پونه‌سای ایلامی

پونه‌سای ایلامی یا پونه‌سای اشتران‌کوهی ، نام یک گونه از سردهٔ پونه‌سا و خانوادهٔ نعناعیان است. این گیاه یک گونهٔ علفی، معطر و چندساله است که در زمرهٔ گیاهان دارویی بومی منطقهٔ زاگرس قرار دارد.

 تاریخچه و نام‌گذاری 
این گونه گیاهی اولین بار توسط گیاه‌شناس برجستهٔ آلمانی، یوزف بورنمولر (Bornm.) در سال ۱۹۱۱ میلادی در نشریهٔ علمی گیاه‌شناسی روسیه (Russk. Bot. Zhurn.) توصیف، نام‌گذاری و ثبت شد. نام واریته یا گونهٔ آن (*elymaitica*) به منطقهٔ باستانی «ایلام» (الیمائیس) اشاره دارد که زیستگاه اولیهٔ کشف آن بوده است.

 توزیع جغرافیایی 
پونه‌سای ایلامی گیاهی پایا و بومی انحصاری مناطق مرتفع خاورمیانه است. بر اساس گزارش باغ‌های گیاه‌شناسی پادشاهی کیو، محدودهٔ بومی توزیع این گیاه از شمال عراق تا مناطق غربی ایران (به‌ویژه ارتفاعات رشته‌کوه زاگرس و کوهستان اشتران‌کوه در استان لرستان) امتداد دارد. این گیاه عمدتاً در زیست‌بوم‌های معتدل، صخره‌ای و دامنه‌های مرتفع کوهستانی رشد می‌کند.

 ویژگی‌ها و کاربردها 
این گیاه مانند سایر اعضای سردهٔ پونه‌سا دارای ساقه‌های چهارگوش محکم و برگ‌های پوشیده از کرک‌های غده‌ای ریز است که با لمس آن‌ها بوی معطر و نافذی آزاد می‌شود. در طب سنتی مناطق غربی ایران، اندام‌های هوایی و گل‌های این گیاه به دلیل دارا بودن اسانس‌های غنی از ترکیبات ترپنوئیدی، به‌صورت دمنوش برای تسکین دردهای گوارشی و آرام‌بخشی استفاده می‌شود.

 منابع 

رده:پونه‌سا
رده:گیاهان بومی ایران
رده:گیاهان دارویی