حملات اسرائیل به گشت‌های ایست و بازرسی ایران

در جریان جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، اسرائیل نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی را هدف قرار داد تا زمینه بازگشت مردم ایران به خیابان‌ها برای اعتراض فراهم شود. این حملات شامل حذف برخی از مقام‌های ارشد در دستگاه‌های سرکوب و نیز بمباران ایست‌های بازرسی بسیج و پایگاه‌هایی در شهرهای مختلف ایران بود. در پی این حملات، کاهش انگیزه و افزایش ترس در میان نیروهای سرکوب و امنیتی در ایران مشاهده شد که در موارد قابل توجهی به فرار از خدمت انجامید.

طبق ادعای ۱۶ مارس ایران اینترنشنال، دست‌کم ۵٫۰۰۰ نفر از اعضای نیروهای نظامی و امنیتی ایران در حملات آمریکا و اسرائیل به این کشور کشته شده و بیش از ۱۵٫۰۰۰ نفر نیز زخمی شده‌اند.

 زمینه 
از دی ۱۴۰۴، اعتراضات سراسری و گسترده ضدحکومتی در ایران آغاز شد. این اعتراضات که شامل شعارهایی در حمایت از تغییر رژیم می‌شد، از نظر گستردگی بزرگ‌ترین اعتراضات از زمان انقلاب ۱۳۵۷ به‌شمار می‌رفت و به بیش از ۱۰۰ شهر در سراسر کشور گسترش یافت. حکومت ایران در واکنش، سرکوبی خشونت‌آمیز را در پیش گرفت که شامل کشتار معترضان بود. بنا بر گزارش‌ها، سید علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، شخصاً دستور کشتار سراسری معترضان را صادر کرد و همچنین این اقدام با تأیید بالاترین نهادهای حکومتی ایران انجام شده است. این خشونت‌ها عمدتاً توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروهای بسیج اجرا شد. آمار تلفات بین ۳۰٬۰۰۰ تا ۴۳٬۰۰۰ نفر برآورد می‌شود، این در حالی است که انتظار می‌رود با ادامه اعدام معترضان بازداشت‌شده، شمار کشته‌شدگان بیش از این باشد. در ۱۳ ژانویه ۲۰۲۶، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، از مردم ایران خواست «به اعتراضات ادامه دهید… کمک در راه است». او در اظهارات بعدی از ایرانیان خواست «نام قاتلان و شکنجه‌گران را به خاطر بسپارند» و هشدار داد که مسئولان این اقدامات «بهای بسیار سنگینی خواهند پرداخت».

از آغاز «جنگ ۱۲روزه»، شهروندان و خبرنگاران مردمی بارها گزارش داده‌اند که ایست‌های بازرسی بسیج با هدف ایجاد رعب در میان مردم برپا شده‌اند. این ایست‌های بازرسی از ژوئن ۲۰۲۵ با شدت‌های متفاوت در شهرهایی مانند تهران، رشت، کرج و تبریز و همچنین در مناطقی از استان‌های کردستان و آذربایجان غربی همچنان برپا شده‌اند. طبق گزارش ایران‌وایر، پس از خیزش دی ۱۴۰۴ این ایست‌های بازرسی بیشتر شده و شدت برخورد آنها نیز به مراتب افزایش یافته است.

در ۹ اسفند ایالات متحده آمریکا و اسرائیل حملات هماهنگ شده‌ای را علیه حکومت ایران آغاز کردند که منجر به آغاز جنگی گسترده با هدف تغییر رژیم شده است. اسرائیل در حملات خود نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی را هدف قرار داده است.

 هدف 
به گفته مقام‌های اسرائیلی، هدف از حمله به نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی، فراهم کردن شرایط بازگشت مردم به خیابان‌ها برای اعتراض و تغییر رژیم در ایران است. بنیامین نتانیاهو در روز اول حملات با مردم ایران صحبت کرد و گفت: «ما شرایطی را فراهم خواهیم کرد تا مردم شجاع ایران از زنجیرهای استبداد رهایی یابند»، و افزود: «این یک فرصت بی‌نظیر در طول یک نسل است.» در ۱۹ اسفند نتانیاهو در پیامی خطاب به مردم ایران نوشت: «ما در حال انجام یک جنگ تاریخی برای آزادی هستیم، این فرصتی بی‌نظیر برای شماست تا رژیم آیت‌الله‌ها را سرنگون کنید و آزادی خود را به دست آورید. ما در حال ایجاد شرایطی برای شما هستیم تا این کار را انجام دهید.»

 حملات 
در حملات اولیه اسرائیل در ۹ اسفند، اسرائیل رهبری ارشد نظامی، امنیتی و اطلاعاتی در ایران را کشت - سیدعلی خامنه‌ای، رهبر ایران، عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، محمد پاکپور، فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، سید عبدالرحیم موسوی، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی و اسدالله بادفر، رئیس بسیج ستاد کل نیروهای مسلح.

در روز دوم حملات، جنگنده‌های اسرائیلی به‌طور سازمان‌یافته مراکز فرماندهی مرتبط با نهادهای امنیت داخلی سپاه، از جمله بسیج، و پلیس را هدف قرار دادند. این حملات از قرارکاه «ثارالله» تا کلانتری‌های محلی در تهران را بر اساس اطلاعاتی که حضور نیروهای حکومتی را در این مکان‌ها تأیید می‌کرد، در بر می‌گرفت. در ادامه، با شناسایی طرح جایگزین رژیم ایران برای تجمع نیروها در اماکن ورزشی، اسرائیل این نقاط را نیز هدف قرار داد. به‌ویژه حمله به ورزشگاه آزادی از مرگبارترین حملات بود که به کشته شدن صدها نفر از نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی در ایران انجامید.

در روزهای بعد، اسرائیل تقریباً هر روز اهداف مختلفی را که به نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی مرتبط بودند، مورد حمله قرار داد. در ۱۳ اسفند مقر بسیج هدف قرار گرفت، در ۱۴ اسفند دو تن از رهبران دانشجویی بسیج کشته شدند، در ۲۰ اسفند حوزه مقاومت بسیج امام رضا در اصفهان هدف گرفته و تخریب شد، همچنین در این روز ایست‌های بازرسی سپاه و بسیج در چند شهر ایران از جمله تهران، کرج، شیراز و قروه، مورد هدف قرار گرفتند و دست‌کم ۱۰ نیروی امنیتی کشته شدند. در قروه، استان کردستان، پایگاه‌های بسیج و سپاه هدف حملات هوایی قرار گرفته‌اند.
بندانگشتی|180x180پیکسل|غلامرضا سلیمانی
از ۲۱ اسفند، حملات به ایست‌های بازرسی، کلانتری‌ها و نیروهای سرکوب جمهوری اسلامی در تهران و کرج تشدید شد و چندین مرکز از جمله در جنوب تهران، خیابان آزادی و فشافویه هدف قرار گرفتند. این حملات در پی برتری هوایی اسرائیل و تضعیف پدافند هوایی ایران، با استفاده از پهپادهای پیشرفته و مبتنی بر هوش مصنوعی انجام شد و به کشته و زخمی شدن شماری از نیروهای امنیتی و بسیج انجامید و به‌صورت گسترده ادامه یافته‌اند. در واکنش به این حملات، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی، از حامیان جمهوری اسلامی در ایران خواست با حضور در خیابان‌ها از نیروهای مسلح و بسیجی حمایت و دفاع کرده و به گفته او «دشمن را تحت فشار قرار دهند».

در ۲۶ اسفند اسرائیل اعلام کرد که غلامرضا سلیمانی، رئیس سازمان بسیج، و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در جریان حملات به تهران کشته شدند. سلیمانی از چهره‌های کلیدی در سرکوب اعتراضات ایران بود و به‌دلیل نقش خود در وقایع آبان ۱۳۹۸ در فهرست تحریم‌های چند کشور و اتحادیه اروپا قرار دارد. نتانیاهو با اشاره به هدف این حمله گفت: «ما این رژیم را تضعیف می‌کنیم تا به مردم ایران فرصتی برای برکناری آن بدهیم»، و گیدئون سعار، وزیر امور خارجه اسرائیل گفت: «غلام‌رضا سلیمانی و علی لاریجانی در سرکوب بی‌رحمانه معترضان ایرانی نقش داشتند. حالا مردم ایران امنیت بیشتری دارند.» سخنگوی فارسی‌زبان ارتش اسرائیل با اشاره به کشته شدن غلامرضا سلیمانی، تأکید کرد که «هیچ مکان امنی برای نیروهای سرکوبگر در ایران وجود ندارد.» در این حمله همچنین اسماعیل احمدی، مسئول اطلاعات بسیج مستضعفین، کشته شد.
بندانگشتی|180x180پیکسل|اسماعیل خطیب
در حملات اسرائیل در ۲۶ اسفند سید اسماعیل خطیب، وزیر اطلاعات جمهوری اسلامی، نیز کشته شد. خطیب در سرکوب خونین خیزش ۱۴۰۱ و خیزش ۱۴۰۴ نقشی مهم ایفا کرده است. طبق گزارش ایران اینترنشنال «کشته‌شدن اسماعیل خطیب… یکی از سنگین‌ترین ضربه‌ها به هسته مرکزی امنیت حکومت ایران در سال‌های اخیر به شمار می‌رود.» همچنین در حملات اسرائیل در ۲۶ اسفند بیش از دوازده فرمانده بسیج و نزدیک به ۳۰۰ عامل بسیجی کشته شدند. در یکی از حملات، مرکز تعمیرات و نگهداری واحد پشتیبانی بسیج هدف قرار گرفت. این مرکز محل نگهداری و تجهیز صدها خودرو و موتورسیکلت بود که به‌طور ویژه برای عملیات‌های سرکوب استفاده می‌شدند. همچنین در این حملات، مراکز امنیتی وابسته به سپاه در تهران از جمله واحد «امام هادی» هدف قرار گرفتند و گردان‌های «امام علی» با تلفات انسانی و خسارات تجهیزاتی قابل‌توجهی مواجه شدند. گردان‌های امنیتی «امام علی» بازوی اصلی و خط مقدم سرکوب اعتراضات مردمی هستند.

در حملات هوایی اسرائیل در ۹ فروردین ۱۴۰۵ حسن حسن‌زاده، فرمانده سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ، کشته شده است. حسن‌زاده یکی از افراد تأثیرگذار در ساختار امنیتی تهران محسوب می‌شد و نقشی برجسته در مدیریت امنیت داخلی، به‌ویژه در سرکوب اعتراضات بر عهده داشت. همچنین گفته می‌شود که او از ۱۸ دی‌ماه به بعد، نقش مستقیمی در سرکوب و اعمال خشونت‌های خیابانی علیه مردم ایفا کرده است. در اعتراضات سال ۱۴۰۱ در تهران، او فرمانده نیروهایی بود که اتهام شلیک مستقیم به شهروندان و برخورد خشونت‌آمیز با معترضان در خیابان‌ها به آن‌ها نسبت داده شد.

اسرائیل در ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ مجید خادمی، رئیس سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، را در حملات هوایی به تهران کشت. سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، تحت فرماندهی خادمی، نقش مهمی در سرکوب اعتراضات در ایران داشته است.

 حمایت ایرانیان از حملات 
بر اساس گزارش‌ها، برخی شهروندان ایرانی با انتشار ویدیوها و تصاویر از ایست‌های بسیج و محل استقرار نیروهای نظامی در شبکه‌های اجتماعی، اطلاعات مکانی آن‌ها را افشا کرده‌اند و اسرائیل از این داده‌ها برای شناسایی اهداف استفاده می‌کند. به گفته فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی در مؤسسه واشینگتن، وضعیت کنونی بازتاب نسل جدیدی از جنگ شهری است که با فناوری‌های مدرن شکل گرفته است. او می‌گوید: «اما در ایران این روند به‌مراتب پیشرفته‌تر رخ می‌دهد، زیرا بخش قابل‌توجهی از جمعیت از نیروی مهاجم حمایت می‌کند و می‌خواهد خود وارد عمل شود. در نتیجه، نوعی تعامل منحصربه‌فرد میان مهاجم، مدافع سرکوبگر و مردم شکل گرفته است.»

طبق گزارش وال‌استریت ژورنال، افشای محل اختفای رئیس سازمان بسیج، غلامرضا سلیمانی، از سوی شهروندان عادی ایرانی در نهایت به کشته شدن او منجر شد.

 پیامدها 
 نیروهای سرکوب 
طبق گزارش از ۱۲ مارس (۲۱ اسفند)، در میان نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی نشانه‌های فزاینده‌ای از فرار و روحیه‌باختگی دیده می‌شود؛ از جمله در استان گیلان که گفته می‌شود بیش از نیمی از نیروهای سرکوبگر سپاه برای انجام وظیفه حاضر نمی‌شوند. همزمان حضور نیروهای بسیج و سپاه در خیابان‌ها کاهش یافته و حملات مکرر و شرایط دشوار باعث سردرگمی و خستگی نیروهای رده پایین شده است. با وجود تهدید فرماندهان به مجازات‌های شدید، این مشکلات همچنان رو به وخامت است و حتی خانواده برخی نیروها نیز آن‌ها را به نافرمانی و دوری از خدمت تشویق می‌کنند. طبق گزارش اکونومیست از ۱۷ مارس (۲۶ اسفند)، گفته می‌شود شمار فزاینده‌ای از نیروهای امنیتی به دلایل روشن تمایلی به حضور در محل کار خود ندارند. هم‌زمان ویدیوهایی از ایران نشان می‌دهد نیروهای بسیج و سپاه برای در امان ماندن از حملات هوایی در زیر پل‌ها و تونل‌ها و حتی به‌تازگی در مدارس و مهدکودک‌های خالی پنهان می‌شوند.

طبق گزارش وال‌استریت ژورنال از ۱۸ مارس، با کشته شدن هزاران نفر از اعضای حکومت، از مقام‌های ارشد گرفته تا نیروهای رده‌پایین، گزارش‌ها از ایران حاکی از آن است که نوعی احساس بی‌نظمی در حال شکل‌گیری است. نیروهای امنیتی تحت فشار قرار گرفته‌اند و در وضعیت عقب‌نشینی به سر می‌برند.

 مقام‌های ارشد بسیج کشته‌شده در جنگ 
 سرلشکر غلام رضا سلیمانی
 اسماعیل احمدی
 میرحسین پاکدامن
 حسن حسن‌زاده
 محمود رشنو
 یوسف درویشی
 محمد حسین عابدینی
 محمدرضا طالبی
 سجاد قنبری
 مسعود صادقی
 مهدی حمزه پور
 محمدرضا عبودیت زاده
 ایمان چیت سازان مقدم
 ابراهیم کاشیعظیم اسماعیلی
 مهدی چنگایی

 مردم ایران 
به گفته فرزین ندیمی، پژوهشگر ارشد امور دفاعی و امنیتی در مؤسسه واشینگتن، این روند می‌تواند در نهایت به تضعیف ساختار و انسجام نیروهای سرکوب در ایران منجر شود. او افزود: «وقتی مردم این تأثیر را به‌طور مداوم ببینند، به نقطه‌ای می‌رسد که این نیروها واقعاً فرو می‌پاشند و آن زمان است که مردم می‌توانند به‌طور کامل خیابان‌ها را پس بگیرند.»

 جستارهای وابسته 
 گاه‌شمار جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
 فهرست مقامات ایرانی کشته‌شده در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

 پانویس 
رده:ایران در ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:بسیج
رده:جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:حمله‌های هوایی ۲۰۲۶ (میلادی)
رده:خیزش ۱۴۰۴ ایران
رده:روابط ایران و اسرائیل
رده:سرکوب سیاسی در ایران