اعتضاد الممالک

حاج میرزا محمد کاظم وکیل ملقب به اعتضاد الممالک (زاده ۱۲۰۹ ـ درگذشته ۱۳۰۱ خورشیدی) وکیل الرعایا و چند بار نیز بیگلربیگی تبریز شد. در سال ۱۲۲۵ یعنی ۱۶ سالگی به سفر حج رفت و پس از مراجعت تمام عمر خویش را در آذربایجان گذراند.

پدرش میرزاعبدالوهاب وکیل الرعایا معروف به میرزا پاشای وکیل، پدربزرگش حاجی میرزا جعفر وکیل الرعایا و فرزندان وی میرزا صادق خان طباطبائی وکیلی (اجلال‌الملک)، میرزا سعید خان ناصر لشگر، میرزا موسی وکیل الرعایا (حاج وکیل) و  شرف السلطنه بودند.

او ادیب و نویسنده ای ماهر و همچنین مسلط به زبان عرب بود. از فعالیتهای فرهنگی وی می‌توان به تصحیح  کتاب کلیله و دمنه بهرامشاهی اشاره کرد که با خط میرزاباقر فخرالکتاب و به دستور امیرنظام گروسی در سال ۱۲۶۶ خورشیدی به روش چاپ سنگی منتشر شد و این نسخه از کلیله و دمنه به چاپ امیر نظام معروف است. از آثار دیگر او کتاب شجره سادات عبدالوهابیه آذربایجان است که در سال ۱۲۷۶ خورشیدی تألیف کرده و یکی از منابع خوب نسب شناسی است. وی کتابخانه ای مفصل و نسخه‌های خطی بسیاری داشت که باعث تعجب و تحسین میهمانان بود.

در زمان درگیری های مشروطه خواهی و پس از آن اشغال تبریز توسط روس‌ها وی به دهخوارقان که پسرش حاج وکیل حاکم آنجا بود نقل مکان میکند اگرچه که آن شهر نیز از جنگ و ناملایمات در امان نبود.زندگینامه ثقه الاسلام تبریزی (ص ۳۹۱) و مجموعه آثار قلمی شادروان ثقه الاسلام (ص ۲۱۸) به کوشش نصرت الله فتحی

نادر میرزا قاجار در کتاب تاریخ و جغرافی دارالسلطنهٔ تبریز بارها از وی به نیکی یاد کرده و در توصیف او میگوید: "اين بزرگ حقاً در جهان بی نظير است. يزدان كيهان نيكيها و محاسن در او نهاده. در فضايل و انسانيت آيتی است. در فنون و ادب در زبان عرب بر همگان مزيتی ظاهر دارد و از بيشتر علوم اسلامی بهره مند است. در فتوت اول مرد است. نيكدل و افتاده . گويی خداوند هيچ عُجب و پندار در او نيافريده با آنكه جاهی منيع دارد و در ملك وجيه است."نادر میرزا قاجار، تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز (کوی حكم آباد، ص ۶۸) نادر میرزا قصیده ای نیز سروده که چند بیت آن در مدح میرزا کاظم وکیل الرعایا است:

 پانویس 

 منابع 
محمدعلی تربیت (۱۳۱۴)، دانشمندان آذربایجان (ص 43)، تهران، مطبعه مجلس
 مهدی مجتهدی، غلامرضا طباطبایی‌مجد (۱۳۲۷)، رجال آذربايجان در عصر مشروطيت‏ (ص ۱۶۴،۱۶۷)، چاپخانه نقش جهان
 نادر میرزا قاجار (۱۳۶۰)، تاریخ و جغرافی دارالسلطنه تبریز، تهران، انتشارات اقبال
 بهاء الدین خرمشاهی٫ کامران فانی٫ احمد صدر حاج سیدجوادی (۱۳۸۴)، دایرة المعارف تشیع جلد دوم‏ (ص 261)، انتشارات حکمت، شابک 9789642440504

رده:اهالی تبریز
رده:درگذشتگان ۱۳۰۱
رده:نویسندگان اهل ایران