عملیات هیلا

عملیات هیلا ، یک عملیات نظامی بود که در آن آمان، شاباک و نیروهای دفاعی اسرائیل طرح‌هایی را برای حمله به ایران آماده کردند که قرار بود در ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ به منظور جلوگیری از برنامه هسته‌ای ایران و آسیب رساندن به سیستم موشک‌های بالستیک انجام شود.

 پس‌زمینه 
ایران محور مقاومت را علیه اسرائیل ایجاد کرده و برنامه هسته‌ای خود را دنبال می‌کند که اسرائیل آن را تهدیدی برای موجودیت خود می‌داند. اسرائیل در جنگ بین جنگ‌ها برای به تأخیر انداختن برنامه هسته‌ای ایران و خنثی کردن ظهور حزب‌الله لبنان، که توسط ایران حمایت می‌شود، فعال بوده است. حمله به ایران حداقل دو دهه در اسرائیل برنامه‌ریزی شده بود. در سال ۱۳۹۴، برنامه جامع اقدام مشترک امضا شد که در آن ایران متعهد شد در ازای لغو تحریم‌های بین‌المللی علیه آن، اجازه بازرسی از برنامه هسته‌ای خود را بدهد و آن را به مدت ۱۵ سال به حالت تعلیق درآورد. پس از امضای توافق، ایران به بازرسان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اجازه بازرسی از تأسیسات خود را داد. سطح غنی‌سازی اورانیوم در آن زمان به ۳٫۶۷٪ و میزان اورانیوم غنی‌شده به ۳۰۰ کیلوگرم رسید و سانتریفیوژها از نسل اول بودند.

در سال ۲۰۱۸، ایالات متحده آمریکا، به ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، از این توافق خارج شد و تحریم‌ها علیه ایران را تمدید کرد، اقداماتی که با تشویق صریح بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و حمایت کشورهای خلیج فارس انجام شد. پس از خروج آمریکا از این توافق در سال ۱۳۹۷ و اعمال مجدد تحریم‌ها، ایران برنامه تسلیحات هسته‌ای خود را تسریع کرد. در سال ۱۴۰۰، ایران موفق به غنی‌سازی اورانیوم تا ۶۰٪، سطحی که برای استفاده غیرنظامی مناسب نیست و همچنین مقادیر انباشته شده خود را افزایش داد.

پس از حملات ۷ اکتبر، نیروهای محور مقاومت درگیر جنگ غزه شدند - حوثی‌ها در یمن و حزب‌الله در لبنان با موشک‌های بالستیک و پهپادها به اسرائیل حمله کردند. در فروردین ۱۴۰۳، اسرائیل محمدرضا زاهدی، یک ژنرال ارشد ایرانی را در نزدیکی سفارت ایران در سوریه ترور کرد که اولین رویارویی مستقیم بین این دو کشور بود. ایران با پرتاب پهپادها و موشک‌هایی به اسرائیل پاسخ داد. در اکتبر ۲۰۲۴، در پاسخ به ترور اسماعیل هنیه در تهران، ایران بار دیگر به اسرائیل حمله کرد که منجر به حمله متقابل اسرائیل شد.

 روند عملیات 
بین ۲۱ آبان ۱۴۰۳ و ۱۹ خرداد ۱۴۰۴، ارتش اسرائیل طرح‌هایی را برای حمله اولیه به ایران آماده کرد، به عنوان بخشی از این طرح‌ها، پهپادها و تجهیزات اضافی برای حمله به ایران منتقل شدند. به عنوان بخشی از عملیات نارنیا، فهرستی از اهداف تهیه شد که شامل دانشمندان برنامه هسته‌ای نیز می‌شد و اداره اطلاعات بیش از ۱۰۰ محقق کلیدی اتمی را برای حذف در چهار سطح، از بالاترین سطح به پایین، رتبه‌بندی کرد. هرچه دانش نظامی یک دانشمند بیشتر و جایگزینی اطلاعات دشوارتر بود، رتبه او بالاتر می‌رفت.

برای عملیات حذف فرماندهان ارشد ایران، ارتش اسرائیل فهرستی از اهداف فرماندهان و چهره‌های ارشد تهیه کرد و برای خنثی کردن هرگونه واکنش فوری، طرحی را برای حذف کل اعضای نیروهای مسلح ایران تهیه کرد.

همچنین در طول مذاکرات، این سؤال مطرح شد که آیا ایالات متحده به حملات اسرائیل ملحق خواهد شد و آیا اجازه حمله مستقل اسرائیل به خاک ایران را خواهد داد یا خیر. در این مذاکرات سه مسیر اصلی برای اقدام ارائه شد: یک عملیات مستقل که دستاورد محدودی داشته باشد و بر تأسیسات هسته‌ای فردو تمرکز داشته باشد. دوم - حمله اسرائیل با کمک آمریکا، از جمله تأمین سوخت و تسلیحات، و گزینه سوم، حمله مشترک دو کشور با همکاری کامل به منظور آسیب بیشتر به برنامه هسته‌ای. در نهایت، گزینه سوم محقق شد و آمریکا به عنوان بخشی از عملیات چکش نیمه‌شب به ایران حمله کرد.

وقتی اسرائیل از حمله غافلگیرانه ایران بیمناک شد، عملیاتی مکمل به نام «گردباد» برنامه‌ریزی شد - هدف آن «نابود کردن تهران» بود، ضمن اینکه به ساختمان‌ها و زیرساخت‌های پایتخت جمهوری اسلامی آسیب می‌زد تا توازن بازدارندگی علیه ایران ایجاد کند، زیرا از حمله گسترده ایران به جبهه داخلی اسرائیل بیم داشت.

تاریخ اولیه‌ای که به عنوان هدف احتمالی برای این عملیات مشخص شده بود، فروردین ماه بود، اگرچه ارتش اسرائیل ترجیح داد عملیات را به مهر ۱۴۰۴ موکول کند. در نهایت، این حمله در خرداد ۱۴۰۴ انجام شد.

 جستارهای وابسته 
 جنگ دوازده‌روزه
 حملات اسرائیل به ایران (خرداد – تیر ۱۴۰۴)
 عملیات عروسی سرخ
 حملات ایران به اسرائیل (خرداد – تیر ۱۴۰۴)

 منابع 

رده:جنگ دوازده‌روزه
رده:جنگ نیابتی ایران و اسرائیل