غلام‌رضا کافی

غلامرضا کافی (زادهٔ ۲۰ مرداد ۱۳۴۷ در شهربابک، استان کرمان) شاعر، پژوهشگر ادبی ایرانی و عضو هیئت علمی بخش زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شیراز است. بخش مهمی از فعالیت‌های ادبی و پژوهشی او به شعر انقلاب اسلامی، ادبیات پایداری، شعر دفاع مقدس و شعر عاشورایی اختصاص دارد.
او در کنار فعالیت دانشگاهی، مجموعه‌های متعددی در زمینهٔ شعر و پژوهش ادبی منتشر کرده است. از آثار پژوهشی او می‌توان به دستی بر آتش، شرح منظومهٔ ظهر و شناخت ادبیات انقلاب اسلامی اشاره کرد. 

کافی همچنین مجموعه‌های شعری مانند: رنگ خدا:گزیده اشعار عاشقانه، سمفونی سیم‌های خاردار، مسافر ایستگاه بعد: مجموعه ترانک، واقعه، تاوان تنهایی و شی‌رس خاتون را منتشر کرده است.
او با انتشار مجموعهٔ «مسافر ایستگاه بعد»، در معرفی و گسترش قالب ترانک در شعر معاصر فارسی نقش داشته است.

 زندگی و تحصیلات 

غلامرضا کافی در ۲۰ مرداد ۱۳۴۷ در شهر بابک استان کرمان متولد شد. تحصیلات دانشگاهی خود را در رشتهٔ زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه شیراز ادامه داد و در همین رشته به درجهٔ دکتری دست یافت. پس از پایان تحصیلات، فعالیت علمی و آموزشی خود را در دانشگاه شیراز ادامه داد و به عضویت هیئت علمی این دانشگاه درآمد.

او از دههٔ ۱۳۷۰ فعالیت ادبی خود را به‌صورت حرفه‌ای آغاز کرد. فعالیت‌های او در حوزهٔ ادبیات، هم‌زمان با فعالیت دانشگاهی، در زمینه‌های شعر، نقد و پژوهش ادبی و فعالیت‌های فرهنگی استمرار یافته است.
او در حال حاضر دبیر محفل ادبی قند پارسی اداره کل کتابخانه‌های عمومی استان فارس است.
او در سال ۱۴۰۰ از سوی نهاد کتابخانه‌های عمومی استان فارس به جای امیرهمایون یزدان‌پور به عنوان دبیر محفل ادبی قند پارسی شیراز منصوب شد.

برخی از اشعار غلامرضا کافی در قالب سرود نیز منتشر شده‌اند. از جمله سرود «تنگه رو محکم بگیر» که در پی درگیری نظامی ایران و اسرائیل در سال ۱۴۰۵ منتشر شد و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی یافت.

 دیدگاه‌ها 
کتاب شرح منظومهٔ ظهر با استقبال منتقدان ادبی روبه‌رو شد. 
حمیدرضا شکارسری این اثر را گامی مؤثر در گسترش پژوهش دربارهٔ شعر عاشورایی دانسته و نثر روان، زبان علمی و رعایت اخلاق نقد را از ویژگی‌های آن برشمرده‌است، هرچند معتقد است که این کتاب به مباحث نظری شعر کمتر پرداخته است.
شکارسری همچنین کافی راشکل‌دهنده جریان شعر کوتاه نامید. وی با این مقدمه که شعر کوتاه از ابتدای دهه‌ی 80 شکل واقعی پیدا می‌کند و به یک جریان تبدیل می‌شود،به این مسئله اشاره کرد که باید بپذیریم این جریان با حرکت‌هایی همچون ترانک‌های کافی شکل گرفته است.

محمد مرادی نیز این کتاب را از آثار مهم پژوهشی در حوزهٔ شعر عاشورایی توصیف کرده است و در عین حال، به کاستی‌هایی مانند ناقص بودن پیشینهٔ پژوهش و استفاده از برخی منابع دست دوم اشاره می‌کند.

از سوی دیگر 
سید مهدی طباطبایی در نقد خود بر کتاب «شرح منظومه ظهر»، ضمن اشاره به محاسن آن مانند رویکرد ابتکاری در تقسیم‌بندی ادوار شعر عاشورایی و جمع‌بندیِ مطالب در پایان هر دوره， آن را اثری ارزشمند و جامع می‌داند که در محافل ادبی و علمی مورد توجه بوده است. با این حال، او به نزدیک شدنِ کتاب به تاریخ ادبیات و دور شدن از نقد ادبیِ محض، به‌عنوان یک نقطه‌ضعف اشاره می‌کند.

میلاد عرفان پور کافی را از چهره‌های شاعر- پژوهشگر دانست، که در حوزه شعر و مطالعات دانشگاهی ادبیات انقلاب اسلامی فعالیت داشته است. وی بر پیوند مستمر کافی با شعر و پژوهش و نقش او در برگزاری محافل ادبی تأکید کرد.

هاشم کرونی نیز کافی را شاعری دانست که در کنار شعر دفاع مقدس و عاشورایی، در حوزه شعر آزاد و عاشقانه نیز تجربه‌هایی داشته است. او شکل‌گیری قالب «ترانک» را از تجربه‌های ادبی کافی برشمرد و آن را حاصل سال‌ها فعالیت شعری وی دانست.

محمدرضا سنگری او را دارای جامعیت، بینش و روش‌مندی در حوزه شعر و پژوهش ادبی معرفی می‌کند و آثار پژوهشی او، به‌ویژه دستی بر آتش و شرح منظومهٔ ظهر، را از نمونه‌های مهم مطالعات ادبیات پایداری و شعر عاشورایی برمی‌شمرد.

رضا اسماعیلی نیز کافی را شاعری آرمان‌گرا و در عین حال واقع‌بین معرفی می‌کند و بر تلاش او برای پیوند میان سنت ادبی و دیدگاه‌های نوین در شعر و پژوهش تأکید دارد.
 جوایز و افتخارات 
برخی از مهمترین جوایز و تقدیرنامه‌های وی عبارتند از:
 برگزیده کتاب سال دفاع مقدس برای مجموعه بهار در برهوت در سال ۱۳۷۹
 رتبه اول پژوهش در شعر دفاع مقدس برای کتاب دستی بر آتش در سال ۱۳۸۳ هشتمین دوره جایزه کتاب سال دفاع مقدس.
 رتبه دوم بخش شعر برای کتاب سمفونی سیم‌های خاردار سال ۱۳۸۵، دهمین دوره کتاب سال دفاع مقدس.
 شایسته تقدیر کتاب سال جمهوری اسلامی ایران برای کتاب شرح منظومه ظهر در سال ۱۳۸۸.
 رتبه اول هفدهمین دوره کتاب سال دفاع مقدس برای کتاب پژوهش‎نامه‎ ادبیات انقلاب اسلامی در سال ۱۳۹۶
 شایسته تقدیر جایزه کتاب سال فارس برای کتاب واقعه در سال ۱۳۹۹
 رتبه اول جایزه ملی سربداران برای اثر ای پارسای پارسی( درباره قاسم سلیمانی)
 مقام دوم کنگره جهانی شعر مقاومت کرمان در بخش شعر فارسی سنتی

 جستارهای وابسته 
 زبان و ادبیات فارسی
 ادبیات پایداری
 شعر دفاع مقدس
 ادبیات معاصر فارسی
 دانشگاه شیراز
 حمید رضا شکارسری
 قالب شعری ترانک

 منابع 

 پیوندهای بیرونی 
 شناسهٔ غلامرضا کافی در ORCID
 وبگاه دانشگاه شیراز

رده:استادان دانشگاه شیراز
رده:استادان زبان و ادبیات فارسی
رده:اهالی شهربابک
رده:شاعران مرد اهل ایران
رده:شاعران فارسی‌زبان
رده:شاعران انقلاب اسلامی
رده:پژوهشگران ادبیات فارسی
رده:زادگان ۱۳۴۷