مصطفی آشتیانی

میرزا مصطفی آشتیانی متخلص به صهبا و ملقب به افتخارالعلماء پسر دوم میرزا حسن آشتیانی بود.بامداد، مهدی. شرح حال رج ال ایران در قرن ۱۳، ۱۲ و۱۴ هجری، ج ۴، انتشارات زوار، تهران:۱۳۷۸، ص ۱۰۱ وی از مشاوران و دوستان نزدیک سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی به شمار می رفت و با آنها ارتباط نزدیکی داشت.

 فعالیت در جنبش مشروطه ایران 
 وی در ماجرای تخریب ساختمان بانک استقراضی روس در گورستان و مخالفت با ژوزف نوز بلژیکی تلاش زیادی از خود نشان داد.کسروی، احمد. تاریخ مشروطه ایران، چ ۴، صدای معاصر، تهران :۱۳۸۰، ص۸۴۰. 
 شورش گرانی شکر در تهران: در آذر ۱۲۸۵ خورشیدی زمانی که عبدالمجید عین‌الدوله حاکم تهران می کوشید با به فلک بستند ۲ تن از تجار سرشناس شکر، قیمت شکر را پایین آورد، حادثه ای روی داد و مردم شورش کردند. به این دلیل مغازه ها و کارگاه ها بسته شد، جمعیت در مسجد بازار گرد آمدند و ۲ هزار تن از تجار و طلاب به رهبری سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی در حرم شاه عبدالعظیم بست نشستند. آشتیانی هم دوران بست نشینی فعالیت زیادی از خود نشان داد.ستادی، رضا. گروهی از دانشمندان شیعه، قم: زمستان ۱۳۸۳، ص۲۸۲.
 تحصن در حرم شاه عبدالعظیم: بعد از به توپ بستن مجلس میرزا مصطفی آشتیانی به همراه عده‌ای دیگر از علما از جمله سیدآقا یزدی و سیدمصطفی قنات‌آبادی و عده‌ای از وعاظ و طلاب به دلیل بیدادگری‌های روزافزون عمال استبداد و فشاری که بر مردم وارد می شد، به حرم شاه عبدالعظیم رفته و در آنجا تحصن کردند. در میان متحصنین وی تلاش زیادی از خود نشان داد و در تدبیر و کاردانی قدرت به سزایی داشت و محور عملیات خصمانه شدیدی بر ضد محمدعلی شاه شده بود. به همین دلیل محمدعلی شاه از وجود او نگران شده و دستور قتل وی را صادر کرد.ملکزاده، مهدی. تاریخ انقلاب مشروطیت ایران، ج ۵، چ ۱، انتشارات سخن، تهران: ۱۳۸۳، ص۹۹۲.

 ترور 
فعالیت های آشتیانی در در جريان تحصن علما در حرم شاه عبدالعظيم باعث شد تا مفاخر الملک رییس تجارت که دستیار حکمران تهران نیز بود، سید محمدخان صنیع حضرت و زین العابدین خان مجلل السلطان با چند فرد دیگر را به حرم شاه عبدالعظیم فرستاد و میزرا مصطفی را با چهار گلوله به قتل رساند.کرمانی، ناظم الاسلام. تاریخ بیداری ایرانیان، بخش دوم، ج ۵، به اهتمام: علی اکبر سعیدی سیرجانی، انتشارات بنیاد فرهنگ ایران، تهران: زمستان ۱۳۴۹، ص ۲۳۵. 
به قول دیگری، در نيمه شب چهارم فروردین ۱۲۸۸ خورشیدی مصادف با دوم ربیع الاول ۱۳۲۷ قمری، عده ای مسلح با چهره مستور به خانه اور ریخته و به ضرب نه گلوله او را و سه نفر دیگر که نزد او یک جا زندگی می کردند را کشتند.بامداد، مهدی. شرح حال رج ال ایران در قرن ۱۳، ۱۲ و۱۴ هجری، ج ۴، انتشارات زوار، تهران:۱۳۷۸، ص ۱۰۳

 تالیفات 
افتخارنامه حیدری صهبای آشتیانی، مصطفی، افتخارنامه حیدری، تهران، کتابفروشی محمدحسن علمی، بی‌تا در شرح نبردهای علی ابن ابیطالب در دو بخش سروده شده است: دوران محمد ابن عبدالله و بعد از ایشان. این منظومه حدود ۱۷۰۰۰ بیت دارد و سال سرایش آن ۱۳۰۴ قمری است. این منظومه در بحر متقارب و با زبانی حماسی سروده شده است.مهدی خدادادی و دیگران، جایگاه افتخارنامه در میان حماسه‌های دینی، دانشگاه یزد. https://dorl.net/dor/20.1001.1.20087349.1398.12.2.5.5

 منابع