کاروانسرای شاه‌عباسی (ماهیدشت)

کاروانسرای شاه عباسی ماهیدشت کاروانسرایی مربوط به دوره صفوی است که در در شهر رباط (رباط ماهیدشت) در استان کرمانشاه واقع شده‌است. کاروانسرای ماهیدشت یکی از سه کاروانسرای شاه عباسی استان کرمانشاه به‌شمار می‌آید.وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی: سلطانی‌فر وارد کرمانشاه شد/بازدید از کاروانسرای ماهیدشت، نوشته‌شده در ۲۷ تیر ۱۳۹۵؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کاروانسرای«ماهیدشت»، جاذبه‌ای فراموش‌شده در سرزمین سنگ و آب، نوشته‌شده در ۲۸ اسفند ۱۳۹۲؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸.

 موقعیت 
کاروانسرای عباسی ماهیدشت در شهر رباط (رباط ماهیدشت) در شهرستان کرمانشاه در مسیر بزرگراه ۲ آسیا و در ۳۰ کیلومتری شهر کرمانشاه واقع شده‌است.خبرگزاری تسنیم: کاروانسرای تاریخی ماهیدشت در کرمانشاه بازسازی می‌شود، نوشته‌شده در ۸ آذر ۱۳۹۴؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸.
مکان کاروانسرا در شمال شرق دشت ماهیدشت قرار دارد.خبرگزاری ایلنا: گزارش تصویری از مراحل آماده‌سازی کاروانسرای ماهیدشت کرمانشاه، نوشته‌شده در ۱۲ فروردین ۱۳۹۴؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸.

 قدمت 
کاروانسرای ماهیدشت متعلق به دوره صفویه است و احتمالاً در زمان شاه عباس دوم بنا شده، اما در سال ۱۲۷۵ قمری (۱۲۳۷ خورشیدی و ۱۸۵۸ میلادی) هنگام سلطنت ناصرالدین‌شاه به فرمان میرزا آقاخان نوری بازسازی و مرمت شده‌است.. در تعمیرات دورهٔ قاجار، پشت بندهایی در دیوارهای خارجی بنا احداث شده که امروزه برداشته شده‌است.آرتور: کاروانسرای ماهیدشت، نوشتۀ محمد صامتی؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸. لازم است ذکر شود که در پی این کاروانسرا، از سنگ‌های حجاری شدهٔ دورهٔ ساسانیان استفاده شده که احتمالاً از بناهای تاریخی اطراف آورده شده‌است.

 ویژگی‌های بنا 
شکل کاروانسرا مربع و ابعاد آن ۷۰×۷۰ متر و به صورت چهار ایوانی است. طرفین ورودی بنا با ده طاق‌نما تزئین شده‌است. حیاط مرکزی بنا نیز به صورت مربع و در اطراف آن اتاق‌های متعدد و در پشت اتاق‌ها چند اصطبل ساخته شده‌است. پی بنا از سنگ‌های حجاری شدهٔ عصر ساسانی و بقیهٔ ساختمان از آجر و گچ است.

مساحت کاروانسرا ۴ هزار و ۵۰۰ مترمربع است. ۴ سالن، ۳۳ حجره و ۳ قسمت شاه‌نشین در پیرامون محوطهٔ مرکزی کاروانسرا قرار دارد.باشگاه خبرنگاران جوان: کارونسرای ماهیدشت ظرفیت گردشگری در غرب کشور را دارد، نوشته‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳۹۶؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸.

نمای ایوان‌های جبهه‌های شمالی و شرقی و غربی اندکی از نمای طرفین خود بالاتر است. به همین دلیل رخ‌بام این سه جبهه تقریباً فراز و فرودی ندارد. در جبههٔ چهارم، ورودی بنا حضور چشمگیری دارد. گرداگرد بنا اسطبل است، اما حجره‌های بزرگ پشت ایوان‌ها آن را به چهار بخش مجزا تقسیم کرده‌است. راه ورود به اسطبل‌ها از دو طاق‌نمای انتهایی ضلع شرقی و طاق‌نمای انتهای غربی دو ضلع شمالی و جنوبی است. در هر یک از این ورودی‌ها، حجره‌ای مجزا برای چهارپاداران تعبیه شده‌است.

ورودی کاروانسرای ماهیدشت که در میانهٔ جبههٔ جنوبی بنا قرار دارد، از سردر و هشتی و غرفه‌ها و حجره‌های پیرامون آن تشکیل شده و مرتفع‌ترین بخش بناست. سردر مرتفع بنا با دو طاق‌نمای طرفین اندکی از سطح نمای خارجی پیش آمده‌است. از طریق ایجاد طاق‌نما در بخش بیرونی این ضلع بر اهمیت جبههٔ ورودی نسبت به دیگر جبهه‌ها تأکید شده‌است. سقف هشتی رسمی‌بندی زیبا رسمی‌بندی شده‌است و فضای وسیع و مرتفعی دارد که غرفه‌ها و حجره‌هایی دو طبقه بر آن مشرف‌اند. هشتی مستقیماً به ایوان جنوبی حیاط راه می‌یابد که دو طبقه است و در میانهٔ این ضلع واقع شده‌است. در طرفین این ایوان دو ایوانچهٔ دو طبقه ساخته شده که به تناسب نمای ورودی کمک کرده‌است.

 مرمت و احیای کاروانسرا 
کاروانسرای ماهیدشت تا پیش از سال ۱۳۹۳ در اختیار ادارهٔ میراث فرهنگی قرار داشت. در آبان سال ۱۳۹۴ کاروانسرا در اختیار کانون جهانگردی و اتومبیلرانی جمهوری اسلامی ایران قرار گرفت و قرار شد این کانون متولی احیای کاروانسرا باشد. قرار است این کاروانسرا به بزرگترین مجتمع گردشگری و پذیرایی غرب کشور تبدیل شود.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کاروانسرای ماهیدشت ساماندهی می‌شود، نوشته‌شده در ۱۲ دی ۱۳۹۴؛ بازدید در ۲ فروردین ۱۳۹۸. گفته‌شد که اتاق‌های کاروانسرا برای اقامت مسافران و زائران تجهیز شده و حجره‌های اقامتی آن به ۱۴ چشمهٔ حمام و ۱۴ چشمهٔ سرویس بهداشتی مجهز شده‌اند و در بخش شاه‌نشین نیز تجهیزات هتلینگ برای مسافران و زائران پیش‌بینی شده و همچنین در محوطهٔ کاروانسرا یک سفره‌خانه ایجاد شده‌است. با این وجود در بهمن ۱۴۰۱ اعلام شد که کاروانسرای شاه‌عباسی ماهیدشت به حال خود رها شده و به لانۀ کبوترها تبدیل شده‌است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کاروانسرای ماهیدشت به لانۀ کبوترها تبدیل شده/ اوقاف پاسخگو باشد، نوشته‌شده در ۲۷ بهمن ۱۴۰۱؛ بازدید در ۲۹ بهمن ۱۴۰۱.

در ۲۸ مهر ۱۴۰۳ اعلام شد که کاروانسرای ماهیدشت پس از چندین سال رهاشدگی و بلاتکلیفی از سوی صندوق احیاء و بهره‌برداری از اماکن تاریخی کشور طی مزایده‌ای به مدت ۲۰ سال به «شرکت توسعۀ گردشگری استان کرمانشاه» واگذار شده و این شرکت قرار است پس از مرمت، کاربری آن را به امور فرهنگی، اقامتی و پذیرایی تغییر دهد.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کاروانسرای ماهیدشت واگذار شد، نوشته‌شده در ۲۸ مهر ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۸ مهر ۱۴۰۳. در ۲۷ آبان ۱۴۰۳ مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری استان کرمانشاه اعلام کرد روند اداری لازم برای احیاء و مرمت کاروانسرا و تبدیل آن به یک هتل در حال طی‌شدن است.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کاروانسرای ماهیدشت هتل می‌شود، نوشته‌شده در ۲۷ آبان ۱۴۰۳؛ بازدید در ۲۷ آبان ۱۴۰۳. در ۲۷ فروردین ۱۴۰۴ مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری کرمانشاه از پایان مطالعات این پروژه طی یک تا دو ماه آینده و کار مرمت و احیاء آن بین شش ماه تا یک سال خبر داد و گفت شرکت توسعه گردشگری از زمان افتتاح این پروژه به مدت ۲۰ سال بهره‌بردار آن خواهد بود.خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا): کاروانسرای ماهیدشت به مرکز اقامتی و پذیرایی تبدیل می‌شود، نوشته‌شده در ۲۷ فروردین ۱۴۰۴؛ بازدید در ۲۷ فروردین ۱۴۰۴.

 جستارهای وابسته 
 کاروانسرا
 پل قدیمی ماهیدشت
 وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی

 منابع 

رده:آثار دوره صفویان در شهرستان کرمانشاه
رده:جاذبه‌های گردشگری کرمانشاه
رده:شاهنشاهی صفویه
رده:کاروان‌سراهای تاریخی شهرستان کرمانشاه