میرزا نصرالله دبیرالملک

میرزا نصرالله دبیرالملک (درگذشته ۱۳۱۹ ه‍.ق) از دولتمردان عصر قاجار بود.

او پسر حاجی محمدحسین‌خان جبه‌دارباشی شیرازی و پسرعموی عبدالوهاب نصیرالدوله بود. در سال ۱۲۷۱ ه‍.ق به جای پدرش جبه‌دارباشی شد. زمانی که میرزا حسین خان سپهسالار وزیر خارجه بود، تمام امور این وزارت‌خانه عملا برعهده میرزا نصرالله‌خان بود. در سال ۱۳۱۷ ه‍.ق وزیر داخله شد، در حالی که پیش از این سمت و عنوانش وزیر رسائل خاصه بود.القاب رجال دوره قاجار

پسر او محمدحسین دبیرالملک از وزرای عصر احمدشاه قاجار بود.
بندانگشتی
میرزا نصرالله خان بدر شیرازی (دبیرالملک) 

متولد 1252 ه.ق در شیراز، پسر حاجی محمد حسین خان جبادارباشی شیرازی است که پس از تحصیل و کسب معلومات در سال 1266 ه.ق به اتفاق پدر خود به تهران آمد و چون میرزا تقی خان امیرکبیر بر وقوف و کفایت او مطلع گردید، او را از شیراز خواسته و رئیس جباخانه تهران (تخشائی ارتش) نمود.File:شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری، جلد ۶.pdf - Wikimedia Commons

در سال 1271 ه.ق که حاجی محمد حسین خان جبادارباشی درگذشت، میرزا نصرالله خان بجای پدر جبادارباشی (رئیس تخشائی ارتش) شد.وی فردی با معلومات بوده و خط نستعلیق را خوب می نوشته است.میرزا ملکم خان که بین سال های 1270 تا 1278 ه.ق مترجم و معلم دارالفنون بودفراموشخانه را ذیل تشکیلات فراماسونری تشکیل داد و بسیاری از اعیان، شاهزادگان و محصلین دارالفنون را عضو تشکیلات فراماسونری خود کرد.ناصرالدین شاه به موجب حکمی که در تاریخ 12 ربیع الثانی 1278 ه.ق در روزنامه رسمی دولتی منتشر شد، این قبیل مجامع را منحل و جمعی از اعضا از جمله میرزا نصرالله خان بدر شیرازی (دبیرالملک) را تحت الحفظ به بین النهرین تبعید نمود.میرزا نصرالله خان مدتی در عراق و با حال زار و پریشان در استامبول می زیست.میرزا نصرالله خان چون با میرزا عبدالوهاب خان شیرازی پسرعمو بود، ایشان نامبرده را مورد عفو شاه قرار داد و به ایران آورد و چون مرد با کمالات و خوش خطی بودبه دستیاری خود در آورد و منشی میرزا عبداوهاب خان (نائی الوزرائ وزارت خارجه) گردید.میرزا نصرالله خان در ایام تبعید و توقف خود در عراق و استامبول با حاج میرزا حسینخان مشیرالدوله سفیرکبیر ایران ارتباط پیدا کرد.مشیرالدوله هنگامی که به صدارت رسید، او را مورد توجه کامل خود قرارداد و به ترقیاتی نائل کرد. تا جائیکه وقتی در سال 1298 ه.ق به عنوان والی خراسان و تولیت آستان قدس رضوی منصوب گردید، میرزا نصرالله خان را نیز با خود به مشهد برد.در سال 1301 ه.ق و در سن 49 سالگی میرزا نصرالله خان به لقب دبیرالملک ملقب گردید و بعد از همین سال نائب اول و مدیر ادارات وزارت امورخارجه شد وی در سال 1317 ه.ق وزیر داخله شد و در سال 1319 ه. ق در سن 67 سالگی در گذشت.در تهران و در محله عودلاجان خانه ایی وجود دارد که به اشتباه به میرزا محمدحسین خان فراهانی ، منصوب گردیده است که اشتباه است و با مطالعه نقشه های عصر ناصری (1305 ه. ق) مشاهده می گردد که کوچه ایی که این عمارت در آن قراردارد، کوچه میرزا نصرالله خان دبیرالملک نام دارد.

در واقع عمارت دبیرالملک در محله عودلاجان تهران، متعلق به میرزا نصرالله خان دبیرالملک می باشد نه میرزا محمد حسین خان فراهانی

 منابع 
File:شرح حال رجال ایران در قرن ۱۲ و ۱۳ و ۱۴ هجری، جلد ۶.pdf - Wikimedia Commons

رده:قاجاریان