تاریخچه پورنوگرافی

بندانگشتی|تصاویر جنسی بر روی یک ظرف، ۵۱۰ سال پیش از میلاد مسیح
تاریخچه پورنوگرافی به قدمت تاریخ تمدن بشری است و از هنرهای باستانی تا رسانه‌های دیجیتال امروزی تکامل یافته است. این پدیده همواره با تغییرات تکنولوژیکی، فرهنگی، قانونی و اجتماعی گره خورده و در دوره‌های مختلف تاریخی با رویکردهای متفاوتی از جمله پذیرش، سانسور، یا سرکوب مواجه شده است.
 دوران باستان 
شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که هنر با مضامین جنسی از دوران پیشاتاریخ وجود داشته است. تندیسک‌های ونوس که قدمت آن‌ها به عصر سنگ (پارینه‌سنگی) می‌رسد، نشان‌دهنده توجه انسان‌های اولیه به اندام‌های جنسی زنانه و احتمالاً نمادهای باروری هستند.
در روم باستان و یونان باستان، هنر اروتیک در زندگی روزمره رواج داشت و تابو محسوب نمی‌شد. برای مثال، در ویرانه‌های شهر باستانی پمپئی که در سال ۷۹ میلادی زیر خاکستر آتشفشان وزوو مدفون شد، نقاشی‌های دیواری (فرسکو) و مجسمه‌های متعددی با مضامین صریح جنسی در فاحشه‌خانه‌ها (لوپانارها) و حتی خانه‌های اشرافی یافت شده است. در یونان نیز، نقاشی‌های روی سفالینه‌ها اغلب شامل صحنه‌هایی از روابط جنسی و همجنس‌گرایی بود.
در آسیا متون و هنرهای جنسی تاریخچه‌ای طولانی و آمیخته با فلسفه دارند. در هند، کتاب کاماسوترا نوشته واتسایانا که یک راهنمای باستانی برای زندگی، عشق و تمایلات جنسی است، در حدود قرن سوم میلادی به نگارش درآمد. در ژاپن نیز، هنر شونگا که نوعی چاپ چوبی با مضامین صریح جنسی بود، در دوره ادو به محبوبیت بالایی دست یافت و توسط تمامی طبقات اجتماعی مصرف می‌شد.
 قرون وسطی و رنسانس 
در دوران قرون وسطی در اروپا، با تسلط روزافزون کلیسای کاتولیک، نمایش اعمال جنسی و برهنگی به شدت سرکوب شد و هنر عموماً به مضامین مذهبی و اخلاقی محدود گردید. با این حال، با آغاز دوره رنسانس و احیای علاقه به هنرهای کلاسیک یونان و روم، هنر اروتیک مجدداً، هرچند به صورت مخفیانه در میان نخبگان، شکوفا شد.
یکی از نقاط عطف در این دوره، انتشار مجموعه‌ای به نام «شانزده حالت» در قرن شانزدهم میلادی بود. این اثر که توسط مارک‌آنتونیو رایموندی حکاکی شد و با شعرهای صریح و بی‌پرده‌ای از پیترو آرتینو همراه بود، یکی از اولین نمونه‌های پورنوگرافی چاپی در تاریخ اروپا محسوب می‌شود. این کتاب با واکنش شدید کلیسا مواجه شد و پاپ کلمنت هفتم دستور نابودی تمامی نسخه‌ها و دستگیری پدیدآورندگان آن را صادر کرد.
 قرن هجدهم و نوزدهم 
در قرن هجدهم و مصادف با عصر روشنگری، ادبیات جنسی دستخوش تغییر شد و اغلب به عنوان ابزاری برای نقد مذهب، اشرافیت و مقامات سیاسی مورد استفاده قرار گرفت. در این دوره، نویسندگانی مانند مارکی دو ساد آثاری (مانند کتاب ۱۲۰ روز در سدوم) را خلق کردند که مرزهای اخلاقی جامعه را به شدت به چالش می‌کشید. کلمه سادیسم (دیگرآزاری) از نام این نویسنده فرانسوی گرفته شده است.
در قرن نوزدهم و در دوره ویکتوریا در بریتانیا، با وجود اخلاقیات سخت‌گیرانه و سرکوب‌گرانه در ظاهر جامعه، بازار زیرزمینی پررونقی برای ادبیات و تصاویر اروتیک وجود داشت. اختراع عکاسی در اواسط این قرن، تحول عظیمی در تاریخ پورنوگرافی ایجاد کرد. عکس‌های برهنه به سرعت در سراسر اروپا و آمریکا پخش شدند و برای اولین بار، تصاویری واقع‌گرایانه از بدن انسان برای اهداف جنسی به تولید انبوه رسید.
 قرن بیستم و عصر سینما 
با اختراع سینما در اواخر قرن نوزدهم، فیلم‌های پورنوگرافی کوتاه که به آن‌ها فیلم استگ گفته می‌شد، در اوایل قرن بیستم رواج یافتند. این فیلم‌ها معمولاً به صورت زیرزمینی، صامت، و مخفیانه در کلوپ‌های مردانه یا فاحشه‌خانه‌ها نمایش داده می‌شدند.
دهه ۱۹۷۰ میلادی به عنوان «عصر طلایی پورن» در ایالات متحده و بخش‌هایی از اروپا شناخته می‌شود. در این دهه، با انقلاب جنسی و کاهش سانسور، فیلم‌های پورنوگرافی با بودجه‌های بیشتر، کیفیت سینمایی و خط داستانی مشخص تولید شدند و در سینماهای عمومی به نمایش درآمدند. فیلم گلوی عمیق (۱۹۷۲) با بازی لیندا لاولیس یکی از مشهورترین آثار این دوره است که توجه جریان اصلی جامعه و رسانه‌ها را به خود جلب کرد و به فروش افسانه‌ای دست یافت.
معرفی نوارهای ویدئویی خانگی و دستگاه‌های پخش وی‌اچ‌اس در دهه ۱۹۸۰، صنعت پورنوگرافی را برای همیشه تغییر داد. این فناوری به افراد اجازه می‌داد تا فیلم‌های جنسی را خریداری یا کرایه کرده و به صورت خصوصی در خانه‌های خود تماشا کنند. این امر باعث مرگ سینماهای پخش پورن و رشد انفجاری شرکت‌های تولیدکننده فیلم‌های بزرگسالان شد.
 عصر اینترنت و رسانه‌های دیجیتال 
ظهور اینترنت در دهه ۱۹۹۰ میلادی و گسترش وب جهان‌گستر، بزرگ‌ترین انقلاب را در تاریخ پورنوگرافی ایجاد کرد. دسترسی آسان، ناشناس بودن مخاطب، و توزیع جهانی باعث شد تا مصرف پورنوگرافی به شکل بی‌سابقه‌ای افزایش یابد. در دهه ۲۰۰۰، سایت‌های اشتراک‌گذاری ویدیو مانند پورن‌هاب و اکس‌ویدیو با ارائه محتوای رایگان (بر پایه تبلیغات)، مدل کسب‌وکار سنتی این صنعت را نابود کرده و به غول‌های جدید این عرصه تبدیل شدند.
در سال‌های اخیر، پلتفرم‌هایی مانند اونلی‌فنز شکل جدیدی از این صنعت را پایه‌گذاری کرده‌اند. این پلتفرم‌ها به سازندگان و تولیدکنندگان محتوا اجازه می‌دهند تا به طور مستقیم با مخاطبان خود در ارتباط باشند و از طریق حق اشتراک ماهانه، از محتوای خود درآمدزایی کنند. این امر باعث دموکراتیزه شدن تولید پورنوگرافی و رشد شدید تولیدکنندگان آماتور و مستقل شده است.
 دیدگاه‌های اجتماعی و چالش‌های قانونی 
تولید، توزیع و مصرف پورنوگرافی همواره با بحث‌ها، جنجال‌ها و چالش‌های قانونی فراوانی همراه بوده است. از منظر قانونی، در بسیاری از کشورهای غربی پورنوگرافی تحت لوای آزادی بیان محافظت می‌شود، اما خطوط قرمزی مانند پورنوگرافی کودکان در تمام کشورهای جهان جرم‌انگاری شده و به شدت با آن برخورد می‌شود. در برخی کشورهای اسلامی و محافظه‌کار، تولید و توزیع هرگونه محتوای پورنوگرافیک به طور کامل غیرقانونی است.
از منظر جامعه‌شناسی و حقوق زنان، دیدگاه‌ها به شدت دو قطبی است. جریان فمینیسم ضدپورنوگرافی (با چهره‌هایی نظیر آندره‌آ دورکین و کاترین مک‌کینون) استدلال می‌کند که پورنوگرافی ذاتاً به شیء‌انگاری زنان، ترویج خشونت خانگی و تجاوز جنسی کمک می‌کند و نوعی نقض حقوق مدنی زنان است. در مقابل، فمینیسم مثبت‌نگر به سکس معتقد است که تولید و مصرف آگاهانه و توافقی محتوای جنسی می‌تواند عاملی برای توانمندسازی زنان، کشف تمایلات جنسی، و آزادی بیان باشد.
 منابع