احمد بستانی

احمد بُستانی (۱۳۵۷ در شهر خرمشهر) نویسنده، مترجم و پژوهشگر ایرانی حوزه فلسفه، اندیشه سیاسی، فلسفه سیاسی، الهیات سیاسی و تاریخ اندیشه در ایران و جهان اسلام، و عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی است. او همچنین به عنوان ناظر علمی گروه مطالعات سیاست و تمدن ایرانی با مرکز پژوهش‌های علمی و مطالعات استراتژیک خاورمیانه همکاری دارد.

 زندگی 
او تحصیلات خود را در کارشناسی‌ارشد اندیشه سیاسی در دانشگاه مفید (۱۳۸۲) و دکتری اندیشه سیاسی در دانشگاه تربیت مدرس (۱۳۸۷) به سرانجام رسانده و هم‌اکنون عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه خوارزمی است. بُستانی پایان‌نامهٔ دکتری خود را با عنوان «عالم خیال و استلزامات سیاسی آن» در مورد اندیشه سیاسی شهاب‌الدّین سهروردی به راهنمایی حاتم قادری و مشاورهٔ سید جواد طباطبایی و ابوالفضل شکوری در دانشگاه تربیت مدرس در سال ۱۳۸۷ تألیف و دفاع نموده است.هیئت تحریریهٔ فصلنامهٔ سیاست‌نامه. «خبرنامه؛ نگاهی به آنچه که پس از درگذشت استاد جواد طباطبائی رخ داد»، فصلنامهٔ سیاست‌نامه، ش. ۲۶، بهار (۱۴۰۲)، صص ۵–۶.

 دیدگاه‌ها 
 نقد شاگردان و پیروان احمد فردید 
بُستانی در آثار خویش انتقادات جدی به اندیشه‌ها و آرای سید احمد فردید و شاگردان و پیروان او وارد نموده و معتقد است که آثار ایشان، نقش بسیاری مهم در عدم شناخت درست ایرانیان از آثار مارتین هایدگر داشته است. او می‌افزاید:

«از آنجا که این گروه از نخستین کسانی بودند که به آثار و اندیشه‌های هایدگر می‌پرداختند، در رواج این تفسیرهای غلط نقش مهمی ایفا کرده‌اند و اکنون هر ایرانی که بخواهد هایدگر را بشناسد باید نخست خود را از سیطره تفسیر فردیدی از هایدگر رها کند.»

 هانری کُربن 
بُستانی همچنین خوانش و بررسی آرای هانری کربن برای شناخت ایران و اسلام را مهم می‌داند و معتقد است که:

«ما در قرن بیست‌ویکم شاهد بازگشت به ایده‌هایی هستیم که نقش عناصری همچون تخیل در حوزه حیات سیاسی و اجتماعی انسان در آن برجسته است، مثل شکل‌گیری فضای مجازی یا مواردی چون احیای پوپولیسم و غیره که همگی عناصری هستند که می‌توان آنها را با عناصری توضیح داد که با مفروضات عقل‌گرای قرن بیست‌ویکم چندان سازگار نیستند؛ بنابراین، اندیشه‌های کربن برای توضیح پدیده‌های جدید کارآمد است. امروزه اندیشه‌های کربن خصوصاً در هنر و آفرینش ادبی به‌خوبی دیده می‌شود».

 سید جواد طباطبائی 
بستانی آثار سید جواد طباطبایی را به دو دوره یا سه‌گانه تقسیم می‌کند:
 کتاب‌های دهه ۶۰ و ۷۰: «تاریخ اندیشه سیاسی در ایران»، «زوال اندیشه سیاسی در ایران» و «خواجه نظام‌الملک»
 کتاب‌های دهه ۸۰: «دیباچه‌ای بر نظریه انحطاط ایران»، «مکتب تبریز و مبانی تجددخواهی» و کتاب «نظریهٔ حکومت قانون در ایران»

سه‌گانهٔ اول ناظر به تاریخ ایران در سده‌های میانه و سه‌گانهٔ دوم به دوران جدید از صفویه به بعد است. در دورهٔ اول طباطبائی با رویکردی «متن‌گرا» و با تأکید بر اصول روش‌شناسی لئو اشتراوس به بررسی متون این دوره در سه طبقه‌بندی سیاست‌نامه‌ها، شریعت‌نامه‌ها و فلسفه‌های سیاسی، من جمله سیاست‌نامه اثر نظام‌الملک می‌پردازد. در این دوره مفهوم کلیدی «زوال» است که ویژگی اندیشه و به‌طور خاص اندیشه سیاسی است.

در دورهٔ دوم اما او با رویکردی «زمینه‌گرا» و تحت تأثیر راینهارت کوزلک و متفکران مکتب آنال نظیر فرنان برودل به بررسی متون در زمینهٔ تاریخی و اجتماعی آن‌ها می‌پردازد و بنابرین هدف بیشتر مطالعهٔ ذهنیت ایرانی یا همان تاریخ ذهنیت‌هاست. در این دوره مفهوم کلیدی «انحطاط» است که ویژگی تمدن برشمرده می‌شود.

در مجموع اما ناهماهنگی‌های میان نوشته‌های این دو دوره وجود دارد، در دورهٔ اول با تأثر از هانری کربن «تداوم فرهنگی» ایران با استفاده از عناصر فلسفی، اما در دورهٔ دوم این «تداوم فرهنگی» را با استفاده از عناصر تاریخی-اجتماعی توضیح داده شده است. به عنوان مثال در دورهٔ نخست و در کتاب نظام‌الملک، گسست نظر و عمل و زوال اندیشه سیاسی به نظام‌الملک، اما در دورهٔ دوم و در کتاب مکتب تبریز همین موضوع به روابط ایران و روسیه نسبت داده شده است. در مجموع از نظر بستانی یک‌پارچه‌سازی نوشته‌های این دو دوره از نظر روش‌شناسی و اسلوب ضرورت دارد.

 آثار 
 کتاب‌های فارسی 
 ملاحظاتی دربارهٔ روش‌شناسی تاریخ‌نگاری طباطبائی (انتشارات فلات، ۱۳۹۵)
 اندیشه سیاسی ایرانشهری در روایت‌های دوره اسلامی (انتشارات مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، ۱۴۰۱)
 سیاست و شهریاری در اندیشه مانی (انتشارات مؤسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم، ۱۴۰۱)

 پانویس 

رده:پژوهشگران اهل ایران
رده:فارابی‌شناسان
رده:فیلسوفان سیاسی اهل ایران
رده:نویسندگان مرد اهل ایران
رده:پژوهشگران تصوف
رده:دانشگاهیان فلسفه
رده:نویسندگان آثار فلسفی اهل ایران