محمد شهبازی (خوشنویس)

محمد شهبازی (زادۀ ۱۶ اسفند ۱۳۴۶): خوشنویس ایرانی، دارای مدرک درجۀ یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است. وی در نمایشگاه‌های مختلف گروهی و انفرادی در ایران و خارج از کشور شرکت داشته‌است.

زندگی
محمد (مسعود) شهبازی در ۱۶ اسفند ۱۳۴۶ در محلۀ هاشمی تهران به دنیا آمد. پدرش، احمد، اهل اطراف ساوه و درجه‌دار ارتش بود و مادرش خانه‌دار و متولد قزوین است. 

شهبازی از طریق پدرش و تشویق‌های او به خوشنویسی گرایش پیدا کرد. گرچه، استعداد خوشنویسی در خانوادۀ مادری او نیز ریشه داشت؛ عموی مادربزرگش، میرزا محمدحسین سیفی قزوینی، از خوشنویسان بنام و بزرگ دورۀ قاجار و اوایل پهلوی و آخرین حلقه از زنجیرۀ استادان خوشنویسی قدیم بود که این هنر را به خوشنویسی معاصر پیوند داد.

یادگیری خوشنویسی
thumb|اثر محمد شهبازی
او در سال ۱۳۵۸ و در دوازده سالگی به تشویق پدر در کلاس خط مسجد محله، در خیابان هاشمی، ثبت‌نام کرد و تحت تعلیم استاد عباس حبیبی، از شاگردان استاد غلامحسین امیرخانی، قرار گرفت. پس از دو سال، زیر نظر استاد علی ابریشمکار اصفهانی دورۀ متوسط انجمن خوشنویسان را سپری کرد و پس از آن به کلاس استاد اکبر ساعتچی وارد شد.

او پس از وقفه‌ای سه ساله به دلیل تحصیل، مجدداً، همزمان با دورۀ سربازی، به خوشنویسی بازگشت و در دورۀ خوش انجمن خوشنویسان ایران ثبت‌نام کرد و تحت نظر استاد رضا بنی‌رضی به گذراندن این دوره مشغول شد. در همین سال، یعنی مجموعاً طی یک دورۀ سه‌ساله، موفق به کسب مدرک ممتاز خوشنویسی شد. شهبازی در سال ۱۳۷۰ نیز نزد استاد غلامحسین امیرخانی یک دورۀ فوق ممتاز گذراند. 

در سال ۱۳۷۳، شهبازی در جشنوارۀ خوشنویسی فجر شرکت کرد و به مقام اول رسید. در اثنای این رویداد، استادان کیخسرو خروش و عباس اخوین در جلسۀ داوری با خط شهبازی مواجه شدند و آن را ستودند. او مدتی نیز محضر استاد عباس اخوین را درک کرد و همچنین با بهره‌مندی از محضر استاد محمد احصایی به تکمیل خط خود پرداخت. 
شهبازی از سال ۱۳۷۷ به مدت ۱۷ سال در انجمن خوشنویسان ایران به آموزش هنرجویان، از سطوح مبتدی تا فوق ممتاز، پرداخت.

thumb|از اولین نمونه‌های تجربه شیوه صفویه

سبک خوشنویسی
شهبازی از حدود سال ۱۳۷۵ متمایل به مکتب قاجار شد و تقریباً سه سال تلاش کرد تا به این سبک قلم بزند. او به راهنمایی سیدرضا صدرالحسنی، از مجموعه‌داران آثار خوشنویسی قدما، به آثار خوشنویسی دورۀ صفویه رجوع کرد و به سراغ شیوۀ میرعماد رفت و حدود ۱۷ سال به‌طور محض در شیوۀ میرعماد خوشنویسی کرد. 

او چند سالی است که آهسته‌آهسته از شیوۀ میرعماد فاصله گرفته‌ و به عقب‌تر بازگشته و مشغول تفحص و بهره‌گیری از مکتب میرعلی هروی شده‌است. شهبازی در این‌باره می‌گوید: «شیوه میرعماد معماری و ساختاری فولادین دارد، ولی اگر عقب‌تر بروید، می‌بینید که در کارهای میرعلی این سختی آن‌قدرها نیست. انگار کربن این فولاد کمتر است و یک مقدار چکش‌خوارتر و انعطاف‌پذیرتر است و حس در خطش بیشتر است.» 

شهبازی دربارۀ خط خودش می‌گوید: «به‌طور کلی، تصورم این است که خط من خطی است اسماً در مکتب صفویه، که ظاهراً از تأثرات معاصر کاملاً عاری نیست، اما، اینکه دوست دارم چگونه باشد، به دنبال این هستم که، بدون آنکه پیرو محض هیچ‌کدام از خوش‌نویسان شاخص صفویه باشم، عناصر دلخواهم از هر یک از آنها را (از جزئیات مفرداتی گرفته تا ترکیب‌های جزئی و کلی) در کارم به خدمت بگیرم.» 

نمایشگاه خوشنویسی
محمد شهبازی در بهمن‌ماه سال ۱۳۹۸، همزمان با چهلمین سال فعالیت خوشنویسی‌اش، نخستین نمایشگاه انفرادی خود را، با عنوان «چهل سال عمرم به خط شد...» (برگرفته از بیتی از میرعلی هروی، خوشنویس دورۀ صفویه: چهل سال عمرم به خط شد تلف / سر زلف خط ناید آسان به کف) با چهل اثر، در گالری جاوید، برگزار کرد. این نمایشگاه با استقبال قابل‌توجهی روبه‌رو شد، به نحوی که کارشناسان و هنرمندان بسیاری این رویداد را نقطۀ عطف و فصل تازه‌ای در نستعلیق‌نویسی دوران معاصر قلمداد کردند. 

دکتر حسین رضوی‌فرد در مورد آثار این نمایشگاه نوشته است: «رنگه‌نویسی‌های خوشنویس در نمایشگاه حاضر بیش از دیگر آثار هنرنمایی می‌کنند. اجرای این رنگه‌نویسی‌ها با سبک میرعماد می‌تواند یکی از مصادیق گسترش امکانات بصری نستعلیق تلقی شود. گویی استاد شهبازی در این آثار مرکب و رنگ را بر صفحه کاغذ فرش کرده‌اند و این هنر فرّاشی که با رنگ‌مالی فاصله ماهوی دارد زمانی اتفاق می‌افتد که خوشنویس درجاتی از کمال هنری را کسب کرده باشد.» 

نمایشگاه‌ها
 نمایشگاه انفرادی آثار خوشنویسی محمد شهبازی، تهران، نگارخانه بنیاد موقوفات دکتر افشار، ۱۴۰۴ 
 نمایشگاه انفرادی چهل سال عمرم به خط شد... - تهران، نگارخانه جاوید، ۱۳۹۸ 
 شرکت در بخش مدعوین نمایشگاه‌های جمعی و جشنواره‌های متعدد ملی و بین‌المللی، ازجمله: نمایشگاه خوشنویسی سازمان اکو (ترکیه، تاجیکستان، افغانستان) – ۲۰۱۲ / نمایشگاه استادان بزرگ خوشنویسی معاصر ایران – ۱۳۹۲ / اولین تا چهارمین جشنوارۀ بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر / نمایشگاه خوشنویسی ایرسیکا در بزرگداشت استاد بدوی الدیرانی در بحرین – ۲۰۱۰ / نمایشگاه همایش بین‌المللی هنر خوشنویسی ایرسیکا (IRCICA، وابسته به سازمان همکاری‌های اسلامی) – ۲۰۱۴ 
 نمایشگاه حلقۀ وصل، به اتفاق استادان ستارپور و صفری - کمیسیون ملی یونسکو - تهران ۱۳۸۸، نگارخانه شفاف - شیراز ۱۳۸۹، موزه هنرهای معاصر - اصفهان ۱۳۸۹
thumb|نمونه اثر نمایشگاه انفرادی
 نمایشگاه حلقه وصل، به اتفاق استادان ستارپور و صفری - نگارخانه ترانه باران - تهران ۱۳۹۴ 
 نمایشگاه سطرها، به اتفاق استادان ستارپور و صفری - نگارخانه مس‌نگار - تهران ۱۳۹۵. 

رتبه‌ها
 صاحب اثر برگزیده در همایش بین‌المللی خوشنویسی جهان اسلام - تهران، ۱۳۸۱ 
 صاحب اثر برگزیده در جشنواره سال تکریم امام علی - تهران، ۱۳۸۰
 رتبه اول در جشنواره خوشنویسی فجر - تهران، ۱۳۷۳
 رتبه دوم نستعلیق در مسابقۀ مؤسسۀ ایرسیکا در بزرگداشت میرعماد - ترکیه، ۱۳۸۳
 صاحب اثر برگزیده در همایش بزرگداشت چهارصدمین سال صدرنشینی میرعماد- تهران، ۱۳۸۴

هیئت‌های داوری
 عضو هیئت داوران سیزدهمین دورۀ مسابقات خوشنویسی ایرسیکا، ترکیه 
 داور بخش نستعلیق سومین جشنواره بین‌المللی خوشنویسی فجیره، امارات متحدۀ عربی
 داور بخش نستعلیق جشنوارۀ بین‌المللی السفیر، عراق 
 عضو هیئت داوران ششمین دوسالانۀ ملی خوشنویسی ایران
 عضو هیئت داوران بیست‌وششمین جشنواره هنرهای تجسمی جوانان ایران
 عضو هیئت داوران جشنواره بین‌المللی آیات، مشهد

thumb
 سایر عضویت‌ها
 عضو شورای ارزشیابی هنرمندان و نویسندگان و شاعران کشور وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
 عضو شورای سیاست‌گذاری گروه درسی هنر در سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی وزارت آموزش و پرورش
 عضو کارگروه آموزش عمومی هنر در فرهنگستان هنر ایران

فعالیت‌های آموزشی
 بیش از ۳۰ سال سابقۀ تدریس در انجمن خوشنویسان ایران و آموزشگاه‌های خصوصی
 حراجی‌های هنری 
 فروش اثر در حراجی آثار هنری بلومزبری لندن ۲۰۲۲ 

 تألیف 
 کتاب مقدمات تعلیم خط نستعلیق، انتشارات غیوری، ۱۳۹۰ 

 سخنرانی‌ها/کارگاه‌ها
 سخنرانی با موضوع تحولات تاریخی آموزش خوشنویسی، فرهنگستان هنر ایران، ۱۴۰۲

جستارهای وابسته
 خوشنویسی
 خوشنویسی ایرانی
 انجمن خوشنویسان ایران
 هنر اسلامی
 هنرمند

نگارخانه

پانویس

رده:افراد زنده
رده:اهالی ایران در سده ۲۱ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۴۶
رده:زادگان ۱۹۶۷ (میلادی)
رده:هنرمندان معاصر اهل ایران
رده:منتقدان هنری اهل ایران
رده:خوشنویسان اهل ایران