پشه های آئدس

پشه‌های آئدس (Aedes) گروهی از پشه‌ها هستند که شامل گونه‌های ناقل بیماری‌های مهمی همچون تب دنگی، زیکا، چیکونگونیا و تب زرد می‌شوند. دو گونهٔ اصلی این جنس یعنی Aedes aegypti و Aedes albopictus بیشترین نقش را در انتقال بیماری‌های ویروسی به انسان دارند.

 زیست‌شناسی 
پشه‌های آئدس معمولاً در آب‌های راکد کوچک مانند گلدان‌ها، لاستیک‌های مستعمل یا ظروف آب تخم‌گذاری می‌کنند. فعالیت این پشه‌ها بیشتر در ساعات روز (صبح و عصر) است و برخلاف پشه‌های آنوفل، شب‌ها کمتر فعال هستند. آن‌ها توانایی پرواز محدودی (۱۰۰ تا ۲۰۰ متر) دارند و به همین دلیل معمولاً در محیط‌های شهری تهدید جدی‌تری ایجاد می‌کنند.

 چرخه زندگی 
چرخه زندگی پشه‌های آئدس شامل چهار مرحلهٔ اصلی است: تخم، لارو، شفیره (پوپا) و بالغ.
 تخم: تخم‌ها به دیواره داخلی ظروف چسبیده و می‌توانند تا ۸ ماه در حالت خشک زنده بمانند. 
 لارو: در آب فعال بوده و اغلب به «جنبانک‌ها» معروف‌اند. 
 شفیره: مرحلهٔ غیرتغذیه‌ای در آب که پس از آن پشهٔ بالغ خارج می‌شود. 
 بالغ: تنها پشه‌های ماده خونخواری می‌کنند و برای تولید تخم به خون نیاز دارند.

 بیماری‌های منتقل‌شده 
 تب دنگی 
ویروس تب دنگی از خانواده Flaviviridae است و شامل چهار سروتیپ (DENV-1 تا DENV-4) می‌باشد. 
 انتقال: تنها از طریق نیش پشه آلوده (نه انسان به انسان). 
 علائم: تب ناگهانی، سردرد شدید، درد پشت چشم، درد عضلانی و در موارد شدید تب خونریزی‌دهنده. 
 درمان: حمایتی؛ شامل جایگزینی مایعات و پایش علائم حیاتی. مصرف داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن به دلیل خطر خونریزی توصیه نمی‌شود.

 کنترل جمعیت 
روش‌های اصلی کنترل جمعیت پشه‌های آئدس شامل موارد زیر است:
 حذف و کنترل محل‌های تخم‌ریزی (تخلیه آب‌های راکد). 
 پاکسازی محیط و کاهش زباله‌ها. 
 استفاده از دافع‌های حشرات. 
 نصب توری برای پنجره‌ها و استفاده از پشه‌بند. 
 سم‌پاشی دوره‌ای و استفاده از لاروکش‌ها.

 وضعیت در ایران 
گزارش‌های وزارت بهداشت ایران نشان می‌دهد که بیشتر موارد تب دنگی تا سال ۱۴۰۲ وارداتی بوده (از کشورهای اندمیک مانند پاکستان، هند و امارات متحده عربی)، اما در استان‌های جنوبی کشور از جمله سیستان و بلوچستان، هرمزگان و بوشهر موارد انتقال محلی نیز شناسایی شده است.

 جستارهای وابسته 
 تب دنگی
 زیکا
 چیکونگونیا
 پشه
 ناقل بیماری

 پانویس 

 منابع