علی کردی

علی کردی یا علی‌کردلو یک تیرهٔ از ایل قشقایی با خاستگاه کُردی است. اسناد تاریخی این تیره را به‌عنوان شاخه‌ای از طایفه صفی‌خانی در ایل قشقایی معرفی می‌کنند. تیرهٔ علی‌کردلو نمونه‌ای روشن از ترکیب چندقومیتی ایلات بزرگ ترک‌زبان ایران است که در آن، گروه‌هایی با ریشه‌های قومی دیگر ضمن حفظ هویت تباری در نام خود، در ساختار سیاسی و اجتماعی ایل جدید ادغام شده‌اند.

 ریشه‌شناسی و خاستگاه 
نام «علی‌کردلو» از سه جزء تشکیل شده است که خاستگاه این تیره را به‌روشنی نشان می‌دهد:
 علی: نامی رایج که احتمالاً به بنیان‌گذار یا یکی از بزرگان اولیهٔ تیره اشاره دارد.
 کُرد: اشارهٔ مستقیم به قومیت کُرد.
 -لو: پسوند در زبان‌های ترکی که معنای «وابسته به»، «دارندهٔ» یا «از تبارِ» را می‌رساند.

بنابراین، معنای لغوی این نام «وابستگان به علیِ کُرد» یا «طایفهٔ علی که کُرد است» می‌باشد. این شیوهٔ نام‌گذاری برای شناسایی و ادغام تیره‌های غیرترک در ساختار ایلات ترک‌زبان رایج بوده است.

خاستگاه این تیره به احتمال زیاد به کوچ طایفهٔ صفی‌خانی از منطقهٔ لرستان بازمی‌گردد که سکونتگاه تاریخی طوایف لُر و کُرد بوده است. گمان می‌رود تیرهٔ علی‌کردلو تباری کُرد از آن منطقه بوده که پیش از ورود به ساختار ایل قشقایی یا هم‌زمان با آن، به طایفهٔ صفی‌خانی پیوسته است.

 جایگاه در ساختار ایلی و پیشینه تاریخی 
بیشترین اسناد، تیرهٔ علی‌کردلو را در ساختار طایفهٔ صفی‌خانیِ ایل قشقایی قرار می‌دهند. صفی‌خانی خود در سازمان اجتماعی قشقایی، زیرمجموعهٔ عمله محسوب می‌شود.حبیب‌الله پیمان، تاریخ ایل قشقایی، تهران، ۱۳۵۵.

در اواخر قرن نوزدهم میلادی، شاخه‌ای از این تیره به‌صورت یک‌جانشین درآمده بود. جرج کرزن، دیپلمات بریتانیایی، در کتاب مرجع خود ایران و قضیه ایران (۱۸۹۲)، از این تیره با نام «علی کُردلو» به‌عنوان گروهی یک‌جانشین با جمعیت ۶۰ خانوار در منطقهٔ کوهمره (در غرب شیراز) یاد کرده است. این گزارش هم جایگاه آن‌ها در حوزهٔ نفوذ قشقایی‌ها را تأیید می‌کند و هم اطلاعات دقیقی از روند یک‌جانشینی آن‌ها ارائه می‌دهد.

 قلمرو و سبک زندگی 
اعضای تیرهٔ علی‌کردلو به‌طور سنتی به دامداری (پرورش گوسفند و بز) و زندگی کوچ‌نشینی اشتغال داشته‌اند و در مسیرهای ییلاق و قشلاق ایل خود حرکت می‌کردند. فعالیت‌های اقتصادی آن‌ها شامل تولید گوشت، لبنیات و پشم بوده و زنان تیره نیز در هنر قالی‌بافی و گلیم‌بافی که شهرت جهانی دارد، مشارکت داشته‌اند.منوچهر کیانی، سیه‌چادرها: تحقیقی از زندگی مردم ایل قشقایی، تهران: کیان نشر، ۱۳۷۶.

قلمرو شاخهٔ قشقایی این تیره منطبق بر جغرافیای عمومی ایل، یعنی از دامنه‌های زاگرس تا مناطق قشلاقی استان فارس و بخش‌هایی از استان خوزستان و استان بوشهر بوده است. گزارش کرزن نیز به‌طور مشخص به استقرار گروه یک‌جانشین آن‌ها در منطقهٔ کوهستانی کوهمره در غرب شیراز اشاره دارد.

 منبع‌شناسی و پژوهش‌های معاصر 
یک تک‌نگاری مستقل با عنوان تیرهٔ علی‌کردی (از طایفهٔ صفی‌خانی قشقایی) به قلم حسنعلی (حسین) قزلباش در سال ۱۳۹۸ توسط انتشارات قشقایی در شیراز منتشر شده است. این کتاب یکی از معدود منابعی است که به‌طور اختصاصی به تاریخ شفاهی، شجره‌نامه و اطلاعات میدانی این تیره می‌پردازد و برای پژوهش‌های عمیق‌تر، یک منبع ضروری به‌شمار می‌آید.

 پانویس 

 منابع 
 پیمان، حبیب‌الله. تاریخ ایل قشقایی. تهران، ۱۳۵۵.
 کیانی، منوچهر. سیه‌چادرها: تحقیقی از زندگی مردم ایل قشقایی. تهران: کیان نشر، ۱۳۷۶.
 صالحی دهپاکانی، هاجر و همکاران. «بررسی نیازهای اطلاعاتی دانش‌آموزان عشایر کوچندهٔ ایل قشقایی (طایفهٔ عمله، تیرهٔ صفی‌خانی)». اطلاع‌شناسی، سال ششم، شماره ۲۴، ۱۳۸۸.
 قزلباش، حسنعلی (حسین). تیرهٔ علی‌کردی (از طایفهٔ صفی‌خانی قشقایی). شیراز: انتشارات قشقایی، ۱۳۹۸.

 
 
 
 
رده:قشقایی
رده:قشقایی‌ها