سالک قزوینی

محمدابراهیم سالک قزوینی (زادهٔ ۱۰۲۱ قمری – زنده تا حدود ۱۰۸۴ قمری)، شاعر، ادیب و عارف ایرانی سدهٔ یازدهم هجری بود. وی از شاعران برجستهٔ سبک هندی در دورهٔ صفوی به‌شمار می‌رود و در شعر با تخلص «سالک» شناخته می‌شود. آثار او شامل غزل، قصیده، مثنوی و رباعی است که در آن‌ها مضامین عرفانی، فلسفی و اجتماعی دیده می‌شود.

 زندگی‌نامه 
سالک قزوینی در حدود سال ۱۰۲۱ هجری قمری در شهر قزوین زاده شد. نام کامل او در منابع مختلف به صورت‌های «محمدابراهیم»، «شاه‌ابراهیم» و «محمدابراهیم‌بیگ» آمده است. وی در خانواده‌ای اهل ادب رشد یافت و از جوانی به تحصیل علوم دینی و ادبی پرداخت. در دوره‌ای از زندگی خود به اصفهان، هند و کشمیر سفر کرد و با شاعران برجسته‌ای چون کلیم کاشانی، قدسی مشهدی و نصرآبادی معاشرت داشت.

 آثار 
مهم‌ترین اثر سالک، مثنوی بلند محیط کونین است که در سال ۱۰۶۱ قمری به پایان رسید. این اثر مضامین عرفانی، فلسفی و اخلاقی را در قالبی شاعرانه بیان می‌کند. دیوان او شامل ۱۳۶۶ غزل، قصاید، ترکیب‌بند، رباعی و مثنوی‌هایی چون ساقی‌نامه نیز هست.

 سبک شعری 
سبک شعری سالک قزوینی در چارچوب سبک هندی قرار دارد، اما ویژگی‌های شخصی او باعث تمایز آثارش شده است. غزل‌های سالک دارای ویژگی‌هایی چون:
 بسامد بالای ترکیبات کنایی و اصطلاحات عامیانه
 استفاده از ترکیبات نو و کم‌کاربرد
 بهره‌گیری از ترکیبات استعاری، تشبیهی و اقترانی
 سادگی لفظ همراه با مضامین عرفانی و مذهبی
 تخلص در بیت پایانی تمام غزل‌ها
همچنین، اشعار او بازتابی از درون‌گرایی، یأس، اندوه و تأملات عرفانی است که با «معنی رنگین» و «خیالات درست‌اندیش» همراه شده‌اند.

 جایگاه و تأثیر 
سالک قزوینی از جمله شاعران تأثیرگذار دورهٔ صفوی است که توانست در فضای فرهنگی آن عصر، شعر را با عرفان و فلسفه درآمیزد. او در حلقهٔ شاعران برجستهٔ سبک هندی جای دارد و آثارش مورد توجه پژوهشگران معاصر قرار گرفته است. دیوان او نمونه‌ای ممتاز از تلفیق زبان ساده با اندیشهٔ عمیق است.

 منابع 

رده:اهالی قزوین
رده:درگذشتگان سده ۱۱ (قمری)
رده:زادگان ۱۰۲۱ (قمری)
رده:شاعران سبک هندی
رده:شاعران فارسی‌زبان
رده:عارفان اهل ایران