پیراحمد خوافی

خواجه غیاث‌الدین پیراحمد خوافی (درگذشته ۸۵۷ قمری - ۱۴۵۳ میلادی) وزیر دربار شاهرخ تیموری بود. وی متولد روستای خَرگِرد شهر خواف بود. وی یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های سیاسی و فرهنگی ایران در دوران تیموریان بوده است. او بیش از ۳۰ سال وزارت این خاندان را بر عهده داشت.

 زندگی و فعالیت‌های سیاسی 

 اطلاعات دقیقی از سال تولد و دوران ابتدایی زندگی او در دست نیست، اما در برخی منابع متأخر، محل تولدش روستای خرگرد خواف ذکر شده است. پدرش، خواجه جلال‌الدین اسحاق، از مقامات دیوانی بود.
 پیراحمد در ۸۲۰ ق. به وزارت شاهرخ منصوب شد و در سال‌های بعد، اغلب با شرکای دیگری این سمت را بر عهده داشت.
 او در دوران ناآرامی‌های پس از مرگ شاهرخ، ابتدا در خدمت عبداللطیف و سپس علاءالدوله قرار گرفت و همچنان منصب وزارت را حفظ کرد.
 در ۸۵۲ ق.، پس از شکست علاءالدوله، به همراه گوهرشادآغا، مادر بایسنقر میرزا، به عراق عجم رفت تا محمد میرانشاه را به تسخیر خراسان تشویق کند.
 پیراحمد در اواخر ۸۵۳ ق.، در وزارت محمد میرانشاه شریک شد. پس از مرگ میرانشاه، او به حج رفت.
 در بازگشت، به دربار ابوالقاسم بابر پیوست، اما در نهایت، در ۸۵۷ ق. به دستور او دستگیر و اموالش مصادره شد. پیراحمد بر اثر شکنجه درگذشت و در عمارت سرمزار، کنار عیدگاه هرات، به خاک سپرده شد. این عمارت را خودش بر مزار شیخ زین‌الدین خوافی ساخته بود.

 خدمات و ویژگی‌ها 

 پیراحمد را به عنوان وزیری کاردان و توانا ستوده‌اند که به حقوق مردم توجه داشت. برخی او را با خواجه نظام‌الملک طوسی مقایسه کرده‌اند.
 فرزندش، مجدالدین محمد خوافی، نیز مانند پدرش از رجال مهم و وزیر سلطان حسین بایقرا بود.
 او از حامیان علم و فرهنگ بود. دو کتاب، همایون‌نامه و فرائد غیاثی، به نام او نوشته و به وی اهدا شده‌اند.
 پیراحمد در آبادانی نیز نقش داشت و بناهای مهمی در خراسان ساخت. از جمله این بناها می‌توان به مدرسه غیاثیه در خرگرد خواف و مسجد مولانا در تایباد (ساخته‌شده در ۸۴۸ ق.) اشاره کرد که هر دو از شاهکارهای معماری دوره تیموری محسوب می‌شوند.

 منابع 

 
 
 

رده:درگذشتگان ۱۴۵۳ (میلادی)
رده:وزیران تیموریان