مهین افشان‌پور

مهین افشان‌پور ( – ) هنرمند و نگارگر اهل ایران بود. وی نخستین زن ایرانی بود که در نگارگری موفق به اخذ مدرک درجه یک هنری از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در ایران شد.

 زندگی 
مهین افشان‌پور در شهریور ۱۳۲۰ در تهران زاده شد.

 تحصیلات 

مهین افشان‌پور در سال ۱۳۴۸ وارد هنرستان کمال الملک شد و کار خود را با طراحی سیاه‌قلم، نقاشی رنگ روغن، و تذهیب آغاز و در سال ۱۳۶۰ آموزش را در دانشگاه‌های هنر، سوره، و میراث فرهنگی در پیش گرفت. او دکتری هنری را از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در رشته نگارگری دریافت کرد. افشان‌پور سال‌ها در دانشگاه‌های گوناگون سابقه تدریس داشت.

 حرفه 

مهین افشان‌پور از دوران نوجوانی و جوانی به نقاشی و صورت گری علاقه داشت و نزد استادانی چون حسین شیخ طبیعت، مشیری سیاه قلم، یوسفی، و الطافی به تحصیل هنر پرداخت اما علاقه زیاد افشان‌پور به نگارگری او را به مکتب جلالی سوسن آبادی کشاند تا سرانجام نزدیک ۳۰ سال در این زمینه به خلق بیش از ۱۰۰ اثر منحصر به فرد بپردازد.

 سبک‌ها 
مهین افشان‌پور سبک‌های مختلفی را از جمله بغداد، مکتب تبریز اول، تیموری یا هرات و سرانجام مکتب اصفهان را در نگارگری تجربه کرده‌است. از جمله مهمترین آثار او می‌توان به سواری از غیب، شیخ صنعان و دختر ترسا، سمند تیزپای، مجلس بند اندازی عروسان، و آهوان خمار چشم یاد کرد. مینیاتورهای افشان‌پور، مینیاتور امروز با بهره‌گیری از سبک گذشته‌است. او می‌گوید:

 فعالیت‌های آموزشی 

مهین افشان‌پور از سال ۱۳۶۳ به تعلیم رشته نقاشی پرداخت و افزون بر خلق آثار شاخصی در نگارگری، همت خویش را صرف تربیت شاگرد و تدریس کرد. مهین افشان‌پور چند سالی در بخش آموزشی سازمان میراث فرهنگی تدریس می‌کرد و از سال ۱۳۶۰ به تعلیم رسمی پرداخت. در دانشکده سوره، دانشگاه هنر نیز تدریس می‌کرد و همچنین در دانشگاه الزهرا به تدریس مینیاتور مشغول بود.

 نمایشگاه‌ها و افتخارات 

افشان‌پور در نمایشگاه‌های داخل و خارج کشور به ارائه اثارش پرداخته‌است. بخشی از فعالیت‌ها و موفقیت‌های او در زیر فهرست شده‌است.

 دریافت نشان درجه یک هنری
 دریافت لوح زرین از سوی رایزن فرهنگی سفارت ایران در دمشق
 دریافت تقدیرنامه و یادواره نخستین نمایشگاه جمعی هنرمندان هنرهای تجسمی
 دریافت تقدیرنامه و لوح یادبود و مدال در اولین نمایشگاه جمعی هنرمندان به مناسبت دهه فجر در سال ۱۳۶۲
 دریافت تقدیرنامه به مناسبت شرکت در نمایشگاه بانوان هنرمند در آذرماه ۱۳۶۳ در موزه هنرهای معاصر
 دریافت لوح زرین و لوح تقدیر از به مناسبت شرکت در نمایشگاه پنجمین مجتمع هنر و ادبیات دفاع مقدس با تابلوی سواری از غیب
 تقدیر به مناسبت شرکت در نمایشگاه دو سالانه نگارگری ایرانی اسلامی همراه کتاب نگاره‌ها از طرف موزه هنرهای معاصر، سال ۱۳۷۰
 دریافت تقدیرنامه به مناسبت شرکت در نمایشگاه همیاری مردم بوسنی و هرزگوین از سوی مرکز هنرهای تجسمی، سال ۱۳۷۱
 دریافت تقدیرنامه به مناسبت شرکت در دومین نمایشگاه دو سالانه نگارگری اسلامی و شرکت در میزگرد هنرمندان، سال ۱۳۷۲
 برپایی نمایشگاه در بیروت سال ۱۳۷۲ در محل وزارت السیاحه اللبنانیه ـ الحمرا ـ بیروت
 برپایی نمایشگاه در دمشق به مناسبت دهه فجر سال ۱۳۷۲ و دریافت لوح زرین از سوی رایزن فرهنگی سفارت ایران در دمشق
 دریافت تقدیرنامه به مناسبت داوری در انتخاب آثار هنرمندان زن ، سال ۱۳۷۴
 دریافت تقدیرنامه به مناسبت سمینار بزرگداشت روز جهانی صنایع دستی از سوی ریاست دانشگاه هنر
 دریافت تقدیرنامه به مناسبت بزرگداشت روز صنایع دستی و تقدیر از پیشکسوتان هنرهای سنتی از سوی دانشگاه هنر، سال ۱۳۷۶–۱۳۷۵
 نمایشگاه انفرادی سال ۱۳۷۵ در باغ موزه سعدآباد
 دریافت تقدیرنامه و لوح یادبود به نام زنان نام‌آور دو دهه
 همکاری به عنوان استاد راهنما در پروژه‌هایی جهت کارشناسی دانشجویان دانشگاه الزهرا و دانشگاه پردیس اصفهان
 برگزاری نمایشگاه انفرادی در خراسان، نگارخانه میرک به مناسبت روز زن،سال ۱۳۷۹
 شرکت در نمایشگاه گروهی به نفع بیماران سرطانی نگارخانه بهاران، روز زن

 گنجینه زنده بشری یونسکو 
نام او به همراه نگارگران نامی معاصر ایران چون محمود فرشچیان، مجید مهرگان، اردشیر مجرد تاکستانی، محمدباقر آقامیری در فهرست گنجینه زنده بشری یونسکو درج شد.

 آثار 
بررسی و نقد نشانه‌شناسی آثار نگارگری مهین افشان‌پور در ۱۷مرداد ۱۴۰۱ طی نشست و میزگردی در مرکز فرهنگی- هنری صبا برگزار شد. در این نشست با حضور نامور مطلق، معاون پژوهشی فرهنگستان هنر و رئیس اعضای گروه پژوهشی زبان هنری؛ فرزان سجودی، حمیدرضا شعیری، امیر علی نجومیان و عباسی، آثار نگارگری مهین افشان‌پور از زاویه نشان شناختی و زبان شناختی مورد بحث و بررسی قرار گرفت.‏

 از نگاه دیگران 
فرزان سجودی: 

بهمن نامور مطلق:

امیرعلی نجومیان: 

حمیدرضا شعیری: 

عباسی: 

 آثار دربارهٔ او 
 ۱۳۹۶- بانوی خیال: گزیده‌ای از آثار نگارگری مهین افشان‌پور توسط سید عبدالمجید شریف‌زاده
 ۱۳۸۷ - مستند بانوی خیال: این فیلم مستند کوتاه، نگاهی گذراست به زندگی مهین افشان‌پور دارد که به مناسبت بزرگداشت او در همایش آداب معنوی در هنرهای سنتی که در تاریخ ۱۳۸۷ برگزار گردید به کارگردانی آرش رئیسیان و به سفارش دبیرخانه همایش آداب معنوی در هنرهای سنتی ساخته شده‌است.

 جستارهای وابسته 
 نگارگری ایرانی

 منابع 

رده:اهالی تهران
رده:درگذشتگان ۱۴۰۱
رده:زادگان ۱۳۲۰
رده:نقاشان اهل ایران
رده:گنجینه زنده بشری