فرمانداری کل بلوچستان

فرمانداری کل بلوچستان واحدی از تقسیمات پیشین کشوری ایران در تغییرات تدریجی استان‌های دهگانه بود که به استناد تبصره ماده ۲ قانون ۱۳۱۶ در سال ۱۳۲۶ به وجود آمد.

در این دوره برای اولین بار پدیده جدیدی تحت عنوان «فرمانداری کل یا فرمانداری» در تاریخ در ۱۳۲۶/۲/۲۶ طی تصویب «فرمانداری کل بلوچستان» که شامل استان سیستان و بلوچستان فعلی می‌شد توسط هیئت وزیران تصویب و از استان هشتم (کرمان و بلوچستان) جدا و ایجاد گشت. ابتدا در ۱۳۲۶/۲/۲۶ تصویب شد که حوزهٔ بلوچستان مرکب از ۳ فرمانداری تابعه سراوان، ایرانشهر و چابهار به مرکزیت زاهدان تحت نظر یک مأمور عالی‌رتبه به نام والی از طرف مرکز (تهران) اداره شوند.

در ابتدا این نوع تقسیم، یعنی فرمانداری مستقل از استانداری بود، امری که مشخص نیست هیئت وزیران بر چه اساسی دست به تأسیس فرمانداری زدند اما در تاریخ ۱۳۲۶/۵/۳۱ ماده ۲ مصوبه تغییر کرد و به جای کلمه «والی» عبارت «فرماندار کل» که هم ردیف با «استاندار» است قرار گرفت. بدین ترتیب واحدهای استان با فرمانداری کل برابر بود و توسط استاندار یا فرماندار کل اداره می‌شد. ضمن آنکه در پی تغییر مصوبه ماده ۲ مورخه ۱۳۲۶/۵/۳۱، زابل از استان نهم جدا و به «فرمانداری کل بلوچستان» الحاق شد.
در سال ۱۳۲۹ کلمه «کل» از کنار فرمانداری حذف شد اما «فرمانداری بلوچستان» تا ۱۳۳۶ به قوت خود باقی ماند.

در سال ۱۳۳۶ واحد «فرمانداری کل بلوچستان» تبدیل به «استان بلوچستان و سیستان» شد(کتاب سالنامه شهرداری‌ها، سال ۱۳۴۵، ص ۱۹–۲۰) و احتمالاً در اواخر دوره پهلوی «استان بلوچستان و سیستان» به «استان سیستان و بلوچستان» تغییر نام داده شد.

پس از تبدیل واحد فرمانداری کل به استان، گاهی در برخی منابع و امورات دولتی استان بلوچستان نیز مورد استفاده قرار می گرفت.

 تقسیمات کشوری 
واحدتقسیمات کشوری مرکزفرمانداری کل فرمانداری ها(فرمانداری‌های تابع) بخش‌هاجمعیت بخش سال ۱۳۳۸منبع فرمانداری کل بلوچستان زاهدان فرمانداری زاهدان زاهدان (بخش مرکزی)۱۷٬۴۹۲ نفرخاش۲۸٬۷۳۴ نفر میرجاوه۷٬۶۶۷ نفرنصرت آباد۷٬۶۶۷ نفرفرمانداری زابلزابل (بخش مرکزی)۱۲٬۳۱۴ نفرمیانکنگی ۳۴٬۵۱۶ نفرپشت آب و شیب آب۸۱٬۱۹۱ نفرشهرکی و نارویی۲۴٬۸۲۷ نفرفرمانداری ایرانشهرایرانشهر (بخش مرکزی)۳٬۶۱۶ نفربمپور۴۰٬۰۴۱ نفرسرباز۱۷٬۷۳۴ نفرراسک و فیروز آباد۴٬۶۹۷ نفرفرمانداری سراوانسراوان (بخش مرکزی)۱۰٬۸۲۸ نفرسیب و سوران۲۴٬۸۰۷ نفرجالق۱۰٬۰۶۹ نفرزابلی۹٬۰۸۹ نفرفرمانداری چابهارچابهار (بخش مرکزی)۴٬۵۷۳ نفردشتیاری۲۰٬۰۰۱ نفرنیکشهر۱۶٬۱۰۶ نفرقصرقند۱۰٬۲۳۳ نفر

 تبدیل به استان بلوچستان و سیستان 
 تبدیل فرمانداری کل به استان 
در سال ۱۳۳۶/۷/۲۹ واحد «فرمانداری کل بلوچستان» به «استان بلوچستان و سیستان»(کتاب سالنامه شهرداری‌ها، سال ۱۳۴۵، ص ۱۹–۲۰) تبدیل و تا اواخر دوره پهلوی این نام باقی ماند.

 تقسیمات سال ۱۳۴۴ کشور 
در سال ۱۳۴۴ شمسی کشور ایران به ۱۳ استان و ۸ فرمانداری تقسیم شد که عبارت بودند از:

۱۳ استان شامل: ۱-استان تهران ۲-استان گیلان ۳-استان مازندران ۴-استان آذربایجان شرقی ۵-استان آذربایجان غربی ۶-استان کرمانشاهان ۷-استان خوزستان ۸استان فارس ۹-استان کرمان ۱۰-استان خراسان ۱۱-استان اصفهان ۱۲-استان بلوچستان و سیستان ۱۳-استان کردستان(کتاب سالنامه شهرداری‌ها، سال ۱۳۴۵، ص ۱۹–۲۰)

۸ فرمانداری کل شامل: ۱-فرمانداری کل بنادر و جزایر بحر عمان ۲-فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس ۳-فرمانداری کل چهارمحال و بختیاری ۴-فرمانداری کل بویراحمد سردسیر کهگیلویه ۵-فرمانداری کل سمنان ۶-فرمانداری کل همدان، ۷-فرمانداری کل لرستان ۸-فرمانداری کل ایلام و پشتکوه(کتاب سالنامه شهرداری‌ها، سال ۱۳۴۵، ص ۱۹–۲۰)

 تغییر نام به استان سیستان و بلوچستان 
احتمالاً در اواخر دوره پهلوی «استان بلوچستان و سیستان» تبدیل به «استان سیستان و بلوچستان» فعلی می‌شود.

 نگارخانه 

 جستارهای وابسته 
 استان مکران
 استان هشتم
 استان سیستان و بلوچستان
 پیشینه تقسیمات کشوری ایران

 یادداشت‌ها 

 پانویس 

 منابع 
 
 
 

رده:استان سیستان و بلوچستان
رده:بلوچستان ایران
رده:مناطق مسکونی در بلوچستان
رده:تقسیمات کشوری پیشین ایران