ارغوش

اَرغوش یا اَرغوش فَرهَدان (در برخی منابع آغُش وهادان)، از فرمانروایان کهن و افسانه‌ای گیلان در روزگار کیخسرو دانسته شده‌است. خاندان زیاریان خود را از نسل ارغوش می‌دانستند و او را نیای باستانی و شاهی اسطوره‌ای خویش معرفی کرده‌اند.

 جایگاه در تبارنامه 
بر پایهٔ گزارش ابن‌اسفندیار و پژوهش‌های ویلفرد مادلونگ، زیار پدر مرداویج و وشمگیر، از تبار خاندان سلطنتی گیلان بود که خود را از نسل ارغوش می‌دانستند.
در برخی نسخه‌ها از تبارنامه‌های محلی شمال ایران، نام او به‌صورت «آغش وهادان» آمده‌است.
در این روایت‌ها، ارغوش به‌عنوان شاه گیلان در زمان کیخسرو معرفی شده‌است و از او به‌عنوان نیای دیرین خاندان‌های اشرافی دیلمیان و گیلک‌ها یاد شده‌است.

 جایگاه اسطوره‌ای 
شخصیت ارغوش در تاریخ رسمی ایران پیش از اسلام حضور ندارد و بیشتر در منابع اسطوره‌ای و محلی شمال ایران (به‌ویژه گیلان و طبرستان) ذکر شده‌است. از دیدگاه تاریخی، این نام احتمالاً بازتابی از یکی از شاهزادگان محلی پیش از ساسانی در گیلان است که بعدها در سنت‌های بومی به صورت شاه افسانه‌ای درآمده‌است.

 ارغوش در تبار زیاریان 
خاندان زیاریان با استناد به این تبار، مشروعیت سیاسی خود را در شمال ایران (به‌ویژه در گیلان و طبرستان) تقویت می‌کردند. به گفتهٔ ابوالفداء، زیار از خاندان شاهنشاهوند، شریف‌ترین طایفه از میان چهار خاندان گیل، بود که نسبشان به ارغوش می‌رسید.

 در منابع 
 ویلفرد مادلونگ در مقالهٔ خود «Minor Dynasties of Northern Iran» در *Cambridge History of Iran* به ارغوش به‌عنوان نیای افسانه‌ای زیاریان اشاره می‌کند.
 کلیفورد ادموند باسورث در دانشنامه اسلام (Encyclopaedia of Islam, 2007) نیز این نسبت را یاد کرده‌است.
 محمدعلی مفرد در کتاب ظهور و سقوط آل زیار، ارغوش را همان «آغش وهادان» دانسته که در زمان کیخسرو بر گیلان فرمان می‌راند.

 جستارهای وابسته 
 مرداویج زیاری
 وشمگیر زیاری

 منابع 

رده:زیاریان