گویش بابلی

گویش بابلی یا طبری بابلی گویشی از زبان طبریواژه‌نامه بزرگ تبری، گروه پدید آورندگان به سرپرستی: جهانگیر نصراشرفی و حسین صمدی، سال 1377، جلد اول، ص 31 که در سه شهرستان بابل، بابلسر و فریدونکنار گویش می‌شود. گویش بابلی جز گویش‌های مازندرانی شرقی محسوب می‌شود. گویش بابلی پر گویشورترین گویش از گویش‌های زبان مازندرانی می‌باشد. گویش بابلی و آملی را جز گویش های مرکزی مازندرانی می داند و شناسه های فعلی آن را با گویش های شرقی همچون ساروی، قائمشهری و بهشهری متفاوت میداند. نجف زاده بارفروش و احمدی لفورکی گویش بابلی را جز گویش های مرکزی مازندرانی دانسته اند. ولادیمیر ایوانف گویش بابلی را یکی از گویش های زبان مازندرانی می داند.داند.

 محدوده جغرافیایی 
بندانگشتی|300px| نقشهٔ زبانی استان مازندران
گویش بابلی[https://iranicaonline.org/articles/iran-vi2-documentation = The dictionary edited by Naṣri Ašrafi (1381 Š./2002) contains vocabulary from the dialects of ʿAbbāsābād, Āmol, Bābol, Behšahr, Katul, Kord-kuy, Nowšahr, Sāri, Qāʾem-šahr, Tonokābon, etc. (in part compared with Pahlavi) از مناطق کوهستانی چلاو آمل تا بندپی، امامزاده حسن در سمت غربی آلاشت و نواحی جلگه‌های حد فاصل فریدونکنار، سرخ رود، بابلسر، بهنمیر، کیاکلا تا روستاهای کوهپایه‌ای کهنه خط، گنج افروز و بابل کنار گویش می‌شود و شامل سه شهرستان بابل، بابلسر و فریدونکنار می‌شود.واژه‌نامه بزرگ تبری، گروه پدید آورندگان به سرپرستی: جهانگیر نصراشرفی و حسین صمدی، سال 1377، جلد اول، ص 31

 دستور زبان 
 ضمیر 
در مازندرانی ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.(ضمایر زیر براساس گویش بابلی می باشد)

 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع فاعلی، بابلی men tu/te ve emâ šemâ vešun مفعولی، بابلی mere tere vere emâre šemâre vešunre ملکی، بابلی me/mi/mene te/ti/tene ve/vi/vene ame/ami šeme vešune

 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. اما در گویش بابلی سه دسته شناسه داریم: گذشته، حال ساده و حال التزامی.(نمونه زیر بر اساس گویش بابل تنظیم شده‌است)

۱. گذشته:
 بن ماضی ساده: -biyârd = آورد
 بن ماضی استمراری: -yârd = می‌آوُرد
 گذشته ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه eme i e emi eni ene شناسه (پس از واکه) me i e mi ni ne

۲. حال ساده:
 بن مضارع اخباری: -yâr = می‌آوَرد

 حال ساده ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه eme eni ene emi eneni enene شناسه (پس از واکه) me ni ne mi neni nene

۳. حال التزامی:
 بن مضارع التزامی: -biyâr = بیار

 حال التزامی ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه em i e im in en شناسه (پس از واکه) m i e im in n

 صرف فعل 
در جدول زیر فعل آوردن (biyârden) براساس گویش بابلی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده biyârdeme biyârdi biyârde biyârdemi biyâreni biyârdene گذشته کامل biyârde-bime biyârde-bi biyârde-bie biyârde-bimi biyârde-bini biyârde-bine گذشته التزامی biyârde-buem biyârde-bui biyârde-bu biyârde-buim biyârde-buin biyârde-buen گذشته التزامی کامل biyârde-bi-buem biyârde-bi-bui biyârde-bi-bu biyârde-bi-buim biyârde-bi-buin biyârde-bi-buen گذشته استمراری yârdeme yârdi yârde yârdemi yârdeni yârdene گذشته در حال انجام daime-yârdeme dai-yârdi daie-yârde daimi-yârdemi daini-yârdeni daine-yârdene حال ساده/آینده yârme yârni yârne yârmi yârneni yârnene حال در حال انجام dareme-yârme dari-yârni dare-yârne daremi-yârmi dareni-yârneni darene-yârnene حال التزامی biyârem biyâri biyâre biyârim biyârin biyâren آینده xâme biyârem xâni biyâri xâne biyâre xâmi biyârim xâneni biyârin xânene biyâren

در جدول زیر فعل دیدن (badien) براساس گویش بابلی در زمان‌های مختلف صرف می‌شود.
 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده badime badi badie badimi badini badine گذشته کامل badi-bime badi-bi badi-bie badi-bimi badi-bini badi-bine گذشته التزامی badi-buem badi-bui badi-bue badi-buim badi-buin badi-buen گذشته التزامی کامل badi-bai-buem badi-bai-bui badi-bai-bue badi-bai-buim badi-bai-buin badi-bai-buen گذشته استمراری نوع اول dime di die dimi dini dine گذشته استمراری نوع دوم vinesseme vinessi vinesse vinessemi vinesseni vinessene گذشته در حال انجام نوع اول daime-dime dai-di daie-die daimi-dimi daini-dini daine-dine گذشته در حال انجام نوع دوم daime-vinesseme dai-vinessi daie-vinesse daimi-vinessemi daini-vinesseni daine-vinessene حال ساده/آینده vime vini vine vimi vineni vinene حال در حال انجام dareme-vime dari-vini dare-vine daremi-vimi dareni-vineni darene-vinene حال التزامی bavinem bavini bavine bavinim bavinin bavinen آینده xâme bavinem xâni bavini xâne bavine xâmi bavinim xâneni bavinin xânene bavinen

 افعال 
 صرف فعل شدن (bayen\bavien) در زمان حال، گذشته و حال التزامی به گویش بابلی.
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال bume buni bune bumi buneni bunene زمان گذشته baime bai baie baimi baini baine زمان گذشته کامل bai bime bai bii bai bie bai bimi bai bini bai bine زمان حال التزامی bavvem bavvi bavve bavvim bavvin bavven
 فارسی معیار گویش بابلی با تو شب من زیبا می‌شود ti jâ mi šo xejir bune از تو غمگین شدم ti jâ qamgin baime می‌خواهم یک مرد بزرگ بشم xâme atâ gate mardi bavvem
 صرف فعل بودن (bien) در زمان حال و گذشته به گویش بابلی.19
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال hasseme hassi hasse hassemi hasseni hasene زمان گذشته bime bi bie bimi bini bine زمان گذشته buem bui bue\boše buim buin buen
 فارسی معیار گویش بابلی آنها بچهٔ کی هستند vešun kene vače hasene آنها پدر بزرگ‌های من بودند vešun mi gate per-on bine
 صرف فعل بودن در جایی (dayen\davien)در زمان حال، گذشته و حال التزامی در زمان‌های مختلف به گویش بابلی.
 فعل شدن ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع زمان حال dareme dari dare daremi dareni darene زمان گذشته daime dai daie daimi daini daine زمان حال التزامی davvem davvi davve davvim davvin davven
 فارسی معیار گویش بابلی من داخل رودخانه هستم men čuke dele dareme داخل کاسه ماست بود tale dele mâs daie می‌توانم کنارت باشم tume ti var davvem

 متن مازندرانی به گویش بابلی قرن دوازدهم 
متن مازندرانی حکایت سابقهٔ بارفروش به گویش بابلی قرن دوازدهم:
 فارسی معیار گویش بابلی بارفروش اول مشهور بود به بارفروش ده که همه جا جنگل بود. آستانه و شهدابن مرداب بود. شهرهای اصلی قدیم آمل و ساری بود. bârforuš avval mašhur bie be bârforuš deh ke hame jâ jangel bie. âstune o šohadâ-ben âb-annân bie .asle shar-e qadim âmel o sâri bie آستانه خود نیزار بود. آب داشت. در میان آب جایی تپه بود. مردم می‌آمدند و می‌رفتند. دیدند که گروهی کلاغ سر آن تچه جمع هستند. غار غار می‌کردند. مردم پیش خود می‌گفتند برای چه اینجا کلاغ جمع شده‌اند. تا اینکه مردی خوابنما شد که اینجا آستانه است. کم‌کم مردم این دوروبر آمدند و جمع شدند خانه ساختند. آن وقت شاه که دید مردم جمع شدند خانه ساختند و در اینجا قبر درست کردند شاه هم بر سر قبر گنبد ساخت. نامش را مشهد کلاغ نهادند. این قبر و بارگاه را در هزار و ده سال چیش درست کردند. xud-e âstune lalejâr bie, u dâšte. dar miân-e u attâ jâ tappe bie. mardem ke imaune o šine, badine ke attâ- xale kelâj sar-e on tappe jamene , qâr-qâr kerdene. mardem hame še xed be xed getene , čači-e vâsse in-je âstune hasse. mardem ke bašnussene , biamune in-je-re qabr besâtene. kam-kam mardem in dur-e-var biamune jam baine besâtene. on-vaqt šâh ke badie mardem jam baine xene besâtene o in-je-re qabr derest hâkerdene , šah ham in qabr-e sar-re gonbad bessâte , vene nun-re beheshtene kelaj-e mašhad. in qabr e bâregah-e dar hezâr e deh sal-e piš derest hakerdene اول (رود) بابل همین درون شهر بود. مردم که کم‌کم جمع شدند خانه ساختند رودخانه را بردند بیرون شهر قرار دادند avvel bâbel hamin šahr-e dele bie. mardem ke kam kam xene jam baine besâtene, babel-re baverdene birun-e šahr qerâr hedâne

 جستارهای وابسته 

 مردم طبری
 زبان مازندرانی
 گویش کجوری
 گویش کلارستاق
 گویش تنکابنی
 مازندرانی دماوند
 استان مازندران
 شهرستان بابل
 بابل

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:بابل
رده:زبان مازندرانی
رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های کاسپین
رده:شهرستان بابل