مذاکرات محدودیت تسلیحات استراتژیک

مذاکرات محدودسازی تسلیحات استراتژیک (SALT) دو دور کنفرانس دوجانبه و معاهدات بین‌المللی مربوطه بود که ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در آن مشارکت داشتند. ابرقدرت‌های جنگ سرد در دو دور مذاکره و توافق‌نامه به موضوع کنترل تسلیحات پرداختند: SALT I و SALT II.

مذاکرات در نوامبر ۱۹۶۹ در هلسینکی آغاز شد. SALT I منجر به پیمان موشک‌های ضد بالستیک و یک توافق‌نامه موقت بین دو کشور شد.

اگرچه SALT II در سال ۱۹۷۹ در وین به توافق‌نامه‌ای منجر شد، اما در پاسخ به حمله شوروی به افغانستان در سال ۱۹۸۰، سنای ایالات متحده تصمیم گرفت این پیمان را تصویب نکند. اتحاد جماهیر شوروی نیز آن را تصویب نکرد. این توافق‌نامه در ۳۱ دسامبر ۱۹۸۵ منقضی شد و تمدید نشد، اگرچه هر دو طرف همچنان به آن احترام می‌گذاشتند.

این مذاکرات منجر به پیمان‌های کاهش تسلیحات استراتژیک (STARTs) شد که شامل استارت ۱، توافق‌نامه‌ای که در سال ۱۹۹۱ بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی منعقد شد، و استارت ۲، توافق‌نامه‌ای که در سال ۱۹۹۳ بین ایالات متحده و روسیه منعقد شد و هرگز به اجرا در نیامد، می‌شد. هر دو پیمان، محدودیت‌هایی را بر ظرفیت کلاهک‌های چندگانه و محدودیت‌های دیگری را بر تعداد سلاح‌های هسته‌ای هر طرف پیشنهاد می‌کردند. پیمان جایگزینی برای استارت ۱، استارت جدید، پیشنهاد شد و در نهایت در فوریه ۲۰۱۱ تصویب شد.

 پیمان سالت ۱ 

سالت ۱ نام رایج توافق‌نامه مذاکرات محدودیت تسلیحات استراتژیک است که در ۲۶ مه ۱۹۷۲ امضا شد. سالت ۱ تعداد پرتابگرهای موشک بالستیک استراتژیک را در سطوح موجود متوقف کرد و افزودن پرتابگرهای جدید موشک بالستیک زیردریایی (SLBM) را تنها پس از برچیده شدن همان تعداد از پرتابگرهای قدیمی موشک بالستیک بین قاره‌ای (ICBM) و SLBM امکان‌پذیر ساخت. سالت ۱ همچنین موشک‌های بالستیک قاره‌پیما مستقر در خشکی را که در بردی از مرز شمال شرقی ایالات متحده تا مرز شمال غربی اتحاد جماهیر شوروی بودند، محدود کرد. علاوه بر این، سالت ۱ تعداد زیردریایی‌های دارای قابلیت SLBM را که ناتو و ایالات متحده می‌توانستند عملیاتی کنند، به ۵۰ عدد با حداکثر ۸۰۰ پرتابگر SLBM بین آنها محدود کرد. اگر ایالات متحده یا ناتو این تعداد را افزایش دهند، شوروی می‌تواند با افزایش زرادخانه خود به همان میزان پاسخ دهد.

سالت ۱ نیروهای هسته‌ای استراتژیک اتحاد جماهیر شوروی و ایالات متحده در سال ۱۹۶۸ در حال تغییر ماهیت بودند. تعداد کل موشک‌های در اختیار ایالات متحده از سال ۱۹۶۷، ۱۰۵۴ موشک بالستیک قاره‌پیما و ۶۵۶ موشک بالستیک زیردریایی‌پرتاب، ثابت مانده بود، اما تعداد موشک‌هایی که کلاهک‌های چندگانه MIRV (موشک‌های بازگشتی با قابلیت هدف‌گیری مستقل) در آنها مستقر شده بود، رو به افزایش بود. MIRVها چندین کلاهک هسته‌ای، اغلب با ماکت، حمل می‌کردند تا سیستم‌های ABM را گیج کنند و دفاع MIRV توسط سیستم‌های ABM را به طور فزاینده‌ای دشوار و پرهزینه می‌کردند. همچنین به هر دو طرف اجازه داده شد تعداد نیروهای SLBM خود را افزایش دهند، اما تنها در صورتی که تعداد معادلی از موشک‌های بالستیک قاره‌پیما یا پرتابگرهای SLBM قدیمی‌تر را در زیردریایی‌های قدیمی‌تر جدا کنند.

یکی از مفاد این پیمان، هر دو کشور را ملزم می‌کرد که تعداد سایت‌های استقرار محافظت‌شده توسط سیستم موشک‌های ضد بالستیک (ABM) را به یک سایت برای هر کدام محدود کنند. ایده این سیستم جلوگیری از رقابت در استقرار ABM بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی بود. اتحاد جماهیر شوروی چنین سیستمی را در سال ۱۹۶۶ در اطراف مسکو مستقر کرده بود و ایالات متحده در سال ۱۹۶۷ برنامه‌ای برای دفاع از دوازده سایت موشک‌های بالستیک قاره‌پیما اعلام کرد. پس از سال ۱۹۶۸، شوروی سیستمی را برای موشک SS-9 که با نام موشک R-36 نیز شناخته می‌شود، آزمایش کرد. یک سیستم اصلاح‌شده دو لایه ضدموشک مسکو هنوز مورد استفاده قرار می‌گیرد. ایالات متحده تنها یک سایت ضدموشک برای محافظت از پایگاه Minuteman در داکوتای شمالی ساخت که برنامه «محافظت» در آن مستقر بود. آن پایگاه به دلیل پیشرفت در فناوری موشکی شوروی، به طور فزاینده‌ای در برابر حملات موشک‌های بالستیک قاره‌پیما شوروی آسیب‌پذیرتر بود.

مذاکرات از ۱۷ نوامبر ۱۹۶۹ تا ۲۶ مه ۱۹۷۲، در مجموعه‌ای از جلسات که از هلسینکی آغاز شد، با هیئت آمریکایی به ریاست جرارد سی. اسمیت، مدیر آژانس کنترل و خلع سلاح تسلیحات، ادامه یافت. جلسات بعدی به طور متناوب بین وین و هلسینکی برگزار شد. مک‌نامارا نقش مهمی در تلاش برای کاهش مسابقه تسلیحاتی بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی ایفا کرد. او دو راه متمایز برای مدیریت تهدید هسته‌ای داشت. اول، او معتقد بود که باید از استقرار سیستم ABM از سوی هر دو کشور جلوگیری شود. برای انجام این کار، دومین چیزی که او معتقد بود تنها راه محدود کردن تنش است، مذاکرات و بحث‌های زیادی در مورد بازدارندگی بود و هر دو کشور از طریق ارتباط کامل، یکدیگر را مسئول حفظ صلح می‌دانستند. یکی از مشکلاتی که او با آن مواجه شد این بود که استراتژی‌های محدودسازی کارآمد نبودند و در معرض انتقادات زیادی قرار داشتند و ایالات متحده در کنار شوروی به ساخت موشک‌های بالستیک جدید ادامه دادند. زرادخانه‌های هسته‌ای ایالات متحده در آن برهه از تاریخ بسیار بزرگ بودند و حتی نمی‌توانستند برای محدودیت تسلیحات در آن برهه از زمان اقدام کنند. پس از یک بن‌بست طولانی، اولین نتایج SALT I در ماه مه 1971 حاصل شد، زمانی که توافقی بر سر سیستم‌های ABM حاصل شد. بحث بیشتر، مذاکرات را در سال ۱۹۷۲ در مسکو به پایان رساند، زمانی که ریچارد نیکسون، رئیس جمهور ایالات متحده، و لئونید برژنف، دبیرکل اتحاد جماهیر شوروی، هر دو پیمان موشک‌های ضد بالستیک و توافق موقت بین ایالات متحده آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی در مورد اقدامات خاص در رابطه با محدودیت سلاح‌های تهاجمی استراتژیک را امضا کردند.

دو طرف همچنین بر سر تعدادی از اصول اساسی در مورد رفتار مناسب توافق کردند. هر یک حاکمیت دیگری را به رسمیت شناخت؛ با اصل عدم مداخله موافقت کرد؛ و به دنبال ارتقای روابط اقتصادی، علمی و فرهنگی با منافع و غنای متقابل بود.

نیکسون به این افتخار می‌کرد که مهارت‌های دیپلماتیکش او را به توافقی رسانده که اسلافش نتوانسته بودند به آن دست یابند. نیکسون و کیسینجر قصد داشتند کنترل تسلیحات را به تنش‌زدایی و حل سایر مشکلات فوری از طریق آنچه نیکسون «پیوند» می‌نامید، پیوند دهند. دیوید تال استدلال می‌کند:

<blockquote>بنابراین، پیوند بین محدودیت‌های تسلیحات استراتژیک و مسائل برجسته‌ای مانند خاورمیانه، برلین و مهم‌تر از همه، ویتنام، به محور سیاست تنش‌زدایی نیکسون و کیسینجر تبدیل شد. آنها از طریق به‌کارگیری پیوند، امیدوار بودند ماهیت و مسیر سیاست خارجی ایالات متحده، از جمله سیاست خلع سلاح هسته‌ای و کنترل تسلیحات ایالات متحده، را تغییر دهند و آنها را از سیاست‌های اعمال‌شده توسط اسلاف نیکسون جدا کنند. آنها همچنین قصد داشتند از طریق پیوند، سیاست کنترل تسلیحات ایالات متحده را بخشی از تنش‌زدایی کنند. [...] سیاست پیوند او در واقع شکست خورده بود. این سیاست عمدتاً به این دلیل شکست خورد که بر اساس فرضیات ناقص و مقدمات نادرست بنا شده بود، که مهم‌ترین آنها این بود که اتحاد جماهیر شوروی بسیار بیشتر از ایالات متحده خواهان توافق‌نامه محدودیت تسلیحات استراتژیک بود.</ref></blockquote>

این توافق، راه را برای بحث‌های بیشتر در مورد همکاری‌های بین‌المللی و محدودیت تسلیحات هسته‌ای، همانطور که در پیمان SALT II و اجلاس واشنگتن در سال ۱۹۷۳ دیده شد، هموار کرد.

 پیمان سالت ۲ 

بندانگشتی|جیمی کارتر و لئونید برژنف در حال امضای پیمان سالت ۲، ۱۸ ژوئن ۱۹۷۹، در کاخ هافبورگ، وین

سالت ۲ مجموعه‌ای از مذاکرات بین مذاکره‌کنندگان آمریکایی و شوروی از سال ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۹ بود که با هدف محدود کردن تولید سلاح‌های هسته‌ای استراتژیک انجام شد. این مذاکرات ادامه مذاکرات سالت ۱ بود و توسط نمایندگانی از هر دو کشور رهبری می‌شد. این اولین معاهده تسلیحات هسته‌ای بود که کاهش واقعی نیروهای استراتژیک را به ۲۲۵۰ از همه دسته‌های وسایل نقلیه پرتاب در هر دو طرف در نظر می‌گرفت.

معاهده سالت ۲ برنامه‌های موشکی جدید را ممنوع کرد، که به عنوان برنامه‌هایی با هر پارامتر کلیدی ۵٪ بهتر از موشک‌های فعلی تعریف می‌شد. این امر هر دو طرف را مجبور کرد تا توسعه و ساخت انواع جدید موشک‌های استراتژیک خود، مانند توسعه پرتابگرهای ثابت اضافی موشک‌های بالستیک قاره‌پیمای بالستیک را محدود کنند. به همین ترتیب، این توافق تعداد موشک‌های بالستیک دارای کلاهک MIRV و موشک‌های دوربرد را به ۱۳۲۰ محدود می‌کرد. با این حال، ایالات متحده برنامه‌های اساسی خود مانند موشک ترایدنت و موشک‌های کروز را حفظ کرد. رئیس جمهور جیمی کارتر می‌خواست از آنها به عنوان سلاح دفاعی اصلی خود استفاده کند، زیرا آنها برای داشتن قابلیت حمله اول بسیار کند بودند. در عوض، شوروی می‌توانست منحصراً 308 فروند از لانچرهای به اصطلاح "سنگین ICBM" خود از نوع SS-18 را حفظ کند.

یک موفقیت بزرگ برای این توافق در نشست ولادی وستوک در نوامبر 1974 رخ داد، زمانی که رئیس جمهور جرالد فورد و دبیرکل لئونید برژنف در مورد چارچوب اساسی توافق SALT II به توافق رسیدند. گفته شد که عناصر این توافق تا سال 1985 معتبر است.

توافقنامه‌ای برای محدود کردن لانچرهای استراتژیک در 18 ژوئن 1979 در وین حاصل شد و توسط برژنف و کارتر در مراسمی که در ردوتنسال کاخ هافبورگ برگزار شد، امضا شد.

شش ماه پس از امضا، شوروی به افغانستان حمله کرد و در ماه سپتامبر، ایالات متحده متوجه شد که یک تیپ رزمی شوروی در کوبا مستقر است. اگرچه کارتر ادعا کرد که تیپ شوروی اخیراً به کوبا اعزام شده است، اما این واحد از زمان بحران موشکی کوبا در سال ۱۹۶۲ در این جزیره مستقر بوده است. با توجه به این تحولات، کارتر در ژانویه ۱۹۸۰ این پیمان را از بررسی خارج کرد و سنای ایالات متحده هرگز به تصویب آن رضایت نداد، اگرچه مفاد آن تا سال ۱۹۸۶ توسط هر دو طرف رعایت می‌شد.

SALT II در سال ۱۹۹۱ توسط START I جایگزین شد.

 منابع 

ویکی‌پدیا انگلیسی

رده:مقاله‌های ایجادشده توسط ایجادگر