کید

بنابر شاهنامه فردوسیشاهنامه فردوسی، بر پایه چاپ مسکو، انتشارات هرمس، صفحه 1107 تا1116 در دوران اسکندر در هند شاهی خردمند به نام کید بود. شاهنامه فردوسی از کید با عناوین خردمند، دانش‌پژوه و راهجو و کسی که جز از دانش و خرد پیروی نمی‌کند، یاد می‌کندشاهنامه فردوسی، بر پایه چاپ مسکو، انتشارات هرمس، صفحه 1107 تا1116. در شاهنامه فردوسی می‌توان کید را یکی از نمادهای تدبیر و عقلانیت دانست. در کتاب‌های فرامرزنامه 
فرامرزنامه به اهتمام دکتر مجید سرمدی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، چاپ اول ۱۳۸۲ و داراب نامه 
داراب نامه ابوطاهرطرسوسی، به اهتمام دکتر ذبیح‌الله صفا، تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، چاپ اول ۱۳۵۶ نیز از کید نام برده شده است.

 تدبیر کید در برابر اسکندر 
بنابر شاهنامه فردوسی کید پیش از رسیدن اسکندر به هندوستان خواب‌هایی می‌بیند و به نزد حکیمیان می‌رود تا خواب‌ها را تعبیر کند، و با مشورت با بزرگان هندوستان چون در خود توان مقابله با اسکندر نمی‌بیند، از راه مصالحه وارد شده و دخترش فغستان را به همسری اسکندر درمی‌آورد و به او سه چیز ارزشمند دیگر می‌بخشد. و با ترفندها کشورش را محافظت می‌کند.

 خواب کید و تعبیر آن و تدبیر کار 
کید پیش از حمله اسکندر به هندوستان در ده شب پیاپی خواب‌هایی می‌بیند. پس فرمان داد تا همه دانایان هندوستان که در گفتار و دانش توانا بودند، جمع گشتند. آنگاه کید همه آنها خواب‌ها را در پیش ایشان بگفت اما هیچ‌یک از ایشان نتوانست آن خواب را تعبیر کند.
سرانجام یکی از آنها به کید گفت که نامداری خردمند به نام مهران می‌تواند خواب تو را تعبیر کند:

 تعبیر خواب بوسیله مهران 
چون مهران این سخنان را از کید بشنید، بدو گفت: از برای این خوابها، دل خود را بد مکن. بدان که نه نام بلند تو کمتر خواهد شد و نه به این پادشاهی گزند خواهد رسید. آگاه باش که اسکندر سپاه گرانی را از روم و سران برگزیده ایران خواهد آورد، تو توان مقابله با او را نداری. اما تو چهار چیز در گیتی داری، که هیچ‌کس از کهتران و مهتران تا کنون مانند آن را به خود ندیده‌اند. یکی دخترت می‌باشد که همچون بهشت برین است و افسر تو در زمین با او تابان است. دوم فرزانه‌ای که در نهان داری و همه راز گیتی را با تو می‌گوید. سوم پزشک ارجمندی است که در دانایی نام بلندی دارد. و چهارم جامی است که چون آب در آن بریزی، نه از آتش گرم می‌شود و نه از آفتاب و هرچه از آن خورده شود، آبش کاستی نیابد. پس زمانی که اسکندر بیآید، اگر می‌خواهی که در اینجا درنگ نکند، تو با این چهار چیز با او نرمی بجوی و آهنگ جنگ مکن. و بدان که تو را توان پایداری در برابر سپاهیان او نیست.

 نامه نوشتن اسکندر به کید 
پس اسکندر سپاه فراوانی را به سوی کید هندی براند. اسکندر به شهربزرگی که کید سترگ آن را میلاد می‌خواند، رسید سپاه خود را بر سراسر آن سرزمین بگسترانید و در آنجا فرود آورد. آنگاه نویسنده نامه را به پیش اسکندر آوردند، پس اسکندر نامه‌ای به سوی کید فرستاد که
 

 پاسخ کید به اسکندر و نمایاندن چهار چیز شگفت‏ 
در پاسخ نامه کید هندی به اسکندر، کید پیشنهاد چهار چیز ارزشمند را به اسکندر می‌دهد:

 

 باز فرستادن اسکندر پیغامی را به کید پادشاه هند برای گرفتن چهار چیز شگفت‏ 

 

 فرستادن فغستان فیلسوف، پزشک و جام نزد اسکندر 
پس از تأیید معتمدان اسکندر بر راستی گفتار کید، و دانستن این که رنج اسکندر به کشور نمی‌رسد، فغستان به همراه فیلسوف و پزشک و جام و هدایا به سوی اسکندر روان می‌شود:

 وفای به عهد اسکندر با کید 
پس از گرفتن چهار چیز ارزشمند اسکندر به بزرگان شهر میلاد می‌گوید که به عهد خود وفا می‌کنم و هدایایی برای کبد می‌فرستد :

 

 نامه نگاری اردشیر بابکان با کید و درخواست تدبیر شاهنامه فردوسی، بر پایه چاپ مسکو، انتشارات هرمس، صفحه 1213
در زمان پادشاهی اردشیر بابکان چون اردشیر بابکان از چشم زخم نسبت به فرزندش شاپور هراسناک بود، با مشورت بزرگان به کید نامه می‌نویسد تا از اختر فرزندش شاپور با خبر گردد. کید طالع خوب شاپور را تنها در گرو ازدواج با دختر مهرک نوش‌زاد می‌داند. اما اردشیر بابکان با این وصلت مخالف است، و می‌گوید من با دست خود دشمن را به خانه نمی‌آورم. جریان به سبک دیگری مخالف نظر اردشیر جریان می‌یابد:

 

 

 منابع 

رده:شاهنامه‌شناسی
رده:شاهنامه‌خوانی
رده:هندی‌های شاهنامه
رده:شاهنامه‌پژوهان
رده:داستان‌های شاهنامه
 فهرست شخصیت‌های شاهنامه