آیندگان و روندگان

آیندگان و روندگان سومین جلد از مجموعه چهارجلدی تاریخ شفاهی ایران در عصر پهلوی دوم است که دربرگیرنده خاطرات داریوش همایون، از فعالان سیاسی رژیم پهلوی با سمت‌هایی همچون وزیر اطلاعات و جهانگردی، دبیر حزب مشروطه ایران و بنیانگذار روزنامه آیندگان است. گفتگو با داریوش همایون در سال ۱۳۸۷ در ژنو سوئیس انجام شده‌است.این کتاب به کوشش حسین دهباشی و توسط سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران به چاپ رسیده‌است.

 خلاصه کتاب 
گفتگو با داریوش همایون در سال ۱۳۸۷ در ژنو سوئیس، روایت دست اولی از مشاهدات وی در مباحثی همچون تحولات دوره رضاشاه، نهضت ملی نفت و نخست وزیری محمد مصدق، کودتای ۲۸ مرداد، تشکیل و حضور در احزاب سیاسی، فعالیت‌های روزنامه‌نگاری تأسیس سندیکای نویسندگان و خبرنگاران، دربار سلطنتی و حواشی آن، تأسیس احزاب رستاخیز و سومکا، وزارت اطلاعات و جهانگردی روزهای انقلاب و فروپاشی حکومت پادشاهی و... است. پروژه تاریخ شفاهی ایران در عصر پهلوی دوم، مجموعه‌ای از ده‌ها گفتگوی پژوهشی با تصمیم سازان و بازیگران اصلی عصر پهلوی دوم است که پس از حدود ۱۴ سال پیگیری و در خلال صدها ساعت مصاحبه صوتی و تصویری و گردآوری هزاران سند تاریخی انجام شده‌است.

داریوش همایون (۱۳۰۷ تهران- ۱۳۸۹ ژنو)، دوره‌ای متنوع و طولانی از فعالیت سیاسی از جمله عضویت در حزب پان ایرانیسم، حزب ملت ایران ملت، حزب سوسیالیست ملی کارگران (سومکا) و قائم مقامی حزب رستاخیز را در کارنامه خود دارد. وی همچنین سردبیری سرویس خارجی روزنامه اطلاعات و تأسیس روزنامه آیندگان و سمت وزیر اطلاعات و جهانگردی را در سوابق خود دارد.

 دربارهٔ کتاب 

آیندگان و روندگان نام کتابی است مشتمل بر خاطرات داریوش همایون (روزنامه‌نگار، وزیر اطلاعات و جهانگردی و از بنیان‌گذاران حزب رستاخیز) که در قالب پروژه تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر به کوشش حسین دهباشی تدوین شده است.انتشار چهار کتاب از مجموعه تاریخ شفاهی ایران، خبرگزاری ایسنا.
مقدمه و شناسنامه
این کتاب جلد سوم از مجموعه «تاریخ شفاهی و تصویری ایران معاصر» است که حاصل گفتگوی تفصیلی با یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های رسانه‌ای و سیاسی عصر پهلوی دوم است. این اثر توسط سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در ۵۰۴ صفحه منتشر شده است (شابک: 978-964-446-393-8).شناسنامه کتاب آیندگان و روندگان در کتابخانه ملی کتاب به دلیل نقش کلیدی همایون در وقایع آستانه انقلاب ۱۳۵۷ ایران، از منابع بنیادین برای درک نسبت میان رسانه و قدرت در آن دوران محسوب می‌شود.
محتوای تفصیلی و محورهای کلیدی
داریوش همایون در این گفتگو، ضمن کالبدشکافی ساختار سیاسی عصر پهلوی دوم، به تشریح فعالیت‌های خود از عضویت در احزاب ملی‌گرای افراطی نظیر حزب سومکا و حزب پان‌ایرانیست تا دستیابی به سطوح عالی حاکمیتی و از جمله رسیدن به وزارت اطلاعات و جهانگردی می‌پردازد. محورهای اصلی این خاطرات عبارتند از:
نوسازی مطبوعات و تأسیس آیندگان: همایون جزئیات راه‌اندازی روزنامه آیندگان را به عنوان نخستین روزنامه فرامنطقه‌ای و مدرن ایران شرح می‌دهد. او به چالش‌های جلب حمایت مالی، رقابت با روزنامه‌های اطلاعات و کیهان و همچنین تلاش برای حفظ استقلال نسبی تحریریه در برابر فشارهای ساواک و دفتر ویژه اطلاعات می‌پردازد.شناسنامه کتاب آیندگان و روندگان، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
سندیکای نویسندگان و خبرنگاران: وی به نقش خود در شکل‌گیری نهادهای صنفی مطبوعاتی و تلاش برای حرفه‌ای‌گری در ژورنالیسم ایرانی اشاره کرده و مناسبات میان اهالی قلم و قدرت را تحلیل می‌کند.
تئوری‌پردازی حزب رستاخیز: بخش مهمی از کتاب به نقش همایون در تدوین مبانی فکری نظام تک‌حزبی اختصاص دارد. او به صراحت از علل ناکامی این حزب در ایجاد مشارکت سیاسی واقعی و تبدیل شدن آن به یک ابزار بوروکراتیک بی‌اثر سخن می‌گوید.
وزارت و بحران انقلاب: روایت دوران تصدی وزارت اطلاعات و جهانگردی در دولت جمشید آموزگار، از بخش‌های کلیدی کتاب است. همایون به تشریح استراتژی «فضای باز سیاسی» و تضادهای درونی هیئت دولت در مواجهه با ناآرامی‌ها می‌پردازد.
معمای مقاله رشیدی‌مطلق: همایون در این گفتگو، جزئیات کم‌نظیری از پشت‌پرده نگارش و انتشار مقاله «ایران و استعمار سرخ و سیاه» علیه سید روح‌الله خمینی ارائه می‌دهد. او با تحلیل نقش امیرعباس هویدا و دربار در ارسال این مطلب، به واکاوی مسئولیت خود و پیامدهای ویرانگر آن در تسریع روند سقوط نظام پادشاهی می‌پردازد.آیندگان و روندگان؛ روایتی از رسانه و قدرت در عصر پهلوی، خبرگزاری ایبنا.
روابط خارجی و امنیت: وی همچنین به تحلیل سیاست خارجی ایران، روابط با ایالات متحده و بلوک شرق و تاثیر تحولات بین‌المللی بر ثبات داخلی ایران در دهه ۵۰ شمسی می‌پردازد.
بازتاب‌ها و حواشی
این کتاب به دلیل صراحت لهجه همایون در بازگویی اشتباهات استراتژیک نظام پادشاهی، پس از انتشار با واکنش‌های متضادی روبرو شد. منتقدان روایت او از ماجرای مقاله رشیدی مطلق را تلاشی برای تبیین نقش نهادهای مختلف در آن بحران می‌دانند. گویاسازی‌های مستند دهباشی در پاورقی این کتاب، اعتبار پژوهشی ویژه‌ای به این اثر بخشیده است.نقد و بررسی تاریخ شفاهی عصر پهلوی دوم، خبرگزاری مهر.

 بخش‌هایی از کتاب 
در بخشی از این کتاب آمده‌است: «تلویزیون روشن بود، ناگهان گفتند که شاه پیامی دارد و شاه ظاهر شد و درهم و شکسته و با لکنت زبان و روحیه‌ای بسیار خراب و به حال نیمه‌گریه و یک نطقی هم خواند که سراپا التماس و درخواست و آنجا هم گفت که «من پیام انقلاب شما را شنیدم» و بگذارید خلاصه من خودم رهبر انقلاب باشم. اجازه بدهید، تمنا می‌کنم. همه‌اش التماس بود و بعد حکومت نظامی را اعلام کرد ولی باز گفت نترسید این هیچ کاری نمی‌کند، هیچ وحشتی نداشته باشید. خب چرا حکومت نظامی می‌دهید؟ و ما هم متحیر، نمی‌دانستیم چه بگوییم. واقعاً نمی‌دانستیم چه بگوییم. بهت زده شده بودیم... می‌دیدم این‌ها با اراده آزاد، به میل و هوای دل خودشان به قول سعدی، دارند نابود می‌کنند خودشان را و خیال می‌کنند که با این کارها می‌شود جلوی این انقلاب را گرفت.»

 منابع 

رده:کتاب‌های فارسی سده ۱۵ (قمری)
رده:کتاب‌های گفتگو