فهرست آثار ملی شهرستان مشهد

فهرست آثار ملی شهرستان مشهد شامل ۲۳۱ اثر ملی در شهرستان مشهد است که تا سال ۱۳۹۵ به ثبت رسیده‌اند. این شهرستان با داشتن ۱۶٫۵ درصد کل آثار ملی استان خراسان رضوی جایگاه نخست را از لحاظ تعدد آثار ملی در سطح استان دارد.

شهرستان مشهد دارای جاذبه‌های گردشگری زیادی همچون آرامگاه‌ها و خانه‌های تاریخی است. افزون بر این برج‌ها، گنبدها و مدرسه‌ها از دیگر جاذبه‌های گردشگری این شهرستان می‌باشند. از این‌رو شهرستان مشهد جایگاه نخست گردشگری مذهبی را در ایران ثبت کرده است.

نخستین اثر ملی ثبت‌شده در این شهرستان چهارطاقی بازه‌هور می‌باشد که در تاریخ با شمارهٔ ثبتی ۳۹ در فهرست آثار ملی ایران جای گرفت. همچنین دومین اثر و مهم‌ترین جاذبهٔ گردشگری این شهرستان حرم امام رضا در تاریخ با شمارهٔ ثبتی ۱۴۰ در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است. کهن‌سال‌ترین بنای ثبت‌شدهٔ این شهرستان چهارطاقی بازه‌هور است که دیرینگی آن به دورهٔ ساسانیان بازمی‌گردد. آرتور پوپ (مورخ آمریکایی) این چهارطاقی را که برپایهٔ اسناد تاریخی کهن‌سال‌ترین چهارطاقی ایران می‌باشد، کهن‌ترین گنبد جهان نامید.

مصلای پایین خیابان هم‌اکنون در حاشیهٔ بلواری با همین نام در مشهد قرار گرفته است اما قبلاً در بیرون از حصار شهر واقع و مورد استفادهٔ کاروانیان بود. این بنا در سال ۱۰۸۷ قمری - اوایل دورهٔ صفویان - پیرامون با زمامداری شاه سلیمان صفوی با کوشش «حاج ملک» و با معماریهٔ شجاع اصفهانی به‌دستور «میرزا صالح رضوی» از پیشوایان سادات رضویهٔ مشهد و سازندهٔ مدرسه نواب، تأسیس شد که در تاریخ با شمارهٔ ثبتی ۱۴۱ در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

آرامگاه خواجه ربیع در زمانهٔ شاه عباس بزرگ در اوایل سدهٔ ۱۱ قمری و با پیشنهاد شیخ بهایی، دستور احداث آرامگاهی باشکوه برای خواجه ربیع صادر شد. اساس بنای کنونی آرامگاه همان است که در سال‌های ۱۰۲۶ تا ۱۰۳۱ قمری به‌دستور شاه عباس صفوی و با سرپرستی یکی از سادات رضویهٔ مشهد با نام «میرزا افلغ» احداث شده است. با توجه به زمان درگذشت خواجه، وی از جمله نخستین رجال مدفون در پیرامون شهر کنونی مشهد است. مدفن او طی چهارده سدهٔ گذشته همواره محلی محترم و زیارتگاهٔ عموم مسلمانان بوده است.

گنبد هارونیه ساختمانی آجری و مربع‌شکل که محوطه‌های داخلی آن شامل ورودیهٔ ایوان، چهار شاه‌نشین، گنبدخانه و سه اتاق جداگانه است. در محوطهٔ بیرونی این گنبد سنگ یادبود کوچکی منتسب به امام محمد غزالی قرار دارد و باغچهٔ مستطیل‌شکل وسیعی نیز طبق نقشهٔ نخستین بنا روبه‌روی ایوان هارونیه طرح‌ریزی شده است. این بنا تا حدود ۱۰۰ سال گذشته ویرانه‌ای بی‌نام و نشان بیش نبود ولی از زمان احداث آرامگاه فردوسی در سال‌های ۱۳۰۸ تا ۱۳۱۳ خورشیدی مردم آن را «زندان هارونیه» یا «بقعهٔ هارونیه» می‌نامیدند. بااین‌حال این بنا هیچگونه شباهتی به زندان نداشته بلکه برپایهٔ اسناد تاریخی نمی‌توان هیچگونه پیوستگی بین این اثر و هارون‌الرشید (خلیفهٔ عباسی) یافت. چراکه هارون الرشید در سال ‏۱۹۳ قمری درگذشت. این در شرایطی است که بنیاد «بنای هارونیه» به‌گونهٔ معماری آذری (سدهٔ ۸ قمری) همسان می‌باشد که قسمت‌هایی در دورهٔ تیموریان به آن اضافه شده است. از طرف دیگر به‌دلیل شباهت به سبک معماری رازی این بنا را مربوط به سدهٔ ۶ قمری گمانه می‌زنند و در کاوش‌های سال ۱۳۵۴ خورشیدی افزون‌بر یافتن سفال‌های مربوط به دورهٔ سلجوقی، تیموری و صفوی؛ پوسته‌ای بسیار ضخیم از سنگ و ملات ساروج که یادآور آتشکده‌ای ساسانی است، دیرینگی این بنا را بسیار بیشتر از سدهٔ ۶ قمری گمان می‌زند.

شهر تاریخی توس چهار دروازه با نام‌های دروازهٔ «رودبار»، «نیشابور»، «مرو» و «رزان» دارد که در حصار شهر به درازای هفت‌هزارمتر قابل دید است. منطقهٔ توس در سدهٔ ۲ قمری گردآمده‌ای از آبادی‌هایی همچون نوقان، سناباد و توس بود که توس پررونق‌ترین آنها به‌شمار می‌آمد و امروز همهٔ آنها درون شهر مشهد قرار گرفته‌اند. توس در دورهٔ حملهٔ مغول به ایران فروریخت ولی بعدها پس از سرگیری سکونت و ساخت «عمارت توس» چندبار قرارگاهٔ پادشاهان مغول شد. همچنین مرمت عمارت توس پس از درگذشت تیمور فرجام گرفت. به‌هرروی پس تخریب کامل شهر تاریخی توس، در تاریخ با شمارهٔ ثبتی ۱۷۵۸ در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

 آثار ثبت‌شده 
+ردیفنام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبعبناها۱چهارطاقی بازه‌هوردورهٔ ساسانیانیک کیلومتری جنوب روستای رباط سفید۳۹۲حرم امام رضاسدهٔ ۴ ه‍. ق تا معاصرمرکز شهر مشهد۱۴۰۳مصلای پایین خیاباندورهٔ صفویمشهد - بلوار مصلی۱۴۱۴آرامگاه خواجه ربیعدورهٔ صفویمشهد - انتهای خیابان خواجه ربیع۱۴۲۵گنبد هارونیهسدهٔ ۸ ه‍. قشهر توس۱۷۳۶مسجد هفتاد و دو تنسدهٔ ۹ ه‍. قمشهد - خیابان خسروی، ابتدای بازار بزرگ۱۸۶۷مدرسه دودرسدهٔ ۹ ه‍. قمشهد - مجاور حرم امام رضا۳۰۱۸مدرسه پریزاددورهٔ تیموریمشهد - مجاور حرم امام رضا۳۳۳۹مدرسه بالاسردورهٔ تیموریمشهد - مجاور حرم امام رضا۳۳۴۱۰مصلای طرقسدهٔ ۹ ه‍. قمشهد - محلهٔ طرق۳۳۸۱۱میل اخنگانسدهٔ ۸ ه‍. قمجاور روستا اخنگان۳۴۱۱۲آرامگاه امامزاده محمددورهٔ صفویمشهد - محلهٔ چهار ستون۶۱۶۱۳قلعه خرابه و رباط چاهکسدهٔ ۴ تا ۶ ه‍. قروستای چاهک۶۵۱۱۴سردر مدرسه حاج حسن‌خاندورهٔ صفویداخل شهر مشهد۱۰۸۷۱۵سردر مدرسه باقریهدورهٔ صفویمشهد - محلهٔ طرق۱۰۸۸۱۶آرامگاه نادرشاهدورهٔ پهلویمشهد - چهارراه شهدا۱۱۷۴۱۷آرامگاه فردوسیدورهٔ پهلویشهر توس۱۱۷۶۱۸رباط ماهیاواخر دورهٔ غزنوی۷۶ کیلومتری جنوب‌شرقی مشهد۱۲۲۳۱۹گنبد سبزدورهٔ صفویخیابان خاکی مشهد۱۳۷۰۲۰حمام مهدی قلی‌بیکدورهٔ صفویمشهد - ابتدای بازار بزرگ، جنب مسجد شاه۱۳۷۴۲۱آرامگاه پیر پالاندوزدورهٔ صفوی - معاصرمشهد - خیابان نواب صفوی، ضلع شرقی حرم امام رضا۱۳۷۵۲۲مدرسه نوابدورهٔ صفوی - معاصرمشهد - خیابان علیا (بالا خیابان)، خیابان شیرازی۱۶۱۵۲۳مدرسه خیرات‌خاندورهٔ صفویمشهد - بست پائین خیابان مشهد، مقابل صحن۱۶۱۶۲۴مدرسه عباسقلی‌خان شاملوسدهٔ ۱۱ ه‍. قمشهد - ابتدای خیابان صفوی۱۶۱۷۲۵رباط طرقدورهٔ صفویمشهد - محلهٔ طرق۱۶۳۶۲۶رباط فخرداودسدهٔ ۹ ه‍. ق (مرمت دورهٔ قاجار)روستای فخرداود۲۱۰۸۲۷خانه ملکدورهٔ قاجارمشهد - ضلع شرقی خیابان امام خمینی، روبروی ادارهٔ دارائی۲۱۱۵۲۸خانه داودیدورهٔ قاجارمشهد - ضلع جنوبی خیابان توحید، بعد از کوچهٔ رزدی، پلاک ۱۶۲۹۱۸۲۹سرای عزیزالله‌افپهلوی اولمشهد - حرم رضا، کوچهٔ عباس قلی خان۴۰۳۰۳۰کاروانسرای باباقدرتدورهٔ قاجارمشهد - بلوار ۱۷ شهریور، خیابان صدر۴۰۳۱۳۱رباط علاقبنددورهٔ تیموریان - صفوی - قاجارروستای بزوشک۵۹۰۳۳۲رباط خاکستریدورهٔ سلجوقی - صفوی۱۷ کیلومتری جنوب مشهد۵۹۰۴۳۳قلعه حسندورهٔ صفویشمال روستای قاسم‌آباد۵۹۵۶۳۴رباط سفیددورهٔ صفوی - قاجارروستای رباط سفید۵۹۵۷۳۵ساختمان‌های قدیمی بیمارستان امام رضاپهلوی اولمشهد - از شمال محدود به خیابان ابن سینای شرقی و میدان امام رضا۵۹۵۸۳۶آرامگاه میرزا ابراهیم رضویدورهٔ صفویمشهد - خیابان کوهسنگی، کوچهٔ شهید قرائیان۵۹۶۰۳۷آرامگاه امامزاده سید نوراللهدورهٔ تیموری - صفویروستای رباط سفید۵۹۶۱۳۸کاروانسرای شاه‌عباسیدورهٔ صفویروستای شریف‌آباد۶۳۵۵۳۹قلعه کهنه پیوه ژناواخر دوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای پیوه ژن۶۳۵۶۴۰خانه داروغهدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، راستهٔ حوض مسگران، کوچهٔ داروغه۶۳۵۷۴۱رباط باش ساروجسده‌های میانه اسلامیبخش احمدآباد - روستای باش۶۳۵۸۴۲خانه قدیم سبزواری‌هادورهٔ قاجارمشهد - خیابان شیرازی، نزدیک چهارراه شهدا، انتهای کوچهٔ سبزواری‌ها۶۳۶۰۴۳قلعه تلخوندوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای درخت سفیدار۶۴۳۵۴۴خانه صداقتیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، راستهٔ حوض مسگران، کوچهٔ داروغه۶۴۳۶۴۵آرامگاه بابا لنگردورهٔ ایلخانیبخش رضویه - روستای متروک لنگرک۶۴۳۷۴۶چهارطاقی چلاقددورهٔ سلجوقی - تیموریبخش رضویه - یک کیلومتری روستای چلاقد۶۴۳۸۴۷معماری قلعه درخت جوزادورهٔ صفویروستای بالندر۶۶۶۲۴۸قلعه قدیمی دهسرخدورهٔ صفویروستای دهسرخ۶۶۶۴۴۹چاپارخانه تخت لنگرسدهٔ ۱۲ تا ۱۳ ه‍. قروستای شریف‌آباد۶۶۶۵۵۰آرامگاه امامزادگان هاشم و محتشمسدهٔ ۱۰ ه‍. قروستای پیوه ژن۶۶۶۶۵۱رباط چهار حوضسدهٔ ۷ ه‍. قروستای سلطان‌آباد۶۶۶۷۵۲آرامگاه باباپیردورهٔ قاجارروستای باباپیر (فخرداود)۶۶۶۸۵۳آرامگاه امامزاده عبدالعزیزدورهٔ قاجارروستای ده‌سرخ۶۶۶۹۵۴کوره آجرپزی رستگار مقدمپهلوی اولمشهد - بلوار امت، گوشهٔ شمالی پارک رستگار مقدم۷۴۷۶۵۵رباط کلمبهدورهٔ قاجارروستای بازه حور۸۲۵۳۵۶آرامگاه منسوب به غزالیسدهٔ ۵ و ۶ ه‍. ق۲۵ کیلومتری شمال‌غربی مشهد۸۹۴۴۵۷آرامگاه تپه خشتیسدهٔ ۶ و ۹ ه‍. قروستای اسلامیه۸۹۴۵۵۸اقامتگاه خلجدورهٔ صفوی۳ کیلومتری جنوب‌غربی مشهد، انتهای شهرک سیدی، روستای خلج۹۲۴۸۵۹خانه مقبل‌السلطنهدورهٔ قاجارمشهد - محله سراب، بازارچهٔ سراب، پ ۲۲۹۲۵۰۶۰خانه کوزه‌کنانیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان شیرازی، کوچهٔ چهارباغ، کوچهٔ پنجه۹۲۵۲۶۱حوض برجیدورهٔ صفویمشهد - فلکه آب، اول خیابان تهران، کوچهٔ کربلا۹۲۵۳۶۲آرامگاه ابوعلی فارمدیسدهٔ ۵ ه‍. قروستای فارمد۹۲۸۲۶۳گورجای میلی مشهدیدورهٔ صفویمشهد - میدان شهید گمنام، بلوار کامیاب۱۰۱۸۰۶۴خانقاه نعمت‌اللهیدورهٔ قاجار - اوایل دورهٔ پهلویمشهد - خیابان شیرازی، کوچهٔ حاج هاشم، جنب هتپه طبرستان۱۰۹۱۴۶۵خانه سبزواری‌ها ۲اواخر دورهٔ قاجارمشهد - خیابان آزادی، چهارراه شهدا، کوچهٔ غلامعلی رازفر۱۱۰۱۲۶۶خانه قدیمی موسویدورهٔ قاجارمشهد - خیابان امام رضا، نرسیده به فلکهٔ آب، کوچهٔ کربلا، کوچهٔ دراز۱۱۰۱۳۶۷خانه حناساباواخر دورهٔ قاجارمشهد - نواب صفوی ۴، کوچهٔ تاجرها، پ ۹۱۱۱۰۱۴۶۸پل شاهیدورهٔ صفوی۵ کیلومتری شمال مشهد۱۱۰۱۵۶۹خانه اکبرزادهاواخر دورهٔ قاجارمشهد - خیابان آزادی، کوچهٔ ساسان، پ ۴۹۱۱۰۱۶۷۰خانه عباسیان حسینیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان شهید اندرزگو، بازار سرشور، سرشور ۳۱۱۰۱۷۷۱چهارطاقی سنگبردورهٔ تیموریروستای سنگبر۱۱۰۱۸۷۲امامزاده یحییدورهٔ صفویروستای میامی۱۱۰۱۹۷۳یخدان تاریخی چهار برجدورهٔ قاجارروستای چهاربرج۱۱۰۸۶۷۴یخدان کریم‌آباددورهٔ قاجاربخش مرکزی - روستای کریم‌آباد۱۱۰۸۷۷۵حسینیه رحیمیاندورهٔ قاجارمشهد - کوچهٔ نواب صفوی ۷، کوچهٔ عسگریه، پلاک ۵۴۱۱۰۸۸۷۶خانه صاحب علمپهلوی اولمشهد - خیابان خسروی، بازار سرشور، سرشور ۱۴۱۲۰۶۳۷۷خانه عطاریاندورهٔ قاجارمشهد - خیابان آزادی، آزادی ۸، نخستین منزل دست راست۱۲۰۶۴۷۸خانه تمدنیاوایل دورهٔ پهلویمشهد - کوچهٔ خامنه‌ای، کوچهٔ شهید مجید قناد ۲، پ ۳۲۱۲۰۶۵۷۹خانه موسویاوایل دورهٔ پهلویمشهد - آزادی ۳، کوچهٔ شهید رامین محمدزاده، روبروی پ ۷۲۱۲۰۶۶۸۰هتل پارساوایل دورهٔ پهلویمشهد - خیابان امام خمینی، روبروی باغ ملی۱۲۰۶۷۸۱خانه طلاییپهلوی اولمشهد - میدان طبرسی، کوچهٔ نوغان، نبش نوغان ۴۱۲۰۶۸۸۲خانه سالاریپهلوی اولمشهد - چهارراه شهدا، آرامگاه نادر، نبش کوچهٔ خوراکیان۱۲۰۶۹۸۳فرهنگسرای بهشتپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، خیابان جنت۱۲۰۷۰۸۴خانه لگزاییپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، خیابان جنت، جنب پارکینگ شهرداری۱۲۰۷۱۸۵خانه خان‌منشپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، میدان شهدا، نبش کوچهٔ سجادی۱۲۰۷۲۸۶خانه ظریفپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، کوچهٔ شاهین‌فر، بن‌بست جهان۱۲۰۷۳۸۷خانه موسوی‌نژادپهلوی اولمشهد - میدان شهدا، کوچهٔ حاج آقا جان، جنب هتل غدیر۱۲۰۷۴۸۸منزل امینیپهلوی اولمشهد - پنج‌راه پایین خیابان، وحدت ۱۳، پ ۲۱۵۱۲۰۷۵۸۹خانه امیریدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، نواب صفوی ۹، پ ۳۵۱۱۲۱۳۲۹۰خانه کاظم‌زادهدورهٔ قاجارمشهد - اوایل خیابان خسروی، بعد از دومین کوچهٔ فرعی۱۲۳۷۳۹۱خانه توکلیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، کوچهٔ عسگریه۱۲۳۷۴۹۲نمای گرمابه سعدیپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، گنبدسبز، کوچهٔ خامنه‌ای۱۲۳۷۵۹۳خانه سلماسیدورهٔ پهلویمشهد - حاشیه خیابان جنت، نرسیده به کوچهٔ ساسان۱۲۳۷۶۹۴نمای خانه تقویپهلوی اولمشهد - خیابان طبرسی، کوچهٔ نوغان، بین نوغان ۴ و ۶۱۲۳۷۷۹۵نمای انبار آقای کمالیپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، نبش چهارراه سعدی۱۲۳۷۸۹۶خانه سیداندورهٔ قاجارمشهد - وحدت ۲۱، کوچهٔ غلام حیدر پاکسید، بلوک دوم۱۲۳۷۹۹۷خانه مسکونی جوان صبوردورهٔ قاجارمشهد - وحدت ۱۱، کوچهٔ کاتب، پ ۱۰۳۱۲۳۸۰۹۸خانه مسکونی تفتیاواخر دورهٔ قاجارمشهد - میدان سراب، کوچهٔ قائم مقامی، پ ۳۱۲۳۸۱۹۹هنرستان صنعتی شهید بهشتیپهلوی اولمشهد - ضلع غربی، میدان دکتر شریعتی، تقی‌آباد۱۲۳۸۲۱۰۰خانه مسکونی کرمانیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، حاشیهٔ نواب صفوی ۱۱، پ ۱۳۲۱۲۳۸۳۱۰۱خانه مسکونی بلخاستدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی ۱۱، کوچهٔ کاظم ذبیح‌الهی، پ ۱۱۱۲۳۸۴۱۰۲خانه مسکونی علیزادهپهلوی اولمشهد - خیابان شهید رجایی، کوچهٔ شوکت الدوله، پ ۴۱۲۳۸۵۱۰۳خانه رجب‌پوردورهٔ قاجارمشهد - خیابان شیراز ۲۰، کوچهٔ باغ عنبر، پ ۱۴۸۱۲۳۸۶۱۰۴خانه زرین‌زادهدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، نواب صفوی ۱۱، پ ۶۱۲۳۸۷۱۰۵نمای منزل کمالیدورهٔ قاجارمشهد - میدان شهدا، تقاطع خسروی، روبروی بانک ملت۱۲۳۸۸۱۰۶خانه مسکونی ناظراناواخر دورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، کوچهٔ عسگریه، مقابل تکیهٔ یزدی‌ها۱۲۳۸۹۱۰۷خانه اردکانیاواخر دورهٔ قاجارمشهد - وحدت ۲۱، کوچهٔ صفار شاهرودی، پ ۱۲۷۱۲۳۹۱۱۰۸نمای مطب دکتر اسکندریپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، کوچهٔ درمانگاه حضرت ابوالفضل۱۲۳۹۲۱۰۹خانه غفوریدورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، کوچهٔ مسجد محمدیه، پ ۸۵۱۲۳۹۳۱۱۰نمای مطب دکتر شیبانیپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، نبش خیابان سعدی۱۲۳۹۴۱۱۱نمای سرای فولاد کاراواخر دورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی (پایین خیابان)، نبش نواب ۱۰۱۲۳۹۵۱۱۲قلعه سنگی چهل من سنگصدر اسلام - دورهٔ صفویبخش رضویه - روستای چهل من سنگ علیا۱۲۹۴۴۱۱۳قلعه کافر کوه سفیدسده‌های میانه اسلامیبخش رضویه - روستای کوه سفید۱۲۹۵۶۱۱۴حوض‌انبار میرزا عربدورهٔ صفویروستای قرقروک سفلی۱۲۹۵۷۱۱۵منزل جواهریپهلوی اولمشهد - خیابان اندرزگو، کوچهٔ سرشور ۱۳، پ ۲۱۱۱۳۱۰۳۱۱۶نمای بیرونی سرای عروسپهلوی اولمشهد - خیابان خسروی، حد فاصل چهار طبقه و چهارراه خسروی۱۳۱۰۴۱۱۷منزل نوریانپهلوی اولمشهد - کوچهٔ آیت‌الله خامنه‌ای، روبروی پارک محلی۱۳۱۰۵۱۱۸خانه دکتر حشمت اعتمادیپهلوی اولمشهد - خیابان آزادی، کوچهٔ شهید مهاجر و پسران، پ ۷۱۹۱۳۱۰۶۱۱۹منزل شیخ‌الاسلامیپهلوی اولمشهد - میدان شهدا، کوچهٔ شهید هاشمی نژاد، پ ۸۷۱۳۱۰۷۱۲۰خانه تاریخی هوشمنددوران‌های تاریخی پس از اسلاممشهد - چهارراه شهدا، کوچهٔ شهید حسین درخشانی، پ ۵۴۱۳۱۵۸۱۲۱خانه وطن‌چیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان خسروی، جنب سرای عروس، طبقهٔ دوم۱۳۱۶۰۱۲۲خانه پیشه‌ورانپهلوی اولمشهد - خیابان خسروی، کوچهٔ سه شهید، پ ۴۲۱۳۳۶۵۱۲۳خانه یزدان‌پرستپهلوی اولمشهد - بلوار وحدت، وحدت ۲۱، کوچهٔ شمیری‌ها، پ ۴۱۳۳۶۶۱۲۴خانه حسینیپهلوی اولمشهد - میدان شهدا، خیابان توحید، نبش توحید ۶۱۳۳۶۷۱۲۵خانه حسن‌زادهپهلوی اولمشهد - خیابان شاهین‌فر، کوچهٔ جهان‌بخت، کوچهٔ شهید عرفانی ۱۰۱۳۳۶۸۱۲۶خانه سبزواری‌زادهپهلوی اولمشهد - چهارراه شهدا، خیابان شیرازی ۱۱، انتهای کوچه۱۳۳۶۹۱۲۷کلیسای ده دیپهلوی دوممشهد - خیابان امام خمینی، امام خمینی ۳۴، پ ۱۳ و ۱۵۱۳۳۷۰۱۲۸خانه احمدیانپهلوی اولمشهد - خیابان آزادی، کوچهٔ بهاء التولیه، (نوغان ۴)، کوچهٔ بن‌بست، پ ۴۶۱۳۳۷۱۱۲۹خانه موسویپهلوی اولمشهد - خیابان نواب صفوی، بلوار وحدت، وحدت ۲۱، کوچهٔ کشمیری‌ها، پ ۷۱۳۳۷۲۱۳۰نمای خانه قهرمان‌پورپهلوی اولمشهد - خیابان آزادی، کوچهٔ مخابرات، پ ۹۲۱۳۳۷۳۱۳۱اداره هلال احمرپهلوی دوممشهد - بلوار امام خمینی (ارگ)، روبروی کمیتهٔ امداد امام خمینی۱۳۳۷۴۱۳۲کلیسای انجیلیپهلوی اولمشهد - خیابان جنت، کوچهٔ گلستان، جنب سوپر کوهسار، پ ۵۳۱۳۳۷۵۱۳۳خانه قدیمی وهاب‌زادهاواخر دورهٔ قاجار - اوایل دورهٔ پهلویمشهد - خیابان خاکی، کوچهٔ آخوند خراسانی ۹، کوچهٔ سینما آسیا، پ ۷۳۱۳۴۲۲۱۳۴بازار فرشدورهٔ قاجارمشهد - خیابان شهید اندرزگو، کوچهٔ بازار بزرگ۱۳۴۹۹۱۳۵خانه باغ چهار برج توسدورهٔ قاجارروستای چهاربرج۱۳۵۰۰۱۳۶باغ ملیپهلوی اولمشهد - میدان شهدا، خیابان امام خمینی، نرسیده به چهارراه مدرس، جنب ادارهٔ بازرگانی۱۳۸۵۹۱۳۷سرای ترکمن‌هاپهلوی اولمشهد - چهارراه شهدا، خیابان آزادی، کوچهٔ مخابرات، دومین فرعی، سمت راست، پ ۳۱۳۸۶۰۱۳۸خانه زرعیپهلوی اولمشهد - خیابان شیرازی، کوچهٔ ملاهاشم، کوچهٔ حمام برق، پ ۱/۲۹۱۳۸۷۳۱۳۹بدنه خیابان نواب صفویاواخر دورهٔ قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی حد فاصل حرم امام رضا تا میدان عدالت، بین نواب ۱ و ۳۱۳۸۷۴۱۴۰نمای خانه آقای احمدیپهلوی اولمشهد - خیابان آخوند خراسانی، نبش آخوند خراسانی ۱۹ (کوچهٔ ارگ)۱۳۸۷۵۱۴۱نمای بدنه‌های خیابان شیرازیدورهٔ صفویه - قاجارمشهد - خیابان شیرازی (بالا خیابان) حد فاصل حرم امام رضا و میدان شهدا۱۳۸۷۶۱۴۲خانه مجیدنیادورهٔ پهلویمشهد - خیابان آخوند خراسانی ۲۰، پ ۱۱۳۸۷۷۱۴۳خانه داوریاوایل دورهٔ پهلویمشهد - خیابان خسروی، کوچهٔ پاساژ خیام، پ ۲۱۳۸۷۸۱۴۴خانه محمدیدورهٔ پهلویمشهد - خیابان نواب صفوی، خیابان عباس قلی خان، کوچهٔ محمدیه، کوچهٔ شهید رکابی، پ ۹۹۱۳۸۷۹۱۴۵مزار خواجه زمانیپهلوی اولروستای شرشر۱۳۸۸۰۱۴۶خانه براتیدورهٔ پهلویمشهد - خیابان نواب صفوی، کوچهٔ حسنقلی، پ ۴۵۱۳۸۸۱۱۴۷ساختمان مطب دکتر ضیائیدورهٔ پهلویمشهد - تقاطع خ ارگ و خسروی، ضلع شمالی خیابان خسروی، پ ۲۱۱۳۸۸۲۱۴۸نمای خانه آقای درایتیپهلوی اولمشهد - میدان شهدا، خیابان توحید، نبش کوچهٔ ازغدی۱۳۸۸۳۱۴۹خانه بنی‌هاشمیپهلوی اولمشهد - خیابان دانشگاه، دانشگاهی ۱۵، پلاک‌های ۲۸ و ۲۹۱۳۹۱۵۱۵۰خانه توکلی‌زادهپهلوی اولمشهد - فلکهٔ سراب، خ سعدی، بین سعدی ۱۸ و ۲۰، پ ۴۹۱۳۹۱۷۱۵۱خانه دختر ملکپهلوی اولمشهد - خیابان آخوند خراسانی، کوچهٔ فروغ، پ ۱۹۹۱۴۰۰۲۱۵۲خانه الستیپهلوی دوممشهد - خیابان پاسداران، پاسداران ۵، پ ۹۳۱۴۰۰۴۱۵۳سرسرای ورودی خانه امیر فخریاندورهٔ پهلویمشهد - میدان طبرسی، کوچهٔ محراب، کوچهٔ طلایی، بن‌بست اول، سمت راست، پ ۳۶۱۴۰۰۶۱۵۴خانه فولادیپهلوی اولمشهد - میدان امام رضا، پ ۱۵۸۱۴۱۴۹۱۵۵ساختمان اداره داراییاوایل پهلوی دوممشهد - میدان شهدا، خیابان امام خمینی، سه‌راه جم، ادارهٔ دارایی۱۴۳۵۵۱۵۶ساختمان شهرداری مشهداوایل پهلوی دوممشهد - ضلع جنوبی میدان شهدا۱۴۳۵۸۱۵۷بانک ملی مرکزیاوایل پهلوی دوممشهد - میدان شهدا، خیابان امام خمینی، نرسیده به خیابان ثبت۱۴۳۵۹۱۵۸بقعه سیدعبدالله برزش‌آباداواخر دورهٔ صفویشرق روستای برزش‌آباد۱۵۵۶۲۱۵۹آسیاب سلطان‌آباددورهٔ قاجاربخش احمدآباد - دهستان پیوه ژن، ۲ کیلومتری شرق روستای سلطان‌آباد۲۲۲۹۴۱۶۰قلعه پاسگاه هلالیاواخر دورهٔ قاجارضلع شرقی روستای شرشر۲۲۲۹۸۱۶۱آسیاب کنویستپهلوی اولضلع جنوبی روستای کنویست۲۳۰۹۱۱۶۲میدان دهم دی مشهددورهٔ پهلویمشهد - خیابان امام خمینی۲۴۳۹۴۱۶۳حمام قاسم‌آباداواخر دورهٔ صفویبخش احمدآباد - دهستان پیوه ژن، روستای قاسم‌آباد۲۴۹۸۲۱۶۴حمام کوشک مهدیاواخر دورهٔ قاجارروستای کوشک مهدی۲۸۱۰۰۱۶۵آب‌انبار طرقدورهٔ قاجارشهرک طرق۲۹۰۶۹۱۶۶حمام اسحاق‌خاناوایل دورهٔ قاجارروستای شریف‌آباد۲۹۲۸۶۱۶۷حمام پیوه ژندورهٔ صفویروستای پیوه ژن۳۰۴۷۴۱۶۸خانه ساختیانچیپهلوی اولمشهد - خیابان امام خمینی، خیابان جنت، جنت ۲، پ ۷۸۳۱۶۴۴۱۶۹ایستگاه راه‌آهن مشهدپهلوی اول و دوممشهد - میدان راه‌آهن، ایستگاه راه‌آهن۳۱۶۴۷کارخانه نخریسی مشهدپهلوی اولمشهد، چهارراه نخریسی، تقاطع خیابان هفده شهریور و فدائیان اسلام۳۲۸۴۱سدها۱۷۰سد قدیمی طرقدورهٔ تیموری۵۰ کیلومتری غرب شهرک طرق۲۹۲۷۹باغ‌ها۱۷۱باغ خونیدورهٔ قاجارمشهد - خیابان عنصری۳۲۴۰تپه‌ها۱۷۲تپه پاژسده‌های اولیه و میانی اسلامیروستای پاژ۳۲۴۱۱۷۳تپه نادریپیشاتاریخ - تاریخیبخش احمدآباد - دهستان سرجام، روستای احمدآباد طرق۳۶۸۲۱۷۴قره‌تپهپیشاتاریخ۳ کیلومتری شمال روستای دوین۴۰۲۷۱۷۵تپه توپدرختپیشاتاریخروستای توپ‌درخت۴۰۲۸۱۷۶تپه دوینپیشاتاریخبخش مرکزی - روستای دوین۴۰۲۹۱۷۷تپه قادرآبادپیشاتاریخمابین روستای قادرآباد و گرمه۴۰۳۲۱۷۸تپه نادری صیدآباددوران پیش از تاریخ ایران باستانروستای صیدآباد۶۴۳۹۱۷۹تپه منجل تیغ بر رودسدهٔ ۳ تا ۶ ه‍. قروستای سرغایه۷۶۱۶۱۸۰تپه پس‌کمرهزارهٔ دوم و یکم پیش از میلاد - سدهٔ ۷ و ۸ ه‍. قروستای پس‌کمر۹۲۵۱۱۸۱تپه شرشردوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای شرشر۱۲۰۷۶۱۸۲برج تپهتاریخیحدود ۲ کیلومتری شمال‌شرقی روستای کنویست۱۲۰۷۷۱۸۳تپه رضواناسلامی ـ سدهٔ ۶ تا ۱۲ ه‍. ق۱۷ کیلومتری جنوب‌شرقی توس۱۲۰۷۸۱۸۴تپه حاج تراب توسدوران‌های تاریخی پس از اسلام۴ کیلومتری غرب شهر توس۱۲۰۷۹۱۸۵تپه اسماعیل‌آبادتاریخیبخش رضویه - دهستان پایین ولایت، یک کیلومتری پس راه، روستای اسماعیل‌آباد۱۲۹۴۱۱۸۶تپه رستم خاناواخر هزارهٔ دوم پیش از میلادروستای قازقان۱۲۹۴۲۱۸۷تپه سنگراواخر هزارهٔ دوم پیش از میلاد تا دورهٔ تاریخیروستای قازقان۱۲۹۴۳۱۸۸تپه قلئور خانههزارهٔ دوم پیش از میلادبخش رضویه - دهستان میامی، ۴ کیلومتری شمال روستای متروکهٔ خان نایب۱۲۹۴۶۱۸۹تپه قلعه برجموریسدهٔ ۳ تا ۸ ه‍. قروستای برج موری۱۲۹۴۸۱۹۰تپه‌های باستانی چنارکسده‌های اولیه اسلامیروستای چنارک۱۲۹۵۱۱۹۱تپه‌های گاو مرگیدوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای نظرآباد۱۲۹۵۲۱۹۲تپه جونواواخر هزارهٔ دوم پیش از میلاد تا صدر اسلامبخش رضویه - دهستان میامی، ۵۰۰ متری غرب روستای متروکهٔ جونو۱۲۹۵۳۱۹۳تپه‌های جمیلی (دوقلو)اوایل دوران اسلامیبخش رضویه - دهستان میامی، ۵۰۰ متری غرب روستای چلاقد۱۲۹۵۴۱۹۴تپه خاکیتاریخییک کیلومتری جنوب روستای قازقان۱۲۹۵۵۱۹۵تپه گاشاواخر هزارهٔ دوم پیش از میلاد تا دورهٔ تاریخی۵ کیلومتری جنوب‌شرقی روستای قازقان۱۳۸۷۱۱۹۶تپه قلعه دلبرسدهٔ ۱۲ و ۱۳ ه‍. قروستای دلبران۲۰۵۶۴۱۹۷تپه کیوکصدر اسلام - سدهٔ ۳ تا ۵ ه‍. ق۲۰۰ متری شرق روستای شرشر۲۲۳۰۴۱۹۸تپه نمدونسده‌های میانی اسلامی۲۵۰ متری روستای شرشر۲۲۳۰۶۱۹۹تپه قلعه گبریتاریخیبخش مرکزی - دهستان تبادکان، ۵۰۰ متری جنوب روستای جغری۲۲۳۰۷۲۰۰تپه سیدآبادسده‌های متاخر اسلامیبخش مرکزی - دهستان طوس، ۵۰۰ متری شمال روستای سیدآباد۲۲۳۰۹۲۰۱تپه نادری امرغانسده‌های میانی اسلامیبخش مرکزی - دهستان کنویست، ۵۰۰ متری جنوب روستای امرغان۲۲۳۱۰۲۰۲تپه کال چغوکیسده‌های اولیه اسلامی۲۹۰۶۲۲۰۳تپه مرغانومس‌سنگی تا عصر برنزتپه محوطه‌ها۲۰۴محوطه باستان‌شناسی تپه نادرعصر برنز۳۱۵۹۹۲۰۵محوطه باستان‌شناسی تپه حسین‌آباد گزبندعصر مس و سنگ، برنز و دوران تاریخی۳۱۶۰۰۲۰۶محوطه باستان‌شناسی تپه چهل دخترسده‌های میانی اسلامی۳۱۶۱۵محوطه‌ها۲۰۷محوطه علاقبنددوران‌های تاریخی پس از اسلام - سدهٔ ۴ تا ۷ ه‍. ق۲۰۸شهر تاریخی توسسدهٔ ۱۲ ه‍. ق۳۵ کیلومتری شمال‌غربی مشهد۱۷۵۸۲۰۹محوطه رباط دیزباددوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای دیزباد سفلی۵۹۵۹۲۱۰راه قدیمی نیشابور به توسدوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای ده غیبی۶۳۵۹۲۱۱راه سنگ‌فرش شریف‌آباددورهٔ قاجارحدفاصل روستای ده غیبی و رباط طرق۶۶۶۳۲۱۲محوطه و بقایای رباط کال خونیسدهٔ ۳ تا ۶ ه‍. قروستای صیدآباد۷۶۱۱۲۱۳محوطه قلعه کوچ کمرسده‌های اولیه اسلامی تا دورهٔ صفویروستای ده‌سرخ۷۶۱۲۲۱۴محوطه قلعه کوهیهزارهٔ چهارم پیش از میلادروستای قاسم‌آباد۷۶۱۳۲۱۵محوطه رباط جهان‌آبادسدهٔ ۳ تا ۷ ه‍. قبخش احمدآباد - روستای جهان‌آباد۷۶۱۵۲۱۶محوطه قلعه مختاریسدهٔ ۱۰ تا ۱۱ ه‍. قروستای دلبران۷۸۶۷۲۱۷محوطه قلعه کهنه چشمه چناردوران‌های تاریخی پس از اسلامبخش احمدآباد - ۵ کیلومتری شمال روستای بازه حوض۸۷۳۱۲۱۸محوطه قلعه چراغسده‌های اولیه اسلامی تا ۷ ه‍. قروستای عارفی۸۷۳۲۲۱۹محوطه قلعه کوه آسیابادسدهٔ ۱۲ و ۱۳ ه‍. قروستای ابرش۹۵۹۳۲۲۰محوطه سمباسده‌های اولیه اسلامیروستای قرقروک سفلی۱۲۹۴۹۲۲۱محوطه تاریخی قلعه گبری پختوکدورهٔ متاخر اسلامیبخش رضویه - دهستان پایین ولایت، ۱/۵ کیلومتری جنوب‌غربی روستای پختوک۱۳۱۵۹۲۲۲محوطه تاریخی دستگرداندوران‌های تاریخی پس از اسلامبخش مرکزی - دهستان کنویست، ۵۰۰ متری شرق روستای دستگردان۱۳۴۲۵۲۲۳محوطه دهلیانسدهٔ ۸ و ۹ ه‍. ق۱ کیلومتری شمال‌شرقی روستای حسین‌آباد۲۲۲۹۵۲۲۴گورستان عاشقاناواخر دورهٔ تیموریان تا دورهٔ قاجارروستای عاشقان۲۲۲۹۷۲۲۵کتیبه خان تاشیدورهٔ صفوی۵ کیلومتری بین روستاهای آل و سیج۲۲۳۰۵۲۲۶گورستان تبادکاندورهٔ تیموری تا دورهٔ قاجارضلع غربی روستای تبادکان۲۳۰۹۵۲۲۷محوطه لاخ انجیرسدهٔ ۴ - ۸ ه‍. قکنار جادهٔ روستای عارفی به بالندر۲۴۹۸۷۲۲۸چشمه و تخت امامسدهٔ ۳ ه‍. قروستای ده‌سرخ۲۸۱۰۵۲۲۹محوطه باستان‌شناختی قلعه گبری اردلوکدورهٔ اشکانی۳۱۵۹۸۲۳۰محوطه باستان‌شناختی قلعه گبری جغریدورهٔ ساسانی - سده‌های میانی اسلامی۳۱۶۱۴

 آثار خارج‌شده 
+ردیفنام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱مسجد حوض معجرداردورهٔ صفوی - قاجارمشهد - خیابان نواب صفوی، ضلع جنوب‌غربی، تقاطع خیابان نواب صفوی و شارستان رضوی۳۱۴۳۵

 راهنما 

 منابع 

مشهد
*بناهای تاریخی شهرستان مشهد