کبوترخانه ولاشان

مجموعهٔ کبوترخانهٔ ولاشان یا برج‌های ولاشان اثری تاریخی در ولاشان استان اصفهان هستند. دیرینگی احداث این اثر مربوط به دوران صفوی، افشاریان و قاجار است. این اثر، مجموعه‌ای از متراکم‌ترین سازه‌های کبوترخانه در ایران و ثبت‌شده به‌عنوان یکی آثار ملی ایران است. ۲۵ برج کبوتر در نزدیکی هم، این برج‌ها را به یکی از متراکم‌ترین برج‌های کبوتر جهان تبدیل کرده‌است.

 تاریخچه 
بندانگشتی|کبوترخانهٔ ولاشان
در دورهٔ صفوی در اصفهان در حدود ۳۰۰۰ برج کبوترخانه وجود داشته‌است. در تصاویر به‌جای‌مانده از کوه آتشگاه هرستان در دوران قاجار برج‌های کبوترخانه به فاصلهٔ اندک ملاحظه می‌شوند که اکنون اثری از آن‌ها موجود نیست؛ بنابراین در دوران صفوی شاید چیزی حدود ۱۸ میلیون لانه کبوتر با احتساب ظرفیت میانگین ۶۰۰۰ کبوتر برای هر کدام از برج‌ها می‌توان محاسبه کرد. برج‌های کبوترخانهٔ خمینی‌شهر که اکنون وجود دارند بیش از ۲۵ عدد نیستند که عمدتاً در منطقهٔ ولاشان وجود داشته و ظرفیت آن‌ها از هزار تا هزار و پانصد متفاوت است. در گذشته در ولاشان مرسوم بوده که هر کس قصد داشت تشکیل زندگی بدهد موظف بود با اهالی روستا به صورت دسته‌جمعی، سالانه یک برج کبوترخانه احداث نماید. فضولات حاوی مقادیر قابل توجهی نیتروژن شیمیایی و آلی و دارای اکسیدهای فسفر و پتاسیم کبوتران در مزارع کشاورزی ماربین بین کشاورزان خرید و فروش می‌شد. این فضولات باعث می‌شد تا بهترین محصولات کشاورزی از صیفی‌جات و سبزیجات تا خربزه و گلابی و به و سیب و حبوبات و گندم تولید شود.

 نام برج‌ها و شماره ثبت ملی 
+نام برجشماره ثبت ملیآخوندی۱۴۴۴۲استاد صفر علی ترکیان۱۴۴۲۲اسماعیل امینی۱۴۳۹۴اسماعیل امینی۱۴۴۴۹ترکی‌ها۱۴۴۲۱حسین داوطلب۱۴۴۱۶داوطلب۱۴۴۱۷شعبانعلی قاسمی۱۴۴۱۱صفرعلی امینی۱۴۳۸۲عباس قاسمی۱۴۳۹۲علی قاسمی۱۴۴۲۳غلامعلی امینی۱۴۴۲۰عبدالرسول امینی۱۴۱۴۴لک‌لک۱۴۴۵۳محمد حسین باقرپور۱۴۴۱۰محمد مرادی۱۴۳۸۲محمدرضا مرادی۱۴۴۱۸مرتضی امینی۱۴۳۸۴ برج برزه
 کبوتر و برج نمادی از آزادی و حقوق بشر 

در ادبیات و فرهنگ ایرانی، کبوتر و زن، هر دو را نماد آزادی و عدالت، عشق و زندگی می‌دانند

 جستارهای وابسته 
 فهرست آثار ملی شهرستان خمینی‌شهر

 منابع 

رده:کبوترخانه‌های تاریخی ایران بر پایه شهرستان