محمدتقی حاج‌طرخانی

محمدتقی حاجى ترخانى (۱۳۰۸–۱۷ تیر ۱۳۵۸) معروف به تقی حاج‌طرخانى بازرگان و بنیان‌گذار مسجد قبا (تهران) و از اعضای هیئت موتلفه اسلامی و از مخالفان حکومت پهلوی بود که در تیر ۱۳۵۸ به دست گروه فرقان ترور شد.

thumb|محمدتقى حاجى ترخانى

 خانواده و فعالیتهای اقتصادی 
پدر او حاج اقا رضا شاهپورى (حاجى ترخانى) و عموى او ميرزا جوادآقا تهرانى (حاجى ترخانى) از علماى بزرگ و به نام حوزه علميه مشهد بود. خانواده مادری او از خاندان فیروزآبادی بودند.https://rasekhoon.net/rmagazine/show/1562032/کاظم-حاجی-ترخانی وی دو برادر و سه خواهر داشت. برادر بزرگ وی کاظم حاجی ترخانى، مؤسسه تاکسیرانی شهر تهران را همراه با ميرزا عبداله مقدم ایجاد کرد و نيز اولین روغن نباتی در ایران در کارخانجات صنعتی تهران به نام روغن نباتی گل را تولید و پخش نمود. برادر ديگر او على حاجى ترخانى از بزرگان عرصه مديريت و نماينده سيد روح الله خمينى در اتاق بازرگانى ايران بود. از دیگر فعالیت هاى صنعتی خانواده حاجى ترخانى می‌توان به تشکیل شركت پخش قند و شکر و نيز تأسیس شرکت قند حبه فادا و تولید اولین قند حبه در ایران، اخذ نمایندگی کارخانجات سیمان و پخش سیمان در کشور، راه اندازی بزرگترين مؤسسه حمل و نقل به منظور توزیع سیمان و سایر کالاها و … نام برد. https://farsnews.ir/M_Aghanoori/1749453091525383146/وقف-خیرات-ماندگار-علی-حاجی-ترخانی 

برادران حاجى ترخانى در سال ۱۳۳۳ به همراه مهندس مهدی بازرگان، مرتضی مطهری، یدالله سحابی، مصطفی کتیرایی و… مؤسسه «مکتب متاع» را تأسیس کردند. و همچنین در تأسیس شرکت سهامی انتشار، شرکت نشر قلم، انجمن اسلامی مهندسین، انجمن اسلامی پزشکان، انجمن‌اسلامی معلمین، انجمن اسلامی بانوان، دبیرستان کمال نارمک و مؤسسه اسلامی نارمک فعال بودند.

 تأسیس مسجد قبا 
حاجی ترخانی بنیانگذار مسجد قبا بود، مسجدی که به یکی از سنگرهای اصلی مبارزات مذهبی علیه حکومت پهلوی تبدیل شد. مسجد قبا در خیابان شریعتی، خیابان زبرجد (ناطق‌نوری) از سال۱۳۵۳ تأسیس شد. زمین این مسجد را حاج‌حسینیان وقف کرد. محمد مفتح امامت جماعت آن را بر عهده داشت. هیئت امنای این مسجد عبارت بودند از: محمد مفتح، محمدتقی حاجی‌ترخانی، ابوالفضل توکلی‌بینا، حسین مهدیان و هاشم صباغیان. از سخنرانان این مسجد می‌توان به: مهدی بازرگان، مرتضی مطهری، علی تهرانی و حسن لاهوتی اشاره کرد.https://donya-e-eqtesad.com/بخش-بازرگانی-4/3987081-ثروت-حاجی-ترخانی-ها همچنین ساختمان مسجد اعظم قم نیز توسط پدر او رضا شاهپورى (حاجى ترخانى) بنا شد.
زمين مسجد الرسول سعادت آباد نيز متعلق به وى بود كه جهت ساخت مسجد وقف گرديد. 
مسجد امام حسن عسگرى قم نيز توسط كاظم حاجى ترخانى بازسازى و گسترش يافت.
مسجد جامع قلعه شنبه گلشهر كرج نيز توسط على حاجى ترخانى بنا شد. https://farsnews.ir/M_Aghanoori/1749453091525383146/وقف-خیرات-ماندگار-علی-حاجی-ترخانی 

 آشنایی با رهبر گروه فرقان 
جعفر شجونی در مورد رابطه اکبر گودرزی با تقی حاج‌طرخانی می‌گوید که وی در پیش از انقلاب توسط طرخانی در مسجد قبا پنهان شده و طرخانی شخصاً یا توسط اعضای خانواده اش برای او غذا می‌برد. گودرزی در برابر پرسش همسر طرخانی در خصوص علت ترور وی، علت این امر را عدم پرداخت ۵۰۰ هزار تومان به گودرزی پس از انقلاب برای فعالیتهای گروهش بیان کرد.

 ترور 
حاج‌طرخانی در ۱۷ تیرماه ۱۳۵۸ توسط گروه فرقان ترور شد. در این عملیات ترور دو نفر از اعضای گروه فرقان شرکت داشتند. او مقابل منزلش واقع در خیابان دکتر شریعتی، خیابان شهرزاد، کوچه معقول توسط دو موتور سوار عضو این گروه مورد اصابت سه گلوله قرار می‌گیرد و در راه بیمارستان درمی‌گذرد.
بنا به نوشته روزنامه کیهان پزشک کشیک اورژانس بیمارستان ایرانمهر، چنین می‌گوید: 

هاشم صباغیان وزیر کشور دولت موقت و از اعضای بنیانگذار نهضت آزادی ایران باجناق او می‌باشد. همچنین سید تقی خاموشی و سید علینقی خاموشی کیهان ۱۷ تیرماه ۵۸ پسرعمه های محمدتقی حاج‌طرخانی بودند.https://iranwire.com/fa/features/28996/

 منابع 

رده:اهالی تهران
رده:ترورشدگان توسط گروه فرقان
رده:درگذشتگان ۱۳۵۸
رده:سیاستمداران ترورشده اهل ایران
رده:قربانیان تروریسم اهل ایران
رده:کشته‌شدگان در ایران
رده:مرگ به وسیله اسلحه گرم در ایران