مکتب روابط انسانی (مدیریت)

مکتب روابط انسانی (مدیریت) (به انگلیسی: Human Relations School) یکی از رویکردهای اصلی در مدیریت و سازمان‌دهی است که در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰ میلادی ظهور کرد و بر اهمیت جنبه‌های رفتاری، روانی و اجتماعی کارکنان در محیط کار تأکید دارد. این مکتب در واکنش به محدودیت‌های مکتب مدیریت علمی و تمرکز شدید آن بر کارایی فنی پدید آمد و به ایجاد نگرشی انسان‌مدار در مدیریت انجامید.

 پیشینه 
مفهوم روابط انسانی ریشه در مطالعات التون مایو (Elton Mayo) و همکارانش در کارخانه وسترن الکتریک هاثورن در شیکاگو دارد که از سال ۱۹۲۴ تا ۱۹۳۲ انجام شد. آزمایش‌های هاثورن نشان دادند که عواملی همچون توجه و قدردانی از کارکنان، کیفیت روابط میان سرپرستان و زیردستان، و روحیهٔ گروهی بر بهره‌وری تأثیر محسوسی می‌گذارند.

 ویژگی‌ها 
مکتب روابط انسانی بر چند اصل اساسی تکیه دارد:
 اهمیت انگیزش – انگیزش کارکنان از طریق احترام، مشارکت و ایجاد حس تعلق افزایش می‌یابد.
 نقش گروه‌های غیررسمی – ساختارهای اجتماعی غیررسمی در محیط کار می‌توانند فرهنگ سازمانی را شکل دهند.
 ارتباطات باز – ارتباط مؤثر میان مدیران و کارکنان موجب هماهنگی بیشتر و کاهش تعارض می‌شود.
 رهبری انسانی – رهبران نقش تسهیل‌کننده دارند، نه صرفاً دستوردهنده.

 تفاوت با مدیریت علمی 
برخلاف مدیریت علمی فردریک تیلور که بر وظایف مکانیکی، زمان‌سنجی و کارایی تکنیکی تأکید داشت، مکتب روابط انسانی معتقد بود که انسان موجودی اجتماعی است و باید به نیازهای روانی و اجتماعی او توجه شود.

 تأثیرات و نقدها 
این رویکرد به توسعهٔ رشتهٔ رفتار سازمانی، روان‌شناسی صنعتی و سازمانی و شیوه‌های نوین مدیریت منابع انسانی کمک چشمگیری کرد. با این حال، برخی منتقدان آن را به خوش‌بینی مفرط و بی‌توجهی به ساختار قدرت و مسائل اقتصادی متهم کرده‌اند.

 جستارهای وابسته 
 مدیریت
 مدیریت منابع انسانی
 رفتار سازمانی
 انگیزش

 منابع 

رده:نظریه سازمانی