بدل‌کار (کشتی)

بدل‌کار در ورزش زورخانه‌ای و کشتی پهلوانی به ورزشکاری گفته می‌شود که توانایی اجرای «بدلِ فن» را دارد؛ یعنی هنگامی که حریف فنی را بر او اجرا می‌کند، با واکنشی فنی و آگاهانه، آن فن را خنثی کرده و هم‌زمان با اجرای بدل همان فن یا فن متقابل، حریف را در موقعیت ضعف یا شکست قرار می‌دهد. در این معنا، بدل‌کار به ورزشکاری اطلاق می‌شود که در ضدحمله‌های فنی مهارت ویژه دارد.

 ریشه‌شناسی 
واژهٔ «بدل» در فارسی به‌معنای «جایگزین» و «عوض» آمده است.دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامهٔ دهخدا، مدخل «بدل».
در اصطلاحات کشتی و ورزش زورخانه‌ای، «بدلِ فن» به اجرای حرکتی گفته می‌شود که در پاسخ مستقیم به فن حریف انجام می‌گیرد و نتیجهٔ آن معکوس شدن وضعیت به سود مدافع است. از همین‌رو، «بدل‌کار» به کسی گفته می‌شود که در اجرای این نوع حرکات مهارت دارد.

 بدلِ فن در کشتی پهلوانی 
در کشتی پهلوانی و سنتی ایران، بسیاری از فنون دارای بدل یا ضدّ فن هستند. بدلِ فن معمولاً:
 هم‌زمان با اجرای فن حریف انجام می‌شود
 مبتنی بر شناخت دقیق زمان، تعادل و نیروی حریف است
 نیازمند تجربه، سرعت واکنش و مهارت بدنی بالاست

بدل‌کار با اجرای صحیح بدل، نه‌تنها از شکست می‌گریزد، بلکه می‌تواند حریف را در وضعیت امتیازدهی یا ضربه‌فنی قرار دهد. از این منظر، بدلِ فن نوعی ضدحملهٔ فنی به‌شمار می‌آید.صفایی، محمدرضا (۱۳۹۲). زورخانه و ورزش باستانی ایران. تهران: نشر علم.

 جایگاه بدل‌کار در فرهنگ پهلوانی 
در فرهنگ پهلوانی، بدل‌کار صرفاً به‌معنای فردی با توان بدنی بالا نیست، بلکه نشان‌دهندهٔ:
 هوش فنی
 تسلط بر فنون و ضدّ فنون
 خونسردی و کنترل در شرایط دشوار

است. این ویژگی‌ها در کنار اصول اخلاقی مانند جوانمردی و پرهیز از خشونت افراطی، جایگاه بدل‌کار را در سنت کشتی پهلوانی برجسته می‌کند.فروغی، حسین (۱۳۸۸). آیین‌ها و سنت‌های زورخانه‌ای. تهران: انتشارات سروش.

 تمایز با مفاهیم مشابه 
بدل‌کار با مفاهیمی مانند «پهلوان» یا «قهرمان» یکسان نیست. پهلوان عنوانی اخلاقی–اجتماعی است، در حالی‌که بدل‌کار توصیفی فنی از توانایی ورزشکار در اجرای بدلِ فن محسوب می‌شود. همچنین بدل‌کار با نقش‌های نمایشی یا آموزشی تفاوت دارد و کاربرد آن مشخصاً در بستر کشتی و رویارویی فنی تعریف می‌شود.

 جایگاه در ورزش زورخانه‌ای 
ورزش زورخانه‌ای و آیین‌های وابسته به آن، از جمله کشتی پهلوانی، در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو ثبت شده‌اند. در این چارچوب، مفاهیم فنی مانند فن، بدلِ فن و مهارت بدل‌کاری بخشی از دانش سنتی این ورزش محسوب می‌شوند.UNESCO. Pahlevani and Zoorkhanei rituals. https://ich.unesco.org/en/RL/pahlevani-and-zoorkhanei-rituals-00378

 جستارهای وابسته 
 کشتی پهلوانی
 ورزش زورخانه‌ای
 زورخانه
 پهلوان

 منابع 

رده:واژگان ورزش زورخانه‌ای
رده:ورزش زورخانه‌ای