طرح سپر میهن

طرح سپر میهن (به عربی: خطة درع الوطن)، یک طرح دولتی لبنانی به رهبری ارتش لبنان است که نقشه راهی برای خلع سلاح همه شبه‌نظامیان در لبنان، عمدتاً حزب‌الله، ارائه کرده است و هدف آن متمرکز کردن قدرت بر سلاح در لبنان است. این طرح که در سپتامبر ۲۰۲۵ ارائه شد، شامل ۵ مرحله است که از جنوب لبنان آغاز می‌شود و سپس در سراسر کشور گسترش می‌یابد.

 پیشینه 
برای دهه‌ها، دولت‌های لبنان برای داشتن اقتدار دولتی بر سلاح در کشور تلاش کرده‌اند. از زمان آغاز جنگ داخلی لبنان، بسیاری از شبه‌نظامیان زرادخانه‌های سلاح مستقلی دارند، که برجسته‌ترین آنها حزب‌الله بود، اگرچه دولت بارها تلاش کرد تا کنترل را متمرکز کند. مداخله بین‌المللی مانند: قطعنامه‌های ۱۵۵۹ (۲۰۰۴) و ۱۷۰۱ (۲۰۰۶) شورای امنیت سازمان ملل متحد، صراحتاً خواستار انحلال و خلع سلاح همه شبه‌نظامیان لبنانی و غیرلبنانی شد. اما هیچ دولتی قادر به اجرای این قطعنامه‌ها نبود.

چند سال گذشته شاهد تنش‌های شدید و درگیری‌های مسلحانه فرامرزی با اسرائیل بوده‌ایم که پس از حمله ۲۰۲۴ اسرائیل به لبنان به بحران بزرگی در جنوب لبنان منجر شد. حزب‌الله، تحت حمایت ایران، بیشتر قدرت نظامی خود را حفظ کرد، که این امر کنترل دولت جدید لبنان بر تسلیحات در کشور و اجرای توافق‌نامه‌های بین‌المللی را دشوار ساخت. این امر دولت لبنان را بین درگیری‌های داخلی، درگیری‌های منطقه‌ای و فشار بین‌المللی برای متمرکز کردن کنترل تسلیحات گیر انداخت.

 پیاده‌سازی 
پس از توافق‌نامه آتش‌بس ۲۰۲۴ اسرائیل و لبنان، ایجاد دولت منتخب جدید لبنان و فشارهای بین‌المللی، کابینه لبنان در اوت ۲۰۲۵ به نیروهای مسلح لبنان مأموریت داد تا طرحی برای متمرکز کردن کنترل تسلیحات تدوین کنند. در سپتامبر ۲۰۲۵، ژنرال رودولف هیکل طرحی با نام «سپر میهن» را به کابینه ارائه داد که آن را تصویب کرد. این طرح یک نقشه راه ۵ مرحله‌ای برای خلع سلاح همه شبه‌نظامیان در لبنان است که از جنوب لبنان، در منطقه جنوب رودخانه لیتانی شروع می‌شود و سپس به مناطق شمالی گسترش می‌یابد و عمدتاً با هدف از بین بردن زرادخانه حزب‌الله در سراسر لبنان انجام می‌شود.

 مراحل اجرا 
طرح سپر میهن به پنج مرحله تقسیم می‌شود:

مرحلهٔ نخست

در طول این مرحله، ارتش لبنان خلع سلاح در جنوب رودخانه لیتانی را تکمیل خواهد کرد، جایی که مقدار قابل توجهی سلاح از قبل با کمک نیروهای یونیفل جمع‌آوری شده است.

مرحلهٔ دوم

عملیات را به شمال رودخانه لیتانی تا رود اولی گسترش خواهد داد، یعنی به عنوان ورودی جنوب لبنان.

مرحلهٔ سوم

بر بیروت و حومه آن تمرکز خواهد کرد تا کنترل را در یک منطقه حساس سیاسی (ضاحیه و اردوگاه‌های فلسطینی) متمرکز کند.

مرحلهٔ چهارم

بر منطقه دره بقاع تمرکز خواهد کرد و دامنه خلع سلاح را به شرق لبنان گسترش خواهد داد.

مرحلهٔ پنجم

مرحله نهایی نقشه راه، شاهد فعالیت‌های بیشتر در بقیه کشور، از جمله بخش‌های شمالی لبنان، خواهد بود که اجرای سراسری را تضمین می‌کند.

دولت از طرحی حمایت کرد که بیشتر جزئیات آن منتشر نشده بود، زیرا اجرای مرحله اول از اوایل سپتامبر در جنوب لبنان آغاز شده بود، جایی که ارتش شروع به جمع‌آوری سلاح و برچیدن سنگرهای حزب‌الله کرد.

 واکنش‌ها 
نقشه راه «سپر میهن» که توسط دولت تصویب شد، بحث‌های سیاسی گسترده‌ای را در لبنان و همچنین بین‌المللی برانگیخت.

 داخلی 
 دولت لبنان. از این طرح حمایت می‌کند، اما جدول زمانی مشخصی برای اجرای آن ارائه نکرده است.
 نواف سلام. در حالی که همچنان بر موضع خود در مورد متمرکز کردن سلاح‌ها در لبنان پافشاری می‌کند، نقل شده است که این طرح «با دید مثبت بررسی می‌شود» و همچنان بر موضع خود در مورد خلع سلاح حزب‌الله پافشاری می‌کند.
 وزیر اطلاعات لبنان، پاول مورکوس، خاطرنشان کرد که گام‌های بعدی به توقف حملات اسرائیل و عقب‌نشینی نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان بستگی دارد.
 احزاب شیعه. آنها جلسه کابینه در ۵ سپتامبر ۲۰۲۵ را ترک کردند و بعداً اعتراض خود را به نقشه راه اعلام کردند و آن را نامشروع دانستند.

 بین‌المللی 
آمریکا، فرانسه و دیگر میانجیگران، طرح «سپر میهن» را به حفظ آتش‌بس، حمایت از نیروهای حافظ صلح سازمان ملل و ارائه کمک‌های اقتصادی به لبنان مرتبط دانستند. کارشناسان هشدار دادند که این طرح تنها با دیپلماسی قوی و مدیریت دقیق درگیری‌ها بین گروه‌های مسلح، مؤثر خواهد بود.

 جستارهای وابسته 
 نیروهای مسلح لبنان
 حزب‌الله لبنان
 خلع سلاح حزب‌الله لبنان
 سیاست در لبنان
 قطعنامه ۱۵۵۹ شورای امنیت
 قطعنامه ۱۷۰۱ شورای امنیت

 منابع 

رده:بنیان‌گذاری‌های ۲۰۲۵ (میلادی) در لبنان
رده:حزب‌الله لبنان
رده:هیئت دولت‌های بنیان‌گذاری‌شده در ۲۰۲۵ (میلادی)