محمد بقایی

محمّد بقایی (زادهٔ ۲۰ اسفندِ ۱۳۲۳) معروف به ماکان نویسنده، مترجم، استاد ادبیات فارسی و از اقبال‌شناسان برجسته ایرانی است. او دانش‌آموختهٔ زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران و دارای دیپلم عالی زبان انگلیسی از دانشگاه نوادرفلوریدا است. فعالیت فرهنگی این پژوهشگر از اواسط دهه چهل با نگارش مقالاتی در مطبوعات تهران آغاز می شود و سپس از سال ۵۳ در رادیو تلویزیون ملی ایران به عنوان نویسنده و مجری برنامه‌های فرهنگی از جمله "فرهنگ و جامعه" و "زمان و زاویه" ادامه می یابد. در سالهای پس از ۵۷ به کار تالیف و ترجمه رو می‌آورد. بقایی ۳۵جلد کتاب در چند هزار صفحه راجع به اقبال لاهوری، شاعر پاکستانی، نوشته ‌است و به همین سبب در سال ۲۰۰۵ عالی‌ترین نشان فرهنگی پاکستان را از پرویز مشرف، رئیس‌جمهور وقت پاکستان دریافت کرد. آثار او مشتمل بر ۸۱ کتاب (تألیف و ترجمه) است که از این میان می‌توان به ترجمه ده رمان از هرمان هسه نویسنده نامدار آلمانی و مجموعه ده جلدی چهره‌های مشهور فلسفه غرب اشاره کرد.

اقبال آکادمی پاکستان، بقایی را تنها دانشور ایرانی‌ای می‌داند که بیش از همه دربارهٔ «افکار اقبال» تحقیق و تألیف کرده است.

بقایی با تألیفات گسترده در زمینه ادبیات فارسی، اندیشه‌های فلسفی، و ترجمه‌های ادبی به خصوص معرفی اندیشه‌های اقبال لاهوری و همچنین ترویج ادبیات جهان در جامعه ایرانی نقشی کلیدی ایفا کرده است.

ترجمه‌ها و تألیفات دقیق او در زمینه‌های یاد شده سبب شد تا به یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های فرهنگی ایران معاصر تبدیل شود.

آثار او مرجعی معتبر برای دانش جویان و پژوهشگران در زمینه ادبیات و فلسفه به شمار می‌رود.

 آثار 
 بازسازی اندیشهٔ دینی در اسلام: ترجمهٔ فارسی سخنرانی‌های اقبال 
 شرح چه باید کرد اقبال
 شرح گلشن راز جدید اقبال
 خدا در تصور اقبال
 زمان و مکان از دیدگاه اقبال
 سونش دینار( گزین گویه های اقبال)
 اقبال و شش فیلسوف غربی
 معنای زندگی از نگاه مولوی و اقبال 
 درشبستان ابد (شرح جاویدنامه اقبال)
 لعل روان (شرح زبور عجم اقبال)
 شرار زندگی (شرح مثنوی‌های اسرار خودی و رموز بی‌خودی اقبال)
 خیال وصال (شرح ارمغان حجاز اقبال)
' روزالده، هرمان هسه
 سفر به شرق، هرمان هسه
 تیزهوش، هرمان هسه
 اخبار عجیب و حکایات غریب، هرمان هسه
 دمیان ، هرمان هسه
 مبانی تربیت فرد و جامعه ، اقبال
 سیدارتا، هرمان هسه
 بازی مهره شیشه‌یی، هرمان هسه
 سفینه زندگی ، هرمان هسه
 نارسیس و گلدموند، هرمان هسه
 دود دل بر سر قلم 
 چهره‌ها و ناگفته‌ها
 مولوی، چنان که هست
 اقبال، چنان که هست
 نقدوبررسی دمیان
 نگرش‌های ایرانی''
 از فردوسی تا شاملو

 تصویرهای آشنا(داستان)
 شرح مثنوی بندگی نامه اقبال
 نقدوبررسی رمان سفربه شرق
 مولوی، نیچه و اقبال
 مابعدالطبیعه از دیدگاه اقبال
 خیال وصال ( شرح ارمغان حجازاقبال)
 خدا در آمریکا
 فرهنگ تحلیلی مذاهب آمریکا
 آشنایی بافلسفه غرب
 نقدوبررسی شش داستان هسه
 نقدو بررسی رمان سیدارتا
 گرگ بیابان(هسه)
 نقدوبررسی رمان گرگ بیابان ( هسه)
 نقدوبررسی ایلیاد
 آکویناس قدیس
 شرح فلسفه وآثارتوماس آکویناس
 شرح فلسفه و آثار برگزیده نیچه
 شرح فلسفه دکارت
 میل ، بنتام و مکتب فایده گرایی
 نقدتواریخ هرودوت
 توماس هابز و جان لاک
 شرح فلسفه و آثار برگزیده آگوستین قدیس
 روسو و آثارو افکارش
 خدایان و آدمیان ( نقدمبانی فرهنگ و تمدن غرب)
 اقبال با چهارده روایت
 پیاله یی از میکده لاهور( گزیده اشعاراقبال)
 میکده لاهور ( شرح کلیات فارسی اقبال)
 قلندرشهرعشق(۱۳ گفتمان درباره اقبال)
 اقبال و اندیشه های دینی غرب معاصر
 فرهنگ تکمیلی انگلیسی
 شرح و بررسی تطبیقی دیوان سنایی
 اقبال و شش فیلسوف غربی
 اقبال و ده چهره دیگر
 عرب‌زدگی، درجستجوی هویت ملی
 ستایش عشق (شرح و بررسی تطبیقی عاشقانه‌های سنایی)
 حافظ، چنان که هست
 سیرحکمت در ایران

 فلسفه دین از دیدگاه اقبال
 کی یرکگارد و اقبال
 نقدروان شناسی و روان درمانی غرب

 اقبال، فردوسی برون مرز
 شاملو و عالم معنا
 سقراط، حکیمی که از پرسیدن باکی نداشت
 از گلابدره تا هنگ کنگ
 اقبال، گلی که در جهنم رویید
 بالندگی شخصیت کودک
 افلاتون و ارسطو ازمنظری دیگر
 فرهنگ سه زبانه ماکان
 خیام، چنان که هست
 سعدی، چنان که هست

 پانویس 

 منابع 

 صفحه رسمی آرته، دانشنامه فرهنگ و هنر معاصر، https://artebox.ir/Artist/Intro/2115/%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%85%D8%A7%DA%A9%D8%A7%D9%86/
 
 
 
 

رده:منتقدان ادبی اهل ایران
رده:اقبال‌شناسان
رده:زادگان ۱۳۲۳