دستگاه چاقو تیزکنی گرد

دستگاه چاقو تیزکنی وسیله‌ای خانگی بود که برای تمیزکردن، صیقل‌دادن و تیزکردن چاقوها به کار می‌رفت. این دستگاه‌ها تقریباً از اواسط قرن نوزدهم تا اواسط قرن بیستم مورد استفاده قرار داشتند.https://books.google.de/books?id=dgkXIszuxOgC&pg=PA161#v=onepage&q&f=false

250px|بندانگشتی|دیسک‌های عمودی، بازشده، شرکت Spong & Co.
 ماجرا 
در قرن نوزدهم برای ساخت چاقو از فولاد پرکربن استفاده می‌شد. این فولاد به‌ویژه در تماس با غذاهای اسیدی به‌سرعت زنگ می‌زد. برای حفظ ظاهر مناسب، چاقوها باید مرتب و با دقت زیاد، معمولاً روی چرم‌تیزکن (strop)، صیقل داده می‌شدند. چندین مخترع در پی یافتن راه‌حلی بودند و نخستین کسی که موفق شد، جورج کنت بریتانیایی بود که در سال ۱۸۴۴ اختراع خود را ثبت کرد. دستگاه صیقل‌زن چاقوی او نخستین لوازم خانگی تولید انبوه بود و موفقیتش بر پایهٔ صرفه‌جویی در زمان شکل گرفت. این دستگاه در نمایشگاه بزرگ ۱۸۵۱ جایزه‌ای دریافت کرد.https://books.google.de/books?id=XZ-Qr_HoLRoC&pg=PA90#v=onepage&q&f=false

پس از آن، ماشین‌های گوناگونی از سازندگان مختلف وارد بازار شدند. یکی از دغدغه‌ها این بود که تیغه‌ها هنگام صیقل‌زدن خیلی زود فرسوده نشوند. از تولیدکنندگان شناخته‌شدهٔ بریتانیا می‌توان به Spong & Co. اشاره کرد. در آلمان نیز، علاوه بر Alexanderwerk، شرکت Ritterwerk به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین سازندگان شناخته می‌شد. دستگاه‌های صیقل‌زن چرخشی خوب گران بودند، بنابراین مخترعان با موفقیت‌های متفاوت به دنبال ابزارهای ساده‌تر گشتند که همچنان نسبت به تسمهٔ دستی برتری داشته باشند.https://books.google.de/books?id=o7yJAgAAQBAJ&pg=PA923#v=onepage&q&f=false

پس از جنگ جهانی اول، فولاد ضدزنگ برای تولید انبوه چاقوها به کار رفت و تقاضا برای ماشین‌های تیزکن کاهش یافت. فولاد ضدزنگ اولیه مشکلاتی داشت، مانند اینکه چاقوها به اندازهٔ کافی تیز نمی‌شدند، اما تا پایان دههٔ ۱۹۳۰ جای خود را تثبیت کرد. تولیدکنندگان ماشین‌های تیزکن تولید را متوقف کردند؛ با این حال، شرکت Spong & Co. تا سال ۱۹۵۵ خدمات تعمیر ارائه می‌داد.https://books.google.de/books?id=x7RNAQAAMAAJ&pg=PA118#v=onepage&q&f=false

 فناوری 
انواع گوناگونی از دستگاه‌های چاقو‌صیقل‌کنی وجود داشت که تفاوت اصلی آن‌ها در نوع اجزای چرخانِ صیقل‌دهنده بود: 

- دو دیسکِ عمودی یا افقیِ چرخان؛ تماس با تیغه از طریق سطح جانبی 
- دو غلتک یا استوانه که کنار هم یا یکی بالای دیگری می‌چرخیدند؛ تماس با تیغه از سطح بیرونی 
- دو تسمه چرمیِ محیطی 

اجزای چرخانِ پاک‌کننده کمابیش درون یک محفظه قرار داشتند و با دستهٔ دستی به حرکت درمی‌آمدند. تیغه‌ها میان این دو عنصر قرار داده می‌شدند. فنرها فشار لازم بر تیغه را تأمین می‌کردند و فاصلهٔ میان دو عنصر قابل تنظیم بود. اجزای پاک‌کننده از چرم تخت، نمد، لاستیک، نوارهای چرمی و نمدی یا برس‌های مویی ساخته می‌شدند. در مدل کنت، نوارهای چرمی و برس‌های مویی به‌طور هم‌زمان به کار گرفته می‌شدند.https://books.google.de/books?id=UXJHAQAAMAAJ&pg=PA1233#v=onepage&q&f=false 

معمولاً دستگاه دارای دریچه‌ای بود که از طریق آن پودر ساینده، مانند پودر سنباده، افزوده می‌شد. اغلب دستگاه‌های چاقو‌صیقل‌کنی به‌طور دائمی به میز متصل یا محکم می‌شدند. برخی دستگاه‌ها نیز مستقل و ایستاده بودند. 

دستگاه پرکاربرد کنت با اجزای عمودیِ پاک‌کننده می‌توانست بسته به اندازهٔ مدل، تا دوازده چاقو را هم‌زمان پردازش کند. با این حال، صرفه‌جویی در زمان با برخی معایب همراه بود؛ برای نمونه، دستگاه اغلب مقدار زیادی از فلز تیغه را بیهوده صیقل می‌داد. افزون بر این، چاقوها باید با زحمت در نگهدارنده‌ها ثابت می‌شدند و در این روند دستهٔ چاقو آسیب می‌دید. دستگاه‌های بعدی برای پاک‌کردن چاقوها به‌صورت فردی طراحی شدند؛ به‌جای گیره‌کردن، چاقوها توسط دسته و به‌وسیلهٔ کاربر نگه داشته می‌شدند.https://books.google.de/books?id=dVopAAAAYAAJ&pg=PA520#v=onepage&q&f=false 

علاوه بر این، ابزارهای سادهٔ دیگری برای پاک‌کردن چاقو وجود داشت که نیازی به اجزای چرخان نداشتند.https://books.google.de/books?id=dTU7AwAAQBAJ&pg=PT47

 پانویس 

رده:ابزارهای تمیزکاری
رده:ابزارهای آشپزی