گویش‌های طالقان

گویش‌های طالقان گویش‌هایی از زبان‌های ایرانی شمال غربی و زیرمجموعه زبان‌های کاسپین می‌باشد. گویش‌های طالقان به دو گویش تاتی طالقانی و طبری طالقانی تقسیم می‌شود. به عقیدۀ صاحب نظران گویش مردم طالقان به دو دسته مازندرانی و طالقانی تقسیم می‌شود. روستاهایی که بین جوستان و کوه‌های کندوان قرار گرفته‌اند به لهجه مازندرانی سخن می‌گویند. از جوستان به سمت باختر به مازندرانی با لهجه طالقانی سخن می‌گویند.
به گفتۀ اعظام الوزاره‌ زبان اهل طالقان مرکب است از لهجه و لسان قزوینی و طبرستانی چون با این دو ولایت همسایگی و مجاورت دارند و از هر دو سمت وضع تکلم و تلفظ خود را اقتباس نموده‌ است. گویش طالقانی گویشی از زبان مازندرانی و زیر مجموعه گویش کلارستاقی می‌باشد که به گویش مردم شهرستان چالوس شباهت دارد و برخی ویژگی‌های نحوی آن به گویش‌های مازندرانی گونه همچون قصرانی شباهت دارد. آبادی‌های بالا طالقان همچون گته ده، اسکان، دهدر، درا پی، گرآب، ناریان، مهران، خیکان و پراچان به گویش طبری طالقانی گویش می‌کنند. M. Bazin, E. Ehlers, B. Hourcade, “ALBORZ iii. Geography,” Encyclopædia Iranica, I/8, pp. 813-821; an updated version is available online at http://www.iranicaonline.org/articles/alborz-geography (accessed on 17 May 2014)..

 گویش‌های طالقان 
گویش‌های طالقان به دو دسته طالقانی و طبری طالقانی تقسیم می‌شود.
 گویش طالقانی: این گویش از جوستان به غرب و در تمام آبادی‌ها پایین طالقان میان طالقان و کنارود گویش می‌شود.
 طبری طالقانی: این گویش از کندوان تا جوستان گویش می‌شود و اکثر آبادی بالا طالقان به جز جوستان را درمی‌گیرد.

 دستور زبان گویش طالقانی 
 ضمایر 
در گویش طالقانی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع فاعلی، تاتی طالقانی men to u mâ šemâ ošan مفعولی، تاتی طالقانی mene/mere tere ure mâre šemâre ošane ملکی، تاتی طالقانی meni/mi ti uyi mâyi šemayi ošani

 صرف فعل 
در جدول زیر فعل آمدن (biâmiyan) بر اساس گویش طالقانی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع حال التزامی biyem biyey biya biyeym biyeyn biyan حال ساده miyem miyey miya miyeym miyeyn miyan حال در حال انجام darem-miyem dari-miyey dare-miya darim-miyeym darin-miyeyn daren-miyan گذشته ساده biyâmiama biyâmiey biyâmia biyâmieym biyâmieyn biyâmiana گذشته استمراری miyâmiam miyâmiey miyâmia miyâmieym miyâmieyn miyâmian گذشته در حال انجام dabiyam-miyâmiam dabi-miyâmiey dabiya-miyâmia dabiyeym-miyâmieym dabiyeyn-miyâmieyn dabiyan-miyâmian گذشته کامل biyâme biyam biyâme bi biyâme ba biyâme biyeym biyâme biyeyn biyâme biyan

 دستور زبان طبری طالقانی 
 ضمایر 
در گویش طبری طالقانی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع فاعلی، طبری طالقانی men te ve emâ šemâ vešun/ešon مفعولی، طبری طالقانی mere tere vere amâre šemare vešunre ملکی، طبری طالقانی mi ti vi amei šemei vešuni

 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش طبری طالقانی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی. (نمونه زیر بر اساس گویش گته‌ده تنظیم شده‌است)

۱. گذشته:
 بن ماضی ساده: -bimâ = آمد
 بن ماضی استمراری: -â-mbi = می‌آمد
 گذشته ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه me i e/∅ emi eni ene

۲. حال ساده:
 بن مضارع اخباری: -â = می‌آید

 حال ساده ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه me ni ne emi deni dene

۳. حال التزامی:
 بن مضارع التزامی: -biâ = بیا

 حال التزامی ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه am/m i e/∅ im in an/n

 صرف فعل 
در جدول زیر فعل آمدن (bimân) بر اساس گویش طبری طالقانی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.(نمونه زیر براساس روستا گته‌ده می‌باشد)

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده bimâme bimâi bimâ bimâmi bimâni bimâne گذشته کامل bimâ-bieme bimâ-bi bimâ-bie bimâ-biemi bimâ-bieni bimâ-biene گذشته التزامی bimâ-bâm bimâ-bâi bimâ-bâ bimâ-bâim bimâ-bâin bimâ-bân گذشته التزامی کامل bimâ-bi-bâm bimâ-bi-bâi bimâ-bi-bâ bimâ-bi-bâim bimâ-bi-bâin bimâ-bi-bân گذشته استمرای â-mbi-eme â-mbi â-mbi-e â-mbi-emi â-mbi-eni â-mbi-ene گذشته در حال انجام dare-âmbieme dare-âmbi dare-âmbie dare-âmbiemi dare-âmbieni dare-âmbiene حال ساده/آینده âme âni âne âmi ândeni ândene حال در حال انجام dare-âme dare-âni dare-âne dare-âmi dare-ândeni dare-ândene حال التزامی biâm biâi biâ biâim biâin biân آینده نوع اول xâme biâm xâni biâi xâne biâ xâmi biâim xândeni biâin xândene biân آینده نوع دوم vâne biâm vâne biâi vâne biâ vâne biâim vâne biâin vâne biân

 جستارهای وابسته 

 مردمان مازندرانی
 طبرستان
 استان مازندران
 زبان مازندرانی
 زبان تاتی
 ادبیات مازندرانی
 کرج
 استان البرز
 شهرستان طالقان
 شهرستان کرج
 طالقان

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:زبان مازندرانی
رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های کاسپین