انجیر وحشی افغانی

انجیر وحشی افغانی ، زیرگونه‌ای از گیاه درختچه‌ای انجیر وحشی است که به تیره انجیران (Moraceae) و سرده Ficus تعلق دارد . این گیاه که به صورت خودرو در مناطق کوهستانی و صخره‌ای خشک می‌روید، بومی کشورهایی چون افغانستان، ایران، تاجیکستان، ترکمنستان و ترکیه است.

 مشخصات ظاهری 
انجیر وحشی افغانی گیاهی به صورت درختچه یا درخت کوچک است که ارتفاع آن معمولاً بین ۳ تا ۱۰ متر متغیر است. مشخصات متمایزکننده این زیرگونه عبارتند از:
 برگ‌ها: برگ‌های این گیاه ریزش‌کننده (خزان‌دار)، نسبتاً بزرگ (به طول ۷ تا ۱۳ سانتی‌متر)، قلبی‌شکل یا بیضی‌شکل هستند که بریدگی‌های عمیقی (۳ تا ۵ لوب) دارند. سطح برگ‌ها زبر و خشن است.
 میوه: میوه‌ها (که در گیاه‌شناسی به آن‌ها انجیر یا سنکونیوم گفته می‌شود) به طول ۲ تا ۳٫۵ سانتی‌متر، گلابی‌شکل و دارای پوستی بدون کرک یا با کرک‌های متراکم هستند. این میوه‌ها منبع غذایی مهمی برای حیات وحش منطقه به‌شمار می‌روند.

 پراکنش و زیستگاه 
این زیرگونه به خوبی با اقلیم‌های نیمه‌بیابانی و کوهستان‌های خشک سازگار شده است. زیستگاه اصلی آنامنطقه‌ای از جنوب غربی ترکیه تا شمال شرقی ایران، افغانستان و جنوب تاجیکستان را در بر می‌گیرد . در ایران، فراوانی بالایی از این گیاه در مناطقی چون استان سیستان و بلوچستان (به ویژه شهرستان سرباز) گزارش شده است که تنوع فنوتیپی بالایی را نشان می‌دهد.

 اهمیت در کشاورزی (بردهی) 
این گیاه از نظر اکولوژیکی و کشاورزی اهمیت ویژه‌ای دارد. درختان انجیر وحشی افغانی به عنوان «درخت بَر» شناخته می‌شوند. میوه‌های این درختان میزبان نوعی زنبور گرده‌افشان به نام بلاستوفاگا هستند. در طب سنتی و باغبانی مناطق بومی، کشاورزان میوه‌های این انجیر وحشی را جمع‌آوری کرده و در میان شاخه‌های درختان انجیر اهلی و خوراکی آویزان می‌کنند. این کار باعث می‌شود زنبورها پس از خروج از میوه وحشی، گرده‌ها را به گل‌های انجیر خوراکی منتقل کرده و باعث باروری و باکیفیت شدن محصول باغات شوند.

 ژنتیک 
مطالعات زیست‌شناسی نشان داده است که این گیاه دارای شمارش کروموزومی دیپلوئید با تعداد $2n = ۲۶$ است. به دلیل تنوع فنوتیپی و ژنتیکی بالا در بخش‌هایی از ایران، این زیرگونه پتانسیل بالایی برای برنامه‌های اصلاح نژاد گیاهی و مقاومت به خشکی دارد.

 جستارهای وابسته 
 انجیر
 انجیر جوانیس
 بلاستوفاگا

 منابع 
 
 

رده:گیاگان افغانستان
رده:گیاگان ایران