محمد بازرگانی

محمد بازرگانی (۱۳۲۵–۱۳۵۱) از اعضای اولیه و عضو مرکزیت سازمان مجاهدین خلق بود. وی پس از دستگیری توسط ساواک در شهریور ۱۳۵۰ در دادگاه نظامی به اعدام محکوم شد و در ۳۰ فروردین ۱۳۵۱ به همراه سه تن دیگر از اعضای مرکزیت سازمان ناصر صادق، علی باکری و علی میهن‌دوست اعدام شد.

 زندگی 
محمد بازرگانی زادهٔ سال ۱۳۲۵ در رضائیه ارومیه بود. پس از گذراندن دوره متوسطه برای ادامه تحصیلات به تهران آمد و دانشجوی دورهٔ لیسانس مدرسه عالی بازرگانی (دانشگاه علامه طباطبایی) شد. او علاوه بر تحصیلات وارد فعالیت‌های سیاسی شد و در نهضت آزادی در جهت رفع ستم و نابرابری‌ها تلاش می‌کرد ولی با شکل‌گیری گروهی دانشجویی که بعدها سازمان مجاهدین خلق نام می‌گیرد، بواسطهٔ برادر خود بهمن وارد این گروه شد و بعد از آموزش نظامی در خارج از ایران و آموزش‌های تشکیلاتی در کنار ناصر صادق در سال ۱۳۴۹ همراه با رضا رضایی وارد مرکزیت سازمان مجاهدین خلق ایران شد. او بعدها خود یکی از آموزش دهندگان برجستهٔ سازمان شد و بسیاری از اعضا همچون سید کاظم ذوالانواری را تربیت و وارد کار در تشکیلات کرد.ایران و تاریخ: از کودتا تا انقلاب، بهرام افراسیابی. صفحهٔ 493 محمد بازرگانی به همراه ناصر صادق بخش یا گروه تشکیلات را تشکیل دادند که وظیفهٔ آن آموزش اعضا، تهیه اسلحه و مهمات و اعزام نیروهای سازمان به خارج از کشور بود.

 دستگیری، دادگاه و اعدام 
در شهریورماه سال ۱۳۵۰ همزمان با موج دستگیریهای اعضای سازمان، محمد بازرگانی که میزبان موسی خیابانی و محمود عسگری‌زاده بود توسط ساواک دستگیر شد. او شکنجه‌های بسیاری را تحمل کرد و در دادگاه نظامی نیز از هدف سازمان خود دفاع کرد.

وی دردفاعیات خود در دادگاه نظامی شاه گفت:

«وقتی تاریخ ایران را ورق می‌زنیم هیچ دوره‌ای را نمی‌توان یافت که خلق ما برای گرفتن حق خود در مقابل حکومت استثمار ساکت نشسته باشد. هرساله عده زیادی را به محاکمه می‌کشند و محکوم می‌کنند. امروز نوبت ماست.»نشریهٔ مجاهد، شماره ۴۴. سال 1359

«ما پاک‌ترین جوان‌های این میهن هستیم. می‌گویند شما که می‌توانید صاحب مقام و منصب شوید و مرفه باشید چرا می‌خواهید تا آخر عمر در زندان بپوسید یا مقابل جوخه آتش قرار بگیرید؟ وقتی تاریخ ایران را ورق بزنیم هیچ دوره‌ای را نمی‌توان یافت که خلق ما برای گرفتن حق خود ساکت نشسته باشد. هر ساله عده زیادی را به محاکمه می‌کشند و محکوم می‌کنند. امروز نوبت ماست که به عنوان توطئه‌گر محاکمه شویم. توطئه‌گر واقعی ما هستیم یا اینهایی که ما را به محاکمه کشیده‌اند؟ … اما هیچ توطئه‌ای موفق به فرونشاندن کامل شعله‌های آزادیخواهی نشده و نخواهد شد…»

در نهایت دادگاه پهلوی وی را به اعدام محکوم کرد و او به همراه ناصر صادق، علی میهن‌دوست و علی باکری به‌عنوان اولین دسته از اعضای مرکزیت سازمان مجاهدین خلق ایران در ۳۰ فروردین ۱۳۵۱ اعدام شد. محل دفن وی در قطعه ۳۳ بهشت زهرا در تهران است.

 منابع 

رده:اعدام‌شدگان اهل ایران در زمان حکومت محمدرضا پهلوی
رده:اعدام‌شدگان با جوخه آتش
رده:اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران
رده:انقلابیون اهل ایران
رده:اهالی ارومیه
رده:خاک‌سپاری‌ها در قطعه ۳۳ بهشت زهرا
رده:درگذشتگان ۱۳۵۱
رده:درگذشتگان ۱۹۷۲ (میلادی)
رده:زادگان ۱۳۲۵
رده:زادگان ۱۹۴۶ (میلادی)
رده:زندانیان سیاسی اهل ایران
رده:قربانیان شکنجه اهل ایران
رده:کشته‌شدگان در زمان حکومت محمدرضا پهلوی