آتش‌سوزی جنگل‌های زاگرس

آتش‌سوزی جنگل‌های زاگرس مراتع و مناطق حفاظت شده در جنوب و غرب زاگرس را شامل می‌شود. چهار استان کانون اصلی این آتش‌سوزی‌ها هستند و اصلی‌ترین آنها در مناطق منطقه حفاظت شده کوه دیل و خائیز در استان کهگیلویه و بویراحمد و منطقه شکارممنوع کوه‌سیاه در استان بوشهر و کوه بویم و دشت بکک و بخش های کوهمره جروق در استان فارس است.

 جغرافیا 
جنگل‌های زاگرس با گستردگی در ۱۱ استان کشور با شش میلیون هکتار مساحت، ۴۰ درصد جنگل‌های ایران را تشکیل می‌دهند که حدود ۷۰ درصد تیپ گونه‌های جنگلی زاگرس را بلوط‌ها شامل می‌شوند و سایر گونه‌های درختی این جنگل‌ها افرا، کیکم، بنه، زبان گنجشک، گلابی وحشی، ولیک، ارغوان، انواع بادام و دیگر درختان است. جنگل‌های بلوط منطقه زاگرس از شمال غربی ایران آغاز و به جنوب غرب ایران می‌رسد.

 علت 
در دهه‌های اخیر یک ششم مساحت جنگل‌های زاگرس به دلایل گوناگون از بین رفته است. بر طبق آمارهای منابع طبیعی استان، ۷۵ فقره آتش‌سوزی در جنگل‌های استان کهگیلویه و بویراحمد در سال ۹۵ رخ داده که در این آتش‌سوزی‌ها ۹۵۰ هکتار از جنگل‌های کهگیلویه وبویراحمد در آتش سوخت. همچنین در سال ۹۶ نیز تا پایان آذرماه، ۱۱۰ آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع استان رخ داد که در آنها، ۷۰۰ هکتار از جنگل‌های استان در آتش سوخت. در سال ۹۸، ۳۶۴ هکتار از جنگل‌ها و مراتع استان دچار آتش‌سوزی شد و در سال ۹۹ تا خرداد، ۵۰۰ هکتار از جنگل‌ها در استان دچار آتش‌سوزی شدند. به گفته مدیرکل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد عامل اغلب آتش‌سوزی‌ها را در سال گذشته عامل انسانی بیان کرده است و یکی از دلایل اصلی آتش‌سوزی در این مناطق را آتش زدن کاه و کلش مزارع کشاورزی است.

وزش باد شدید، دسترسی سخت منطقه، وسعت زیاد، شرایط بالای علوفه‌ای مراتع، در کنار کمبود نیروی انسانی و تجهیزات پشتیبانی قدیمی جمهوری اسلامی در عدم مهار و کنترل حریق نقش مهمی داشتند.

 مناطق 
 منطقه حفاظت‌شده کوه دیل 
بندانگشتی|جنگل‌های زاگرس قبل از اتش‌سوزی
در ۲ خرداد ۹۹، جنگل‌ها و مناطق منطقه حفاظت شده کوه دیل دچار آتش‌سوزی شد، که به علت بی‌توجهی مسئولین استانی آتش‌سوزی شدت گرفت و از کنترل خارج شد. در ۹ خرداد با درخواست معاونت جنگل‌ها و مراتع کشور بالگردهای ارتش برای مهار آتش‌سوزی به کمک آمدند، اما به علت مجهز نبودن به سطل پمپی آب پاشی کار آمد نبودند و صرفاً جهت جابجایی نیروهای داوطلب و پشتیبانی انسانی بکار گرفته شدند. 

یکی از نیروهای داوطلب به نام البرز زارعی براثر شدت آتش و آسیب وارده ناشی از سوختگی چند هفته بعد در روز جمعه ۳۰ خرداد جان باخت.

آتش‌سوزی کوه دیل پس از ۱۰ روز در ۱۲ خرداد مهار شد. بر اساس برآورد ریس اداره حفاظت از محیط زیست گچساران میزان وسعت آتش‌سوزی منطقه جنگلی و گونه‌های گیاهی منطقه حفاظت شده کوه دیل ۱۰ هکتار برآورد شد.

 خائیز 
منطقه خائیز حد مرز بین استان خوزستان و استان کهگیلویه و بویراحمد است. منطقه حفاظت شده خائیز با مساحتی بیش از ۳۳ هزار هکتار در ۱۵ کیلومتری دهدشت قرار دارد و از جنوب به بهبهان، از شرق به پل پادوک در خیرآباد گچساران و از غرب به سد مارون متصل می‌شود. یک آتش‌سوزی در ۸ خرداد ۹۹ در بخشی از جنگل‌های ضلع شمالی خائیز آغاز شد. آتش‌سوزی از سمت بهبهان در استان خوزستان شروع شد و به علت اینکه به موقع مهار نشد به محدوده استان کهگیلویه و بویراحمد سرایت کرد و به ارتفاعات رسید و گسترش یافت.

علت آتش‌سوزی اختلاف دو دامدار ساکن در حاشیه کوه خائیز بیان شد که با وجود حضور نیروهای مردمی، تشکل‌های مردمی و دستگاه‌های اجرایی به دلیل شدت وزش باد شعله‌های آتش فوران‌تر شد.

روز یکشنبه ۱۱ خرداد ۱۳۹۹، آتش‌سوزی منطقهٔ حفاظت‌شدهٔ خائیز، از تنگه‌ای به سمت بهبهان شعله‌ور شد. یکی از نیروهای اطفای حریق کشته و ۳ نفر مجروح شدند. برای مهار آتش نیاز به بالگرد آب پاش بود اما تعدادی از نیروهای مردمی برای خاموش کردن آتش حضور داشتند.

دوشنبه ۱۲ خرداد ۱۳۹۹، بعد از نزدیک به یک هفته، آتش‌سوزی در منطقه حفاظت شده خائیز واقع در استان کهگیلویه و بویراحمد، کنترل و خاموش شد.

 واکنش‌ها 
 مدیرکل حفاظت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد گفت: آتشی که از غروب پنج شنبه هشتم خرداد ۹۹ به جان جنگل‌ها و مراتع کوه خائیز در شهرستان کهگیلویه افتاد در کمبود نیروی انسانی و لجستیکی همچنان یکه‌تازی کرد و به پیش رفت.
 معاون فرماندار کهگیلویه وضعیت منطقه حفاظت شده خائیز را «فوق‌العاده بحرانی» خواند و از مدیریت بحران کشوری خواست وارد عمل شود.

 استان بوشهر 
در ارتفاعات منطقه شکارممنوع کوه‌سیاه در بوشکان شهرستان دشتستان استان بوشهر، علت یک آتش‌سوزی، صاعقه اعلام شد. یک روز پس از آتش‌سوزی دو بالگرد از استان فارس برای کمک به منطقه ارسال شدند که هر دو دچار نقص فنی شدند و نتوانستند کوه سیاه را از دهان آتش بیرون بکشند و آتش به سمت دیگر مناطق استان رفت.

کوه سیاه در ۷ خرداد ۹۹ دچار آتش‌سوزی گسترده شد. این آتش‌سوزی خسارات زیادی به نخلستان‌های منطقه وارد کرد و دست کم ۳۰۰ نخل در آتش سوخت. آتش نهایتاً ۱۰ خرداد مهار شد.
پیشتر آتش‌سوزی منطقه دهرود دشتستان و کوه‌های بیرمی منطقه خائیز تنگستان نیز باعث سوختن ۶۲۰ هکتار از مراتع این مناطق شد.
در ماه‌های فروردین و اردیبهشت نیز ۳۱ مورد حادثه آتش‌سوزی در مراتع استان بوشهر به وقوع پیوسته بود و ۱۹۴ هکتار از مراتع استان دچار آتش‌سوزی شد.

 استان ایلام 

در تیرماه ۱۴۰۴، مناطق وسیعی از جنگل‌های بلوط در ارتفاعات این استان طعمه حریق شدند.

 استان فارس 
حدود ۵۰۰۰ هکتار نواحی جنگلی که با به کار گیری یک بالگرد و همت و جهاد ارتش ایران و مردم محلی اتش حریق شد.خبر های صدا و سیما استان فارس و خبر گزاری فارس و همراه با گزارشگر این اتش سوزی حمد الله عباسی

از اردیبهشت تا تیر ۱۴۰۵، جنگل‌ها و مراتع زاگرس در استان فارس با آتش‌سوزی‌های گسترده و مکرر روبه‌رو شدند. فعالان محیط زیست و گروه‌های مردمی، گسترش حریق‌ها را به افزایش پوشش گیاهی پس از بارندگی‌های مناسب نسبت دادند و اعلام کردند کمبود تجهیزات، فرسودگی امکانات، کمبود نیرو و ضعف مدیریت بحران، عملیات مهار آتش را با دشواری روبه‌رو کرده است. آنان همچنین گزارش دادند که بخش عمده عملیات اطفای حریق با مشارکت داوطلبان و تجهیزات شخصی انجام شده و در برخی مناطق، از جمله ذخیره‌گاه زیست‌کره ارژن و پریشان، آتش‌سوزی‌های گسترده هزاران هکتار از عرصه‌های طبیعی را درگیر کرده است.

 جستارهای وابسته 
 البرز زارعی

 منابع 

 پیوند به بیرون 
 رقص باد و آتش در قلب زاگرس،ایرنا
 سیلی سرخ آتش بر دامان طبیعت
 لزوم همکاری تمام دستگاه‌ها برای اطفای حریق جنگل‌ها
 آتش وحشی در دل جنگل‌های زاگرس
 کیهان لندن
 آتش در کمین جنگل‌های زاگرس/ اطفای حریق جنگل‌ها تنها مختص منابع طبیعی نیست
 مردم سالاری
 فیلم | حجم عظیم آتش در جنگل‌های خائیز
 زنگ خطر آتش‌سوزی در جنگل‌های ایلام
 سوختن «زاگرس» در آتش کمبود امکانات 
 ۳۹ سورتی پرواز برای خاموش کردن آتش جنگل‌های زاگرس

رده:آتش‌سوزی‌ها در ایران
رده:آتش‌سوزی‌های ۲۰۲۰
رده:آتش‌سوزی‌های جنگل در ایران
رده:ایران در ۱۳۹۹
رده:ویکی‌سازی رباتیک