تاریخ حله

شهر حله، که نام تاریخی‌اش بابل است، یک شهر تاریخی در عراق است که تاریخ تأسیس آن به بیش از ۷۰۰۰ سال پیش از میلاد توسط حمورابی بازمی‌گردد. این شهر پایتخت بین‌النهرین و همچنین پایتخت امپراتوری دوم بابل بود که توسط نبوکدنصر، پادشاه معروف بابلی، تأسیس شد.

 در دوران بین‌النهرین 

پس از سقوط امپراتوری سومری در بین‌النهرین، شهر تاریخی بابل (حله امروزی) به عنوان پایتخت جدید و مرکز فرمانروایی ظهور کرد. حمورابی، پادشاه بابلی، شهر بابل را تأسیس و نخستین قوانین را برای سامان‌دهی امور دولتی، کشاورزی، ساختمان‌سازی و همچنین سازماندهی امور ارتش وضع کرد. نبوکدنصر، پادشاه کلدانی، باغ‌های معلق بابل را که یکی از عجایب هفتگانه جهان محسوب می‌شود و همچنین کاخ معروف بابلی یا برج بابل را بنا کرد که در آن زمان بلندترین برج جهان به‌شمار می‌رفت. شهر بابل همچنین دارای هشت دروازه بود که معروف‌ترین آن‌ها دروازه ایشتار بود و در نزدیکی آن، معبد تاریخی مردوک قرار داشت. این شهر با نام‌های متعددی از جمله «بابلیونیا» نیز شناخته می‌شد که به معنای بین‌النهرین است.

 تأسیس حله 
 شهر جامعین 
برخی پژوهشگران، با تکیه بر شواهد عینی، معتقدند که زمینی که شهر حله بر روی آن بنا شده، خالی از ساختمان‌های شهری و نظامی برای سکونت نبوده است. محل این زمین «شهر جامعین» نامیده می‌شد. یک شاهد عینی، که حدود یک قرن و نیم پیش از تأسیس حله توسط سیف‌الدوله صدقه فوت کرده بود، آن را «بلندایی کوچک در احاطه روستایی بسیار آباد و حاصلخیز» توصیف کرده است. ابن حوقل، که در قرن چهارم هجری (۹۹۰ میلادی) درگذشته است، نیز این اطلاعات را تأیید کرده و حتی افزوده است که مساحت شهر جامعین در دو کرانه رود حله، به سمت شمال، شرق، غرب و جنوب گسترش یافته بود تا ناحیه نیل را نیز که قبایل بنی مزید در آن ساکن بودند، دربر گیرد.

 حله سیفیه 
اکثر پژوهشگران و محققان گذشته و معاصر، معتقدند که سیف‌الدوله صدقة بن منصور شهر حله را در سال ۱۱۰۱ میلادی در کرانه غربی رود حله بنا نهاد و از شهر نیل به آنجا نقل مکان کرد. شهر نیل از سال ۱۰۱۴ میلادی به عنوان پایتخت بنی مزید انتخاب شده بود و آن‌ها در آنجا در خانه‌هایی به سبک عربی زندگی می‌کردند. در همین حال، برخی متون تاریخی که به دست پژوهشگران رسیده است، ذکر می‌کنند که محلی که سیف‌الدوله حله را در آن تأسیس کرد، همان محل شهر جامعین بوده است.

 حکومت عباسی و حمله مغول 
در طول حکومت عباسیان بر عراق، زندگی سیاسی و اجتماعی در حله و روستاهای اطراف آن، به دلیل تغییر مداوم والیان عباسی، ناپایدار باقی ماند. پس از حمله مغول به عراق و سقوط بغداد به دست مغول‌های تاتار و ویرانی آن که به خلافت عباسی پایان داد، شهر حله به لطف درایت علمایش توانست از حمله و ویرانی نجات یابد. شیخ یوسف بن علی بن مطهر حلی، پدر علامه حلی، با ارسال نامه‌ای به هولاکو به او اطلاع داد که مردم حله تحت فرمان او هستند. به این ترتیب، آن‌ها توانستند شهر را نجات دهند و از فرهنگ و میراث اسلامی آن محافظت کنند. پس از آن، دولت جلایری، حله را پس از بغداد، به عنوان پایتخت خود برگزید.

 حکومت عثمانی و صفوی 
اشغالگران صفوی و عثمانی به‌طور متناوب بر عراق تسلط پیدا کردند و حله در کانون این درگیری‌ها بین دولت صفوی و امپراتوری عثمانی قرار داشت. این وضعیت ادامه یافت تا اینکه پس از پایان حکومت صفوی، وضعیت تثبیت شد و امپراتوری عثمانی بغداد و حله را اشغال کرد و حله را به عنوان یک قائم‌مقامی تابع ولایت دیوانیه و سپس یک متصرفیه قرار داد تا اینکه در سال ۱۹۱۷ نیروهای بریتانیایی پس از کنترل کوت، وارد حله شدند.

 اشغال حله توسط انگلیس و انقلاب ۱۹۲۰ 

در سال ۱۹۱۷ نیروهای بریتانیایی پس از نبردهایی برای کنترل شهر کوت، وارد حله شدند. پس از محاصره کوت، نیروهای بریتانیایی تسلیم شدند، اما پس از دومین حمله به شهر کوت، سرانجام موفق به بیرون راندن عثمانی‌ها از آن شدند که این امر ورود به شهر حله را که مرکز مهمی برای کنترل بغداد بود، برای آن‌ها تسهیل کرد. شهر حله به دلیل مخالفت مردمی با اشغال و استعمار خارجی برجسته بود و همین امر منجر به آغاز انقلاب ۱۹۲۰ شد که شهر حله نقش بزرگی در آن ایفا کرد.

 انقلاب ۱۹۲۰ در حله 

 انتفاضه شعبانیه 

رده:استان بابل

 منابع