شورش ۱۳۷۴ اسلامشهر

شورش ۱۳۷۴ اسلامشهر یکی از شورش‌های دهه هفتاد و دومین شورش بزرگ پس از شورش ۱۳۷۱ مشهد و از زمان انقلاب ۱۳۵۷ بود که در اسلامشهر، اکبرآباد (نسیم‌شهر کنونی)، گِلستان (سلطان‌آباد کنونی)، و همچنین مناطق اطراف آن‌ها شامل چهاردانگه، رباط‌کریم و جاده ساوه، و به دلیل اختلال در حمل و نقل عمومی و مشکلات پیش‌زمینه‌ای از جمله کمبود آب، شکل گرفت.

این اعتراضات که حدود ۴ روز ادامه داشت، توسط سپاه پاسداران و نیروهای یگان ویژه ناجا سرکوب شد و در پی آن احتمالاً حدود ۵۰ معترض کشته و تعدادی نیز بازداشت شدند. العربیه فارسی مدعی شده است که تعداد معترضان حاضر در این رویداد حدود ۵۰ هزار نفر بوده است.

 رویداد 
این شورش از اوایل روز ۱۵ فروردین ۱۳۷۴ و به دلیل اختلال در حمل و نقل عمومی که در نتیجهٔ گران شدن کرایه‌ها و اعتصاب رانندگان ایجاد شده بود، و همچنین به‌دلیل پیش‌زمینه‌هایی از جمله فقر و کمبود و جیره‌بندی آب، که نارضایتی افراد ساکن اکبرآباد (نسیم‌شهر کنونی) شاغل در شهرهای دیگر از جمله تهران و اسلامشهر را به‌دنبال داشت، شکل گرفت و در خلال آن تعدادی بانک و پمپ بنزین، و نیز برخی از مراکز دولتی تخریب شدند. برخی منابع علت اصلی شکل‌گیری این اعتراضات را به سیاست تعدیل اقتصادی دولت هاشمی رفسنجانی مرتبط دانسته‌اند. با بالا گرفتن اعتراضات در طول روز و گسترش آن به گِلستان (سلطان‌آباد کنونی) و رباط‌کریم، معترضان جاده ساوه را مسدود کردند و محدودهٔ وقوع اعتراضات در حال گسترش به سمت شهر تهران بود که این موضوع منجر به مداخلهٔ بیشتر نیروهای انتظامی و سپاه پاسداران، برای جلوگیری از رسیدن دامنهٔ اعتراضات به شهر تهران شد.

به گفتهٔ شاهدان واقعه، این اعتراضات و درگیری‌ها برای حدود ۴ روز ادامه داشت و در نهایت به دست نیروهای یگان ویژهٔ ناجا و قرارگاه ثارالله سپاه پاسداران، به‌واسطهٔ تیراندازی و بازداشت معترضان، سرکوب شد. در برخی گزارش‌ها، قرارگاه ثارالله برای سرکوب معترضان از «هلیکوپترهای مجهز به تیربار» استفاده کرده است.

 معترضان 
در نبود اینترنت و رسانه‌های مستقل، هیچگاه آمار دقیقی از کشته‌ها و بازداشت‌شدگان از سوی مقامات منتشر نشد و جزئیات این رویداد نیز در آن زمان در رسانه‌ها بازتابی نداشت. اما برخی رسانه‌ها و نیز شاهدان واقعه گزارش‌هایی پیرامون تعداد کشته‌شدگان و بازداشت‌ها ارائه کرده‌اند.

 بازداشت‌ها 
داریوش فروهر در مصاحبه با رسانهٔ ایران بریف، با استناد به منابع «خودی» اعلام کرده بود که تعداد بازداشت‌ها را «نزدیک به هزار نفر» عنوان کرده است. در پاورقی خاطرات مربوط به سال ۱۳۷۴ در خاطرات هاشمی رفسنجانی است که به ۲۵۰ فرد بازداشت‌شده اشاره کرده است. با این حال این آمار در منابع مستقل تأیید نشده است.

 مجروحان و کشته‌شدگان 
با این حال داریوش فروهر در مصاحبه‌ای با رسانه‌های خارجی گفت که شمار کشته‌ها دست کم ۵۰ نفر بوده است و برخی شاهدان، منابع و فعالان سیاسی نیز تعداد کشته‌شدگان احتمالی را حدود ۵۰ نفر اعلام کرده‌اند. داریوش فروهر در مصاحبهٔ خود با ایران بریف اشاره‌ای نیز به مجروح شدن «صدها تن» از معترضان داشته است. سازمان عفو بین‌الملل ماه‌ها پس از این شورش، گفت که ده نفر در جریان اعتراضات کشته شده‌اند. دولت ایران تنها کشته شدن یک نفر را تأیید کرد. العربیه فارسی تعداد معترضان حاضر در این رویداد را ۵۰ هزار نفر اعلام کرده است. در آمار تأییدنشدهٔ خاطرات هاشمی رفسنجانی نیز به کشته شدن یک مأمور نیروی انتظامی اشاره شده است.

 واکنش‌ها 
در مهر ۱۳۷۴ مجلس چهارم شورای اسلامی بودجه‌ای به مبلغ چهار میلیارد و چهارصد میلیون ریال را برای جبران خسارت وارد شده به اماکن دولتی این مناطق تصویب کرد.

سید علی خامنه‌ای، رهبر وقت جمهوری اسلامی، در ۱۶ فروردین و یک روز پس از آغاز این شورش، «خرابکاری» دشمنان خارجی را به‌عنوان منشأ این اعتراضات معرفی کرد.

 منابع 

رده:شورش‌ها در ایران