شرایط اضطراری پرتویی

شرایط اضطراری پرتویی یا حوادث پرتویی به وضعیت‌هایی گفته می‌شود که در آن‌ پرتوهای یونساز یا مواد رادیواکتیو به‌طور ناگهانی و غیرمنتظره در محیط پخش می‌شوند، به‌گونه‌ای که احتمال آسیب به سلامت انسان و محیط زیست وجود دارد. این وضعیت‌ها ممکن است ناشی از حوادث در نیروگاه‌های هسته‌ای، چشمه های رادیواکتیو خارج از کنترل، انفجار بمب‌های هسته‌ای یا «بمب‌های کثیف» باشد [1].

تعریف و انواع شرایط اضطراری پرتویی

شرایط اضطراری پرتویی شامل هر رویدادی است که منجر به آزادشدن مقدار قابل توجهی از مواد پرتوزا (رادیو اکتیو) یا گسیل پرتو به محیط شود و نیازمند اقدامات حفاظتی فوری برای کاهش خطرات باشد [2].
این وضعیت‌ها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• حوادث صنعتی یا پزشکی: آزاد شدن مواد رادیواکتیو از تجهیزات یا منابع پرتوزا در مراکز درمانی یا صنعتی.
 
• حوادث نیروگاه‌های هسته‌ای: مانند حوادث بزرگ تاریخی از جمله حادثه چرنوبیل

• انفجار یا استفاده عمدی از مواد پرتوزا: مانند "بمب‌های کثیف" که هدفشان پخش مواد رادیواکتیو است [3].

اصول ایمنی و اقدامات حفاظتی

پناه‌گیری در ساختمان‌ها: در شرایط اضطراری پرتویی، نخستین توصیه‌ها‌ی‌ معمولِ مقامات ایمنی از این قرار است:

1. وارد یک ساختمان‌ شوید

2. در ساختمان بمانند تا زمانی که شرایط ایمن اعلام شود؛

3. گوش به زنگ باشید و اطلاعات رسمی را از رادیو، تلویزیون یا وب‌سایت‌های معتبری مانند سازمان انرژی اتمی دنبال کنید

فضای بسته‌ی ساختمان‌ها معمولاً ترکیبات خطرناک را کاهش می‌دهد و دیوارها می‌توانند مقدار تابش‌ را تا حدی کاهش دهند. 

موقعیت‌های خاص

اگر در خودرو باشید: فضای خودرو می‌تواند از رسیدن برخی مواد پرتوزا جلوگیری کند، اما مانع از تمام اشکال تابش یونساز نمی‌شود؛ بهترین کار انتقال سریع به یک ساختمان امن است.

اگر در فضای باز باشید: به نزدیک‌ترین ساختمان قابل پناه‌گرفتن بروید؛ لباس‌های بیرونی رااز تن درآورید و آنها را در یک کیسه‌ی دربسته قرار دهید؛ در صورت امکان دوش بگیرید، اگر دوش گرفتن ممکن نیست، قسمت‌هایی از بدن را که پوشیده نبوده‌اند با آب فراوان بشویید و یا با دستمال مرطوب پاک کنید. چشم‌ها و حفره‌های بینی را پاک کنید. 

کودکان، سالمندان و مراکز مراقبتی: در صورت وقوع شرایط اضطراری پرتویی، خروج از محل برای یافتن عزیزان ممکن است خطرناک باشد؛ معمولاً مدیران این مراکز تحت دستورالعمل‌های رسمی آنها را در همان محل امن نگه می‌دارند [4].

مصرف یدید پتاسیم

یدید پتاسیم (KI) دارویی با ترکیب ید پایدار(غیر پرتوزا) است که می‌تواند از غده‌ی تیروئید در برابر جذب ید پرتوزا محافظت کند. ید پرتوزا، فقط در برخی حوادث پرتوی مانند حوادث نیروگاهی آزاد می‌شود. یدید پتاسیم، تنها در صورت توصیه‌ی مقامات بهداشتی باید مصرف شود. این دارو «ضدپرتو» نیست و فقط از جذب ید پرتوزایی جلوگیری می‌کند [5]. 

آلودگی پرتویی و رفع آلودگی (پاک‌سازی)

آلودگی با مواد پرتوزا ممکن است به‌صورت ذرات بسیار ریز دیده یا حتی دیده‌نشود. در صورت مشکوک بودن، دوش گرفتن بهترین راه رفع آلودگی است. در نبود دوش، قسمت‌های از بدن را که پوشیده نبوده‌اند با آب فراوان بشویید و یا با دستمال مرطوب پاک کنید. چشم‌ها و حفره‌های بینی را پاک کنید لباس‌های آلوده را در کیسه‌ی دربسته خارج از ساختمان قرار دهید {6]. در صورت امکان لباس‌های تمیز (استفاده لباس‌هایی که در کمد و یا قفسه‌های پوشیده قرار داشتند بهتر است) بپوشید. اگر به لباس‌های تمیز دسترسی ندارید. لباس‌های بیرونی خود را درآوردید. اگر مجبور به پوشیدن آن‌ها هستید، لباس‌های بیرونی خود را در فضای خارجی پناه‌گاه تکان دهید و سپس آن‌ها را بپوشید.

منابع اطلاعات و هشدارها

برای اطلاعات دقیق و به‌روزرسانی‌ها در مورد وضعیت پرتویی و اقداماتی که باید انجام شود، باید به اطلاعیه‌های رسمی رسانه‌ها و وب‌سایت‌های معتبر مراجعه کرد.

 منابع 

https://www.who.int/health-topics/radiation-emergencies?utm_source=chatgpt.com
https://www.osha.gov/emergency-preparedness/radiation/background?utm_source=chatgpt.com
https://www.epa.gov/radiation/protective-action-guides-pags?utm_source=chatgpt.com

رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر