عبدالله امیرنظام قراگوزلو

عبدالله خان امیرنظام قراگوزلو (درگذشته ۱۳۳۴ قمری) معروف به امیرنظام لتگاهی از خوانین همدان و وزیران و قانونگذاران روزگار قاجار بود.

امیرنظام پسر مصطفی‌قلی‌خان اعتمادالسلطنه قراگزلو بود. او در دوران مظفرالدین‌شاه ملقب به سردار اکرم شد. مدتی حاکم سرخس و مدتی حاکم خوزستان بود. در سفر دوم فرنگستان از همراهان مظفرالدین‌شاه بود. در دوران محمدعلی‌شاه به مقام امیرنظامی و وزارت جنگ رسید و پس از خلع محمدعلی‌شاه در کابینه دوم ناصرالملک وزیرمالیه شد.اذکایی، پرویز. قراگوزلوهای همدان، بهره سوم: خاندان بهاءالملک آبشینی و بهره چهارم: خاندان امیرنظام لتگاهی. مجله آینده، سال چهاردهم، شماره ۹ تا ۱۲ (آذر تا اسفند ۱۳۶۷): صص۶۰۰–۶۱۷ در سال ۱۲۹۳ به عنوان نماینده همدان وارد مجلس شورای ملی شد (تصویب اعتبارنامه: ۱۴ دی). هنوز عمر مجلس به نیمه نرسیده، عین الدوله او را بار دیگر به عنوان وزیرمالیه برگزید و در یازدهم اردیبهشت به مجلس معرفی کرد. در پانزدهم تیر همان سال، دولت عین الدوله بر سر اغتشاشات کرمانشاه به استیضاح کشیده شد. عین الدوله و اعضای دولتش جلسه استیضاح را به حالت قهر ترک کردند و استعفا دادند.

 زندگی‌نامه 
حاجی عبدالله خان قراگوزلو (سردار اکرم) مشهور به ساعدالسلطنه، سردار اکرم و امیر نظام، از ملاکین بزرگ ایران در زمان قاجار بود. ایشان سمت‌های دولتی مختلفی از جمله حاکم‌خوزستان، حاکم کرمانشاه و وزیر مالیه را در دولت قاجار عهده‌دار بوده‌است. او در جریان انقلاب مشروطه نیز نقش داشته‌است. او در زمان به قدرت رسیدن شیخ خزعل به حکومت خوزستان منصوب شد. وی علی‌رغم اطلاع از اوضاع منطقه عملاً با مسائل شیخ خزعل از قبیل نحوهٔ انتخاب اجاره‌داران مالیات نواحی فلاحیه و جراحی روبرو گردید. حسینقلی نظام‌السلطنه، نواحی جراحی و فلاحیه را از حکومت مرکزی خریداری و زمین‌هایشان را به کشتکاران عرب اجاره داده بود و شیخ خزعل انتخاب و تعیین اجاره‌داران را حق خود می‌دانست؛ اما سردار اکرم این امر را قبول نکرد. بدین ترتیب اختلاف بین آن‌ها آغاز شد. سردار اکرم برای مبارزه با شیخ خزعل به قبایل بختیاری تکیه ورزید و شیخ خزعل به همکاری قبایل لر دل بست؛ اما قبایل بختیاری در موقع حساسی که باید پشت سردار اکرم را می‌گرفتند، از زیر بار مسئولیت شانه خالی کردند و شرط همکاری را واگذاری ناحیهٔ جراحی اعلام کردند. این امر و حمایت نکردن دولت مرکزی از سردار اکرم سبب شکست او از شیخ خزعل شد و در نتیجه از سمت خود معزول شد.

سفر وی به مکه در سال ۱۳۱۹ هجری قمری با کشتی دولتی از طریق بندر انزلی به سمت استانبول و از آنجا مجدداً با کشتی به سمت جده به انجام رسید. از همسفرهای وی در این سفر، شیخ فضل‌الله نوری بوده‌است و از آنجا که کاروان آنها یک کاروان ویژه بوده، در هر شهری با استقبال روبرو می‌شده‌است. به خصوص در استانبول دیداری هم با سلطان عثمانی داشته‌اند. او از تجربیاتش در این سفر کتاب سفرنامه مکه معظمهرا نگاشته‌است.

ایشان در سال ۱۳۳۴ هجری قمری درگذشت.

 فرزندان 
امیرنظام قراگوزلوی کبودراهنگی دارای سه پسر به نام‌های حسین‌قلی (ساعدالسلطنه)، منصورعلی (سردار اکرم) و محتاج‌علی بود. دختر امیرنظام در سال ۱۳۱۸ قمری با مهدی‌خان سعدالملک مافی برادرزاده حسینقلی‎‌خان نظام‌السلطنه مافی ازدواج کرد.

 منابع 

رده:اهالی همدان
رده:حاکمان خوزستان
رده:خاندان قراگوزلو
رده:درگذشتگان ۱۲۹۵
رده:قاجاریان
رده:نمایندگان دوره سوم مجلس شورای ملی
رده:نمایندگان همدان در مجلس شورای ملی