روزنامه خاطرات ناصرالدین‌شاه قاجار

روزنامهٔ خاطرات ناصرالدین‌شاه قاجار مجموعهٔ یادداشت‌های دست‌نویس ناصرالدین‌شاه است. این مجموعه که ۳۴ سال قمری (حدود ۳۳ سال خورشیدی) از زندگی شاه ایران قاجاری را در بر می‌گیرد، شامل شرح سفرهای او به اقصی‌نقاط ایران و جهان، ییلاق و قشلاق و شکار به همراه اهل حرم و دیوان، دیدارهای وی با اشخاص گوناگون مملکتی و نیز بخش اعظمی از زندگی خصوصی ناصرالدین‌شاه و نحوهٔ ارتباط او با همسران و فرزندانش است.

 بخش‌بندی 
یادداشت‌های ناصرالدین‌شاه، در سه مرکز مهم آرشیوی ایران به شرح زیر بایگانی شده است:

۱. سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران: مجموعاً ۸ آلبوم، شامل وقایع از محرم ۱۲۷۹ تا ربیع‌الاول ۱۳۰۸ق، به استثنای وقایع شش‌ماهه نخست سال ۱۳۰۶ق.

۲. کتابخانه سلطنتی کاخ گلستان: کتابچه شامل وقایع شش‌ماهه نخست سال ۱۳۰۶ق.

۳. مرکز اسناد خطی کاخ گلستان: مجموعاً ۵ دفتر، شامل وقایع از ربیع‌الاول ۱۳۰۸ تا ذی‌قعده ۱۳۱۳ق.

یادداشت‌ها از ۱۴ محرم ۱۲۷۹ (تیر ۱۲۴۱) در ۳۱سالگی وی آغاز می‌شود. او یادداشت‌ها را در سرلوحی زرّین با این زیرعنوان آغاز کرده:

یادداشت‌ها، ۴۸ ساعت پیش از ترور ناصرالدین‌شاه در ۶۴سالگی وی به پایان می رسد.

 چاپ در ایران 
این مجموعه تاکنون چندین‌بار بصورت ناقص توسط ناشران گوناگون ایرانی منتشر شده است. این چاپ‌ها به شکل سفرنامه‌های کوتاه و بلند و یا بصورت بخشی از کل مجموعه بوده است. از سال ۱۴۰۰، نشر سخن در حال چاپ کل یادداشت‌ها به مرور زمان بوده و تاکنون، شانزده جلد از آن را منتشر کرده است.

 میراث 
پرکاری ناصرالدین‌شاه در نوشتن، او را به دومین نفر در سران مملکتی جهان از حیث شمار سال‌های نوشتن خاطرات تبدیل کرده است. در ردهٔ اول، ملکه ویکتوریا قرار دارد که بیش از شصت سال خاطراتش را می‌نوشت.

 منابع 

رده:خاطرات
رده:خاطرات ایرانی
رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر