مصطفی مهرآیین

مصطفی مهرآیین (زادهٔ ۵ شهریور ۱۳۵۳) جامعه‌ شناس، نویسنده و استاد دانشگاه اهل ایران است. وی به‌عنوان پژوهشگر در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در تهران فعالیت می‌کند. مهرآیین به‌ویژه پس از حضور در یک مناظرهٔ تلویزیونی در سال ۱۴۰۲ و انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به رهبر جمهوری اسلامی در سال ۱۴۰۳، به‌عنوان یکی از منتقدان صریح حکومت ایران شناخته شد. در سال ۱۴۰۴ مهرآیین به ۸ سال حبس تعزیری محکوم شد

 زندگی 
مصطفی مهرآیین در ۵ شهریور ۱۳۵۳ در بندر دیر، استان بوشهر متولد شد. وی مدرک کارشناسی خود را در رشتهٔ مترجمی زبان انگلیسی از دانشگاه علامه طباطبایی در سال ۱۳۷۶ دریافت کرد. سپس تحصیلات کارشناسی ارشد و دکتری خود را در رشتهٔ جامعه‌شناسی با گرایش فرهنگ در دانشگاه تربیت مدرس به ترتیب در سال‌های ۱۳۷۹ و ۱۳۸۶ به پایان رساند.

 فعالیت‌های دانشگاهی 
مهرآیین سابقهٔ تدریس در دانشگاه‌های مختلفی از جمله دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه علم و فرهنگ، مؤسسه پژوهشی امام خمینی و دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات) را دارد. وی پس از اخذ مدرک دکتری، به‌عنوان پژوهشگر در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مشغول به‌کار شد. از دیگر فعالیت‌های او می‌توان به همکاری در تدوین دانشنامه‌های علوم اجتماعی و تأسیس مؤسسهٔ تحقیقاتی «رخداد تازه» در سال ۱۳۹۰ اشاره کرد که تا پایان سال ۱۳۹۳ فعال بود.

 فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی 
مهرآیین از جمله چهره‌های دانشگاهی منتقد به جمهوری اسلامی ایران به‌شمار می‌رود. حضور او در مناظره‌ای تلویزیونی با مهدی جمشیدی در بهمن ۱۴۰۲ که در آن به نقد «استبداد سیاسی» در ایران پرداخت، واکنش‌های گسترده‌ای در فضای عمومی برانگیخت. در اسفند ۱۴۰۳، وی نامه‌ای سرگشاده خطاب به علی خامنه‌ای منتشر کرد و ضمن نقد سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی، خواستار برگزاری همه‌پرسی دربارهٔ نوع حکومت، کناره‌گیری رهبر جمهوری اسلامی و آغاز مذاکرات مستقیم با ایالات متحده آمریکا شد.

مهرآیین در نامه‌ای دیگر که پس از تشکیل پرونده قضایی علیه وی و احضارش به دادسرای فرهنگ و رسانه منتشر شد، با اشاره به تجربهٔ آفریقای جنوبی، علی خامنه‌ای را به کناره‌گیری مسالمت‌آمیز از قدرت و پذیرش بخشایش دعوت کرد. او پس از نوشتن نامه به رهبر جمهوری اسلامی در مصاحبه‌ای با رادیو فردا عنوان کرد: «خامنه‌ای دور از دسترس اما عامل اصلی تمام تنش‌ها است» پس از آن بیش از ۱۰۰ استاد دانشگاه به احضار مصطفی مهرآیین واکنش نشان داده و آن را نقض آزادی اندیشه و بیان دانستند. در بهمن ۱۴۰۴ دادگاه انقلاب اسلامی مهرآیین را بابت اتهام «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت کشور» به پنج سال حبس، بابت «فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران» به یک سال حبس و بابت «اهانت به مقام رهبری» به دو سال حبس تعزیری محکوم کرده است.

 تالیف 
 داستان زندگی و تولید اندیشه: تبیین جامعه شناختی ظهور گفتمان چند آوایه مدرنیسم اسلامی در ایران معاصر
 نظریه ­های جامعه ­شناسی معرفت، مدلی تازه برای تبیین تولید گفتمان های فرهنگی-هنری در کشورهای مسلمان
 کتابشناسی مطالعه تحولات فکردینی در جهان اسلام در عصر مدرن: یک دسته بندی بنیادی
 شرایط تولید هنر: ریشه ­های ظهور سینمای نئورئالیستی-انتقادی در ایران، با همکاری زهرا افتخاری
 قدرت و متن: نقش سینمای ایدئولوژیک دهه شصت در تثبیت قدرت جمهوری اسلامی
 جامعه شناسی تبلیغات تجاری، پیوند تبلیغات تجاری با شرایط ساختاری و گفتمانی ایران دوره جنگ، با همکاری حوریه نوری

 ترجمه 
 انقلاب ایران، ریشه ­های بحران و ناآرامی، نوشته دکتر مهران کامروا نشر کرگدن
 جامعه شناسی فرهنگ: نظریه ای درباره رابطه ظریف و پیچیده اندیشه و ساختار اجتماعی، اثر روبرت وسنو، انتشارات کرگدن
 شرایط تولید اندیشه: جامعه شناسی تاریخی تحولات فکری در جهان اسلام، اثر منصور معدل و چارلز کارزمن، انتشارات کرگدن

 آثار 
 تألیفات 
 داستان زندگی و تولید اندیشه: تبیین جامعه‌شناختی ظهور گفتمان چند آوایهٔ مدرنیسم اسلامی در ایران معاصر
 نظریه‌های جامعه‌شناسی معرفت
 کتابشناسی مطالعهٔ تحولات فکری و دینی در جهان اسلام در عصر مدرن
 شرایط تولید هنر (با همکاری زهرا افتخاری)
 قدرت و متن: نقش سینمای ایدئولوژیک دههٔ شصت در تثبیت قدرت جمهوری اسلامی
 جامعه‌شناسی تبلیغات تجاری (با همکاری حوریه نوری)

 ترجمه‌ها 
 انقلاب ایران: ریشه‌های بحران و ناآرامی، اثر مهران کامروا
 جامعه‌شناسی فرهنگ، اثر روبرت وسنو
 شرایط تولید اندیشه، اثر منصور معدل و چارلز کارزمن

 پیوند به بیرون 
 
 
 

 منابع 

رده:افراد زنده
رده:جامعه‌شناسان اهل ایران
رده:دانش‌آموختگان دانشگاه تربیت مدرس
رده:زادگان ۱۳۵۳
رده:فعالان اهل ایران