آیین حسن حسین بیدخت

آیین حسن حسین بیدُخت یکی از آیین‌های سنتی و مذهبی مردم شهر بیدخت از توابع شهرستان گناباد در استان خراسان رضوی است که در ایام ماه محرم برگزار می‌شود. این آیین از جمله رسوم کهن عزاداری در ایران به‌شمار می‌آید و در فهرست آثار ملی ایران به‌عنوان میراث معنوی ثبت شده‌است.

 پیشینه 
بر اساس منابع محلی و تاریخی، قدمت این آیین به حدود ۲۵۰ سال پیش بازمی‌گردد. آیین «حسن حسین» نمادی از ارادت مردم منطقه به امام حسین (ع) و اهل بیت او است و نسل به نسل منتقل شده‌است.

 شیوه برگزاری 
در این آیین، عزاداران در میدان یا حسینیه‌های بیدخت گرد هم می‌آیند و با نظم خاصی حلقه‌ای تشکیل می‌دهند. هر نفر با دست چپ کمر نفر کناری را گرفته و با دست راست بر سینه می‌زند. 
رهبر یا مداح گروه، با صدای بلند واژه‌هایی چون «حَسَن»، «حُسَین»، «مظلوم»، «شهید»، «آقا» یا «سرور» را می‌خواند و جمع با هماهنگی پاسخ می‌دهد: «حسین». 
پس از چند مرحله، مداح اشعاری از محتشم کاشانی را با حالت ترجیع‌بند می‌خواند و عزاداران با فریادهای هماهنگ «یا حسین» به سینه‌زنی ادامه می‌دهند.

 ویژگی‌ها 
 شکل حلقه‌ای عزاداران، از شاخص‌ترین جلوه‌های آیین است که هماهنگی و وحدت جمعی را نشان می‌دهد.
 ترکیب واژه و پاسخ (مانند «مظلوم!» – «حسین!») در این مراسم، جنبه حماسی و ریتمیک خاصی به آن می‌دهد.
 ثبت ملی این آیین به عنوان میراث فرهنگی معنوی، جایگاه آن را در سطح کشور تثبیت کرده‌است.

 جایگاه فرهنگی 
آیین حسن حسین علاوه بر بُعد مذهبی، یک نماد فرهنگی و اجتماعی برای مردم گناباد به‌شمار می‌آید. استمرار برگزاری این مراسم در طول قرن‌ها بیانگر پیوند عمیق مردم منطقه با فرهنگ عاشورا و میراث مذهبی ایران است.

 منابع 

رده:حسین بن علی