تاریخ رستم‌خان سپهسالار گرجی

تاریخ رستم‌خان سپهسالار گرجی کتابی تاریخی از بیجن، مشهور به «تاریخ‌صفوی‌خوان»، است که موضوع آن زندگی سیاسی و نظامی رستم‌خان، یکی از غلامان گرجی شاه عباس اول است که در عهد شاه صفی به مقام سپهسالاری رسید و در سال‌های حیاتش نقش مهمی در جنگ‌های ایران و عثمانی ایفا کرد.

این اثر به زندگانی و کارنامهٔ سیاسی، نظامی و قضایی رستم‌خان سپهسالار، سردار گرجی‌تبار عهد صفوی، می‌پردازد. رستم‌خان پس از ورود به ایران در پی قتل پدرش به‌دست عثمانیان، تحت حمایت دربار صفوی قرار گرفت و به سرداری سپاه آذربایجان رسید. او در دفاع از مرزهای ایران مأموریت‌های موفقی انجام داد و در زمان شاه صفی به مقام سپهسالاری ارتقا یافت، اما در آغاز سلطنت شاه عباس دوم با دسیسهٔ درباریان به قتل رسید.

 نام مؤلف 
نام بیجن تاریخ‌صفوی‌خوان در میان مؤلفان صفوی کم‌سابقه است. بهرام‌نژاد بر این باور است که بیجن با این عنوان خود را متخصص تاریخ صفوی معرفی کرده و نسبت مستقیمی میان هویت خویش و دودمان صفوی برقرار ساخته است. علاقهٔ او به زندگانی مشاهیر گرجی و تأکید بر نیای گرجی خود نیز از انگیزه‌های اصلی نگارش این اثر بوده است. بیجن برای تألیف کتاب، به گفتهٔ خودش، منابع متعدد ایرانی و گرجی را بررسی کرده و از روایت نزدیکان رستم‌خان نیز بهره برده است.

 انتشار 
این کتاب به تصحیح محسن بهرام‌نژاد در سال ۱۴۰۳ خورشیدی توسط مؤسسهٔ پژوهشی میراث مکتوب منتشر شد. کتاب در سه بخش و یک خاتمه نگاشته شده است. بهرام‌نژاد در مقدمهٔ تصحیح تأکید می‌کند که تاریخ‌نگاری از مهم‌ترین جلوه‌های فرهنگی دوران صفوی بوده و نثر تاریخی آن دوره تحت تأثیر لفاظی و به‌کارگیری فراوان واژگان عربی، ترکی و مغولی شکل گرفته است.

 منابع 

رده:کتاب‌های تاریخی صفویان