گویش رودباری

گویش رودباریhttps://www.ethnologue.com/language/rdb در شهرستان رودبار استان گیلان تکلم می شود. گویش‌ رودباری در دسته‌بندی جدیدی با عنوان تاتی مانندها «tatoid» قرار گرفته ادست که گویشی از یک زبان، زبان تاتی می‌باشد. گویش‌های تاتی گونه در اصل زبان تاتی بودند که به دلیل تأثیرات شدید زبان‌های کاسپین و زبان فارسی تمام ویژگی‌های زبان تاتی را از دست داده‌اند. اتنولوگ گویش رودباری را گویشی از زبان تاتی بیان می‌کندhttps://www.ethnologue.com/language/rdb اما در مدخل زبان گیلکی چند لهجه یا زیرگویش برای گیلکی تعیین می‌کند که رودباری یکی از آن‌ها است.https://www.ethnologue.com/language/glk به اعتقاد دونالد استیلو گویش رودباری زیرمجموعه زبان تاتی باشد.
در گلاتولوگ گویش رودباری زیر مجموعه زبان‌های گیلکی-رودباری در نظر گرفته شده است.https://glottolog.org/resource/languoid/id/rudb1238 
به گفته جهاندوست سبزعلیپور رودبار یک منطقه چند زبانه هست و در آن به تاتی، کردی (کرمانجی)، گالشی و تالشی سخن می‌گویند. به گفته جهاندوست سبزعلیپور تاتی رودبار در جنوب گیلان در رودبار، پیرکوه، خورگام، رحمت‌آباد، رستم‌آباد و فاراب گویش می‌شود و گیلکی رودبار در جنوب گیلان، در رستم‌آباد، رودبار، منجیل و لوشان و ... رایج است.فرهنگ نگاری گویشی، جهاندوست سبزعلیپور، سیده فاطمه نیک گهر
ایوب رسایی، رودباری را همراه با رشتی و فومنی به عنوان زیر مجموعه‌های گویش غربی زبان گیلکی دسته‌بندی می‌کند.گویش گیلکی فومنات، دکتر ایوب رسایی 
به اعتقاد دونالد استیلو گویش رودباری ممکن است زیرمجموعه زبان تاتی باشدhttps://iranicaonline.org/articles/gilan-x که تحت تاثیر شدید زبان گیلکی قرار گرفته است.
احسان یار شاطر گویش رودباری را گویشی از زبان تاتی می داند و از شاخه تاتی جنوبی و دستهٔ ششم (رودبار، الموت و کوپایه) می داند.
لوکوک گویش آذری را که تاتی نامیده می شود به پنج دسته تقسیم نموده است که دسته پنجم را گویش جنوب شرقی نامیده است که دو گویش رودباری و الموتی را جز آن قرار داده است.
مرتضی نصفت گویش رودباری را در دسته الموتی و زیر مجموعه گویش های کاسپین آورده است. طبق نظر دونالد استیلو گویش‌ رودباری دسته بندی جدیدی را با عنوان تاتی مانندها «tatoid» تشکیل میدهند. گویش‌های تاتی مانند در اصل زبان تاتی بودند که به دلیل تاثیرات شدید زبان‌های کاسپین و زبان فارسی تمام ویژگی های زبان تاتی را از دست داده‌اند.

 محدوده جغرافیایی 
گویش رودباری در شهرستان رودبار استان گیلان گویش می شود. 

 تات زبانان رودبار 
زبان مردمان رودبار تاتی، گالشی، کردی (کرمانجی) و تالشی است. مردمان تات زبان رودبار در دو منطقه عمارلو و خورگام زندگی میکنند. مرکز بخش عمارلو جیرنده است و علاوه بر آن روستاهای انبوه، کلیشم، خرم‌کوه، ویه ، ناوه، لایه، نوده فاراب، یکنم، ایینه‌ده، پاکده، داماش، بیورزین، پارودبار، اسکابن، کرماک به زبان تاتی تکلم می‌کنند. در بخش خورگام مرکز بخش یعنی بره‌سر و روستاهای ناش، اسطلخ‌کوه، چیچال، لیاول علیا، چلوانسرا، قوشه لانه، سه پستانک، گرزنه چاک، کشکش به زبان تاتی تکلم میکنند.دکتر جهاندوست سبزعلیپور، مقاله «گویش رودبار»، فصلنامه گیلان ما- شماره ۳۷، ۱۳۸۹

 دستور زبان 
 ضمایر 
در گویش رودباری ضمیر سه حالت دارد: فاعلی، مفعولی و ملکی.
 ضمیر ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع فاعلی، رودباری (انبوه) man to u amâ šemâ ošân/išân مفعولی، رودباری (انبوه) man ti oni amâ šemâ ošon ملکی، رودباری (انبوه) mi/mini ti oni ame šeme ošâni
 شناسه 
در زبان فارسی دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. در گویش رودباری نیز دو دسته شناسه داریم: گذشته و حال. (نمونه زیر بر اساس گویش رودباری روستا انبوه تنظیم شده‌است)

 شناسه ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع شناسه ماضی (با ستاک مختوم به صامت) om i â/∅ im in end شناسه ماضی (با ستاک مختوم به مصوت) âm a ∅ am an and شناسه مضارع (با ستاک مختوم به صامت) om i a/e/u im in end شناسه مضارع (با ستاک مختوم به مصوت) âm a a/â/u im in and

 نمونه صرف فعل به لهجه تاتی عمارلویی 
در جدول زیر فعل رفتن (شیِن = Shien) در چند زمان صرف شده است. این صرف بر مبنای لهجه مردم عمارلو، کرانه شرقی سفید رود است:

 زمان/شخص 3 جمع ۲ جمع 1 جمع 3 مفرد ۲ مفرد 1 مفرد گذشته ساده Beshien Beshiin Beshiim Beshe Beshi Beshiom گذشته کامل Beshie bien Beshie bin Beshie bim Beshie be Beshie bi Beshie biom گذشته استمراری Shien debion Shien debin Shien debim Shien debe Shien debi Shien debiom گذشته در حال انجام no no no no no no گذشته نقلی Beshian Beshieyn Beshieym Beshiaبشیَه Beshiey Beshiam حال ساده/آینده shohon shiin Shiim Shohoo Shi shom حال در حال انجام (دَرن)shien daren Shien darin Shien darim shien dare Shien dari Shien darem حال التزامی Ba beshon Ba beshiin Ba beshim Ba beshoo Ba beshiba beshom آینده khan boshonخن بشن kheyn beshin kheym beshim kha boshoo khey beshi kham boshom

 نمونه صرف فعل به لهجه تاتی انبوه 
در جدول زیر فعل گرفتن (gitan) صرف می‌شود.

 زمان/شخص ۱ مفرد ۲ مفرد ۳ مفرد ۱ جمع ۲ جمع ۳ جمع گذشته ساده bagitom bagiti bagit bagitim bagitin bagitand گذشته کامل bagita biâm bagita bia bagita be bagita biam bagita bin bagita bian گذشته التزامی gitâ bom gitâ bi gitâ bo gitâ bim gitâ bin gitâ bond گذشته نقلی gitâm gita gitia gitam gitin gitand گذشته استمراری gitom giti git gitim gitin gitand گذشته در حال انجام dakâre gitom dakâre giti dakâre git dakâre gitim dakâre gitin dakâre gitand حال ساده/آینده girom giri gira girim girin girand حال در حال انجام dakâre girom dakâre giri dakâre gira dakâre girim dakâre girin dakâre girand حال التزامی bagirom bagiri bagira bagirim bagirin bagirand آینده xâhâm bagirom xâhi bagiri xâhâ bagira xâhim bagirim xâhin bagirin xâhand bagirand

 جستارهای وابسته 
 تات‌های ایران
 زبان تاتی ایران
 مردم گیلک
 زبان گیلکی
 گویش الموتی
 رودبار
 شهرستان رودبار
 استان گیلان

 منابع 

 پیوند به بیرون 

رده:زبان‌های ایران
رده:زبان‌های ایرانی شمال غربی
رده:زبان‌های کاسپین
رده:زبان گیلکی
رده:زبان تاتی
رده:شهرستان رودبار
رده:استان گیلان