند. ایده این بود که شبکه‌ای از مزارع نمونه با بازدهی بسیار بالا ایجاد شود که بتواند از جمله توسط ارتش مورد استفاده قرار گیرد. مزرعه شمالی با مصادره زمین‌های کشیش موستاساری به نفع تاج‌وتخت شکل گرفت.

از زمان فعالیت به عنوان مزرعه پرورشی، اسناد حسابداری کرسهلم حفظ شده است. بر اساس این اسناد می‌توان دریافت که در عمارت سلطنتی کرسهلم محصولاتی چون چاودار، جو، نخود و رازک کشت می‌شد. همچنین گله بزرگی از حیوانات در آنجا نگهداری می‌شد؛ برای مثال در سال ۱۵۵۹، وجود ۷۹ گاو و ۱۵۱ گوسفند ثبت شده است. در سال ۱۵۷۰، در مجموع حدود ۷۰۰ حیوان در عمارت سلطنتی وجود داشت. این حیوانات حداقل تا حدودی از طریق جمع‌آوری مالیات از کشاورزان محلی تأمین می‌شدند. طی چند سال در اوایل قرن هفدهم، یک گله گوزن شمالی نیز در عمارت نگهداری می‌شد. ماهیگیری یکی از شاخه‌های بسیار مهم اقتصادی بود و هم با تور و هم با تورهای دسته‌دار در نهرهای منطقه انجام می‌گرفت. شکار حیواناتی مانند فک، گوزن و سنجاب نیز رواج داشت.

در سال ۱۵۵۸، ۳۸ نفر در عمارت سلطنتی کار می‌کردند. عناوین شغلی آن‌ها از ضابط و کاتب تا سرباز، کارگر مزدور، دوشنده شیر و «نانوا» متغیر بود و دستمزدها نیز از ۶۰ مارک برای ضابط تا ۱ مارک برای خدمتکار زن تفاوت داشت. علاوه بر این، ساکنان پریش موستاساری موظف بودند سالانه سه روز کار اجباری در عمارت سلطنتی انجام دهند.

در طول قرن‌ها، فعالیت‌های مختلفی در عمارت سلطنتی کرسهلم انجام می‌گرفت. از جمله در اواسط قرن هجدهم، یک کوره آجرپزی نسبتاً بزرگ در منطقه فعالیت می‌کرد که تولید آن به ۱۰۰٬۰۰۰ آجر در سال می‌رسید. چندین آسیاب مختلف نیز احداث شد، کارخانه تقطیر سلطنتی در زمین‌های عمارت فعالیت می‌کرد، زندان شهرستان دقیقاً در شمال خاکریزهای کرسهلم قرار داشت و چند تلاش ناموفق برای استخراج معدن نیز صورت گرفت.

عمارت سلطنتی کرسهلم در دوره‌های مختلف به عنوان عمارت سلطنتی، مزرعه پرورشی و انبار سلطنتی (kungsladugård) عمل می‌کرد. مازاد تولید به تاج‌وتخت تعلق می‌گرفت و زمانی که عمارت اجاره داده می‌شد، مبلغ اجاره مستقیماً به خزانه‌داری سلطنتی پرداخت می‌گردید. این عمارت همچنین به عنوان یک مرکز اداری عمل می‌کرد که نمایندگان تاج‌وتخت در آن مستقر بودند. گوستاو دوم آدولف در کودکی در سال ۱۶۰۲ به همراه والدینش دوک کارل و کریستینا از هولشتاین-گوتورپ و برادر کوچکترش کارل فیلیپ از این عمارت بازدید کرد. در سال ۱۶۱۴، تنها این دو برادر از عمارت دیدن کردند و در همان زمان به مردم محلی فرصت داده شد تا مسائل خود را با پادشاه در میان بگذارند. در پاییز ۱۶۱۶، یوهانس مسنیوس (Johannes Messenius)، مورخ، در عمارت سلطنتی اقامت داشت. او به توطئه‌های کاتولیکی متهم شده و به کایانه‌بورگ تبعید شده بود، اما کشتی او آسیب دید و مجبور شد زمستان را در واسا بگذراند. فرماندار کل پر براهه نیز در سال ۱۶۴۹ در دوران فرمانداری هانس کیله (Hans Kyle)، هنگام بازدید از شهر برای مشاوره و قضاوت، در این عمارت اقامت داشت.

 تیول‌ها و شهرستان‌ها 
بندانگشتی|خاندان اکسنستیرنا از کرسهلم و واسا یک کاخ بر روی خاکریزهای کرسهلم ساختند و در اواخر قرن هفدهم صاحب عمارت سلطنتی کرسهلم بودند.
عمارت سلطنتی کرسهلم گاه یک ملک سلطنتی و گاه یک تیول (املاک واگذارشده به اشراف) بود. بین سال‌های ۱۵۷۱ تا ۱۵۹۸، گوستاف بانر (Gustaf Banér) کرسهلم را به عنوان تیول در اختیار داشت. وی در سال ۱۵۹۸ در حمام خون لینشوپینگ اعدام شد. با این حال، پسرش سوانته بانر (Svante Banér) نیز طی سال‌های ۱۶۱۴–۲۸ کرسهلم را به عنوان تیول به دست آورد.

در سال ۱۶۳۳، مزرعه شمالی به شهر واسا واگذار شد (که در ۲ اکتبر ۱۶۰۶ در زمین‌های روستای موستاساری تأسیس شده بود)، و در سال ۱۶۴۷ ملکه کریستینا مزرعه جنوبی را نیز به شهر اهدا کرد، که بدین ترتیب شهر واسا مالک تمام زمین‌های کرسهلم شد.

در سال ۱۶۵۳، عمارت سلطنتی با کنت‌نشین (شهرستان) کرسهلم و واسا ادغام شد، که در ۲۶ مارس ۱۶۵۱ به خزانه‌دار ارشد گابریل بنگتسون اکسنستیرنا (که با آنا، خواهر مالک قبلی یعنی سوانته بانر ازدواج کرده بود) واگذار شده بود. این شهرستان در ابتدا شامل شهر واسا در اوستروبوتنیا و بخش‌هایی از پریش‌های موستاساری، استورکورو (Storkyro) و لیل‌کورو (Lillkyro) می‌شد. در ۱۷ آوریل ۱۶۵۲ این شهرستان گسترش یافت و در ۱۸ اوت ۱۶۵۳ اکسنستیرنا اجازه یافت عمارت سلطنتی کرسهلم را نیز (که در ۲۳ ژوئیه ۱۶۵۱ از شهر واسا در ازای بخش‌هایی از زمین‌های کنت‌نشین در موستاساری معاوضه کرده بود) به آن ملحق کند. در اواسط دهه ۱۶۵۰ این عمارت سلطنتی تحت مالکیت شهر واسا قرار داشت. در فرمان تأسیس شهرستان، نام آن موستاساری تعیین شد، اما در ۱۸ اوت ۱۶۵۳ اکسنستیرنا حق یافت خود را کنت کرسهلم و واسا بنامد (لقبی که قبلاً در ۱۷ آوریل ۱۶۵۲ به او داده شده بود). از آن زمان، این شاخه از خاندان با نام اکسنستیرنا از کرسهلم و واسا (Oxenstierna af Korsholm och Wasa) شناخته می‌شود. در جریان استرداد املاک در سال ۱۶۷۴، این شهرستان لغو و به تاج‌وتخت بازگردانده شد و شهر واسا مجدداً بخش بزرگی از زمین‌های عمارت سلطنتی سابق را پس گرفت.

در سال‌های ۱۶۶۲–۶۴، یک اقامتگاه بزرگ و جدید بر روی خاکریزهای کرسهلم ساخته شد که عموماً با نام «کاخ اکسنستیرنا» (Oxenstiernska palatset) شناخته می‌شد. احتمالاً گابریل گابریلسون اکسنستیرنا سازنده آن بوده و گفته می‌شود که او زمان زیادی را در آنجا سپری می‌کرده است. نهایتاً در این مرحله، آخرین آثار ساختمان‌های قرون وسطایی روی خاکریزها ناپدید شدند. هیچ تصویر هم‌عصری از این ساختمان باقی نمانده است، اما در نقشه‌ها یک ساختمان L شکل دقیقاً در بیرون حصار شهر واسا دیده می‌شود. در پایین تپه، «باغ کرسهلم» (Korsholms trädgård) که یک زمین کشاورزی مربع‌شکل به مساحت حدود یک‌سوم هکتار بود، احداث شد. شهرستان کرسهلم و واسا در طی استرداد املاک در سال ۱۶۷۴ بازپس گرفته شد. در همان زمان، اداره استرداد ادعا کرد که خاندان اکسنستیرنا مالیاتی معادل ۱۶۰٬۰۰۰ ریکزدیلر را به تاج‌وتخت پرداخت نکرده است و دارایی‌های به جا مانده از گابریل گابریلسون در سال ۱۶۸۵ ورشکسته اعلام شد. کاخ اکسنستیرنا پس از آن به اقامتگاه فرماندار اوستروبوتنیا تبدیل شد و تا زمان تخریبش در سال ۱۷۴۸ در همین کاربری باقی ماند.
 جستارهای وابسته 
 قلعه کرسهلما

 منابع 
 

 پانویس 

رده:واسای قدیم
رده:عمارت‌های سلطنتی در فنلاند