دره نیکپی

دره نِیک‌پی یک درهٔ هزاره‌نشین در ولایت بغلان، افغانستان است که اهمیت سوق‌الجیشی، تاریخی و اجتماعی دارد. این منطقه در امتداد رشته‌کوه هندوکش واقع شده و نقش مهمی در ارتباطات میان شمال، مرکز و جنوب افغانستان داشته است.

 نام 
«نیک‌پی» اسم یکی از قبایل هزاره است.

 موقعیت جغرافیایی 
درهٔ نیک‌پی در ولسوالی دوشی ولایت بغلان موقعیت دارد و بخش‌هایی از آن در نواحی هم‌مرز با تاله‌و‌برفک و دهنه‌غوری قرار گرفته‌است. این دره بخشی از مسیرهای طبیعی است که رشته‌کوه هندوکش را می‌پیماید و از گذرگاه‌های کوهستانی برای ارتباط بین مناطق شمال و مرکز کشور بهره می‌برد.

 تاریخ 

 پیش از دورهٔ مدرن 
درهٔ نیک‌پی از دیرباز یکی از مسیرهای مهم راه‌های مواصلاتی بوده است که شمال افغانستان را با مرکز و جنوب کشور وصل می‌کرد. در متون تاریخی محلی و نقل‌های مردمی از این دره به عنوان بخشی از راه‌های کهن تجارتی و سوق‌الجیشی یاد شده است که از دوران پیش از ساخت تونل سالنگ کاربرد داشته و مسیر ارتباطی هزاره‌های شمال با دیگر مناطق قلمداد می‌شده‌است.

 دوران معاصر 
در دورهٔ معاصر، به ویژه در دهه‌های آخر سدهٔ بیستم و اوایل سدهٔ بیست‌ و یکم، درهٔ نیک‌پی شاهد تحولات امنیتی و اجتماعی زیادی بوده است. این منطقه در دوران جنگ‌های داخلی افغانستان و پس از آن، به دلیل موقعیت سوق‌الجیشی، در چرخهٔ درگیری‌های نظامی و رقابت گروه‌های مختلف قرار گرفته است. منابع خبری و تحلیل‌های محلی از ناامنی و درگیری‌های متعدد در نواحی پیرامون دره خبر داده‌اند که بر زندگی مردم تأثیر گذاشته است.

 مردم و فرهنگ 
درهٔ نیک‌پی زیستگاه هزاره‌ها به ویژه هزاره‌های اسماعیلی و دیگر گروه‌های قومی مانند هزاره‌های شیعی و بخش‌هایی از جامعه‌های قومی ساکن در ولایت بغلان است. این مردمان از دیرباز در درهٔ نیک‌پی و مناطق مجاور زندگی کرده‌اند و فرهنگ و سنن خاص خود را حفظ کرده‌اند. 

فرهنگ مردم نیک‌پی شامل موسیقی محلی، سرودهای فولکلور و ادبیات مردمی می‌شود که برخی از آن‌ها به‌صورت شفاهی نسل به نسل منتقل شده‌است. یکی از نمادهای فرهنگی این منطقه سرودهای مرتبط با کار کشاورزی و سفرهای قدیم است که به پیش از ساخت شاهراه سالنگ تعلق دارد و نشان‌دهندهٔ اهمیت تاریخی دره در ارتباطات داخلی است.

 اهمیت سوق‌الجیشی و اقتصادی 
به دلیل قرار گرفتن در مسیرهای مواصلاتی طبیعی و هم‌مرزی با نواحی دیگر بغلان، درهٔ نیک‌پی از اهمیت سوق‌الجیشی خاصی برخوردار است. پیشینهٔ این اهمیت به دوره‌های پیشین بازمی‌گردد، زمانی که مسیرهای طبیعی به‌عنوان شاهراه تجارت و ارتباط برای کاروان‌ها و اهل سفر مورد استفاده قرار می‌گرفت.

 چالش‌های امنیتی 
در سال‌های اخیر، درهٔ نیک‌پی و مناطق پیرامون آن مانند ولسوالی‌های دوشی و تاله‌و‌برفک، شاهد ناامنی‌های متعدد و حضور گروه‌های مسلح بوده‌اند. گزارش‌های محلی از وقوع ناامنی، حملات مسلحانه و تهدید به مسافران و ساکنان خبر داده‌اند که این مسائل بر زندگی روزمرهٔ مردم و وضعیت اقتصادی منطقه تأثیر گذاشته است

 جستارهای وابسته 

 ولایت بغلان
 ولسوالی دوشی
 مردمان هزاره

 منابع 

رده:هزارستان
رده:مناطق مسکونی در ولایت بغلان