اعدام‌ها در ایران در جریان جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران

در جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران، دولت جمهوری اسلامی ایران چندین شهروند را که به ارتکاب جرایم سنگین متهم کرده بود، اعدام کرد. مقام‌ها و دستگاه قضائی جمهوری اسلامی برای صدور احکام اعدام معمولاً به اعترافات اجباری متهمان استناد می‌کنند. اسناد و شواهدی که در دادگاه‌ها ارائه می‌شود و همچنین روند دادرسی توسط وکلای مستقل و نهادهای حقوق بشری غیرقابل قبول اعلام شده است.

تا ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵، قوه قضائیه اتهام ۱۰ نفر از اعدام‌شدگان را «جاسوسی» عنوان کرده و دیگر موارد اعدام را مربوط به اعتراضات و «تروریسم» برشمرده است.

 پیشینه 

بندانگشتی|250x250پیکسل|اعدام در ایران، ۲۰۰۶
از دی ۱۴۰۴، خیزش ۱۴۰۴ ایران ایران آغاز شد. این اعتراضات که در ابتدا ناشی از نارضایتی از بحران اقتصادی بود، به درخواست‌های صریح برای سرنگونی نظام جمهوری اسلامی تبدیل شد. این اعتراضات به گفتهٔ ایران اینترنشنال با شرکت ۱٫۵ میلیون ایرانی در اعتراضات، به بزرگ‌ترین اعتراضات از زمان انقلاب ۱۳۵۷ تبدیل شد. دولت ایران با کشتار معترضان واکنش نشان داد و مرگبارترین حوادث در ۱۸ و ۱۹ دی ۱۴۰۴ رخ داد. مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران مستقر در آمریکا اعلام کرد که حداقل ۷۰۰۷ مورد مرگ را ثبت کرده و در حال بررسی ۱۱۷۴۴ مورد دیگر است، دولت ایران اعلام کرد که این تعداد ۳۱۱۷ مورد بوده است، در حالی که مقامات مختلف بهداشتی ایران که وابسته به دولت نیستند، رقم ۳۲۰۰۰ مورد مرگ را اعلام کردند.

در ۲ ژانویه ۲۰۲۶، ترامپ تهدید کرد که اگر دولت تصمیم به کشتن معترضان مسالمت‌آمیز بگیرد، مداخله نظامی «کاملاً آماده» در ایران انجام خواهد داد. در ۱۳ ژانویه، او از معترضان ضد حکومتی ایران حمایت کرد و متعهد شد که «کمک در راه است». بعداً، در ۲۳ ژانویه، ترامپ اعلام کرد که یک «ناوگان» آمریکایی، از جمله ناو هواپیمابر یواس‌اس آبراهام لینکلن (سی‌وی‌ان-۷۲) و چندین ناوشکن مجهز به موشک‌های هدایت‌شونده به سمت خاورمیانه در حرکت است. در ۱۳ فوریه، ترامپ دستور ساخت ناو هواپیمابر یواس‌اس جرالد فورد و کشتی‌های جنگی پشتیبان آن به سمت خاورمیانه حرکت کنند.

در ۲۷ فوریه بعد از ظهر، دونالد ترامپ، که با هواپیمای ایر فورس وان به کورپس کریستی، تگزاس سفر می‌کرد، دستور ادامه عملیات خشم حماسی را صادر کرد. موشک‌ها، پهپادها و جنگنده‌های آمریکایی و اسرائیلی روز بعد، حدود ساعت ۹:۴۵، حمله به ایران را آغاز کردند. این حملات در جریان مذاکرات فعال بر سر برنامه هسته‌ای ایران رخ داد.

 احکام اعدام 
به گفته مرکز حقوق بشر در ایران، در جریان مقدمات جنگ و علیرغم تهدیدات ترامپ، مقامات ایرانی برای «ده‌ها» معترض، از جمله کودکان، حکم اعدام صادر کردند. علاوه بر این، هزاران معترض دستگیر شده هنوز در انتظار محاکمه و صدور حکم هستند.

به گفته معین خزائلی، حقوقدان و عضو مرکز مشاوره و آموزش حقوقی دادبان، جمهوری اسلامی در مهر ۱۴۰۴ قانونی تحت عنوان «تشدید مجازات جاسوسی» به تصویب رساند که بر اساس ماده ۶ آن، در صورت وقوع جرائم مشمول این قانون در شرایط جنگی، مجازات‌ها تا سه درجه افزایش می‌یابد. به گفته او، در آغاز سال ۱۴۰۵ حکومت با استناد به «شرایط ویژه جنگی» اجرای احکام اعدام را تشدید کرده و فشار و سرکوب علیه شهروندان را افزایش داده است.

به گفتهٔ سازمان حقوق بشر ایران، بازداشت‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ دچار «محرومیت سیستماتیک» از دادرسی عادلانه شده‌اند و «برخی از وکلای تسخیری» در صدور احکام سنگین نقش دارند. این سازمان گفته که قوه قضائیه علاوه بر جلوگیری متهمان برای دسترسی به وکیل مستقل در مراحل مقدماتی، حتی تا پس از تأیید رسمی احکام در دیوان عالی کشور نیز از این دسترسی جلوگیری می‌کند و اینکه «برخی وکلای تسخیری تنها یک یا چند روز پس از صدور حکم، اقدام به ثبت تجدیدنظرخواهی‌های صوری می‌کنند». در بیانیه این سازمان آمده: «به نظر می‌رسد این رویه دو هدف را دنبال می‌کند: محدودکردن توجه و نظارت افکار عمومی و بین‌المللی پیش از اجرای حکم و در عین حال، فراهم‌کردن امکان ادعای مقامات قضایی مبنی‌بر این‌که رویه‌های قانونی و سازوکارهای تجدیدنظر به‌طور رسمی طی شده است.»

 اعدام‌های مدیریت‌شده 
در ۱۹ مارس، ایران سه معترض، از جمله یک کشتی‌گیر نوجوان قهرمان، صالح محمدی، را اعدام کرد. این اولین اعدام‌های معترضان بازداشت‌شده از خیزش ۱۴۰۴ ایران بود. محمدی به همراه مهدی قاسمی و سعید داوودی در قم با طناب دار اعدام شدند. این سه نفر به محاربه (جنگ علیه خدا) در رابطه با قتل ادعایی دو افسر پلیس در جریان اعتراضات ژانویه متهم شدند. گروه‌های حقوق بشر از شرایطی که منجر به محکومیت محمدی شد انتقاد کردند و استدلال کردند که محاکمه تسریع شده و شامل اعترافاتی است که تحت فشار گرفته شده است. در ۲۳ مارس، قوه قضائیه ایران تأیید کرد که پرونده‌های افراد بازداشت‌شده در جریان اعتراضات ژانویه هنوز در حال بررسی است و احکام نهایی به زودی اجرا خواهد شد، و اظهار داشت که «هیچ گونه تخفیفی» برای محکومیت‌های مربوط به اعتراضات دی ۱۴۰۴ وجود نخواهد داشت.
بندانگشتی|وحید بنی عامریان
کورش کیوانی، شهروند دوگانه سوئدی-ایرانی، در خرداد ۱۴۰۴ در جریان جنگ دوازده‌روزه دستگیر و توسط مقامات ایرانی به جاسوسی برای اسرائیل متهم شد. کیوانی در ۱۸ مارس ۲۰۲۶ اعدام شد. اعدام او توسط وزیر امور خارجه سوئد، ماریا مالمر استنرگارد، مورد انتقاد قرار گرفت و او گفت که مراحل قانونی منجر به محکومیت او «مطابق با استانداردهای دادرسی عادلانه نبوده است.» دولت سوئد سفیر ایران را احضار کرد تا نارضایتی خود را از قتل کیوانی ابراز کند، و همچنین ویزای برخی کارکنان سفارت جمهوری اسلامی لغو کرد. اعدام کیوانی نشان می‌دهد که جنگ، پیگرد قانونی متهمان به جاسوسی توسط دولت ایران را به حالت تعلیق در نیاورده یا از مسیر خود منحرف نکرده است.

در ۳۰ مارس دو زندانی سیاسی دیگر، اکبر دانشورکار و محمد تقوی سنگدهی، با حکم اعدام از طریق حلق‌آویز شدن اعدام شدند. روز بعد نیز دو زندانی دیگر، بابک علیپور و پویا قبادی، به دار آویخته شدند. در ۲ آوریل امیرحسین حاتمی، معترض ۱۸ ساله که در جریان خیزش دی ۱۴۰۴ بازداشت‌شده، اعدام شد. در ۴ آوریل زندانیان سیاسی وحید بنی‌عامریان و ابوالحسن منتظر همچنین اعدام شدند.

 معترضان در آستانه اعدام 
بر اساس گزارش‌ها، چندین معترض ایرانی در معرض خطر اعدام قرار دارند. دو نوجوان، عرفان امیری (۱۷ ساله) و احسان حسلارو (۱۸ ساله)، پس از «اعترافات» اجباری در جریان محاکمه‌ای سریع و بحث‌برانگیز همچنان در خطر صدور حکم اعدام هستند. هم‌زمان، چهار نفر دیگر - محمدامین بیگلری، علی فهیم، ابوالفضل صالحی سیواشانی و شاهین واحدپرست کولور، به سلول‌های انفرادی پیش از اجرای حکم منتقل شده‌اند. در مجموع، دست‌کم ۲۵ نفر در صف اعدام قرار دارند و هزاران نفر دیگر نیز در پی بازداشت‌های مرتبط با اعتراضات در معرض خطر مجازات‌های سنگین هستند.

در ۲ آوریل ۲۰۲۶ محمود امیری‌مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران هشدار داد که «صدها نفر دیگر اکنون در معرض خطر قریب‌الوقوع اعدام قرار دارند. نباید اجازه داد جنگ جاری، جنایات جمهوری اسلامی علیه مردم ایران را تحت‌الشعاع قرار دهد.»
 ۲۷ اسفند ۱۴۰۴: کوروش کیوانی یک شهروند دو تابعیتی ایرانی-سوئدی به اتهام جاسوسی برای اسرائیل اعدام شد.
 ۲۸ اسفند ۱۴۰۴: خبرگزاری میزان وابسته به قوه‌قضائیه ایران خبر از اعدام مهدی قاسمی، صالح محمدی (عضو تیم ملی کشتی ایران) و سعید داودی «به دلیل قتل و اقدام عملیاتی به نفع رژیم صهیونیستی و آمریکا» از دستگیرشدگان اعتراضات دی‌ماه به اتهام «قتل عوامل فراجا» داد.

 اعدام پس از آتش‌بس 
پس از اعلام آتش‌بس، گزارش‌هایی از اعدام شهروندان ایرانی با اتهام‌هایی از جمله جاسوسی منتشر شد. در ۲۴ فروردین گزارش شد که چهار تن از بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۴ - محمدرضا مجیدی‌اصل، بیتا همتی، بهروز زمانی‌نژاد و کوروش زمانی‌نژاد به اتهام همکاری با آمریکا به اعدام محکوم شده‌اند و همچنین مصادره کلیه اموال آنان نیز در حکم آمده است. محمدرضا مجیدی اصل، جمعه ۱۹ دی توسط نیروهای سازمان اطلاعات سپاه با خشونت بازداشت شد و تحت فشار و شکنجه برای اخذ اعتراف قرار گرفت.
 ۱۰ فروردین ۱۴۰۵: اکبر دانشورکار فعال سیاسی و زندانی سیاسی به اتهام عضویت و همکاری با سازمان مجاهدین خلق ایران و تلاش برای سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی، به همراه محمد تقوی سنگدهی در زندان قزل‌حصار کرج اعدام شد.
 ۱۵ فروردین ۱۴۰۵: ابوالحسن منتظر فعال سیاسی و زندانی سیاسی به اتهام عضویت و همکاری با سازمان مجاهدین خلق ایران و فعالیت‌هایش علیه جمهوری اسلامی، به همراه وحید بنی‌عامریان توسط حکومت ایران اعدام شد.
 ۱۷ فروردین ۱۴۰۵: علی فهیم به دلیل شرکت در اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ علیه حکومت، دستگیر و در ۱۷ فروردین ۱۴۰۵ توسط جمهوری اسلامی ایران اعدام شد.
 ۳۱ فروردین ۱۴۰۵: دو زندانی سیاسی حامد ولیدی و محمد معصوم شاهی از اعضای سازمان مجاهدین خلق به اتهام «محاربه»، «تبلیغ علیه نظام» و ارتباط با سازمان مجاهدین خلق اعدام شدند.
 ۱ اردیبهشت ۱۴۰۵: خبرگزاری میزان، رسانه قوه قضاییه جمهوری اسلامی، اعلام کرد حکم اعدام امیرعلی میرجعفری، معترض بازداشت‌شده انقلاب ملی ایران، اجرا شده است. قوه قضاییه اتهام‌های این معترض را «آتش زدن مسجد جامع قلهک» و «لیدری اعتراضات» اعلام کرد.
 ۲ اردیبهشت ۱۴۰۵: خبرگزاری میزان، از اعدام مهدی فرید، زندانی سیاسی، به اتهام «جاسوسی» برای اسرائیل خبر داد.
 ۳ اردیبهشت ۱۴۰۵: سلطان‌علی شیرزادی، خبرگزاری میزان اعلام کرد که به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق و «همکاری با سرویس جاسوسی اسرائیل» اعدام شد.
 ۵ اردیبهشت ۱۴۰۵: قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران از اعدام عرفان کیانی، از بازداشت شدگان اعتراضات دی ماه در اصفهان خبر داد. قوه قضائیه اتهامات عرفان کیانی را «تخریب و تحریق اموال عمومی و خصوصی، ایجاد رعب و وحشت در سطح شهر، حمل سلاح سرد و حمله به مأموران» عنوان کرد.
 ۶ اردیبهشت ۱۴۰۵: به گزارش میزان، عامر رامش با اتهاماتی از قبیل «بغی از طریق بمبگذاری و اجرای کمین در مسیر نیروهای نظامی» و عضویت در گروه «جیش العدل» و عضویت در گروه «عبدالغفار نقشبندی» محاکمه و اعدام شد. رامش در بخش پیرسراب شهرستان چابهار دستگیر شده بود.
 ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۵: ساسان آزادوار، معترض ۲۱ ساله اعتراضات دی‌ماه در اصفهان به اتهام «محاربه» اعدام شد.
 ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵: ناصر بکرزاده شهروند کرد ۲۶ ساله و یعقوب کریم‌پور به اتهام جاسوسی به نفع اسرائیل صبح ۱۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ اعدام شدند.
 ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵: محراب عبدالله‌زاده، معترض ۲۹ ساله اعتراضات «زن، زندگی آزادی» در زندان ارومیه اعدام شد.
 ۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵: ابراهیم دولت‌آبادی، مهدی رسولی و محمدرضا میری، معترضان خیزش ۱۴۰۴، در زندان وکیل‌آباد اعدام شدند.
 ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵: عرفان شکورزاده به جرم «جاسوسی برای آمریکا و اسرائیل» اعدام شد.
 ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵: عبدالجلیل شه‌بخش، قوه قضائیه جمهوری اسلامی ایران او را «از اعضای عملیاتی گروه انصارالفرقان» معرفی کرده و او با اتهام «بغی»، از طریق حمله مسلحانه به مقرهای انتظامی و عضویت در گروه، اعدام شد.
 ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵: احسان افرشته، زندانی سیاسی، به اتهام جاسوسی برای اسرائیل اعدام شد.
 ۲۴ اردیبهشت ۱۴۰۵: محمد عباسی، از بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۴، در زندان قزل‌حصار اعدام شد. او در تمامی مراحل دادرسی از حق دسترسی به وکیل محروم بوده‌اند.
 ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۵: رامین زله و کریم معروف‌پور به اتهام «عضویت در گروه‌های تجزیه‌طلب» اعدام شدند.
 ۳ خرداد ۱۴۰۵: مجتبی کیان به اتهام همکاری با آمریکا و اسرائیل
 ۴ خرداد ۱۴۰۵: عباس اکبری فیض‌آبادی از شهرستان نائین که به اتهام حمله به فرمانداری شهرستان و مراکز تأمین امنیت و همچنین مراکز خدماتی اعدام شد.
 ۵ خرداد ۱۴۰۵: غلامرضا خانی شکراب به اتهام «همکاری اطلاعاتی و جاسوسی برای اسرائیل» اعدام شد.
 ۱۱ خرداد ۱۴۰۵: مهرداد محمدی‌نیا و اشکان مالکی به اتهام آتش‌زدن مسجد جعفری در محله کوی نصر تهران و تخریب اموال عمومی، درگیری با مأموران انتظامی، انسداد خیابان اعدام شدند. به گزارش میزان، «اقدامات این افراد امنیت ملی و امنیت عمومی را تحت تأثیر قرار داد» و «بهانه‌ای» برای حمله آمریکا و اسرائیل ایجاد کرد.
 ۱۳ خرداد ۱۴۰۵: فتح‌الله آوری به اتهام «قتل عمد» محمدجواد بخشیان، سرگرد نیروی انتظامی در همدان، اعدام شد.
 ۲۶ خرداد ۱۴۰۵: جواد زمانی و ابوالفضل ساعدی با اتهام «محاربه»، «افساد فی‌الارض» اعدام شدند.
 ۲۳ تیر ۱۴۰۵: محی‌الدین عبداللهی و حسین پالانی به اتهام «عضویت در داعش» و «اقدام مسلحانه علیه جمهوری اسلامی ایران» اعدام شدند.
 ۲۴ تیر ۱۴۰۵: محمد امینی دهاقانی، از معترضان بازداشت‌شده در دی ۱۴۰۴، متهم به پرتاب کوکتل مولوتف به ساختمان فرمانداری و کلانتری دهاقان در استان اصفهان، مشارکت در آتش‌زدن اماکن دولتی و تحریک افراد حاضر به حمله به نیروهای انتظامی اعدام شد.
 ۲۸ تیر ۱۴۰۵: عرفان اسفندیاری (۱۸ ساله) و گل‌محمد محمدی (۲۳ ساله تبعه افغانستان) در جریان رسیدگی به پرونده موسوم به «میدان علیخانی اصفهان تجمعات ۱۸ دی ۱۴۰۴» اعدام شدند.
 ۳۱ تیر ۱۴۰۵: مهدی خانکی ۲۶ ساله و فارغ‌التحصیل رشته حقوق، به اتهام عضویت در سازمان مجاهدین خلق ایران و شرکت در اعتراضات دی ۱۴۰۴ در کرج اعدام شد. بر اساس اطلاعیه شورای ملی مقاومت ایران وی «ماه‌ها تحت شکنجه جسمی و روانی قرار گرفته بود».
 ۶ مرداد ۱۴۰۵: ابوالفضل سپاهی بادجانی و امیرحسین صفری حسین‌آبادی از بازداشت‌شدگان خیزش ۱۴۰۴ ایران در میدان علیخانی اصفهان به اتهام مشارکت در کشتن چهار نفر از نیروهای انتظامی، آتش زدن لاستیک و عضویت در گروه‌های باغی علیه امنیت ملی در ملاء عام اعدام شدند. این در حالی است که منابع حقوق بشر می‌گویند، اعترافات آن‌ها تحت شکنجه و اجباری بوده است و از دسترسی به وکیل مستقل محروم بودند.
 ۱۰ مرداد ۱۴۰۵: آروین خیرخواه به اتهام شرکت در اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ و با اتهام انتسابیِ «مشارکت در حمله به یک مسجد» اعدام شد.
 ۱۲ مرداد ۱۴۰۵: امید بهزاد و پوریا صفوت «به جرم جاسوسی برای اسرائیل» بامداد دوشنبه اعدام شدند.

 واکنش‌ها 
 مای ساتو گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر در ایران در پست ایکس نوشت: کارشناسان سازمان ملل احکام اعدام صادر شده برای ۱۲ مرد جوان به دلیل مشارکت در اعتراضات ژانویه ۲۰۲۶ را محکوم کرده و خواستار توقف فوری اعدام‌ها شدند. کارشناسان اعلام کردند که محاکمه گروهی و غیرعلنی این متهمان با استانداردهای دادرسی عادلانه مغایرت دارد و نسبت به بازداشت‌های خودسرانه، ناپدیدسازی قهری، بدرفتاری و استفاده از اعترافات اجباری پخش‌شده از تلویزیون ابراز نگرانی کردند.

 جستارهای وابسته 
 اعدام در ایران
 قتل حسین غاوی
 اعدام معترضان خیزش ۱۴۰۴ در ایران

 منابع 

رده:اعتراضات ۱۴۰۴ ایران
رده:جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران
رده:قتل در ایران
رده:قوه مجریه جمهوری اسلامی ایران
رده:مجازات اعدام در ایران
رده:نقض حقوق بشر در ایران