فهرست آثار ملی استان خراسان رضوی

در سال ۱۴۰۳ خورشیدی، بیش از ۲٬۰۰۰ اثر ملی در استان خراسان رضوی به ثبت رسیده‌اند. شهرستان مشهد با ۲۳۱ اثر ملی در سال ۱۳۹۵ خورشیدی جایگاه نخست را از لحاظ تعدد آثار ملی در این استان داراست.

حرم امام رضا شاخص‌ترین اثر ملی ثبت‌شده در استان خراسان رضوی است که سالیانه میلیون‌ها زائر را به مشهد می‌کشاند و واژهٔ رضوی در نام استان نیز به همین اثر اشاره دارد. حرم امام رضا با شمارهٔ ثبتی ۱۴۰ در تاریخ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

چهارطاقی بازه‌هور نخستین اثر ملی استان خراسان رضوی است که با شمارهٔ ثبتی ۹۱ در تاریخ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

آرامگاه ارسلان جاذب از سرداران سلطان مسعود یکم غزنوی قدیمی‌ترین بنای به‌جامانده از دوران اسلامی در این استان است که به‌صورت «مجموعه‌ای تاریخی» با شمارهٔ ثبتی ۱۶۴ در تاریخ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

برج رادکان شاخص‌ترین «برج آرامگاهی» در استان خراسان رضوی است که مربوط به دورهٔ ایلخانی می‌باشد و با شمارهٔ ثبتی ۱۴۶ در تاریخ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است. این برج با ارتفاع ۲۵ متر که بدنهٔ آن استوانه‌ای است و گنبد مخروطی شکلی دارد، تصور می‌شود آرامگاه یکی از ایلخانیان مغول از نسل چنگیز خان باشد. افزون‌براین برج رادکان توانایی تعیین چهار فصل، سال کبیسه و آغاز نوروز را دارد. این برج اثر خواجه نصیرالدین طوسی (ریاضی‌دان، اخترشناس و معمار ایرانی) است.

آرامگاه شیخ احمد جامی مربوط به سدهٔ ۹ تا ۱۲ قمری یکی از شاخص‌ترین آرامگاه‌های جوامع اهل سنت در این استان است که با شمارهٔ ثبتی ۱۷۴ در تاریخ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

آرامگاه عمر خیام مربوط به دورهٔ پهلوی با معماری هوشنگ سیحون نیز یکی دیگر از آرامگاه‌های شاخص در استان خراسان رضوی است که با شمارهٔ ثبتی ۱۱۷۵ در تاریخ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران جای گرفته است.

قنات قصبه به‌عنوان «بزرگ‌ترین و قدیمی‌ترین قنات جهان» جزئی از ۱۱ قنات ایرانی ثبت‌شده در میراث جهانی یونسکو می‌باشد که در این استان قرار دارد. همچنین کاروانسراهای رباط شرف، عباس‌آباد تایباد، فخرداود، مزینان، رباط مهر، فخرآباد و زعفرانیه در استان خراسان رضوی جزئی از ۵۴ کاروانسراهای ایرانی هستند که به ثبت یونسکو رسیده‌اند. این کاروانسراها در تاریخ خورشیدی در جریان چهل و پنجمین اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در ریاض در فهرست میراث جهانی قرار گرفته‌اند.

 آثار ثبت‌شده 

 شهرستان باخرز 

 شهرستان بجستان 

 شهرستان بردسکن 

 شهرستان تایباد 

 شهرستان تربت جام 

 شهرستان تربت حیدریه 

 شهرستان جغتای 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱آرامگاه سید سلطان حسن بن جعفردورهٔ ایلخانیشهر جغتای - فاصله ۲ کیلومتری شمال راه‌آهن۲۰۶۵۲مسجد خسروشیرسدهٔ ۷ - ۸ ه‍.ق۲۰۰ متری مشرق روستای خسروشیر۲۰۹۳۳آرامگاه امامزاده خدا شاهسدهٔ ۷ ه‍.قیک کیلومتری غرب روستای خداشاه۴۰۳۹۴تپه ملا محمدسدهٔ ۵ - ۱۰ ه‍.قشمال روستای آزادوار۱۱۰۲۱۵محوطه اطراف مسجد خسروشیردورهٔ ایلخانی - تیموریشمال روستای خسروشیر۱۱۷۷۵۶تپه دستورانسدهٔ ۶ - ۹ ه‍.قشمال روستای دستوران۱۳۱۵۶۷تپه امامزاده شفیع‌آبادهزارهٔ اول پیش از میلاددهستان پایین‌جوین۲۸۱۱۷۸برج مقبره ریوادهدورهٔ ایلخانیمرکز روستای ریواده۳۰۲۸۹

 شهرستان جوین 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱آرامگاه خواجه نجم‌الدیندورهٔ ایلخانیروستای زیرآباد۲۰۲۲۲شهر آق قلعهدورهٔ ایلخانیغرب شهر نقاب۲۰۳۳۳محوطه بیجردسدهٔ ۵ - ۹ ه‍.قروستای بیسجرد۴۰۳۷۴آرامگاه هفت معصومدورهٔ تیموریروستای کروژده۴۰۳۸۵محوطه بحرآبادسدهٔ ۴ - ۹ ه‍.قکنار روستای بحرآباد۸۹۶۳۶آرامگاه سعدالدین حمویدوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای بحرآباد۹۲۳۹۷آرامگاه معین‌الدین جوینیدورهٔ صفوی - قاجاریک کیلومتری شمال روستای انداده۱۱۱۲۷۸محوطه سیرغانسدهٔ ۵ - ۶ ه‍.ق - دورهٔ صفویشمال روستای سیرغان۱۵۲۲۹۹امامزاده قاسمدورهٔ ایلخانی - تیموریشمال روستای سیرغان۱۵۲۵۳۱۰نارنج تپهدورهٔ سلجوقیروستای انداده۲۴۹۷۵۱۱محوطه قوش تپهتاریخی۴۰۰ متری جنوب‌شرقی بیمارستان قمر بنی هاشم نقاب۳۰۴۸۱۱۲تپه ابراهیم‌آبادتاریخی (دورهٔ ساسانی)بخش عطاملک۳۰۹۵۴ایستگاه راه‌آهن نقابدورهٔ پهلویبخش مرکزی۳۲۸۴۰۱۳۹۹

 شهرستان چناران 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱میل رادکان شرقیسدهٔ ۸ ه‍.قشهر رادکان۱۴۶۲بند اخلمددوران‌های تاریخی پس از اسلام۵ کیلومتری شمال روستای اخلمد۴۰۳۴۳رباط سیدآباددورهٔ صفویمجاور روستای سیدآباد۴۴۶۲۴تپه قیاس‌آبادپیشاتاریخروستای قیاس‌آباد۶۶۵۷۵مسجد جامع رادکاناواخر دورهٔ ایلخانی - اوایل دورهٔ صفویشهر رادکان۶۶۵۸۶تپه چنارانهزارهٔ پنجم و سوم پیش از میلادشهر چناران - خیابان امام خمینی، میدان امام حسین، کوچه ده دی، انتهای کوچه۹۲۴۳۷خرابه‌های قلعه قوریدورهٔ سلجوقی - ایلخانیشهر رادکان۲۰۵۷۸۸آرامگاه خواجه رادکاندورهٔ صفوییک کیلومتری جنوب‌غربی شهر رادکان۲۲۲۹۱۹حمام رادکاناوایل دورهٔ قاجارمجاور شهر رادکان۲۲۲۹۹۱۰تپه سیدآبادسدهٔ ۳ تا ۷ ه‍.ق۱۸۰ متری جنوب‌غربی روستای سیدآباد۲۴۹۷۷مسجد گاهاواخر دورهٔ صفویروستای گاه۳۳۳۷۴مزار خواجه عبدالرزاقدوران‌های تاریخی پس از اسلام۳۵۰ متری شمال‌شرقی روستای گاه۳۳۳۷۶۱۴۰۰

 شهرستان خلیل‌آباد 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱گرمابه بهشتیدورهٔ پهلویشهر خلیل‌آباد - خیابان امام، نرسیده به میدان صاحب الزمان (مرکزی)، ضلع شمالی مسجد جامع۶۶۵۴۲آب‌انبار کندر ۱پهلوی اولشهر کندر۱۳۳۷۷۳آب‌انبار کندر ۲پهلوی اولشهر کندر۱۳۳۰۶۴امامزاده سید حسندورهٔ قاجارروستای میرآباد۱۳۱۶۵۵قلعه کندرسدهٔ ۵ تا ۷ ه‍.قشهر کندر۱۳۱۶۶۶امامزاده سید قاسماواخر دورهٔ قاجارروستای ارغا۱۳۱۶۸۷قدمگاه حضرت علیدورهٔ قاجارروستای دهنو۱۳۱۶۷۸حوض چهل پایهاوایل دورهٔ پهلویشهر کندر۱۴۰۰۵۹مسجد جامع سعدالدیناواسط دورهٔ قاجارروستای سعدالدین۱۹۱۲۱۱۰مسجد جامع خلیل‌آباداوایل دورهٔ پهلویشهر خلیل‌آباد - میدان صاحب الزمان (مرکزی)، خیابان امام خمینی، نبش امام خمینی ۲۲۲۲۴۰۱۱یخدان گلیدورهٔ قاجارشهر خلیل‌آباد - خیابان شهید باهنر، باهنر ۱۵، کوچه شهید محمود فرحپور طاهری۳۰۳۶۳۱۳۹۰

 شهرستان خواف 

 شهرستان خوشاب 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱سردابه یاماواخر سدهٔ ۷ ه‍.قکنار روستای یام۱۸۱۵۲آرامگاه گل‌گنبدسدهٔ ۷ ه‍.قروستای گل گنبد۴۸۱۴۳مجموعه بابا لنگردورهٔ سلجوقی - قاجارمجاور روستای بابالنگر۴۴۶۳۴سردابه‌های مجموعه بابا لنگرسدهٔ ۷ ه‍.قمجاور روستای بابالنگر۱۰۸۹۹۵آرامگاه میرمطهرسدهٔ ۷ ه‍.قمجاور روستای بابالنگر۱۰۹۰۰۶آرامگاه باباحاج توکلسدهٔ ۷ ه‍.قروستای بابالنگر۱۰۹۰۱۷حمام بابا لنگرسدهٔ ۸ ه‍.قروستای بابالنگر۱۰۹۰۲۸ورودی آرامگاه بابا لنگرسدهٔ ۷ ه‍.قروستای بابالنگر۱۱۰۲۰۹یخدان سلطان‌آبادپهلوی اولشمال جاده ورودی به شهر سلطان‌آباد۱۱۰۲۲۱۰چهارطاقی میرمظفردورهٔ ساسانیروستای بابالنگر۱۱۷۷۴۱۱تپه قصر مشکانسدهٔ ۷ - ۹ ه‍.قغرب شهر مشکان۱۱۰۶۵۱۲دستکند زیرزمینی سلطان‌آبادسدهٔ ۷ ه‍.قشهر سلطان‌آباد۳۰۹۵۵

 شهرستان داورزن 

 شهرستان درگز 

 شهرستان رشتخوار 

 شهرستان زاوه 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱آرامگاه سلطان سلیماندورهٔ صفویروستای سلطان سلیمان۱۸۱۳۲محوطه چخماقدوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای چخماق۱۱۶۵۵۳تپه پیرمراددوران‌های تاریخی پس از اسلام - سدهٔ ۱۰ ه‍.قجنوب‌غربی روستای رحمت‌آباد۱۱۶۵۷۴حمام قدیمی نجف خانسدهٔ ۱۱ ه‍.قبافت قدیم شهر دولت‌آباد، خیابان مسجد جامع۱۱۶۵۸۵مسجد نجف خان دولت‌آباددورهٔ افشارسمت جنوب شهر دولت‌آباد۱۱۹۱۰۶آب‌انبار نجف خانسدهٔ ۱۲ ه‍.ق - دورهٔ افشارشهر دولت‌آباد - خیابان شهید رجایی، روبه‌روی مسجد نجف خان۱۳۸۶۱۷مزار سید حسندورهٔ صفوی۲ کیلومتری جنوب‌غربی روستای سهل‌آباد۱۴۳۷۱۸مزار سلطان ابراهیمدورهٔ قاجار۱/۵ کیلومتری غرب روستای رحمت‌آباد۱۵۲۴۱۹خانه آخوند ملا عباساواخر دورهٔ قاجارروستای کاریزک ناگهانی، خیابان آخوند ملا عباس، روبه‌روی مسجد صاحب الزمان۱۹۱۹۲۱۰تپه زاوهسدهٔ ۵ - ۷ ه‍.قیک کیلومتری شرق روستای زاوه۲۴۹۹۸۱۱تپه دیزسده‌های اولیه اسلامی۲۹۵۳۲۱۲تپه آسیابتاریخی۳۰۴۷۵۱۳محوطه و قلعه تاریخی ارغواندورهٔ ساسانی - سدهٔ ۱ ه‍.ق - دورهٔ قاجار۳۰۴۷۶۱۴تپه کال صبیتاریخی - سده‌های اولیه اسلامیدهستان زاوه۳۰۹۶۴گور پایین فیروزآباد۳۳۳۰۵۱۴۰۰تپه زمان‌آباد۳۳۳۴۱۱۴۰۰تپه درخت سرو سرخی۳۳۳۴۲۱۴۰۰

 شهرستان زبرخان 

 شهرستان سبزوار 

 شهرستان سرخس 

 شهرستان ششتمد 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱آرامگاه ابوالحسن زید بیهقیمعاصرغرب شهر ششتمد۲۶۰۱۲تپه قلعه‌میداندورهٔ اشکانی - ساسانی۵/۱ کیلومتری روستای قلعه‌میدان۲۹۰۱۳تپه طلایی شامکانسدهٔ ۴ تا ۱۱ ه‍.قروستای شامکان۳۱۰۰۴قلعه جغتهدورهٔ صفویروستای سرمزار۶۸۶۸۵آرامگاه امامزاده یحیی بن زیددورهٔ قاجار - معاصرروستای عزیزآباد۸۷۲۹۶تپه برازق ۱هزارهٔ اول پیش از میلادروستای برازق۹۵۸۹۷تپه برازق ۲هزارهٔ دوم تا اول پیش از میلادروستای برازق۹۵۹۰۸قلعه کهنه ششتمدسدهٔ ۷ تا ۱۰ ه‍.قشهر ششتمد - ۲۰۰ متری شمال‌غربی آرامگاه ابوالحسن زید بیهقی۱۳۳۰۳۹محوطه اشتردورهٔ سلجوقی - صفویدهستان بیهق - ۵۰ متری شمال روستای اشتر۱۳۳۰۴

 شهرستان صالح‌آباد 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱تپه طلائی شورستاندوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای شورآباد۲۶۴۸۲تپه شماره ۱ گرماب سفلیتاریخیروستای گرماب سفلی۳۵۱۷۳تپه قوشه توتپیشاتاریخ - تاریخیروستای قشه توت۹۲۴۴۴تپه گوش لاغرپیشاتاریخ - تاریخیروستای گوش لاغر۹۵۹۸۵تپه فیض‌آبادتاریخیروستای فیض‌آباد۹۶۰۱۶محوطه و بقایای قلعه کاریزدیوانسده‌های اولیه اسلامی تا سدهٔ ۱۰ ه‍.ق۳ کیلومتری جنوب شهر صالح‌آباد۹۶۰۴۷تپه دهنه سیزادسدهٔ ۴ تا ۷ ه‍.قیک کیلومتری شرق روستای جعفریه۱۴۳۰۵۸تپه ارگ جهان‌آباداوایل دورهٔ اسلامی۲۰۰ متری غرب روستای جهان‌آباد۱۴۳۰۷۹تپه چاه معدنتاریخی - سده‌های متأخر اسلامی۱/۵ کیلومتری جنوب‌شرقی روستای جعفریه۱۴۳۱۰۱۰تپه سرابهزارهٔ دوم و اول پیش از میلاد - اسلامیغرب روستای سراب۱۵۲۳۱۱۱قلعه زورآباددورهٔ صفوی - قاجاریک کیلومتری شمال شهر صالح‌آباد۱۵۲۳۲۱۲پاسگاه جنت‌آبادپهلوی اولضلع شمال‌غربی روستای جنت‌آباد۱۵۲۵۱۱۳تپه گنج‌آبادسدهٔ ۳ تا ۹ ه‍.قیک کیلومتری شرق روستای جهان‌آباد۱۵۸۷۴۱۴قلعه قنقرسدهٔ ۵ تا ۶ ه‍.قجنوب‌غربی روستای جعفریه۱۶۳۲۲ساختمان پاسگاه سه‌گوش خطاییپهلوی اولبخش جنت‌آباد۳۳۳۶۸۱۴۰۰

 شهرستان فریمان 

 شهرستان فیروزه 

 شهرستان قوچان 

 شهرستان طرقبه شاندیز 

 شهرستان کاشمر 

 شهرستان کلات 

 شهرستان کوهسرخ 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱سد شاهیسدهٔ ۷ ه‍.ق۹/۵ کیلومتری جنوب‌غربی روستای کریز۱۰۴۵۸۲مزار پشت پنجه پسرسدهٔ ۱۲ - ۱۳ ه‍.ق۱۵ کیلومتری شمال روستای اوندر (روستای متروکهٔ پشت پنجه)۱۳۱۸۱۳مزار پشت پنجه پدراواخر دورهٔ صفوی۱۵ کیلومتری شمال روستای اوندر (روستای متروکهٔ پشت پنجه)۱۳۱۸۴۴حمام بند قراءدورهٔ قاجارروستای بند قراء۱۳۱۸۳۵گورستان نامقدورهٔ صفویشرق روستای نامق۱۳۱۸۸۶تپه پشت پشتههزارهٔ اول پیش از میلاد۳ کیلومتری شرق روستای بند قراء۱۳۱۸۹

 شهرستان گلبهار 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱آرامگاه عبدالرحمان گهواره‌گرسدهٔ ۹ - ۱۰ ه‍.قروستای نوزاد۱۸۱۲۲بلغورخانه مزار شیخ عبدالرحمندورهٔ صفویروستای نوزاد، ۳۰ متری شمال‌شرقی آرامگاه عبدالرحمان گهواره گر۱۱۹۰۶۳حسینیه قدیمی گلمکاندورهٔ قاجارشهر گلمکان - مجاور میدان امام علی۱۲۸۶۶۴برج قلعه اسجیلدورهٔ قاجارشرق روستای اسجیل۱۹۷۴۱۵پل چشمه گیلاسپهلوی اول۲ کیلومتری جنوب روستای چشمه گیلاس۲۲۲۸۸۶تپه نخودکتاریخی۵۰۰ متری شرق روستای سلمان‌آباد۲۲۳۰۰۷تپه قلعه اسجیلسدهٔ ۳ - ۱۲ ه‍.ق۷۰۰ متری جنوب‌شرقی روستای اسجیل۲۲۳۰۸۸تپه بزقلعهسدهٔ ۳ - ۹ ه‍.ق۵۰۰ متری شمال‌شرقی روستای نوزاد۲۴۹۷۹۹گورستان دولت‌آباددهستان گلمکان۲۶۲۷۴

 شهرستان گناباد 

 شهرستان مشهد 

 شهرستان مه‌ولات 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱رباط زرمهردورهٔ قاجارروستای زرمهر۶۶۶۰۲رباط زرنوخدورهٔ صفویدو کیلومتری روستای زرنوخ۶۷۳۵۳رباط ظهیرآباددورهٔ صفویحاشیه جنوبی روستای ظهیرآباد۶۷۳۶۴رباط فیض‌آباددورهٔ قاجارشهر فیض‌آباد - انتهای خیابان امام خمینی۶۸۷۴۵رباط میاندهیدورهٔ صفویروستای میاندهی۸۵۶۹۶محوطه شهر سفیددوران‌های تاریخی پس از اسلامروستای احمدآباد۱۱۶۶۰۷آرامگاه منسوب به ابوسعید ابوالخیردورهٔ قاجارروستای مهنه۱۱۹۲۴۸منزل اعتمادیدورهٔ قاجارکنار دفتر مخابرات روستای عبدل‌آباد۱۳۹۹۹۹آب‌انبار همت‌آبادپهلوی اول۵۰۰ متری جنوب روستای همت‌آباد۱۵۲۴۳۱۰مقبره خیرآباددورهٔ قاجار - صفوی۱۲ کیلومتری شرق روستای خیرآباد۱۵۲۴۵۱۱عمارت فتح‌آباداواخر دورهٔ قاجارشمال روستای فتح‌آباد۱۵۲۵۶۱۲رباط خیرآباددورهٔ صفویکنار مدرسهٔ روستای خیرآباد۱۵۲۶۲۱۳پل علی‌آباددورهٔ قاجار۵۰۰ متری غرب روستای علی‌آباد۱۵۲۶۳۱۴ایوان مسجد جامع ازغنددورهٔ تیموریغرب روستای ازغند۱۵۲۶۶

 شهرستان میان‌جلگه 
+#نام اثرنگارهدیرینگیموقعیتشمارهٔ ثبتتاریخ ثبتمنبع۱آرامگاه جوانمرد علیاوایل دورهٔ تیموری۸۰ کیلومتری نیشابور۱۵۴۷۲محوطه عشق‌آباددوران‌های تاریخی پس از اسلامشهر عشق‌آباد۸۷۴۲۳تپه چنگه قلعهسدهٔ ۴ تا ۸ قشهر چگنه سفلی۸۷۴۳۴رباط چاه سالاردورهٔ قاجار۸ کیلومتری جنوب روستای چاه سالار۸۹۵۷۵پل حصار سرخدورهٔ صفویروستای حصار سرخ۱۵۲۳۵۶پل حسین‌آباد جنگلدورهٔ صفویروستای حسین‌آباد جنگل۱۵۲۵۴۷محوطه چشمه آخورسدهٔ ۴ تا ۸ ق۵ کیلومتری جنوب روستای کلاته حسن‌آباد۱۵۸۸۰۸تپه شهرکهنهدورهٔ سلجوقی ـ ایلخانی۲۰۰ متری روستای شهرکهنه۱۷۴۲۲۹تپه دختر گلبوسدهٔ ۴ تا ۶ قدهستان بلهرات - یک کیلومتری جنوب‌غربی روستای گلبو۱۹۱۰۸۱۰حمام قلعه شیشهاواخر دورهٔ قاجارروستای قلعه شیشه۱۹۱۱۴۱۱حمام ریگیپهلوی اولشرق روستای بلهرات۱۹۱۲۹۱۲امامزاده عشق‌آباددورهٔ صفوی - دوره معاصرشهر عشق‌آباد - خیابان امام رضا، امام رضا ۱۲۲۲۲۹۰۱۳تپه مهدی‌آبادقرون میانه اسلامیجنوب‌شرقی روستای مهدی‌آباد۲۳۰۹۳

 شهرستان نیشابور 

 راهنما 

 منابع 

 مطالعهٔ بیشتر 
 

*
خراسان رضوی