فهرست پرجمعیت‌ترین شهرها بر پایه جمعیت ایرانی‌تبار

بندانگشتی|چپ|280px|نقشه پراکندگی زبان‌های ایرانیمردمان ایرانی‌تبار یا مردمان ایرانی،R.N Frye, "IRAN v. PEOPLES OF IRAN" in Encyclopædia Iranica. "In the following discussion of “Iranian peoples,” the term “Iranian” may be understood in two ways. It is, first of all, a linguistic classification, intended to designate any society which inherited or adopted, and transmitted, an Iranian language. The set of Iranian-speaking peoples is thus considered a kind of unity, in spite of their distinct lineage identities plus all the factors which may have further differentiated any one group’s sense of self." قومیتی از تبار اقوام ایرانی‌زبان باستان هستند که به یکی از زبانهای ایرانی گویش می‌کنند.J. Harmatta in "History of Civilizations of Central Asia", Chapter 14, The Emergence of Indo-Iranians: The Indo-Iranian Languages, ed. by A. H. Dani & V.N. Masson, 1999, p. 357 این گروه قومی در سراسر فلات ایران، از هندوکش تا آناتولی مرکزی و از آسیای میانه تا دریای پارس، منطقه‌ای که ایران بزرگ یا ایران‌زمین نامیده می‌شود،Frye, Richard Nelson, Greater Iran, p.xi: "... Iran means all lands and peoples where Iranian languages were and are spoken, and where in the past, multi-faceted Iranian cultures existed...." پراکنده شده‌اند.

مردمان ایرانی‌تبار شامل: فارسی‌زبانان، آذری‌ها، مازندرانی‌ها، تات‌ها، تالش‌ها، گیلک‌ها، کردها، بلوچ‌ها، پشتون‌ها، لرها، لک‌ها، تاجیک‌ها، آسی‌ها و غیره هستند. آذری‌ها با وجود سخن گفتن به زبان ترکی آذربایجانی از نظر ژنتیکی از اقوام ایرانی‌نژاد به‌شمار می‌روند. تا پیش از حملهٔ مغول به ایران، مردم آذربایجان به زبانی ایرانی که آن را زبان آذری می‌نامید، سخن می‌گفته‌اند.آذری یا زبان باستان آذربایجان، احمد کسرویThe original sedentary population of Azarbayjan consisted of a mass of peasants and at the time of the Arab conquest was compromised under the semi-contemptuous term of Uluj(“non-Arab”)-somewhat similar to the raya(*ri’aya) of the Ottomon empire. The only arms of this peaceful rustic population were slings, see Tabari, II, 1379-89. They spoke a number of dialects (Adhari, Talishi) of which even now there remains some islets surviving amidst the Turkish speaking population. It was this basic population on which Babak leaned in his revolt against the caliphate.
V. Minorsky, Studies in Caucasian history, Cambridge University Press, 1957, pg 112Lazard, Gilbert ۱۹۷۵, “The Rise of the New Persian Language” in Frye, R. N. , The Cambridge History of Iran, Vol. 4, pp. 595-632, Cambridge: Cambridge University Press. pp 599
Azarbaijan was the domain of Adhari, an important Iranian dialect which Masudi mentions together with Dari and Pahlavi. هنوز هم می‌توان باقی‌مانده این زبان را در همه جای آذربایجان ایران و جمهوری آذربایجان یافت. زبان ترکی در سده‌های پس از پاگیری اسلام در ایران، بر اثر مهاجرت تدریجی و متمادی ایل‌های ترک، به‌ویژه در آسیای صغیر جایگزین زبان‌های هند و اروپایی رایج در این منطقه شده‌است.

در این مقاله شهرهایی که دارای جمعیت بومی قابل توجه ایرانی‌تبار هستند فهرست شده‌اند.

 بر پایه جمعیت 
 رتبه شهر کشور جمعیتزبان بیشینه تصویر ۱ تهران
 فارسی 200px ۲ کابل
 فارسی 200px ۳ مشهد
 فارسی 200px ۴ باکو
 ترکی آذربایجانی 200px ۵ پیشاور
 پشتو 200px ۶ اصفهان
 فارسی 200px ۷ کرج
 فارسی 200px ۸ دیاربکر
 کردستان ترکیه کردی 200px۹ تبریز ترکی آذربایجانی 200px۱۰ حسکه کردستان سوریه کردی200px۱۱قم
 فارسی 200px ۱۲ اهواز
 فارسی و عربی 200px ۱۳ شیراز
 فارسی 200px ۱۴ کرمانشاه
 کردی ، فارسی و دیگر گویشوران 200px ۱۵ کویته
 فارسی، پشتو، بلوچی 200px ۱۶ اربیل اقلیم کردستان کردی200px ۱۷ دوشنبه
 فارسی ۱۸ ارومیه
 ترکی آذربایجانی و کردی کرمانجی 200px ۱۹ رشت
 گیلکی 200px ۲۰ سلیمانیه
 اقلیم کردستان کردی 200px ۲۱ زاهدان
 فارسی و بلوچی 200px ۲۲ همدان
 فارسی 200px ۲۳ کرمان
 فارسی 200px ۲۴ یزد
 فارسی 200px ۲۵ اردبیل
 ترکی آذربایجانی 200px ۲۶ بندرعباس
 فارسی 200px۲۷ اراک
 فارسی 200px۲۸ ساری
 ۵۰۴٬۲۹۸مازنی200px ۲۹ سنندج
 کردی200px

 بر پایه کشور 
 شهر کشور جمعیتزبان بیشینه تصویر تهران
 فارسی 200px کابل
 فارسی 200px باکو
 ترکی آذربایجانی 200px پیشاور
 پشتو 200px دیاربکر
 کردستان ترکیه کردی 200px اربیل
 اقلیم کردستان کردی200px دوشنبه
 فارسی سمرقند فارسی 200px ولادی‌قفقاز
 آسی 200px قامشلی کردستان سوریه کردی 200px تسخینوالی
 آسی 200px تاشکورگان
 پامیری 200px

 بر پایه زبان بیشینه 
 شهر کشور جمعیتزبان بیشینه تصویر تهران
 فارسی 200px باکو
 ترکی آذربایجانی 200px پیشاور
 پشتو 200px دیاربکر
 کردستان ترکیه کردی 200px کویته
 ۱٬۱۰۳٬۸۲۰پشتو و بلوچی 200px کرمانشاه
 کردی، فارسی و دیگر گویشوران 200px رشت
 گیلکی 200px خرم‌آباد
 لری و لکی 200px ولادی‌قفقاز
 آسی 200px ساری
 مازنی 200px سیورک
 کردی 200px تاکستان
 تاتی 200pxلار لارستانی 200pxهشتپر
 تالشی 200px خاروغ
 پامیری 200px

 جستارهای وابسته 
 مردمان ایرانی

 منابع 

رده:خاورمیانه
رده:فهرست شهرها بر پایه جمعیت
رده:فهرست‌های مناطق کلان‌شهری
رده:مردمان ایرانی‌تبار