گویش قصرانی

گویش قصرانی گویش قصران گویش رودبار قصران طبری قصرانی گویشی از زبان طبریواژه‌نامه بزرگ تبری، گروه پدید آورندگان به سرپرستی: جهانگیر نصراشرفی و حسین صمدی، سال 1377، جلد اول، ص 31 (مازندرانی) می‌باشد که تحت تأثیر زبان فارسی قرار دارد و در اکثر نواحی بخش رودبار قصران شهرستان شمیرانات همچون میگون، لالان، شمشک، زایگان، امامه، روته، جیرود، دربندسر، گرمابدر، دیزین، آبنیک گویش می‌شود. این گویش علاوه بر رودبار قصران در نواحی شرقی بخش لواسانات همچون ایرا و وسکاره و در نواحی شرقی و شمالی بخش آسارا شهرستان کرج همچون شهرستانک، سرک، لانیز، شلنک و همه جا گویش می‌شود.وبگاه گلاتولوگ گویش شمیران را از گویش‌های فارسی-مازندرانی (Perso-gilakic) قلمداد کرده است. shemiran, glottolog. , “Perso-Tabaric” , اسدالله عمادی گویش قصرانی را گویشی از زبان مازندرانی معرفی می‌کند.

دیهیم در مقاله قصران در ایرانیکا، ذیل قصران اطلاعاتی را دربارهٔ این منطقه آورده است. همچنین در کتاب «بررسی خرده‌گویش‌های منطقهٔ قصران به انضمام واژه‌نامهٔ قصرانی» داده‌هایی از این گویش ارائه کرده و در مقدمه از زبان مردم این منطقه می‌نویسد که «در واصف‌جان، اهالی زبان خود را مازنی می‌نامند» در ادامه دیهیم افزوده است که «پژوهشگرانی که در سال‌های أخیر دربارهٔ گویش مازندرانی پژوهش‌هایی انجام داده‌اند، به وجود مردم تبری زبان در جنوب دریای خزر اشاره‌کرده‌اند».

به گفته مهدی علمداری گویش‌های طبری، قصرانی، شمیرانی و دماوندی را باید یک مجموعه گویش قلمداد کرد.
زبان هریژانی در حوالی تهران در نواحی لواسانات و رودهن صحبت می‌شود. واژه‌نامه بزرگ تبری گویش قصران باستانی را به عنوان یکی از دوازده گویش زبان زبان طبری معرفی می‌کند. به اعتقاد حبیب برجیان گویش شمال شمیرانات شبه مازنی و گویش جنوب شمیرانات پارسی-تبری می‌باشد. شدت تأثیر زبان فارسی در نواحی شمالی و غربی رودبار قصران کمتر از نواحی جنوبی رودبار قصران می‌باشد. گویش قصرانی بخش رودبار قصران شمیرانات به همراه گویش‌هایی که در ناحیه جنوبی البرز مرکزی محدوده جاجرود و بخش آسارا کرج گویش می‌شود گونه ای از زبان طبری می‌باشند که با مقادیر مختلفی با زبان فارسی ترکیب شده‌اند و زیر مجموعهٔ گویش‌های مازندرانی گونه قرار می‌گیرد. بنابر نظر حبیب برجیان لهجه‌هایی که در مناطق پائین جیرود و شمیران و دماوند گویش می‌شود، فارسی آمیخته به عبارات فعلی غنی از زبان طبری است. آن لهجه‌هایی که در بالا جیرود و دره رودخانه کرج گویش می‌شود خصیصه‌های غلیظ تری از زبان طبری را در واج‌شناسی و واژگان و ریخت‌شناسی فعلی نشان می‌دهد، اما حاوی یک آمیختگی قدرتمند در عبارت اسمی با زبان فارسی است. این گویش‌ها با عنوان گویش‌های مازندرانی گونه (Tabaroid) تعیین شده است. The dialects spoken in lower jairud,shemiran, and damavand are characteristically Persian with a rich a Tabari imprint in the verb phrase.those spoken in the upper reaches of the jairud an karaj river walleys shows a solid Tabari character in phonology,lexis,verb morphology, but astrong Persian blend in the noun phrase.accordingly these dialects are designated as Tabaroid, HABIB BORJIAN. , “THE TABAROID DIALECTS OF THE CENTERAL ALBURZ; LANGUAGE CONVERGENCE BETWEEN TABARI AND PERSIAN,” Academic Commons Columbia University , online edition به گفتهٔ حبیب برجیان در دامنه جنوبی رشته کوه البرز طیف وسیعی از لهجه‌های ترکیبی وجود دارند که می‌توانند به دو گروه تقسیم شوند: گروه نخست گویش‌های طبری هستند که تحت تأثیر زبان فارسی هستند که اصطلاحاً به آن گویش تبروید گفته می‌شود و گروه دوم به نوعی مرز انتقال دو زبان مازندرانی و فارسی محسوب می‌شوند یک واگرایی در واژگان فارسی دیده می‌شود که با لهجه تهرانی تلفظ می‌شوند و از نظر ریخت‌شناسی بسیار شبیه به گویش تهرانی هستند ولیکن از نظر فعلی تحت تأثیر زبان مازندرانی هستند و دراین گویش‌ها افعال مازندرانی در غالب فارسی صرف می‌شود.

دانشنامه ایرانیکا درباب زبان منطقه قصران آورده است که باید به دو بخش باید تقسیم شود. زبان بومیان شمال و شمال شرق منطقه بخش درونی قصران نزدیکی بسیار زیادی به زبان مازندرانی دارد. گویش منطقه جنوبی از اوشان در مرکز تا جاجرود و تجریش در جنوب شمیران گونه ای از گویش‌های فارسی-مازندرانی است و ویژگی‌های زبان‌های حاشیه دریای خزر را داردthe region can be divided into two linguistic zones: (1) The vernaculars of the north and southeast of Inner Qaṣrān show high degrees of affinity with Ṭabari (Māzandarāni) but with a substantial blend of Persian vocabulary and grammar; they are thus coined as ‘Ṭabaroid’ (Borjian, 1913b). (2) The southern dialects, from Ušān in the middle course of the Upper Jājrud southward to Tajriš in Šemirān, are given the appellation ‘Perso-Tabaric’ on the grounds that they are akin to Persian, while carrying a thick Caspian stratum, Giti Deyhim and EIr. , “QAṢRĀN,” Encyclopædia Iranica, online edition در سال‌های دور آن دسته از بومیان تهران که در محدوده ونک و شمیران سکونت داشتند به دلیل مجاورت با استان مازندران لهجه مازندرانی داشتند. والنتین ژوکوفسکی خاورشناس و زبان‌شناس روس اواخر قرن ۱۹ میلادی در سفری که به ایران داشت در حوالی شمیران با گویش تجریشی آشنا شده و در آثارش به این گویش اشاره می‌کند؛ گویشی که شباهت بسیاری با گویش مازندرانی دارد. تا امروز در محدوده‌هایی از جمله سرآسیاب دولاب، شاه عبدالعظیم و… هنوز هم افرادی با لهجه شمرانی صحبت کنند؛ لهجه‌ای که ملایم شده گویش مازنی است.گیتی دیهیم در کتاب بررسی خرده‌گویش‌های منطقهٔ قصران به انضمام واژه‌نامهٔ قصرانی آورده است: البته زبان رایج در لالان مانند اوشان، فشم، میگون و لواسان، کاملاً مازنی نیست و زبان مازندرانی بسیار در آن نفوذ یافته است. گویش مردم لالان به گویش روستاهای امامه، زایگان، آبنیک، گرمابدر، میگون و شمشک در قصران بسیار نزدیک است. نفوذ مازندرانی در زبان قصران به این دلیل است که قصران در گذشته تحت حاکمیت طبرستان قرار داشته اما در تقسیمات کشوری معاصر جزو استان تهران محسوب می‌شود.دیهیم گیتی، کتاب «بررسی خرده‌گویش‌های منطقه قصران»، ۱۳۸۴، چاپ اول، نشر فرهنگستان زبان و ادب فارسی.حسین کریمان در جلد دوم کتاب قصران کوهسران آورده است :منطقه قصران باستانی شامل مناطق اوشان، فشم، شمشک، گاجره و روستاهای کوهپایه‌ای توچال تا مناطق غربی رودخانه جاجرود. زبان عمومی مردم قصران لهجه‌ای از زبان باستانی پهلوی است که زبان طبری یا مازندرانی، که از ریشهٔ زبان‌های دیرین ایرانی است، و عربی و اندکی ترکی، بدان درآمیخته و از زبان دری نیز در قرون اسلامی تأثیر یافته است، و هر چه از ری به مازندران نزدیک تر شوند بر میزان لهجهٔ مازندرانی به همان نسبت افزوده می‌شود، چنان‌که در لهجهٔ میگون و شهرستانک و سرک و لالان و زایگان و روته و گرمابدر و شمشک و دربندسر لهجهٔ مازندرانی غلبه دارد.

به گفته گیتی دیهیم و به نقل از کریمان گویش قصران را ریشه و اعتبار و اصالتی است، لکن با اهمیت پیدا کردن طهران و پایتخت شدن آن و رواج یافتن فارسی، بسیاری از واژه‌های گویشی رفته رفته جای خود را به واژه‌های فارسی داده است.

دانشنامه تبرستان و مازندران ذیل گویش قصرانی چنین نقل نموده است زبان مردم قصران داخل طبری به لهجه قصرانی است. لهجهٔ طبری قصرانی، به ویژه لهجهٔ آبادی‌های داخل دره‌های جاجرود و لواسان، ادامهٔ گویش کجوری یکی از اصیل‌ترین لهجه‌های زبان طبری است. ویژگی نحوی و دستوری این زبان تفاوتی با زبان تبری دیگر نقاط مازندران ندارد.

 محدوده جغرافیایی 
گویش قصرانی گویش بومی بخش رودبار قصران می‌باشد و زیر مجموعه گویش‌های مازندرانی گونه قرار می‌گیرد که در ناحیه جاجرود رودبار قصران شمیرانات و لارقصران و بخش آسارا شهرستان کرج گویش می‌شود.
گویش‌های طبری گونه شمال استان‌های تهران و البرز را در برمیگیرد و به چهار قسمت تقسیم می‌شود.
 بخش آسارا شهرستان کرج: نواحی همچون لانیز، شهرستانک، سرک، گودر، شلنگ، همه جا، آسارا؛ همچنین گویش دیزین و ولاترو بخش آسارا و گویش مردم میان طالقان و پایین طالقان ولی گویش روستاهای بالا طالقان بیشتر شبیه مازندرانی است.
 بخش رودبار قصران شهرستان شمیرانات: نواحی همچون دربندسر، شنستان، لالان، میگون، گرمابدر، جیرود، امامه، روته، زایگان، آبنیک، شمشک
 بخش لواسان شهرستان شمیرانات: نواحی همچون ایرا
 بخش رودهن شهرستان دماوند: نواحی همچون وسکاره؛ همچنین گویش نواحی شمالی دماوند همچون آبعلی جز زبان مازندرانی می‌باشد و زیر مجموعه گویش‌های طبری گونه قرار نمی‌گیرد.

 دستور زبان 
 ضمایر 
در گویش شمیرانی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.صفت ملکی در گویش شمیرانی به دو دسته پیوسته و غیر پیوسته تقسیم می‌شود.
 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع فاعلی، قصران شمیرانات men te/tu vi emâ/amâ šemâ vešun/unâhâ مفعولی، قصران شمیرانات mener tere vire amener šemâre/šemer vešunre/vešuner ملکی (نوع اول)، قصران شمیرانات me/mane/meni te/tene/teni vine/une amene/ameni šemene/šemi vešuni/vene ملکی (نوع دوم)، قصران شمیرانات m t š/č mun tun šun/čun

 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش قصرانی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی. (نمونه زیر بر اساس گویش قصران شمیرانات تنظیم شده است)

۱. گذشته:
 بن ماضی ساده: -burd = رفت
 بن ماضی استمراری: -ši = می‌رفت
 گذشته ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه ema i e/a emi eni ena

۲. حال ساده:
 بن مضارع اخباری: -šo = می‌رود

 حال ساده ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه ema eni ene emi eneni enena

۳. حال التزامی:
 بن مضارع التزامی: -bur = برو

 حال التزامی ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه am i e im in an

 صرف فعل (شهرستان شمیرانات) 
در جدول زیر فعل رفتن (bašian/burdan) بر اساس گویش میگون شهرستان شمیرانات در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده buerdema buerdi buerda buerdemi buerdeneni buerdenena گذشته کامل burde-beyma burde-bey burde-beya burde-beymi burde-beyni buerde-beyna گذشته التزامی buerde-bâm buerde-bâi buerde-bâ buerde-bâim buerde-bâin buerde-bân گذشته التزامی کامل buerde-bi-bâm buerde-bi-bâi buerde-bi-bâ buerde-bi-bâim buerde-bi-bâin buerde-bi-bân گذشته استمراری šima šii šia šimi šini šina گذشته در حال انجام davema-šima davi-šii davia-šia davemi-šimi daveni-šini davena-šina حال ساده/آینده šoma šoni šona šomi šoneni šonena حال در حال انجام darema-šoma dari-šoni dare-šona daremi-šomi dareneni-šoneni darenena-šonena حال التزامی buram buri bure burim burin buran آینده نوع اول xâma bueram xâni bueri xâne buere xâmi buerim xâneni buerin xânena bueran آینده نوع دوم veyne bueram veyne bueri veyne buere veyne buerim veyne buerin veyne bueran

در جدول زیر فعل رفتن (bašian/burdan) بر اساس گویش امامه شمیرانات در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده burdema burdi burda burdemi burdeneni burdenena گذشته کامل burde-beyma burde-bey burde-beya burde-beymi burde-beyni burde-beyna گذشته التزامی burde-bâm burde-bâi burde-bâ burde-bâim burde-bâin burde-bân گذشته التزامی کامل burde-bi-bâm burde-bi-bâi burde-bi-bâ burde-bi-bâim burde-bi-bâin burde-bi-bân گذشته استمراری šima šii šia šimi šini šina گذشته در حال انجام davema-šima davi-šii davia-šia davemi-šimi daveni-šini davena-šina حال ساده/آینده šoma šoni šona šomi šoneni šonena حال در حال انجام darema-šoma dari-šoni dare-šona daremi-šomi dareneni-šoneni darenena-šonena حال التزامی buram buri bure burim burin buran آینده نوع اول xâma buram xâni buri xâne bure xâmi burim xâneni burin xânena buran آینده نوع دوم veyne buram veyne bauri veyne bure veyne burim veyne burin veyne buran

 صرف فعل (شهرستان کرج) 
در جدول زیر فعل رفتن (bašian/burdan) بر اساس گویش شهرستانک شهرستان کرج در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده buerdema buerdi buerda buerdemi buerdeneni buerdenena گذشته کامل burde-beyma burde-bey burde-beya burde-beymi burde-beyni buerde-beyna گذشته التزامی buerde-bâm buerde-bâi buerde-bâ buerde-bâim buerde-bâin buerde-bân گذشته التزامی کامل buerde-bi-bâm buerde-bi-bâi buerde-bi-bâ buerde-bi-bâim buerde-bi-bâin buerde-bi-bân گذشته استمراری šima šii šia šimi šini šina گذشته در حال انجام davema-šima davi-šii davia-šia davemi-šimi daveni-šini davena-šina حال ساده/آینده šoma šoni šona šomi šoneni šonena حال در حال انجام darema-šoma dari-šoni dare-šona daremi-šomi dareneni-šoneni darenena-šonena حال التزامی buram buri bure burim burin buran آینده نوع اول xâma bueram xâni bueri xâne buere xâmi buerim xâneni buerin xânena bueran آینده نوع دوم veyne bueram veyne bueri veyne buere veyne buerim veyne buerin veyne bueran

 نشانه جمع 
 در گویش قصران از نشانه‌های [un] برای جمع استفاده می‌شود.
 بچه‌ها yâl un دخترها kijâ un گنجشک‌ها mišga un
 در گویش قصران با تکرار یک واژه می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.
 بچه‌ها yâl yâl مردها mard mard گرگ‌ها verg verg
 در گویش قصران با افزودن [yem] به اول اسم می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.

 بچه‌ها yem yâl
 در گویش قصران با افزودن [â] به آخر اسم می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.

 شب‌ها šuâ آدم‌ها ademâ
 در گویش قصران با افزودن [o] به آخر اسم می‌توان آن را به اسم جمع تبدیل کرد.

 حرف‌ها gapo کارها kâro

 مضاف و مضاف البه 
در گویش قصرانی مضاف و مضافٌ‌الیه همچون دیگر گویش‌های حاشیه دریای خزر همچون مازندرانی و طالقانی ساخته می‌شود.
 مادر حسن hasan-i mâr جای دور dir-e jâ
 فارسی معیار شمیرانی (قصران) برای این رودخانه باید سنگ بگیریم in râhxona-i sang-a vese bairim حرف پدرت را گوش کن piar-t-i harf-e guš âkon

 صفت ملکی 
در گویش قصرانی صفت ملکی به دو صورت فارسی و مازندرانی می‌آید.
 صفت ملکی به صورت فارسی:
 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع ملکی، قصران شمیرانات m t š/č mun tun šun/čun
 از صورتش dim-š-e برای پسرش yâl-č-er ترسمان tars-e-mun
 فارسی معیار قصرانی (شمیرانات) من دنبال نرش می‌گردم nar-č-i demâl gerdema کنار برادرم هست berâr-m-i pali dara بچه هاشون را بردند کرج yemyâl-čun-e baverdena karaj یکی دو تاشون اینجا زندگی می‌کنند، زن و پسران آنجا yek-i detâ-šun xoččun inje zendegi kondena, zan o yâl-čun unje
 صفت ملکی به صورت مازندرانی:
 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع ملکی، قصران شمیرانات me/mane/meni te/tene/teni vine/une amene/ameni šemene/šemi vešuni/vene
 برادرم me berâr
 فارسی معیار شمیرانی (قصران) برادرم تهران می‌رود me berâr tehran šone

 حرف اضافه 
حروف اضافه در گویش قصرانی ترکیبی از حروف اضافه فارسی و مازندرانی است.
 فارسی معیار شمیرانی (قصران) گویش ساری درون dela dele روی dim/sar dim/sar برای/را er re از az je در sar/dam sar/dam زیر ben ben دنبال demâl demâl کنار pali/var pali/var با/به وسیله lenge/bâ je/jâ/bâ
 فارسی معیار قصرانی (شمیرانات) ابتدا کوچهٔ شما šemi kuča-i sar پایین افتاد درون جوی آب jir kata jub-i u-i dela برای مهمان‌ها نهار می‌پزد mehmun-un-er nâhâr pajana بابام برای من می‌خواهد عروسی بگیرد bâbâ-m vese men-er arussi bakone

 ضمایر پرسشی 
ضمایر پرسشی در گویش قصرانی به مازندرانی شباهت دارد.

 فارسی معیار قصرانی (شمیرانات) چطور/چگونه četi چندتا/چقدر čandi چرا če برای چه činer برای چه čier کدام kodum برای چه کسی kenner مال کی keni کجا kuja

 ضمیر تأکیدی 
در گویش قصرانی ضمیر تأکیدی همچون فارسی می‌آید.

 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع تأکیدی، قصران شمیرانات xodem xodet xodeš/xodeč xommun xottun xocčun

 افعال 
 صرف فعل شدن (bayan\bavian) در زمان حال، گذشته و حال التزامی به گویش قصرانی.
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال buma buni bune bumi buneni bunena زمان گذشته (نوع اول) bavema bavi bave bavemi baveni bavena زمان گذشته (نوع دوم) bayma bayi baye baymi bayni bayne زمان گذشته کامل bai bime bai bii bai bie bai bimi bai bini bai bine زمان حال التزامی (نوع اول) avuam avui avu avuim avuin avuan زمان حال التزامی (نوع دوم) bavuam bavui bavu bavuim bavuin bavuen
 فارسی معیار گویش قصرانی امشب خوب می‌شود emšo xâr buna چطور شدم četi bavema می‌خواهم خوب بشم xâma xub avuam
 صرف فعل بودن (beyan) در زمان حال، گذشته و حال التزامی به گویش قصرانی.
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال (نوع اول) hassema hassi hassa hassemi hasseni hassena زمان حال (نوع دوم) assema assi assa assemi asseni assena زمان گذشته beyma bey beya beymi beyni beyna زمان حال التزامی bavuam bavui bavue bavuim bavuin bavuan
 فارسی معیار گویش قصرانی حسن پسر خوبی هست hasan rikâ-ye xubi assa آنها دختر بودند vešun deter beyna
 صرف فعل بودن در جایی (dayan\davian)در زمان حال، گذشته و حال التزامی در زمان‌های مختلف به گویش قصرانی.
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال darema dari dare daremi dareni darena زمان گذشته (نوع اول) davema davi dave davemi daveni davena زمان گذشته (نوع دوم) dayma dayi daye daymi dayni dayna زمان حال التزامی davuam davui davue davuim davuin davuan
 فارسی معیار گویش قصرانی من خانه هستم men xuna daremae من خانه ات بودم men xuna-t daveme می‌توانم خانه ات باشم tumma xuna-t davuam
 صرف فعل کردن (akordan)در زمان حال، گذشته، گذشته استمراری و حال التزامی در زمان‌های مختلف به گویش قصرانی.
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال koma koni kone komi koneni konena زمان گذشته âkordema âkordi âkordi âkordemi âkordeni âkordena زمان گذشته استمراری kordema kordi korde kordemi kordeni kordena زمان حال التزامی âkonam âkoni âkone âkonim âkonin âkonan
 فارسی معیار گویش قصرانی کار می‌کنم kâr koma سرخ کردند serx âkordena خبر می‌کردند xabar kordena گوش بکن goš âkon

 افعال امر و نهی 
در گویش قصرانی از ستاک فعل حال التزامی فعل امر ساخته می‌شود و با افزودن حرف (n) به اول فعل، فعل نهی ساخته می‌شود.

 فارسی (امر) قصرانی (امر) فارسی (نهی) قصرانی (نهی) بشین baniš نشین naniš آستین بالا بزن hemâlen آستین بالا نزن henemâlen برو buer نرو našo پخش کن depâč پخش نکن denepâč بکوب dekoten نکوب denekoten پر کن desbuj پر نکن denesbuj کج کن val hâkon کج نکن val nakon

 واژگان 
شماری از واژه‌های شمرونی و مقایسه آن با گویش کجوری و فارسی:

 گویش قصرانی (شمیرانات) گویش کجوری (کندلوس) فارسی rikâ/pesar rikâ/pesar پسر kijâ/detar kijâ/detar دختر yâl vače بچه qurâb/qalâq kalaj کلاغ mišgâ/gungušd mičkâ گنجشک zumâ/dumâd zumâ داماد dir/dur dur دور duru/deru deru دروغ esbi/esvi espi سفید buer bur برو našo našo نرو

 اشعار محلی 
به گفته میرمحمد میگونی، شعر نوروز سلطان آمده در کتاب شادروان دکتر «حسین کریمان» از پژوهشگران شمیرانی صفحه ۷۶۹ نوشته شده است. اصل این نوروزی نامه ۵۵ بیت بود که توسط «محمد تقی آگاه» به دست استاد کریمان رسیده بود. نوروزی خوانی یا نوروزی نامه به زبان طبری و گاهی فارسی خوانده می‌شد. لهجه شمیرانی اکنون میان اهالی تجریش فراموش شده است اما «سید امیر موسوی» از شاعران شمیران شعری در وصف آمدن بهار به گویش شمیرانی سروده است:

شعری به گویش قصرانی از مرتضی کیارستمی:

شعری به گویش قصرانی از مهرناز الله‌وردی:

 جستارهای وابسته 

 مردم طبری
 زبان مازندرانی
 استان تهران
 استان البرز
 استان مازندران
 شهرستان شمیرانات
 شهرستان کرج

 منابع 

رده:زبان مازندرانی
رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های کاسپین