فرامستند

فرامستند نوعی مستند انعکاسی است که در آن، روایت مدام از داستان به امرِ واقع تغییر می‌کند، مؤلف دیوار چهارم را به نوعی جسورانه می‌شکند و گاه حضور آگاهانهٔ خودِ مستندساز و گروهش در فیلمی که دربارهٔ مستندش ساخته می‌شود، به‌چشم می‌خورَد. فیلم فرامستند به‌طورکلی کلیشه‌های رایج سینمای مستند متعارف یا سنتی را که در جهت‌گیری یک‌جانبه و قاطع در معرفی واقعیت اصرار می‌ورزد، نفی می‌کند و واقعیت آن را به چالش می‌کشد و حتی آن را هجو می‌کند. در حقیقت، با این عمل، مستندساز درصدد است به مخاطب بگوید فیلمی که بر پرده می‌بینید یک پدیدهٔ مصنوع و ساختگی است و دنیای پردهٔ فیلم یک دنیای واقعی نیست، بلکه ساختهٔ مؤلف است؛ حتی اگر برچسب مستند را به خود گرفته باشد.

 نمونه‌های فرامستند 
از نمونه‌های اولیهٔ فرامستند می‌توان به مستندهای وقایع‌نگاری یک تابستان (۱۹۶۱) و شکارچیان شیر (۱۹۶۵) از ژان روش، و از نمونه‌های خودبیانگر یا «سلف‌پرتره» که در زمرهٔ فرامستندهای انعکاسی محسوب می‌شوند می‌توان به مستند مردِ گریزلی (۲۰۱۵) ساختهٔ ورنر هرتزوگ و آسیاب بادی (۲۰۰۹) ساختهٔ الکساندر اولچ اشاره کرد.

 یادداشت‌ها 

 منابع 

 Ames, Christopher. Movies About the Movies. p. 15
 Ames, Christopher. Movies About the Movies. p. 41, 56
 Stam, Robert. Reflexivity in Film and Literature

 شکل و گونه‌شناسی فیلم مستند، احمد ضابطی جهرمی، تهران: نشر رونق، ۱۳۹۳
 «فرافیلم و نسبت «خود» و «دیگری» در سینمای عبّاس کیارستمی» (مقالهٔ علمی وزارت علوم)، جلال نصیری هانیس، نادر شایگان‌فر، احمد الستی
 «مطالعهٔ کارکرد انتقادی سه اثر در سینمای موج نوی فرانسه و سینمای خودبازتابی ایران» دورهٔ ۱۱، منیرةالسادات سادات‌حسینی؛ علی شیخ‌مهدی

رده:گونه‌های فیلم مستند
رده:گونه‌های فیلم