سهراب‌کشی

سهراب‌کُشی نمایشنامه‌ای است از بهرام بیضایی از دههٔ ۱۳۷۰ بر اساسِ داستانِ «رستم و سهراب» از شاهنامهٔ فردوسی.

 متن 
بندانگشتی|261px|رستم و سهراب در یک پردهٔ قهوه‌خانه از داستانِ رستم و سهراب
261px|thumb|page=94|آغازِ داستانِ «سهراب» در شاهنامهٔ فردوسی (چاپِ ژول مل، جلدِ ۲)
نمایشنامه در سال‌های ۱۳۷۳ و ۱۳۷۸ نوشته شد. پیش از چاپش به صورتِ کتاب در ۱۳۸۶ (انتشاراتِ روشنگران و مطالعات زنان) نسخه‌ای پیشین از پاره‌ای از آن زیرِ عنوانِ «پاره‌هایی چند از مویه‌ی تهمینه» در شمارهٔ ۵۷ مجلّهٔ بخارا (زمستانِ ۱۳۸۵) آمد. این کمابیش همان پاره بود که مژده شمسایی در ۵ دیِ ۱۳۸۵ در شبِ بخارای بهرام بیضایی خوانده بود.

 در نظرِ دیگران 
اشکان غفّار عدلی سهراب‌کُشی را با افسانهٔ ادیپ سنجیده و پسرکشی در نمایشنامهٔ بیضایی را تمثیلی از شکستِ «تجدّد» برابرِ «سنّت» در ایران دانسته است. بیضایی در یک سخنرانی در ۱۴ مارسِ ۲۰۱۳ در دانشگاهِ استنفورد در پاسخِ پرسشی گفت که این دست تحلیل‌های داستان‌های کهن، که نمونه‌هایی از پیر پائولو پازولینی دارد تا سپس‌تر در ایران،مثلاً «اودیپ شهریار و رستم پهلوان» (علی‌اصغر حاج سیّد جوادی، ۱۳۴۵)، تاریخ مذکّر (رضا براهنی، ۱۳۵۱)، «جمهوری اسلامی در پرتو اسطوره‌شناسی ایران» (فریدون هویدا)، «فردوسی، استاد تراژدی» (محمود صناعی)، «ادبیات و مسئله پدران و فرزندان» (عبدالحسین زرّین‌کوب)، تراژدی قدرت در شاهنامه (مصطفی رحیمی). محمّدمهدی اردبیلی قیدِ غیرجغرافیایی هم آورده: «پسرکشی ایرانی−مسیحی . . . پدرکشی یهودی−یونانی» (پرتاب‌های فلسفه. ص. ۸۱.). محمود دولت‌آبادی بیانِ معتدل‌تری از این معنی دارد: «سنت کریه فرزند−جوان‌کشی در هیات رستم و سهراب به خاطر حفظ مقام و قدرت، کشفی است از طینت زشت آدمی که افتخار آن همیشه از آن فردوسی خواهد بود.» () موری آنتونی پاتر نیز در مطالعهٔ خود دربارهٔ این مضمونِ افسانه‌ای (Sohrab and Rustem, 1902) تفاوتِ اساسی میانِ مشرق‌زمین و مغرب‌زمین قائل نشده و داستان‌هایی هم از پسرکشی و هم از پدرکشی از هر دو خاستگاه را بررسیده بود. جلال خالقی مطلق سه داستانِ نبردِ پدر و پسر را شبیه‌ترین به داستانِ رستم و سهراب شناخته، که از میانشان دست کم دو تا از مغرب‌زمین است (و در هر دو پدر پسر را می‌کشد). (داستان رستم و سُهراب. ص. ۱۹−۲۰.) محمّدرضا اصلانی مضمونِ اصلیِ داستانِ شاهنامه را چیزی دیگر می‌شناخته: «ترس از آگاهی». (صدای آیینه‌ها. ص. ۵۲۶.) چندان معتبر نیست.

 نمایش 
سالِ ۱۳۸۸ بیضایی می‌خواست این نمایشنامه را در تهران به نمایش درآورد، که اجازهٔ دولتی نیافت؛ و این کار دیگر مقدورش نشد.

 جستارهای وابسته 
 سهراب اعرابی

 پانویس 
 توضیحات 

 ارجاعات 

 منابع 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 پیوند به بیرون 

 
 «سهراب‌کشی در گفتگو با بهرام بیضایی»، فرج بال‌افکن، بی‌بی‌سی فارسی، مهرِ ۱۳۸۸

رده:اقتباس‌های داستان رستم و سهراب
رده:کتاب‌های ۱۳۸۶
رده:کتاب‌های ادبیات داستانی ۲۰۰۷ (میلادی)
رده:کتاب‌های انتشارات روشنگران و مطالعات زنان
رده:کتاب‌های زبان فارسی سده ۲۱ (میلادی)
رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۵ (قمری)
رده:نمایشنامه‌های برگرفته از آثار فردوسی
رده:نمایشنامه‌های بهرام بیضایی