بهروز احسانی اسلاملو

بهروز احسانی اسلاملو (۱۳۳۴ – ۵ مرداد ۱۴۰۴) فعال سیاسی و زندانی سیاسی بود که به اتهام همکاری با سازمان مجاهدین خلق ایران و فعالیت‌هایش علیه جمهوری اسلامی ایران، در آبان ۱۴۰۱ در منزلش دستگیر و محکوم به اعدام شده بود. وی پس از دستگیری در بند ۲۰۹ زندان اوین تحت شکنجه و بازجویی قرار گرفت. در ۷ بهمن ۱۴۰۳ به‌طور ناگهانی او را از بند ۴ زندان اوین خارج کردند و به زندان قزل‌حصار منتقل کردند. بهروز احسانی به همراه مهدی حسنی در یک پرونده مشترک در شهریور ۱۴۰۳، توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ایمان افشاری به اعدام محکوم شد. این حکم بدون طی مراحل دادگاه تجدیدنظر توسط دیوان عالی کشور به تأیید رسید. سرانجام بهروز احسانی به همراه مهدی حسنی سحرگاه ۵ مرداد ۱۴۰۴ بدون اطلاع به خانواده و وکلای آنها اعدام شدند.

 زندگی 
بهروز احسانی زاده ۱۳۳۴ در ارومیه و ساکن تهران بود. او دیپلمه و دارای شغل آزاد، متأهل و دارای ۲ فرزند بود. وی فعال سیاسی و مخالف جمهوری اسلامی ایران بود.

 بازداشت، زندان و شکنجه 
بهروز احسانی در آبان ۱۴۰۱ و در بحبوحه خیزش سراسری ۱۴۰۱، توسط مأموران حکومت، در منزل خود بازداشت و به بند ۲۰۹ زندان اوین منتقل شد. در بند ۲۰۹ تحت شکنجه و بازجویی قرار گرفت و پس از ۳ ماه به بند ۴ زندان اوین منتقل شد. در ۷ بهمن ۱۴۰۳ به‌طور ناگهانی او را از اوین به زندان قزل‌حصار منتقل کردند. وی مدتی را در انفرادی گذرانده بود و برای اعتراف و ندامت تلویزیونی تحت فشار بود، اما هرگز تن به اعتراف نداد.

 حکم اعدام 
بهروز احسانی به‌دلیل عضویت در سازمان مجاهدین و فعالیت‌هایش علیه جمهوری اسلامی ایران، به اتهام‌هایی چون بغی، محاربه، افساد فی‌الارض متهم شد. وی به همراه مهدی حسنی در یک پرونده مشترک در اواخر شهریور ۱۴۰۳ توسط ایمان افشاری ریاست شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب به اعدام محکوم شد. این حکم در حالی صادر شد که بهروز احسانی ۲۲ ماه را بدون اعلام جرم در بندهای مختلف زندان اوین به سر برده بود. چندی پس از صدور حکم اعدام، در ۱۸ دی ۱۴۰۳ حکم در دیوان عالی کشور تأیید و به وکیل او اعلام شد. به دنبال اعتراضات گسترده بین‌المللی و داخلی حکم آنها برای اعاده دادرسی متوقف شد و از بند امن واحد ۳ زندان قزل‌حصار به واحد ۴ بند زندانیان سیاسی زندان قزل‌حصار منتقل شدند. طی گذراندن دوران محکومیت، بهروز احسانی اسلاملو در زندان با اعتصاب غذای زندانیان همراهی کرد و در کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام شرکت داشت. وی در دوران سه سال بازداشت، تحت شکنجه و دوره‌های طولانی انفرادی قرار داشت.

 واکنش‌ها به حکم اعدام 
صدور و تأیید حکم اعدام این زندانی سیاسی در ایران و جهان به‌شدت مورد اعتراض قرار گرفت. همچنین زندانیان سیاسی زندان اوین در واکنش به انتقال این دو زندانی سیاسی در جلوی نگهبانی زندان دست به اعتراض زده‌اند. سازمان عفو بین‌الملل در روزهای ۲۶ دی و ۳ بهمن ۱۴۰۳ با صدور درخواست‌های فوری، خواستار لغو فوری احکام اعدام این دو زندانی شد و اعلام کرد که این زندانیان، پس از دستگیری تحت شکنجه و سایر بدرفتاری‌ها از جمله سلول انفرادی طولانی مدت قرار گرفته‌اند تا اقرار کنند و محاکمه آنها به شدت ناعادلانه بوده است.

در ۷ بهمن ۱۴۰۳ گروهی متشکل از ۲۲۲ کارشناس برجسته بین‌المللی و سازمان‌های غیردولتی با ارسال نامه‌ای فوری به فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، خواستار مداخله فوری او برای جلوگیری از اعدام این دو زندانی سیاسی شدند.

در ۲ آوریل ۲۰۲۵ پارلمان اروپا طی قطعنامه‌ای دربارهٔ موج اعدام‌ها در ایران و تأیید احکام اعدام فعالان بهروز احسانی و مهدی حسنی تصمیم دیوان عالی حکومت ایران را برای شرایط غیرانسانی بازداشت و محاکمات ناعادلانه محکوم کرد.

نامه فوری بیش از ۱۵۰ شخصیت سیاسی و بین‌المللی به ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق‌بشر سازمان ملل: «ما به‌طور فوری خواستار مداخله شما برای نجات بهروز احسانی، ۶۹ساله، و مهدی حسنی، ۴۸ساله، زندانیان سیاسی ایرانی که با خطر اعدام قریب‌الوقوع مواجه هستند، می‌باشیم. تأیید احکام آن‌ها توسط دیوان عالی ایران، پس از محاکمه‌ای ناعادلانه صادر شد.»

شورای ملی مقاومت ایران ۸ بهمن ۱۴۰۳ طی بیانیه‌ای گفت، بهروز احسانی و مهدی حسنی بدون اطلاع قبلی روز یکشنبه از زندان اوین در تهران به زندان قزل‌حصار کرج منتقل شدند. به گفته این شورا و عفو بین‌الملل، شش زندانی سیاسی دیگر که به عضویت مجاهدین خلق محکوم شده‌اند نیز در معرض خطر اعدام هستند.

 پیام‌های بهروز احسانی 
بهروز احسانی پس از صدور حکم اعدام از زندان اوین پیامی فرستاد و گفت: «در دوره بازجویی گفته بودم… بر سر جانم آن هم در سن ۷۰ سالگی با کسی چانه نمی‌زنم… آماده‌ام تا جان ناچیزم فدیه راه رهایی مردم ایران باشد.»
بهروز در سالگرد دوم خیزش سراسری ۱۴۰۱ در پیامی یاد کشته شدگان را گرامی داشت و نوشت:

بهروز نوشته بود: «به هموطنان ایرانی‌ام، به سازمان‌های بین‌المللی، و به نهادهای حقوق بشری: امروز علیه اعدام‌ها در ایران اقدام کنید، زیرا فردا دیر خواهد بود. مردمی که به دنبال آزادی و یک جمهوری دموکراتیک هستند، سزاوار اعدام نیستند.»

 اعدام 
در سحرگاه ۵ مرداد ۱۴۰۴ بهروز احسانی به همراه مهدی حسنی اعدام شدند. این اعدام‌ها بدون اطلاع وکلا و خانواده این زندانیان سیاسی صورت گرفته است. احکام آنها پس از محاکمه‌ای پنج دقیقه‌ای صادر شده بود که در طول آن اجازه دفاع از خود را نداشتند. آن‌ها به مدت دو سال از دسترسی به وکلای خود محروم بودند. حکومت ایران از تحویل اجساد احسانی و حسنی به خانواده‌های شان خودداری کرد.

تنها سه هفته پیش از این اعدام‌ها خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، اعدام‌های دسته‌جمعی سال ۱۳۶۷ در ایران را تجربه‌ای موفق توصیف کرد و با صراحت خواستار تکرار آن برای مقابله با مخالفان کنونی حکومت جمهوری اسلامی شده بود.

 واکنش‌ها به اعدام 

 مریم رجوی، رئیس‌جمهور منتخب شورای ملی مقاومت ایران، اعدام بهروز احسانی و مهدی حسنی را محکوم کرد و سخنان پایانی بهروز احسانی را نقل کرد: «ما هرگز - تحت هیچ شرایطی - تسلیم این رژیم خونخوار و جنایتکار نخواهیم شد. هرگز تسلیم تحقیر نخواهیم شد.» رجوی گفت: این وحشیگری تنها خشم و نفرت مردم ایران را شعله‌ورتر می‌کند و عزم جوانان شجاع ایران را برای پایان دادن به استبداد مذهبی دوچندان می‌کند. رجوی از سازمان ملل و تمامی کشورهای عضو آن خواست تا «اقدامات قاطعی علیه این جنایت وحشیانه انجام دهند و افزود: «زمان آن فرا رسیده که تصمیمات ملموس و مؤثری علیه این رژیم اعدام و شکنجه اتخاذ شود.»
 سازمان مجاهدین خلق ایران، اعدام بهروز احسانی و مهدی حسنی را «جنایتی وحشیانه» خواند و محکوم کرد.
 کمیسیون بین‌المللی مبارزه با مجازات اعدام یا کمیسیون (ICDP) در ۲۹ ژوئیه ۲۰۲۵ طی بیانیه‌ای از تشدید استفاده از مجازات اعدام در ایران، از جمله با اتهامات با انگیزه سیاسی اظهار نگرانی کرد. ناوی پیلای، رئیس این کمیسیون با اشاره به اعدام بهروز احسانی و مهدی حسنی گفت: «در ۲۷ ژوئیه، گزارش‌های رسیده به این کمیسیون حاکی از آن است که اعدام دو مرد، بهروز احسانی و مهدی حسنی، به‌طور مخفیانه و با چوبه دار انجام شده است… گزارش شده است که آنها شکنجه شده و برای مدت طولانی در بازداشت انفرادی به سر برده‌اند، تقریباً دو سال از دسترسی به وکلای خود محروم بودند… در یک محاکمه کوتاه با عدم اجازه دفاع از خود مواجه بودند. اعدام آنها بدون اطلاع قبلی انجام شد و خانواده‌هایشان را از آخرین ملاقات محروم کرد… گزارش شده است که آقای احسانی و آقای حسنی، از داخل زندان، به مدت ۱۸ ماه هر سه‌شنبه در چارچوب کارزار سه‌شنبه‌های نه به اعدام با اعتصاب غذا به مجازات اعدام اعتراض کرده بودند.»
 یک روز پس از اعدام بهروز احسانی و مهدی حسنی، سازمان ملل متحد از ایران خواست به مجازات اعدام پایان دهد و دربارهٔ «افزایش نگران‌کننده اعدام‌ها» هشدار داد.
 کریستین بکرل، معاون مدیر منطقه‌ای خاورمیانه و شمال آفریقا در سازمان عفو بین‌الملل، در واکنش به اعدام‌های خودسرانه مخالفان سیاسی شکنجه‌شده، بهروز احسانی، ۶۹ ساله و مهدی حسنی، ۴۸ ساله گفت: «بهروز احسانی و مهدی حسنی در بحبوحه بحران وحشتناک اعدام در ایران که منجر به اعدام نزدیک به ۷۰۰ نفر در سال جاری شده است، خودسرانه اعدام شدند. بهروز احسانی و مهدی حسنی به مدت ۱۸ ماه، هر سه‌شنبه در اعتراض به مجازات اعدام، در چارچوب کمپین «سه‌شنبه‌های نه به اعدام»، دست به اعتصاب غذا زده بودند. اعدام آنها نشان‌دهنده استفادهٔ بی‌رحمانهٔ مقامات از مجازات اعدام به عنوان ابزاری برای سرکوب سیاسی در مواقع بحران ملی برای سرکوب مخالفان و گسترش ترس در میان مردم است.»

 پیام‌ها پس از اعدام 
تأثیرات مقاومت و اعدام این دو زندانی سیاسی در پیام‌ها و نامه‌های برخی از زندانیان بازگو شده است.

وحید بنی‌عامریان در نامه‌ای پس از انتقال بهروز احسانی به زندان قزلحصار برای اعدام، نوشت: حال که ولی‌فقیه جنایتکار در وحشت از قیام‌های آتشین خلق، کمر به اعدام کانون‌های شورشی بسته است، خطاب به مأموران کثیف اطلاعات و دژخیمان جنایتکار که در تمام دوران بازجویی و در بیدادگاه، در حسرت اعلام برائت من از سازمان و راه و رسم پرافتخار مجاهدین بودند و ماندند، هم‌صدا با بهروز و مهدی و مثل همه سربه‌داران ۶۷ اعلام می‌کنم: «اگر بهای زنده ماندن، دست شستن از نام مجاهد خلق است، پس ننگ بر این زندگی! این از آن شما باد!»

روزنامه سان: اکبر دانشورکار در یادداشتی دست‌نویس که سال گذشته از زندان به بیرون قاچاق شد، به دو زندانی دیگر مجاهدین خلق، بهروز احسانی و مهدی حسنی، که در ماه ژوئیه ۲۰۲۵ اعدام شدند، ادای احترام کرد. اکبر دانشور نوشته بود: «شما رفته‌اید و راه شما پیش روی من است. عزیزان من، اگرچه اینجا نیستید، من قدم پیش گذاشته‌ام تا جای شما را پر کنم. دوستان ارجمندم، بهروز و مهدی، شما خوب می‌دانید و می‌توانید مطمئن باشید که تا آخرین نفس، من در موضع خود ثابت قدم خواهم ماند. من آماده‌ام جانم را فدای میهن و مردم کنم، رهرویی استوار و مصمم در راه حقیقت و واقعیت، بدون ذره‌ای انحراف.»... «هم‌سلولی، همراه و همرزم شما بودن، افتخاری ابدی است. جدایی ما دیری نخواهد پایید؛ به زودی به شما خواهم پیوست و آنگاه هیچ نیرویی قدرت جدا کردن ما را نخواهد داشت.»

گاردین: «بابک علی‌پور که سه سال در صف اعدام بود در حالی‌که از سلول خود در زندان رجایی‌شهر می‌نوشت، می‌خواست به دوستانش دربارهٔ کسانی بگوید که پیش از این به اعدام رفته بودند. (بهروز احسانی و مهدی حسنی… بهروز احسانی، نفر بزرگتر گروه بود که «هرگز عصبانی» نمی‌شد. سپس مهدی حسنی، که او را چند بار در بیمارستان زندان دیده بود…»

 منابع 

رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان جمهوری اسلامی
رده:اعدام‌شدگان با طناب دار اهل ایران
رده:اعدام‌شدگان به اتهام محاربه
رده:اعدام‌شدگان توسط ایران در سده ۲۱
رده:اعدام‌شدگان محکوم‌شده در دادگاه انقلاب اسلامی
رده:اهالی ارومیه
رده:درگذشتگان ۱۴۰۴
رده:درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۳۴
رده:زندانیان سیاسی در ایران
رده:زندانیان و بازداشت‌شدگان اهل ایران
رده:فعالان اهل ایران
رده:فعالان حقوق بشر اهل ایران
رده:فعالان سیاسی اهل ایران
رده:قربانیان شکنجه اهل ایران
رده:محکومان به بغی در ایران
رده:مخالفان اعدام شده توسط جمهوری اسلامی ایران