ام (نویسه‌نگاری)

ام (به انگلیسی: Em، برگرفته از Em Quadrat) یک یکای اندازه‌گیری در حوزه تایپوگرافی است که برابر با اندازه‌ی پوینت جاری (اندازه‌ی نقطه‌ی فونت مشخص‌شده) است. این یکا با ارتفاع تنه‌ی تایپ‌فیس مطابقت دارد و یک ام تایپوگرافی معادل ۱۶ پوینت است.

فضای ام (Em Space) دقیقاً به اندازه‌ی یک ام پهنا دارد. اندازه‌گیری‌های تایپوگرافی با این یکا اغلب به‌صورت اعشاری (مانند ۰٫۷ ام) یا به‌صورت کسری از ۱۰۰ یا ۱۰۰۰ (مانند ۷۰/۱۰۰ ام یا ۷۰۰/۱۰۰۰ ام) بیان می‌شوند. تعداد پیکسل‌ها در هر ام بسته به سیستم مورد استفاده متفاوت است.

 تاریخچه 
thumb|یک حرف سربی. ارتفاع خط (c) پیشینه‌ی یکای ام است.|class=skin-invert-image

در حروف‌چینی سربی، اندازه‌ی پوینت (و در نتیجه ام، از Em Quadrat) برابر با ارتفاع خط تنه‌ی فلزی بود که حروف از آن برمی‌خاستند. در حروف‌چینی سربی، اندازه‌ی فیزیکی یک حرف معمولاً نمی‌توانست از یک ام تجاوز کند.

فضای طراحی یک فونت دیجیتال «ام» نامیده می‌شود که شبکه‌ای با وضوح دلخواه است. مقیاس‌بندی ام به اندازه‌ی پوینت مشخص، روشی است که سیستم‌های تصویربرداری — چه برای نمایشگر و چه برای چاپ — با آن کار می‌کنند.

در تایپوگرافی دیجیتال، نسبت ارتفاع حروف خاص به ام به‌طور دلخواه توسط طراح تایپ‌فیس تعیین می‌شود. به‌عنوان راهنمایی تقریبی، یک فونت «معمولی» ممکن است ارتفاع حروف بزرگ (cap height) برابر ۷۰٪ ام و ارتفاع حرف x (x-height) برابر ۴۸٪ ام داشته باشد.

 تعریف منسوخ‌شده 
thumb|حرف M در سمت چپ (تایپ‌فیس Perpetua) و در سمت راست (تایپ‌فیس Calisto)، در داخل مربع‌هایی با ضلع یک ام. حرف M در Perpetua با اندازه‌ی پوینت ام برابری نمی‌کند.|class=skin-invert-image

در برخی متون قدیمی‌تر، ام به‌عنوان پهنای حرف بزرگ «M» در تایپ‌فیس و اندازه‌ی پوینت جاری تعریف شده یا گفته شده که چنین تعریفی داشته است.این تعریف جایگزین در واژه‌نامه‌ی Adobe و فرهنگ لغت جیبی آکسفورد (ویرایش سوم اصلاح‌شده، ۱۹۹۶) آمده است. احتمالاً این به آن دلیل است که حرف سربی «M» در چنین مواردی عرض کامل چهارگوش (quad) را پر می‌کرد که به نام em quad، mutton quad یا m quadrat نیز شناخته می‌شود؛ بنابراین پهنای آن با اندازه‌ی پوینتش برابر می‌شد.

با این حال، در قدیمی‌ترین متن انگلیسی مستند از سال ۱۶۸۳ که به ام (به‌عنوان M یا M Quadrat) اشاره می‌کند، این تعریف جایگزین به کار نرفته است و در بسیاری از متون قدیمی دیگر نیز چنین نیست.

 کاربرد در CSS 

در CSS، یکای Em ارتفاع فونت بر حسب پوینت‌ها یا اینچ‌های اسمی است. ارتفاع فیزیکی واقعی هر بخش از فونت به تنظیمات DPI تعریف‌شده توسط کاربر، اندازه‌ی فونت عنصر جاری و فونت مورد استفاده بستگی دارد.

برای ایجاد قوانین سبک‌دهی که تنها به اندازه‌ی فونت پیش‌فرض وابسته باشند، یکای دیگری به نام rem توسعه یافت. rem (مخفف root-em یا ریشه‌ام) اندازه‌ی فونت عنصر ریشه‌ی سند است. برخلاف em که ممکن است از یک عنصر به عنصر دیگر متفاوت باشد، rem در سراسر سند ثابت است.

یکای em در CSS می‌تواند علاوه بر تعیین پهنای ستون، برای تعریف اندازه‌ی فونت و ارتفاع خط نیز استفاده شود. برای نمونه، font-size: 2em; اندازه‌ی فونت را دو برابر می‌کند و line-height: 1.2em; فاصله‌ی بین خطوط را برابر ۱۲۰٪ اندازه‌ی فونت قرار می‌دهد و در نتیجه ۲۰٪ از اندازه‌ی فونت به‌عنوان فاصله‌ی میان‌خطی آزاد می‌ماند.

 کاربرد در طراحی وب 

در طراحی وب، یکای Em اهمیت ویژه‌ای دارد زیرا مستقل از تنظیمات اندازه‌ی فونت مرورگر، طراح وب می‌تواند ظاهر متن را تعریف کند. در تعریف اندازه‌های مطلق، دو چالش برای خوانایی متن وجود دارد: خطوط بسیار بلند، یافتن خط بعدی پس از شکستن خط را دشوار می‌سازند و خطوط بسیار کوتاه، فضاهای خالی بزرگی در انتهای خطوط ایجاد می‌کنند. تعریف پهنای ستون با Em این مشکلات را برطرف می‌کند زیرا با تغییر اندازه‌ی فونت، طول خط نیز به همان نسبت تغییر می‌کند و تصویر متنی یکپارچه حفظ می‌شود.

استفاده از Em در طراحی وب واکنش‌گرا به طراحان این امکان را می‌دهد که چیدمان صفحه را به گونه‌ای تعریف کنند که در هر اندازه‌ی فونتی خوانایی متن حفظ شود.

 همچنین ببینید 
 خط تیره (em dash —)
 En (تایپوگرافی)
 طراحی وب واکنش‌گرا
 پوینت
 پیکسل
 سانتی‌متر
 میکرومتر (یکا)
 اندازه‌گیری

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 یکای em و بهترین روش‌های CSS (انگلیسی)
 CSS: یکاهای طول (انگلیسی)

رده:یکاهای طول
رده:فناوری نمایشگر
رده:تایپوگرافی