وزیر بازرگانی (ایران)

وزیر بازرگانی با نام سابق وزیر تجارت وزیر وزارت‌خانهٔ بازرگانی و یکی از اعضای هیئت دولت جمهوری اسلامی ایران بود.

نخستین بار در شعبان ۱۲۸۹ هجری قمری، به پیشنهاد صدراعظم وقت میرزا حسین‌خان سپهسالار، مقرر شد که «وزارت تجارت و زراعت» به‌همراه ۸ وزارت‌خانه دیگر ایجاد شود که بعد از موافقت ناصرالدین‌شاه، به وزارت تجارت تغییر نام پیدا کرد. فعالیت این وزارت‌خانه با وقوع انقلاب مشروطه در سال ۱۲۸۵ با تغییراتی ادامه یافت تا اینکه در سال ۱۲۹۳ با وزارت فوائد عامه ادغام و «وزارت فوائد عامه و تجارت» تشکیل شد که مدتی بعد به «وزارت فوائد عامه و فلاحت و تجارت» تغییر نام یافت.

در سال ۱۳۰۸، وزارت فوائد عامه و فلاحت و تجارت به «وزارت اقتصاد ملی» و «وزارت طرق و شوارع» تفکیک و در سال ۱۳۱۰، وزارت اقتصاد ملی به «اداره‌کل صناعت»، «اداره‌کل تجارت» و «اداره‌کل فلاحت» تجزیه شد. در سال ۱۳۱۶، اداره‌کل صناعت و معادن به وزارت صناعت و معادن و اداره‌کل تجارت به وزارت تجارت تبدیل شد که در سال ۱۳۱۷ به‌دنبال پیشنهاد فرهنگستان ایران، نام «وزارت صناعت و معادن» به «وزارت پیشه و هنر» و همچنین نام «وزارت تجارت» به «وزارت بازرگانی» تغییر یافت. در سال ۱۳۲۰، وزارت پیشه و هنر با وزارت بازرگانی ادغام و «وزارت بازرگانی و پیشه و هنر» تشکیل شد که در سال ۱۳۲۶ به وزارت اقتصاد ملی تغییر نام داد. در سال ۱۳۳۴، این وزارت‌خانه دوباره به «وزارت صنایع و معادن» و «وزارت بازرگانی» تجزیه شد؛ ولی باز هم در سال ۱۳۴۱ ادغام شدند و وزارت اقتصاد تشکیل شد. در سال ۱۳۵۳، وزارت اقتصاد فروپاشید و بخش‌هایی از آن با وزارت دارایی ادغام شد و وزارت امور اقتصادی و دارایی تشکیل شد. همچنین «وزارت صنایع و معادن» و «وزارت بازرگانی» دوباره تشکیل شد. در سال ۱۳۹۰، «وزارت صنایع و معادن» و «وزارت بازرگانی» ادغام و «وزارت صنعت، معدن و تجارت» تشکیل شد.

 فهرست 
 قاجار 

وزیر تجارت
 مهدی‌خان غفاری کاشانی (اسفند ۱۲۸۵ – شهریور ۱۲۸۶)
 میرزا تقی‌خان مجدالملک (شهریور ۱۲۸۶ – مهر ۱۲۸۶)
وزیر تجارت و گمرکات
 حسین پیرنیا (آبان ۱۲۸۶ – آذر ۱۲۸۶)
وزیر تجارت
 مهدی‌خان غفاری کاشانی (دی ۱۲۸۶ – اسفند ۱۲۸۶)
وزیر تجارت و گمرکات
 حسین پیرنیا (اسفند ۱۲۸۶ – اردیبهشت ۱۲۸۷)
وزیر تجارت
 علینقی‌خان مفاخرالملک (دی ۱۲۸۷ – اردیبهشت ۱۲۸۸)
 حسین پیرنیا (بهمن ۱۲۹۱ – تیر ۱۲۹۲)
 اسماعیل ممتاز (تیر ۱۲۹۲ – مرداد ۱۲۹۳)

 پهلوی 

 وضعیت سازمان‌های سیاسی

 نام نگاره آغاز تصدی پایان تصدی دولت ۱ حسین علاء 80px ۱۳۱۶ ۱۳۱۷ جم ۲ – صادق وثیقی 80px ۱۳۱۷ ۱۳۲۰ متین‌دفتری ع. منصور ۱ فروغی ۴ ۲ عباسقلی گلشائیان 80px ۱۳۲۰ ۱۳۲۰ فروغی ۵ وزیر اقتصاد ملی ۳ ابراهیم کاشانی 80px ۱۳۳۴ ۱۳۳۶ علاء ۲ علاء ۳ ۴ مصطفی تجدد 80px ۱۳۳۶ ۱۳۳۶ اقبال ۵ عباسقلی نیساری 80px ۱۳۳۶ ۱۳۳۸ ۶ عبدالحسین اعتبار 80px ۱۳۳۸ ۱۳۳۸ ۷ حسنعلی منصور 80px ۱۳۳۸ ۱۳۳۹ – سید محمد سجادی 80px ۱۳۳۹ ۱۳۳۹ شریف‌امامی ۱ ۸ علی‌اصغر پورهمایون 80px ۱۳۳۹ ۱۳۴۰ شریف‌امامی ۲ – ۱۳۴۰ ۱۳۴۰ امینی ۹ جهانگیر آموزگار 80px ۱۳۴۰ ۱۳۴۱ – ابوالقاسم کاظمیه 80px ۱۳۴۱ ۱۳۴۱ ۱۰ غلامحسین جهانشاهی 80px ۱۳۴۱ ۱۳۴۱ علم ۱ وزیر اقتصاد ۱۱ فریدون مهدوی 80px ۱۳۵۳ ۱۳۵۴ هویدا ۳ هویدا ۴ ۱۲ منوچهر تسلیمی 80px ۱۳۵۴ ۱۳۵۶ ۱۳ کاظم خسروشاهی 80px ۱۳۵۶ ۱۳۵۷ آموزگار ۱۴ محمدرضی ویشکایی 80px ۱۳۵۷ ۱۳۵۷ شریف‌امامی ۳ ۱۵ احمد معمارزاده 80px ۱۳۵۷ ۱۳۵۷ ازهاری – عباسقلی بختیار 80px ۱۳۵۷ ۱۳۵۷ بختیار

 جمهوری اسلامی 
 وضعیت سازمان‌های سیاسی

 نام نگاره آغاز تصدی پایان تصدی دولت رئیس دولت ۱۶ رضا صدر 80px ۱۳۵۷ ۱۳۵۹ موقت بازرگان موقت بهشتی بنی‌صدر – محمدصادق اسلامی 80px ۱۳۵۹ ۱۳۵۹ نخست رجایی ۱۷ حسین کاظم‌پور اردبیلی 80px ۱۳۵۹ ۱۳۶۰ ۱۸ حبیب‌الله عسگراولادی 80px ۱۳۶۰ ۱۳۶۲ دوم باهنر موقت مهدوی کنی سوم موسوی – سید مجید هدایت‌زاده 80px ۱۳۶۲ ۱۳۶۲ ۱۹ حسن عابدی جعفری 80px ۱۳۶۲ ۱۳۶۷ چهارم – عبدالحسین وهاجی 80px ۱۳۶۷ ۱۳۶۸ – مجتبی خسروتاج 80px ۱۳۶۸ ۱۳۶۸ ۲۰ عبدالحسین وهاجی 80px ۱۳۶۸ ۱۳۷۲ پنجم هاشمی ۲۱ یحیی آل اسحاق 80px ۱۳۷۲ ۱۳۷۶ ششم ۲۲ محمد شریعتمداری 80px ۱۳۷۶ ۱۳۸۴ هفتم خاتمی هشتم ۲۳ سید مسعود میرکاظمی 80px ۱۳۸۴ ۱۳۸۸ نهم احمدی‌نژاد ۲۴ مهدی غضنفری 80px ۱۳۸۸ ۱۳۹۰ دهم 

 یادداشت 

 پانویس 

 منابع 

 

 
بازرگانی