دانشنامه المورد

دانشنامهٔ المَورِد یا دانشنامهٔ درآیند المورد در عربی، به درآیندها اشاره دارد، نگارنده این واژه را پیشتر برای لغتنامه‌اش به‌کار برد؛ برای شهرت‌یافتگی آن لغتنامه، عنوانِ «المورد» را برای این دانشنامه نیز به‌کار برد. دانشنامه‌ای یازده‌جلدی انگلیسی - عربی مصوّر اثر منیر بعلبکی است که با مراجعه به حدود ۳۳ منبع دانشنامه‌ای با بیش از ۲۲ هزار مدخل (تکواژشناسی) گردآوری شده است. بار نخست در ده جلد به‌اضافهٔ یک جلد برابرنامه در سال‌های ۱۹۸۰–۱۹۸۳ از سوی انتشارات دارالعلم للملایین در بیروت لبنان در ۲٬۴۰۰ صفحه چاپ شد. نخست به‌ترتیب الفبای انگلیسی (شیوهٔ نگارنده در دیگر آثارش) و سپس در سال ۱۹۹۰ به‌ترتیب الفبای عربی در دو جلد بزرگِ ۱٬۳۳۷ صفحه‌ای با عنوان اصلیِ «دانشنامهٔ عربی المورد» و با عنوان فرعیِ «دائرةالمعارف کارآیند برگرفته از دانشنامهٔ درآیند» میسرة = به سهل المأخذ بودن و کارآیندی آن اشاره دارد. بازچاپ شد. این دانشنامه نزد نویسندگان و پژوهشگران در خاورمیانه به عنوان یک مرجع معتبر ارزشمند شناخته می‌شود؛ به‌ویژه به‌خاطر سبک نوشتاری و گستردگی مدخل‌های آن.

 جایگاه مرجعی 
المورد در برخی منابع، «گسترده‌ترین دانشنامهٔ عربی در نوع خود» توصیف شده‌است؛ از منابع پرکاربرد نزد دانشجویان و دانش‌آموزان عرب‌زبان به‌ویژه در لبنان، اردن، سوریه و فلسطین است و جایگزینی است برای منابع کهن عربی که دسترسی و خوانش آن‌ها ممکن است آسان نباشد. همچنین، از منابع برخی پژوهشگران عرب‌زبان ایرانی یا پژوهشگران ایرانی در زبان عربی است. برای مثال، در کتابخانه‌های کشورهای زیر به عنوان کتاب مرجع در دسترس است:
 ژاپن: دانشگاه زبان‌های خارجی توکیو.
 ایران: در کنسرسیوم محتوای ملی ثبت شده، از فراداده‌ها در کتابخانهٔ دانشگاه شیراز، کتابخانهٔ مرکزی رضوی و مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، است.
 سودان: کتابخانهٔ دانشگاه نیلین. (رده:A/903.217)
 عربستان: کتابخانهٔ دانشگاه علوم امنیتی نایف، کتابخانهٔ دانشگاه ام‌القری، (شمارهٔ ثبت: eb1872) و در کتابخانهٔ مسجدالحرام.
 دولت فلسطین: از مراجع کتابخانهٔ دانشگاه بیت لحم و دانشگاه ملی النّجاح
 قطر: از مجموعه مراجع کتابخانهٔ دانشگاه قطر.
 کویت: کتابخانهٔ بنیاد همگانی اوقاف.
 موریتانی: از مراجع کتابخانهٔ دانشگاه نواکشوت. (شماره: ۰۹۲۰۱۹۲۶۸۰۵)

 ساختار 
نگارنده پیش از دیباچهٔ جلد یکم، گفته‌ای از عمادالدین اصفهانی (شهرت‌یافته نزد کاتبان) آورده که گویای ناتوانی انسان در نگارش اثری «کامل» است:

سپس سرنوشت نگارش دانشنامه را نوشته است که از سال ۱۹۶۷ شروع شد و گردآوری آن سیزده سال به طول انجامید. می‌گوید که تلاش داشته تا اثری نسبتاً کامل دانشنامه‌ای از مواد علمی، هنری و ادبی و افراد و اماکن برجسته گرد آورَد؛ دربارهٔ سبک نگارش آن می‌گوید که موادش «آن‌قدر کوتاه نیست که اخلال ایجاد کند، و آن‌قدر دراز نیست که ملال آورَد» :
 فلا هی بالموجزة حتی الإخلال ولا هی بالمطوَّلة حتی الإملال
 سپس ده نکته را ذکر می‌کند که شامل ویژگی‌های دانشنامه است. تاریخ پایان نگارش این دانشنامه، برپایهٔ آنچه در پایانِ دیباچه آمده، ۱۰ اکتبر ۱۹۷۹ در بیروت بوده است.

 فرهنگ ـ زندگی‌نامهٔ المورد 
منیر بعلبکی بعدها زندگی‌نامه‌ها را از دانشنامهٔ المورد جدا کرد و عنوانش را «معجم أعلام المورد» (به‌معنای: فرهنگ زندگی‌نامه‌ایِ المورد)شابک: 9953901163 گذاشت؛ اولین بار در ۱۹۹۲ چاپ شد. این اثر نیز دانشنامه‌ای است که مجموعه زندگی‌نامه‌های بیش از ۴۰۰۰ تن از برجسته‌ترین افراد سرشناس شرقی و غربی، نوین و کهن را در ۵۴۴ صفحهٔ سه‌ستونیِ مصور دربرمی‌گیرد. بعلبکی برای این اثر از حدود ۶۷ منبع انگلیسی، عربی و فرانسوی سود جسته‌است.http://waqfeya.com/book.php?bid=1289

 پانویس 

 پیوند به بیرون 
 صفحهٔ مشخصات آن در وبگاه ناشر آن
 بارگیری فرهنگ‌زندگی‌نامهٔ المورد از کتابخانه وقفیّه (پیوند یکراست)

 منابع 

م
رده:فرهنگ‌های واژگان عربی
رده:کتاب‌های ۱۹۸۰ (میلادی)
رده:کتاب‌های عربی
رده:کتاب‌های مرجع